Futbolda stadyumdan sahaya meşale atılırsa oyun durabilir. Hatta meşale oyuncuya, hakeme, teknik ekibe, saha görevlisine, topa, zemine veya oyunun devam ettiği bölgeye yakınsa hakem oyunu derhal durdurur. Çünkü meşale; yanıcı, yakıcı, duman çıkaran ve oyuncu güvenliğini tehdit eden tehlikeli bir maddedir. Oyun ancak meşale güvenli şekilde kaldırıldıktan, saha kontrol edildikten ve hakem oyunun devamına güvenli şekilde karar verdikten sonra yeniden başlar.
Kısa cevap şudur: Sahaya meşale atılırsa hakem oyunu durdurabilir; meşale oyuna, oyuncuya veya güvenliğe etki ediyorsa oyun durur, olay rapora girer ve kulüp ile ilgili taraftarlar disiplin ve adli yaptırımlarla karşılaşabilir.
Bu konu sadece “sahaya bir cisim atıldı” meselesi değildir. Meşale sıradan bir yabancı madde değildir. Taş, plastik bardak veya kâğıt parçasından farklı olarak yanma, duman, patlama, kıvılcım, zemin hasarı, oyuncu yaralanması, kaleci görüşünün kapanması, tribünde panik ve stadyum yangını gibi riskler doğurabilir. Bu nedenle meşale sahaya atıldığında hakem, güvenlik birimleri, temsilci, saha görevlileri ve sağlık ekibi olayı çok ciddiye alır.
IFAB Oyun Kuralları’na göre hakem; seyircinin attığı bir cismin oyuncuya, hakeme veya takım görevlisine isabet etmesi halinde olayın ağırlığına göre oyunu devam ettirebilir, durdurabilir, askıya alabilir veya maçı tatil edebilir. Ayrıca sahaya ekstra top, başka bir cisim veya dış unsur girerse ve bu unsur oyuna müdahale ederse hakem oyunu durdurur; müdahale etmiyorsa oyun devam edebilir ve unsur en kısa sürede kaldırılır. Meşale ise çoğu zaman sadece “cisim” değil, güvenlik tehlikesi olduğu için daha hassas değerlendirilir.
Futbolda meşale nedir ve neden tehlikelidir?
Futbolda meşale, tribünlerde görsel atmosfer oluşturmak için yasa dışı şekilde kullanılan yanıcı veya yakıcı özellikteki piroteknik maddelerden biridir. Taraftarlar bazen koreografi, kutlama, protesto veya baskı atmosferi oluşturmak için meşale yakar. Ancak meşale futbol stadyumu gibi kalabalık ve kontrollü güvenlik alanlarında ciddi risk oluşturur.
Meşale tehlikelidir çünkü:
Yüksek ısı üretir.
Kıvılcım saçabilir.
Duman çıkarır.
Oyuncunun, hakemin veya seyircinin yanmasına neden olabilir.
Saha zeminine zarar verebilir.
Forma, file, reklam panosu, bayrak veya koltuk gibi materyalleri tutuşturabilir.
Kalecinin veya oyuncuların görüşünü kapatabilir.
Panik ve izdiham riski doğurabilir.
Güvenlik görevlilerinin tribün veya saha içinde müdahalesini gerektirir.
Sahaya atıldığında oyunun akışını doğrudan bozar.
Bu nedenle meşale “tribün rengi” olarak görülmemelidir. Görsel olarak etkileyici görünse bile hukuki ve sportif açıdan riskli bir yasaklı madde niteliğindedir. Özellikle sahaya atılması, meşalenin sadece tribünde yakılmasından daha ağır bir olaydır. Çünkü artık tehlike doğrudan oyun alanına taşınmıştır.
Türkiye’de 6222 sayılı Kanun, spor alanlarına patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddelerin sokulmasını yasaklar. Aynı Kanun, bu kapsamdaki maddeleri spor alanlarına sokan veya bu maddeleri kullanarak müsabaka düzeninin bozulmasına sebebiyet veren kişiler için hapis cezası öngörür.
Meşale sahaya atılırsa oyun otomatik durur mu?
Meşale sahaya atıldığında çoğu durumda oyun durur; ancak kural mantığı açısından hakemin değerlendirmesi önemlidir. IFAB kuralları “sahaya her cisim girdiğinde oyun otomatik durur” demez. Hakem, cismin oyuna müdahale edip etmediğine ve güvenlik riski oluşturup oluşturmadığına bakar. Fakat meşale yanıcı ve yakıcı olduğu için sıradan bir cisimden farklı değerlendirilir.
Örneğin sahaya küçük bir plastik bardak atıldı ve oyun alanının çok uzağına düştü. Oyun etkilenmiyorsa hakem oyunu hemen durdurmayabilir, ilk uygun anda kaldırılmasını isteyebilir. Ama sahaya yanan meşale atıldıysa durum değişir. Meşale oyuncuya yakınsa, kalecinin alanına düşmüşse, ceza sahasında yanıyorsa, duman yayıyorsa, topun gittiği alanda duruyorsa veya oyuncu güvenliğini etkiliyorsa oyun hemen durmalıdır.
Hakemin temel soruları şunlardır:
Meşale oyunculara yakın mı?
Topun oynandığı alana etki ediyor mu?
Oyuncuların koşu yolunda mı?
Kalecinin görüşünü kapatıyor mu?
Duman oyunu etkiliyor mu?
Saha görevlileri güvenli şekilde müdahale edebiliyor mu?
Yangın veya yaralanma riski var mı?
Tribünde olay büyüyor mu?
Aynı anda başka maddeler de atılıyor mu?
Eğer bu sorulardan biri ciddi risk gösteriyorsa hakem oyunu durdurur. Futbolda oyunun akıcılığı önemlidir; ancak oyuncu güvenliği her şeyden önce gelir.
Hakem meşale olayında ne yapar?
