Futbol Sahasında Oyuncu Bayılırsa Ne Yapılır? İlk Yardım Rehberi

Önemli uyarı: Bu yazı ilk yardım eğitiminin ve sağlık personelinin talimatının yerine geçmez. Sahada biri yere yığıldıysa önce 112'yi arayın. Sağlık görevlisi geldiyse onun yönergesi önceliklidir. Bayılan oyuncuya ilk müdahale iki sorunun cevabına bağlıdır: Oyuncu yanıt veriyor mu ve normal nefes alıyor mu? Ayrıca aşağıdaki bölümler bu iki soruyu, çocuk futbolunun özel durumlarıyla birlikte adım adım açıyor.

Bu iki dal arasındaki fark, hayatla ilgilidir. Çünkü çoğu bayılma zararsız bir refleks olsa da, aynı görüntü kalp durmasında da ortaya çıkar. Bu nedenle ilk saniyelerde amaç tanı koymak değil, kötü ihtimali dışlayana kadar ciddiye almaktır.

Ayrıca bu sıra sahadaki herkes için ezberlenebilir. Çünkü ilk dakikada kimse uzun bir metin okuyamaz; ancak beş kısa adımı hatırlayabilir. Bayılan oyuncuya ilk müdahale bu beş adımla başlar ve sağlık ekibi gelince onun yönergesine devredilir.

1. Oyunu durdurun ve sağlık görevlisini, yoksa 112'yi çağırın.
2. Oyuncuya yüksek sesle seslenin, omuzlarına hafifçe dokunun.
3. Başını geriye yatırıp çenesini kaldırarak solunumu en çok 10 saniye izleyin.
4. Yanıt ve normal nefes yoksa CPR ve AED zincirini başlatın.
5. Yanıt ve normal nefes varsa yatırın, izleyin ve tıbbi değerlendirmeye yönlendirin.

Bayılma ile ani kalp durmasını nasıl ayırt ederiz?

Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) 2018 kılavuzu bayılmayı (senkop) bilinç kaybının hızlı başlayan, kısa süren ve kendiliğinden tam düzelen türü olarak tanımlar. Nedeni beyne giden kan akımının geçici azalmasıdır. Kalp durmasında ise oyuncu kendiliğinden toparlanmaz. Bu fark, sahadaki en değerli ipucudur.

İngiltere Ulusal Sağlık Servisi, bayılan kişinin genellikle 30 saniye içinde uyandığını belirtir (NHS bayılma sayfası). Bir dakika içinde uyanmayan kişi için 999'u arayın. Türkiye'de karşılığı 112'dir.

Ayrıca sahada süre algısı yanıltır. Bu yüzden birinin saatine bakıp başlangıç dakikasını not etmesi, hem sağlık ekibine hem veliye değerli bilgi verir.

Tablo bir rehberdir, kesin ayrım değildir. Bu nedenle emin değilseniz kalp durması gibi davranın. Çünkü gereksiz bir CPR başlatmanın bedeli, geciken bir CPR'ın bedelinden çok daha küçüktür.

Bayılmanın en sık nedenleri nelerdir?

Çoğu bayılma, kalp ritmiyle ilgisiz, refleks kaynaklıdır. Yine de bunu sahada ayırt etmek zordur. ESC kılavuzu üç ana grup sayar: refleks (vazovagal) bayılma, ortostatik hipotansiyon ve kalp kaynaklı bayılma. Sporcular için ilk ikisi yaygın, üçüncüsü nadir ama kritiktir.

• Vazovagal bayılma: Ağrı, korku, kan görme ya da uzun süre ayakta durmak sinir sistemini tetikler, nabız ve tansiyon düşer.
• Ortostatik bayılma: Yatarken ya da oturarak ayağa hızlı kalkınca tansiyon geçici düşer. ESC bu gruba "efor sonrası ayakta durma" durumunu da koyar.
• Efor sonrası bayılma: ESC kılavuzu bunu refleks bayılmanın bir türü olarak sınıflar. Maç ya da antrenman biter bitmez durup beklemek tetikleyici olabilir.
• Kalp kaynaklı bayılma: Ritim bozukluğu ya da yapısal kalp hastalığı. Bu tür, çoğu zaman eforun tam ortasında gelir.