Hakem meşale olayında önce güvenliğe bakar. Oyun devam ederken sahaya meşale düşerse hakem pozisyonun durumuna, meşalenin yerine ve tehlikenin aciliyetine göre oyunu durdurur. Eğer meşale oyuncuya yakınsa veya yanıcı tehlike oluşturuyorsa beklemez.
Hakemin izleyeceği pratik süreç şöyledir:
Oyunu durdurur.
Oyuncuları meşaleden uzaklaştırır.
Kaptanları ve dördüncü hakemi bilgilendirir.
Saha görevlilerinin veya güvenlik ekibinin meşaleyi kaldırmasını bekler.
Gerekirse anons yapılmasını ister.
Sahanın ve zeminin güvenli olup olmadığını kontrol eder.
Meşale nedeniyle oyuncu, hakem veya görevli zarar gördüyse sağlık ekibini çağırır.
Olayın hangi tribünden geldiğinin tespiti için temsilci ve güvenlik birimleri devreye girer.
Güvenlik sağlanırsa oyunu kurala uygun şekilde başlatır.
Olay devam ederse maçı askıya alabilir veya tatil edebilir.
Burada hakem meşaleyi kendi eliyle kaldırmak zorunda değildir. Yanan bir maddeye müdahale etmek saha görevlilerinin, güvenlik birimlerinin ve yangın önlemi almış personelin görevidir. Hakemin görevi oyunu yönetmek ve güvenliği sağlamak için doğru kararı vermektir.
Oyun nasıl yeniden başlar?
Meşale nedeniyle oyun durduğunda yeniden başlama şekli, oyunun hangi anda durduğuna bağlıdır. Eğer top oyundayken hakem meşale nedeniyle oyunu durdurduysa ve başka bir ihlal yoksa oyun genellikle hakem atışıyla yeniden başlar. Çünkü oyunu durduran sebep bir futbolcu faulü değil, dış unsur müdahalesidir.
Eğer oyun zaten durmuş durumdaysa, maç kaldığı yeniden başlatma türüyle devam eder.
Örneğin:
Top taça çıkmışken sahaya meşale atıldıysa oyun taç atışıyla devam eder.
Korner kullanılacakken meşale atıldıysa kornerle devam edilir.
Kale vuruşu beklenirken olay olduysa kale vuruşuyla devam edilir.
Faul çalınmış ve serbest vuruş bekleniyorsa serbest vuruşla başlanır.
Gol olmuş ve santra bekleniyorsa santrayla başlanır.
Top oyundayken meşale oyunu etkilediyse hakem atışı gündeme gelir.
Burada önemli olan şudur: Meşale atılması, meşaleyi atan taraftarın tuttuğu takım aleyhine otomatik serbest vuruş veya penaltı oluşturmaz. Bu bir oyuncu ihlali değildir. Ancak olayın disiplin ve güvenlik sonucu çok ağır olabilir.
Meşale oyuncuya isabet ederse ne olur?
Meşale oyuncuya, hakeme, yardımcı hakeme, teknik ekip üyesine, top toplayıcıya veya saha görevlisine isabet ederse olay çok daha ağır hale gelir. Hakem oyunu durdurur. Sağlık ekibi sahaya girer. Yaralanma varsa tedavi yapılır. Güvenlik birimleri meşalenin geldiği tribünü tespit etmeye çalışır. Olay rapora yazılır.
IFAB’a göre seyirci tarafından atılan bir cismin oyuncuya, takım görevlisine veya maç görevlisine isabet etmesi halinde hakem olayın ciddiyetine göre maçı devam ettirebilir, durdurabilir, askıya alabilir veya tatil edebilir. Yanan meşalenin isabet etmesi, sıradan bir cismin temasından çok daha ciddi güvenlik riski oluşturur.
Bu durumda şu ihtimaller doğabilir:
Oyuncu tedavi edilir ve devam edebilir.
Oyuncu ciddi yaralanırsa değişiklik gerekebilir.
Hakem güvenlik sağlanana kadar maçı başlatmaz.
Tribünden yeni madde atışı varsa oyuncular soyunma odasına gönderilebilir.
Olayın ağırlığına göre maç tatil edilebilir.
Kulüp PFDK’ya sevk edilebilir.
Meşaleyi atan kişi hakkında adli işlem yapılabilir.
Seyirden yasaklama ve diğer yaptırımlar gündeme gelebilir.
Meşalenin oyuncuya isabet etmesi, sadece “saha olayı” değil, aynı zamanda yaralama ve kamu güvenliği boyutu olan ciddi bir eylem olarak değerlendirilebilir.
Meşale kalecinin arkasına atılırsa oyun durur mu?
Evet, durabilir. Meşale kalecinin arkasına, kale ağına, kale direği çevresine veya kale arkasındaki alana düşerse çok ciddi risk oluşur. Çünkü kaleci oyun sırasında geriye doğru koşabilir, topu takip ederken meşalenin yerini göremeyebilir, duman nedeniyle görüşü bozulabilir veya kale ağında yangın riski doğabilir.
Kale arkası, meşale açısından en tehlikeli bölgelerden biridir. Çünkü:
Kaleci sürekli o bölgede hareket eder.
Top yüksekten geldiğinde kaleci geriye koşabilir.
Kale ağı yanıcı materyal içerebilir.
Duman kalecinin görüşünü kapatabilir.
Kale çizgisi kararları zorlaşabilir.
Oyuncular korner ve duran toplarda o bölgeye yaklaşır.
Eğer meşale kale arkasına düşmüş ama oyun karşı yarı sahadaysa hakem ilk anda avantaj gibi düşünmez. Çünkü meşale yanmaya devam ederken oyun yön değiştirebilir. Top birkaç saniye içinde o bölgeye gelebilir. Bu yüzden hakem güvenlik riski varsa oyunu durdurur ve meşalenin kaldırılmasını ister.
Meşale sadece tribünde yakılırsa oyun durur mu?
Meşale sadece tribünde yakılırsa oyun her zaman otomatik durmaz. Ancak duman sahayı etkiliyorsa, görüşü kapatıyorsa, tribünde yangın veya panik riski yaratıyorsa, sahaya atılma ihtimali varsa veya güvenlik birimleri müdahale etmek zorunda kalıyorsa oyun durabilir.
Tribünde yakılan meşale şu durumlarda oyunu etkileyebilir:
Duman sahaya yayılır.
Kaleci görüşü bozulur.
Oyuncular nefes almakta zorlanır.
Tribünde panik oluşur.
Başka meşaleler yakılır ve sahaya atılma riski artar.
Güvenlik görevlileri tribünde müdahale ederken olay büyür.
Yanıcı madde koltuk, pankart veya bayrağa temas eder.
Hakem sahadaki oyunu yönetemeyecek kadar görüş kaybı yaşar.
Bu nedenle “meşale sahaya atılmadıysa sorun yok” demek doğru değildir. Meşalenin tribünde yakılması da stadyum güvenliği açısından yasaklı ve riskli bir davranıştır. Ancak oyunun durması, meşalenin sahaya ve oyuna etkisine göre değerlendirilir.
Duman oyunu durdurmak için yeterli midir?
Evet, duman oyunun güvenli ve adil oynanmasını engelliyorsa oyun durabilir. Meşale dumanı özellikle kale arkalarında, kapalı statlarda ve rüzgârın sahaya doğru estiği durumlarda ciddi sorun yaratır. Oyuncular topu göremeyebilir. Kaleci yüksek topları seçemeyebilir. Hakem faul, elle oynama, ofsayt veya topun çizgiyi geçip geçmediğini değerlendirmekte zorlanabilir.
Futbolda görüş sadece sis veya yağmur nedeniyle bozulmaz. Meşale dumanı da görüşü bozabilir. Hakem şu sorulara bakar:
Top net görünüyor mu?
Kaleciler uzak mesafeden gelen topu takip edebiliyor mu?
Yardımcı hakem ofsayt hattını görebiliyor mu?
Duman oyuncuların nefesini etkiliyor mu?
Saha içi iletişim ve güvenlik bozuluyor mu?
Duman kısa sürede dağılacak mı?
Eğer duman oyunu etkiliyorsa hakem oyunu durdurabilir. Duman dağıldıktan sonra maç devam eder. Ancak tribünde yeni meşaleler yakılmaya devam ederse maç askıya alınabilir.
Meşale nedeniyle maç tatil edilir mi?
Evet, belirli durumlarda meşale nedeniyle maç tatil edilebilir. Fakat maçın tatili son çaredir. İlk aşamada hakem oyunu durdurur, meşalenin kaldırılmasını bekler, anons yapılmasını ister ve güvenliğin sağlanmasını bekler. Eğer olay tek seferlikse ve güvenlik sağlanırsa maç devam eder.
Ancak şu durumlarda maçın tatili gündeme gelebilir:
Sahaya sürekli meşale atılıyorsa.
Oyuncu, hakem veya görevli yaralanmışsa.
Saha güvenliği sağlanamıyorsa.
Tribünde yangın veya panik riski varsa.
Güvenlik görevlileri müdahale edemiyorsa.
Oyuncuların sahada kalması tehlikeliyse.
Meşale atışı belirli bir takımı veya oyuncuyu hedef alıyorsa.
Olaylar stadyum geneline yayılmışsa.
TFF Futbol Müsabaka Talimatı’na göre seyircilerin stadyum düzenini, disiplinini, maçın olağan akışını veya güvenliğini ihlal etmeleri sonucunda maçın oynanması veya devam etmesi olanağı kalmazsa hakem müsabakayı tatil eder. Ayrıca güvenlik nedeniyle tamamlanamayan maçlarda TFF Yönetim Kurulu, raporlar ve deliller üzerinden maçın hükmen sonuçlanmasına, kaldığı yerden oynanmasına, tekrarlanmasına veya mevcut skorla tesciline karar verebilir.
Bu yüzden “bir meşale atıldı, maç kesin tatil olur” demek doğru değildir. Ama “meşale atıldı, oyun mutlaka devam eder” demek de doğru değildir. Karar olayın ağırlığına, tekrarlanmasına ve güvenlik durumuna bağlıdır.
Meşale olayı hakem raporuna girer mi?
Evet. Sahaya meşale atılması hakem raporuna, temsilci raporuna ve güvenlik raporlarına girebilir. Hakem oyunu durdurduysa, ne kadar süre durduğunu, meşalenin nereye düştüğünü, oyuncuya veya hakeme etkisini, anons yapılıp yapılmadığını ve maçın nasıl devam ettiğini raporlar.
Profesyonel maçlarda temsilci raporu çok önemlidir. Temsilci, olayın hangi tribünden geldiğini, kaçıncı dakikada yaşandığını, anons yapılıp yapılmadığını, güvenlik müdahalesini, saha görevlilerinin durumunu ve olayın maç organizasyonuna etkisini not eder.
Ayrıca kamera kayıtları, yayın görüntüleri, güvenlik kamerası görüntüleri ve elektronik bilet verileri de disiplin sürecinde kullanılabilir. TFF Futbol Disiplin Talimatı’na göre hakemin bir olayı görmemesi, disiplin cezası verilmesine engel değildir. Yani hakem sahadaki pozisyona odaklandığı için meşalenin atıldığı kişiyi göremese bile olay görüntüler, raporlar ve diğer delillerle değerlendirilebilir.
Kulübe hangi cezalar gelebilir?
Meşale sahaya atıldığında kulüp, TFF Futbol Disiplin Talimatı kapsamında saha olayları nedeniyle ceza alabilir. Talimatta saha olayları; stadyumlarda düzenin, disiplinin, maçın olağan akışı içinde oynanmasının veya güvenliğinin sağlanmasına ilişkin kuralların bireysel ya da toplu şekilde ihlal edilmesi olarak düzenlenir. Bu tür ihlallerde kişiler müsabakalardan men veya hak mahrumiyetiyle cezalandırılabilir; kulüplere olayın ağırlığına göre para cezası, saha kapatma ve seyircisiz oynama cezaları verilebilir.
Meşale olayında kulübe şu yaptırımlar gelebilir:
Para cezası.
Saha kapatma.
Seyircisiz oynama.
Belirli blokların kapatılması.
Elektronik bilet kart blokajı.
Maddi zararın tazmini.
Ağır olaylarda hükmen mağlubiyet veya puan silme sürecine kadar gidebilecek değerlendirmeler.
Bu cezaların tamamı her olayda uygulanmaz. Disiplin kurulu olayın ağırlığına, tekrarlanıp tekrarlanmadığına, meşalenin sahaya atılıp atılmadığına, oyuncuya isabet edip etmediğine, maçın durup durmadığına, kulübün önlem alıp almadığına ve güvenlik zafiyeti olup olmadığına bakar.
Taraftarın bireysel sorumluluğu nedir?
Meşale atan taraftar sadece kulübe ceza aldırmaz; kendisi de adli ve idari yaptırımlarla karşılaşabilir. Türkiye’de 6222 sayılı Kanun, spor alanlarına patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddelerin sokulmasını yasaklar. Bu kapsamdaki maddeleri müsabaka alanına sokan kişi, belirli şartlarda hapis cezasıyla karşılaşabilir. Bu maddeleri kullanarak müsabaka düzeninin bozulmasına sebep olan kişi için de hapis cezası öngörülür.
Taraftar açısından sonuçlar şunlar olabilir:
Stadyumdan çıkarılma.
Kimlik tespiti.
Karakol veya savcılık işlemi.
Seyirden yasaklanma tedbiri.
Adli para cezası veya hapis cezası ihtimali.
Elektronik bilet kartının bloke edilmesi.
Kulübün zararı rücu etmesi.
Yaralanma veya mala zarar varsa daha ağır ceza sorumluluğu.
Bu nedenle “meşale attım, sadece kulüp ceza alır” düşüncesi yanlıştır. Bireysel taraftar da ciddi sonuçlarla karşılaşabilir.
Meşale atan taraftar tespit edilebilir mi?
Evet, tespit edilebilir. Modern stadyumlarda kamera sistemleri, elektronik bilet sistemi, turnike kayıtları, koltuk-blok bilgisi, güvenlik kamerası görüntüleri ve yayın görüntüleri kullanılır. Taraftarın hangi blokta, hangi koltuk çevresinde bulunduğu ve meşalenin hangi noktadan atıldığı araştırılabilir.
Tespit sürecinde şu veriler kullanılabilir:
Stadyum güvenlik kameraları.
Yayın görüntüleri.
Elektronik bilet kayıtları.
Turnike giriş bilgileri.
Koltuk ve blok verileri.
Güvenlik görevlisi tutanakları.
Temsilci raporu.
Tanık beyanları.
Sosyal medya görüntüleri.
Yüzünü kapatmak, kalabalık içinde saklanmak veya meşaleyi elden ele dolaştırmak tespiti imkânsız hale getirmez. Ayrıca kimliğini gizleyerek bu tür fiilleri işlemek, olayın adli boyutunda daha ağır değerlendirmelere yol açabilir.
Meşale hangi takımın taraftarından geldiyse ceza ona mı verilir?
Genel olarak olayın hangi taraftar grubundan kaynaklandığı tespit edilmeye çalışılır. Eğer meşale ev sahibi tribünden atıldıysa ev sahibi kulüp; misafir tribünden atıldıysa misafir kulüp disiplin sürecine konu olabilir. Ancak ev sahibi kulübün stadyum güvenliği ve organizasyon sorumluluğu da ayrıca değerlendirilir.
TFF Futbol Disiplin Talimatı, kulüplerin taraftarlarının ihlallerinden objektif olarak sorumlu olduğunu düzenler. Ev sahibi kulüp ayrıca stadyum ve çevresinin düzeni ile güvenliğini sağlamakla yükümlüdür.
Bu nedenle olayın kaynağı önemlidir ama tek kriter değildir. Örneğin misafir tribünden meşale atılmışsa misafir kulüp taraftar eylemi nedeniyle ceza alabilir. Ancak ev sahibi kulübün stadyuma meşale sokulmasını engelleme, giriş araması ve güvenlik planı açısından eksikliği varsa bu da ayrıca değerlendirilebilir.
Meşale sahaya atılmadan tribünde yakılırsa kulüp ceza alır mı?
Evet, alabilir. Meşalenin sadece tribünde yakılması bile stadyum güvenliği ve disiplin açısından ihlal sayılabilir. Sahaya atılması olayı ağırlaştırır; ancak tribünde yakılması da risklidir. Çünkü meşale stadyuma sokulmuş, yakılmış ve kalabalık içinde tehlike oluşturmuştur.
Tribünde meşale yakılması şu nedenlerle cezaya konu olabilir:
Yanıcı-yakıcı madde stadyuma sokulmuştur.
Duman ve yangın riski oluşmuştur.
Seyirci güvenliği tehlikeye atılmıştır.
Maçın olağan akışı etkilenebilir.
Stadyum düzeni bozulabilir.
Sahaya atılma riski doğabilir.
Güvenlik birimleri müdahale etmek zorunda kalabilir.
Eğer duman sahaya yayılır ve oyun durursa ceza riski daha da artar. Bir meşalenin tribünde yakılması, sahaya atılmasa bile “zararsız gösteri” olarak değerlendirilmemelidir.
Meşale yüzünden maç durursa süre nasıl işler?
Meşale nedeniyle oyun durursa hakem duraklama süresini kaydeder. Oyun yeniden başladığında bu kaybolan süre devre sonunda ilave süre olarak değerlendirilebilir. Ancak meşale olayı uzun sürmüşse, maç birkaç dakika değil daha uzun süre durmuşsa hakem ve organizasyon durumu ayrıca değerlendirir.
Örneğin 35. dakikada sahaya meşale atıldı ve oyun 4 dakika durdu. Bu süre ilk yarının sonuna eklenebilir. Ancak olay büyüdü, oyuncular soyunma odasına gitti ve maç 25 dakika askıya alındıysa süreç daha ciddi hale gelir. Bu durumda hakem, temsilci ve güvenlik birimleri maçın devam edip edemeyeceğini değerlendirir.
Süre açısından önemli noktalar şunlardır:
Meşale nedeniyle kaybolan süre hakem tarafından dikkate alınır.
Oyuncular uzun süre beklediyse yeniden ısınma gerekebilir.
Oyun ancak güvenlik sağlandıktan sonra başlar.
Maç tatil edilirse sonucu TFF karar sürecine kalır.
Taraftarın attığı meşale, sadece birkaç saniyelik görüntü değil, maçın süresini ve akışını bozan ciddi bir olaydır.
Meşale nedeniyle gol iptal olur mu?
Meşale nedeniyle golün iptal edilip edilmeyeceği, meşalenin oyuna etkisine bağlıdır. Eğer top kaleye giderken sahadaki meşale oyuna müdahale etmişse, oyuncunun hareketini etkilemişse, kalecinin görüşünü kapatmışsa veya oyunun güvenliğini bozmuşsa hakem oyunu durdurabilir. Bu durumda gol kararı olayın zamanlamasına göre değerlendirilir.
IFAB mantığına göre sahaya giren dış cisim oyuna müdahale ederse oyun durdurulur. Eğer müdahale yoksa oyun devam edebilir. Fakat meşale gibi tehlikeli bir unsurda hakem güvenliği önceleyebilir.
Örneklerle açıklayalım:
Meşale karşı kale arkasında yanıyor ama top diğer yarı sahada ve oyuna etkisi yoksa hakem ilk uygun anda kaldırılmasını isteyebilir.
Meşale ceza sahasında yanarken hücum devam ediyorsa hakem oyunu durdurur.
Meşale kalecinin görüşünü kapatmış ve şut gol olmuşsa hakem olayın etkisini değerlendirir.
Top meşaleye çarparsa oyun durur.
Oyuncu meşaleden kaçmak için topa müdahale edemezse oyun etkilenmiştir.
Bu yüzden “meşale atıldıysa gol kesin iptal” veya “gol kesin geçerli” denemez. Karar hakemin oyun ve güvenlik değerlendirmesine bağlıdır.
Meşale VAR tarafından incelenir mi?
VAR’ın görevi sahaya meşale atan kişiyi tespit etmek değildir. VAR, oyun kurallarında belirlenen sınırlı konularda hakeme yardımcı olur: gol/gol değil, penaltı/penaltı değil, direkt kırmızı kart ve yanlış oyuncuya kart gibi maçın sonucunu etkileyen belirli kararlar.
Meşale olayı bir gol pozisyonunu, penaltıyı veya doğrudan kırmızı kartlık bir oyuncu davranışını etkiliyorsa VAR görüntüleri dolaylı olarak değerlendirilebilir. Ancak tribünden meşale atan taraftarı yakalamak disiplin ve güvenlik birimlerinin işidir. Kamera kayıtları disiplin sürecinde kullanılabilir; bu VAR protokolünden farklıdır.
Örneğin:
Meşale nedeniyle kalecinin görüşü kapandı ve gol olduysa hakem/VAR iletişimi gündeme gelebilir.
Oyuncu meşaleyi tribüne geri attıysa bu oyuncunun disiplin davranışı olarak incelenebilir.
Sahaya atılan meşale bir oyuncuya çarptıysa hakem maçı durdurur, olay raporlanır.
Taraftarın kim olduğu VAR odasının değil güvenlik ve disiplin sürecinin konusudur.
VAR, tribün olaylarını cezalandıran bir sistem değildir.
Oyuncu meşaleyi eliyle kaldırırsa ne olur?
Oyuncular yanan meşaleye müdahale etmemelidir. Meşale yanıcı ve yakıcıdır. Oyuncu kendisini yakabilir, duman soluyabilir veya meşaleyi hareket ettirirken başka birine zarar verebilir. Meşaleyi kaldırmak saha görevlileri, güvenlik birimleri veya yangın müdahale ekiplerinin işidir.
Oyuncunun meşaleyi tribüne geri atması ise çok daha tehlikeli ve disiplinlik bir davranış olabilir. Oyuncu öfkeyle meşaleyi tribüne atarsa seyirciye zarar verebilir. Bu durumda oyuncu da disiplin cezası alabilir. Hakem olayın niteliğine göre oyuncuya kart gösterebilir veya rapora yazabilir.
Doğru davranış şudur:
Oyuncu meşaleden uzaklaşır.
Hakemi uyarır.
Takım arkadaşlarını uzaklaştırır.
Saha görevlilerinin müdahalesini bekler.
Meşaleye tekme atmaz, eline almaz, tribüne geri atmaz.
Profesyonel futbolcu için soğukkanlılık bu tür olaylarda çok önemlidir. Taraftarın yanlış davranışı, oyuncunun da yanlış davranmasına gerekçe oluşturmaz.
Kaleci meşale nedeniyle oyuna devam etmek istemezse ne olur?
Kaleci, özellikle kale arkasına meşale atıldığında hakemi uyarabilir. Eğer kaleci görüşünün kapandığını, güvenliğinin tehlikede olduğunu veya kale arkasından sürekli madde atıldığını söylüyorsa hakem bunu ciddiye alır. Çünkü kaleci, sahadaki en savunmasız oyunculardan biridir. Sırtı sık sık tribüne dönük olabilir ve geriye doğru hareket etmek zorunda kalabilir.
Hakem kalecinin itirazını otomatik kabul etmek zorunda değildir; ancak durumu kontrol eder. Meşale gerçekten kalecinin alanını etkiliyorsa oyun durur. Meşale kaldırılır. Gerekirse anons yapılır. Olay devam ederse maç askıya alınabilir.
Kalecinin güvenliği, tribün atmosferinden daha önemlidir. “Kaleci abartıyor” gibi yaklaşımlar doğru değildir. Yanan bir madde kale arkasındaysa risk gerçektir.
Meşale stadyum zeminine zarar verirse ne olur?
Meşale sahaya düştüğünde çim zemine, suni çim yüzeye, hibrit zemine, kale ağına, reklam panosuna veya saha kenarı ekipmanına zarar verebilir. Özellikle suni çim zeminlerde yanık izi ve erime riski daha ciddi olabilir. Doğal çimde ise yanık bölge, çukur veya kayganlık oluşabilir.
Hakem meşale kaldırıldıktan sonra zeminin güvenli olup olmadığını kontrol eder. Eğer meşale zeminde yanık, çukur, sertleşme veya kaygan tehlike oluşturmuşsa oyun hemen başlatılmaz. Saha görevlileri bölgeyi düzeltir. Gerekirse top yuvarlanma ve oyuncu basma kontrolü yapılır.
Zemin güvenli değilse oyun devam etmeyebilir. Özellikle ceza sahası, kale önü veya oyuncuların yoğun koştuğu bölgede oluşan hasar ciddi risk yaratır.
Maddi zarar varsa sorumlulara tazmin ettirilmesi gündeme gelebilir. TFF Futbol Disiplin Talimatı’nda saha olayları nedeniyle meydana gelen maddi zararın sorumlulara tazmin ettirileceği belirtilir.
Güvenlik anonsu ne zaman yapılır?
Sahaya meşale atıldığında veya tribünde meşale yakıldığında stadyum anons sistemi devreye girebilir. Anonsun amacı taraftarı uyarmak, meşale atmanın maçı durdurabileceğini ve kulübe ceza getirebileceğini bildirmektir.
Anons genellikle şu durumlarda yapılır:
Tribünde meşale yakılmışsa.
Sahaya meşale atılmışsa.
Duman oyunu etkiliyorsa.
Aynı tribünden yabancı madde atışı devam ediyorsa.
Hakem oyunu durdurmuşsa.
Güvenlik birimleri tribüne müdahale edecekse.
Maçın tatil edilebileceği uyarısı gerekiyorsa.
Anonsun yapılması olayın raporlanmasında da önemlidir. Temsilci raporunda hangi dakikada anons yapıldığı, anons sonrası olayın devam edip etmediği ve taraftarın uyarıya uyup uymadığı belirtilebilir.
Meşale atan blok kapatılır mı?
Evet, elektronik bilet uygulamasının olduğu maçlarda olayın gerçekleştiği blok veya bloklara giriş yapan seyircilerin kartları bloke edilebilir. TFF Futbol Disiplin Talimatı saha olayları maddesinde, Süper Lig ve 1. Lig’de olayların ağırlığına ve oluşuna göre saha olaylarına karışan taraftarların bulunduğu bloklara giriş yapan seyircilerin elektronik bilet kapsamındaki kartlarının bloke edilerek müsabakaya girişlerinin engellenebileceğini düzenler.
Bu şu anlama gelir: Meşaleyi atan kişi tek bir kişi olabilir, ama olay bloktan kaynaklı tespit edilirse o blokta bulunan birçok seyirci sonraki maça giremeyebilir. Bu, taraftarlar arasında tartışmalı bir uygulamadır; ancak sistem toplu saha olaylarında blok bazlı sorumluluk mantığıyla çalışır.
Bu nedenle tribünde bir kişinin meşale yakmasına veya sahaya atmasına diğer taraftarların sessiz kalması, aynı bloktaki birçok kişiyi etkileyebilir.
Ev sahibi mi, deplasman mı sorumlu olur?
Meşalenin hangi tribünden atıldığına bakılır. Ev sahibi tribünden atıldıysa ev sahibi kulüp; deplasman tribününden atıldıysa misafir kulüp taraftar eylemi nedeniyle sorumlu tutulabilir. Ancak ev sahibi kulübün stadyum güvenliği ve giriş kontrolü sorumluluğu da ayrıca değerlendirilir.
Örneğin deplasman tribününden meşale atıldıysa misafir kulüp ceza alabilir. Fakat meşalenin stadyuma nasıl sokulduğu, giriş aramasının yeterli olup olmadığı ve ev sahibi organizasyonun güvenlik planı da incelenebilir.
Bu nedenle olayın sorumluluğu her zaman tek cümleyle açıklanamaz. Disiplin kurulu şu sorulara bakar:
Meşale hangi tribünden atıldı?
Fail tespit edildi mi?
Ev sahibi kulüp yeterli arama yaptı mı?
Güvenlik kameraları çalışıyor muydu?
Anons yapıldı mı?
Olay tek seferlik mi, tekrarlandı mı?
Oyuncu veya görevli zarar gördü mü?
Maç durdu mu, tatil edildi mi?
Kulüp olayı önlemek için ne yaptı?
Karar bu bütünlük içinde verilir.
Meşale olayı amatör maçlarda nasıl değerlendirilir?
Amatör maçlarda da meşale ciddi güvenlik sorunudur. Hatta bazı amatör sahalarda risk daha da yüksek olabilir. Çünkü profesyonel stadyumlarda kamera, özel güvenlik, yangın ekipmanı, turnike sistemi ve ayrılmış tribün düzeni daha gelişmiştir. Amatör sahalarda ise seyirci sahaya çok yakın olabilir, güvenlik bariyeri zayıf olabilir, yangın söndürme ekipmanı yeterli olmayabilir.
Amatör maçta sahaya meşale atılırsa hakem oyunu durdurur. Saha komiseri, güvenlik görevlisi ve kulüp yetkilileri devreye girer. Meşale güvenli şekilde kaldırılır. Güvenlik sağlanamazsa maç tatil edilebilir. Olay il disiplin kurullarına ve adli makamlara yansıyabilir.
Amatör sahalarda özellikle şu riskler vardır:
Seyirci ile oyuncu arasındaki mesafe azdır.
Meşale doğrudan oyuncuya isabet edebilir.
Çocuk ve genç oyuncular panikleyebilir.
Saha kenarında yangın ekipmanı yetersiz olabilir.
Taraftar grupları daha kolay sahaya girebilir.
Hakem ve oyuncu güvenliği daha zor sağlanabilir.
Bu nedenle amatör maçlarda “ufak bir meşale, atmosfer olsun” anlayışı çok tehlikelidir.
Futbol okullarında meşale kesinlikle olmamalı mı?
Evet, futbol okulları ve altyapı organizasyonlarında meşale kesinlikle kabul edilmemelidir. Çocukların oynadığı maçlarda yanıcı, duman çıkaran veya panik yaratabilecek hiçbir madde kullanılmamalıdır. Velilerin veya taraftar gruplarının “kutlama” amacıyla meşale yakması çocuk futbolu için çok ciddi güvenlik ihlalidir.
Futbol okullarında meşale şu nedenlerle daha tehlikelidir:
Çocuklar paniğe daha açık olabilir.
Saha kenarı güvenlik düzeni zayıf olabilir.
Veliler sahaya çok yakın durabilir.
Suni çim zemin yanabilir veya zarar görebilir.
Duman çocukların solunumunu etkileyebilir.
Hakem ve antrenör kontrolü zorlaşabilir.
Yangın ekipmanı yeterli olmayabilir.
Altyapı maçlarında kutlama yapılacaksa bayrak, alkış, tezahürat ve koreografi gibi güvenli yöntemler tercih edilmelidir. Meşale, havai fişek, torpil, patlayıcı madde veya duman bombası çocuk futbolundan tamamen uzak tutulmalıdır.
Taraftar “meşale atmosferdir” derse ne söylenmeli?
Taraftar kültüründe görsel atmosfer önemlidir. Tribün koreografileri, bayraklar, pankartlar, marşlar ve renkli görseller futbolun ruhuna katkı sağlar. Ancak meşale farklıdır. Çünkü meşale kontrolsüz kullanıldığında can güvenliğini riske atar. Futbol atmosferi, oyuncu veya seyirci güvenliğinin önüne geçemez.
Güvenli atmosfer oluşturmak için şunlar yapılabilir:
Bayrak koreografisi.
Kartlı koreografi.
Pankart.
Renkli tribün düzeni.
Işık şovları.
Kulüp onaylı görsel gösteriler.
Davul ve ritim.
Yasal sınırlar içinde tezahürat.
Kulübün ve güvenlik birimlerinin onayladığı organizasyonlar.
Meşale ise bu güvenli seçeneklerden biri değildir. Özellikle sahaya atıldığında artık atmosfer değil, saha olayıdır.
Meşale olayında en sık yanlış bilinenler
Birinci yanlış: “Meşale sahaya atılmadıysa sorun olmaz.”
Doğru değildir. Tribünde yakılan meşale de yanıcı-yakıcı madde riski ve disiplin ihlali oluşturabilir.
İkinci yanlış: “Sahaya tek meşale atılırsa oyun durmaz.”
Yanlıştır. Tek meşale bile oyuncu güvenliği, duman veya yangın riski nedeniyle oyunu durdurabilir.
Üçüncü yanlış: “Meşaleyi atan kişi bulunmazsa ceza olmaz.”
Yanlıştır. Fail belirlenemese bile kulüp taraftar ihlali ve saha olayları nedeniyle ceza alabilir.
Dördüncü yanlış: “Meşale sadece para cezası getirir.”
Yanlıştır. Olayın ağırlığına göre blok kapatma, saha kapatma, seyircisiz oynama, stadyuma giriş yasağı, adli işlem ve ağır hallerde daha ciddi sportif sonuçlar doğabilir.
Beşinci yanlış: “Oyuncu meşaleyi alıp kenara atabilir.”
Yanlıştır. Oyuncu yanan maddeye müdahale etmemelidir. Bu görev güvenlik ve saha görevlilerinindir.
Altıncı yanlış: “Meşale futbol kültürüdür, yasak olmamalı.”
Futbol kültürü güvenlik sınırları içinde yaşanır. Yanıcı ve yakıcı maddeler kalabalık stadyumlarda can güvenliği riski oluşturur.
Hakem için pratik karar listesi
Sahaya meşale atıldığında hakem şu listeyle düşünür:
Meşale yanıyor mu?
Oyuncuya, hakeme veya görevliye yakın mı?
Topun oynandığı bölgeyi etkiliyor mu?
Duman görüşü bozuyor mu?
Kaleci veya yardımcı hakem etkileniyor mu?
Saha zemini zarar gördü mü?
Saha görevlileri güvenli müdahale edebiliyor mu?
Aynı tribünden atış devam ediyor mu?
Anons gerekli mi?
Oyuncuları soyunma odasına göndermek gerekir mi?
Maç güvenli şekilde devam edebilir mi?
Bu sorulara göre hakem oyunu durdurur, devam ettirir, askıya alır veya tatil kararı verir. Futbolda güvenlik kararı anlık cesaretle değil, risk değerlendirmesiyle alınır.
Kulüpler meşale olayını önlemek için ne yapmalı?
Kulüpler meşale olayını önlemek için maçtan önce, maç sırasında ve maç sonrasında önlem almalıdır. Sadece anons yapmak yeterli değildir. Giriş aramaları, kamera sistemi, taraftar iletişimi, güvenlik planı ve disiplin bilinci birlikte çalışmalıdır.
Kulüpler şu adımları atmalıdır:
Maç öncesi taraftara yasaklı maddeler hakkında bilgilendirme yapmak.
Turnikelerde ve girişlerde etkin arama yapmak.
Güvenlik kameralarını aktif kullanmak.
Riskli bloklarda güvenlik personelini artırmak.
Taraftar gruplarıyla iletişim kurmak.
Stadyum anonslarını zamanında yapmak.
Sahaya yakın tribünlerde özel önlem almak.
Yangın söndürme ekipmanlarını hazır bulundurmak.
Olay çıkaran kişilerin tespitinde güvenlik birimleriyle iş birliği yapmak.
Meşale ve piroteknik maddelerin “şov” olarak normalleşmesine izin vermemek.
Kulüp, “taraftar yaptı, bizim ilgimiz yok” diyerek sorumluluktan tamamen kurtulamaz. Stadyum güvenliği ve taraftar davranışı kulüp organizasyonunun parçasıdır.
Taraftar ne yapmalı?
Taraftarın yapması gereken en net şey şudur: Meşale yakmamalı, meşale taşımamalı, meşale atan kişiyi desteklememeli ve sahaya hiçbir yanıcı madde atmamalıdır.
Taraftar açısından güvenli davranış kuralları şunlardır:
Stadyuma yasaklı madde sokmaya çalışmamak.
Meşale, torpil, havai fişek veya duman bombası kullanmamak.
Sahaya hiçbir cisim atmamak.
Yanında meşale yakan kişiden uzaklaşmak ve güvenliğe bildirmek.
Tribünde panik yaratacak davranışlardan kaçınmak.
Çocukların ve ailelerin bulunduğu alanlarda daha dikkatli olmak.
Takımı desteklemek için güvenli yöntemler kullanmak.
Unutulmamalıdır: Bir kişinin attığı meşale yüzünden yüzlerce kişi blok cezası alabilir, kulüp para cezası ödeyebilir, takım seyircisiz oynayabilir, hatta maç tatil edilebilir. Taraftarlık takıma zarar vermek değildir.
Sık sorulan sorular
Futbolda sahaya meşale atılırsa oyun durur mu?
Evet, durabilir. Meşale oyuna, oyuncuya, hakeme, kaleci görüşüne, saha zeminine veya güvenliğe etki ediyorsa hakem oyunu durdurur. Meşale kaldırılıp güvenlik sağlanmadan oyun başlatılmaz.
Meşale sahaya düşer ama oyuna uzaksa maç devam eder mi?
Hakem, meşalenin oyuna ve güvenliğe etkisini değerlendirir. Eğer meşale yanıyor, duman çıkarıyor veya kısa sürede oyuna etki edebilecek bölgede duruyorsa oyun durabilir. Müdahale etmiyorsa ilk uygun anda kaldırılması istenebilir; ancak meşale tehlikeli madde olduğu için hakem genellikle güvenliği önceleyerek hareket eder.
Meşale oyuncuya isabet ederse ne olur?
Oyun derhal durur. Sağlık ekibi ve güvenlik birimleri devreye girer. Olay rapora yazılır. Maçın devam edip etmeyeceği güvenlik durumuna göre belirlenir. Kulüp ve ilgili taraftarlar ağır disiplin ve adli yaptırımlarla karşılaşabilir.
Meşale yüzünden maç tatil edilir mi?
Evet. Sahaya sürekli meşale atılıyorsa, oyuncu veya görevli yaralanmışsa, güvenlik sağlanamıyorsa veya maçın devamı mümkün değilse hakem maçı tatil edebilir. Son kararı raporlar üzerinden TFF verir.
Tribünde meşale yakmak da ceza getirir mi?
Evet. Meşalenin sahaya atılmamış olması olayı tamamen masum yapmaz. Yanıcı-yakıcı madde stadyum güvenliği açısından yasaktır ve disiplin/adli süreç doğurabilir.
Meşale atan taraftar bireysel ceza alır mı?
Evet. Meşale atan kişi adli işlem, seyirden yasaklanma, elektronik bilet blokajı ve diğer yaptırımlarla karşılaşabilir. 6222 sayılı Kanun, yanıcı ve yakıcı maddelerin spor alanlarına sokulmasını ve kullanılarak müsabaka düzeninin bozulmasını cezaya bağlar.
Kulüp neden ceza alır?
Kulüpler taraftarlarının ihlallerinden ve maç organizasyonunun güvenliğinden sorumludur. Meşale olayı saha olayı sayılabilir ve kulübe para cezası, saha kapatma, seyircisiz oynama veya blok kapatma gibi yaptırımlar gelebilir.
Meşale kalecinin arkasına atılırsa oyun durur mu?
Büyük ihtimalle durur. Kalecinin görüşü, hareket alanı ve güvenliği etkilenir. Kale arkası meşale açısından çok riskli bölgedir.
Oyuncu meşaleyi eliyle kaldırabilir mi?
Kaldırmamalıdır. Yanan maddeye oyuncunun müdahale etmesi tehlikelidir. Meşaleyi güvenlik veya saha görevlileri kaldırmalıdır.
Meşale nedeniyle kaybolan süre uzatma olarak eklenir mi?
Evet, hakem meşale nedeniyle duran süreyi dikkate alabilir ve devre sonuna ilave süre olarak ekleyebilir. Uzun süreli askıya alma durumunda maçın devam edip etmeyeceği ayrıca değerlendirilir.
Kısaca
Futbolda stadyumdan sahaya atılan meşale oyunu durdurabilir. Hatta çoğu durumda durdurmalıdır. Çünkü meşale sıradan bir yabancı cisim değil; yanıcı, yakıcı, duman çıkaran ve oyuncu güvenliğini tehdit eden tehlikeli bir maddedir. Meşale oyuncuya, hakeme, kaleciye, topa, zemine veya oyunun oynandığı bölgeye etki ediyorsa hakem oyunu durdurur. Güvenlik sağlanmadan maç yeniden başlatılmaz.
Hakem olayın ağırlığına göre oyunu durdurabilir, askıya alabilir veya maçı tatil edebilir. Meşale sahaya atıldığında olay hakem raporuna, temsilci raporuna ve güvenlik kayıtlarına girer. Kulüp saha olayları nedeniyle para cezası, blok kapatma, saha kapatma veya seyircisiz oynama gibi yaptırımlarla karşılaşabilir. Meşaleyi atan taraftar ise 6222 kapsamında adli işlem ve seyirden yasaklanma riskiyle karşı karşıya kalabilir.
En doğru özet şudur: Meşale futbol atmosferi değil, güvenlik riskidir. Tribünde yakılması bile tehlikelidir; sahaya atılması ise oyunu durdurabilecek ve ağır cezalar doğurabilecek ciddi bir saha olayıdır.