NHS ise yaygın nedenler arasında hızlı ayağa kalkmayı, yetersiz yeme içmeyi, aşırı sıcağı, güçlü duyguyu ya da şiddetli ağrıyı ve kalp sorunlarını sayar. Yani sahada gördüğünüz tablonun arkasında basit bir neden de, ciddi bir neden de olabilir.

Oyuncu bayılacağını hissederse ne yapmalı?

Bayılma çoğu zaman uyarıyla gelir. NHS baş dönmesini, terlemeyi, sıcak basmasını, mide bulantısını ve görme değişikliklerini belirti olarak sayar. Bu belirtileri hisseden oyuncu, oyunu bırakıp hemen kenara çıkmalıdır. Çünkü yere yığılmadan önce kontrollü biçimde yatmak, düşme yaralanmasını önler.

• Hemen oyunu bırakıp antrenöre ya da hakeme işaret edin.
• Mümkünse bacaklarınızı kaldırarak yatın. Yatamıyorsanız oturup başınızı dizlerinizin arasına eğin.
• Su için; ayrıca ayakta kalmak zorundaysanız bacaklarınızı çaprazlayın ya da yumruklarınızı sıkın.
• Belirtiler geçse bile o gün oyuna dönmeyin ve durumu antrenöre anlatın.

Antrenörler için buradaki kural basittir: Oyuncu "bir şeyim yok, devam ederim" dese bile, bu belirtileri anlatan çocuğu oyundan alın. Ayrıca çocuklar çoğu zaman şikayetlerini saklar. Bu yüzden "başın dönüyor mu, gözün kararıyor mu?" gibi somut sorular sorun.

Egzersiz sırasında bayılmak neden ayrı bir uyarıdır?

Maçın ya da antrenmanın tam ortasında, koşarken bayılmak diğer bayılmalardan farklı bir ağırlık taşır. ESC kılavuzu, hastanede gözlem ya da hızlı uzman değerlendirmesi lehine olan özellikler arasında "efor sırasında bayılma" ifadesini sayar. Aynı listede uyarı belirtisi olmadan bayılma ve bayılma anında çarpıntı da var. NHS de egzersiz sırasında bayılan kişi için 999'u aramanızı söyler.

Bu ayrımın nedeni basittir. Efor sonrası bayılma çoğunlukla refleks kaynaklıdır. Eforun sırasındaki bayılma ise kalp ritmi ya da kalp yapısıyla ilgili bir sorunun ilk işareti olabilir. Dolayısıyla toparlanmış görünen oyuncuyu bile o gün hekime götürün.

• Efor sırasında, yani koşarken ya da maç ortasında bayılma.
• Öncesinde hiç uyarı belirtisi olmadan, birden yere yığılma.
• Bayılma anında çarpıntı.
• Bayılma sonrası göğüs ağrısı (NHS bunu 999 gerekçesi sayar).

Bu durumlardan biri varsa hekim değerlendirmesi şarttır; kalp muayenesi gerekip gerekmediğine hekim karar verir. ESC kılavuzunu buradan inceleyebilirsiniz. Karar, kılavuzdan ziyade hekimin muayenesine aittir.

Oyuncu yanıt veriyorsa hemen ne yapmalı?

Oyuncu seslenince gözlerini açıp konuşuyorsa kalp durması ihtimali düşer, ama iş bitmez. Önce onu yatırın. Ayakta ya da oturur bırakmak, beyne kan akışını zorlaştırır ve tekrar bayılmasına yol açabilir.

1. Sırt üstü yatırın ve kıyafetlerini gevşetin.
2. Bacaklarını hafifçe yükseltin; bir çanta ya da ceket işe yarar.
3. Çevresindeki oyuncuları geri çekip hava akışını sağlayın.
4. Sakin bir sesle konuşup durumu anlatın.
5. Kendine geldikten sonra yavaşça, birkaç dakikaya yayarak oturmasına izin verin.

St John Ambulance, bayılan kişiye yatmasını, mümkünse bacaklarını bir tabure ya da yastıkla hafifçe yükseltmesini ve toparlanınca birkaç dakikada yavaşça oturmasını önerir. Hemen ayağa kaldırmak yeni bir bayılma riski doğurur.

Bacakları kaldırmak ne kadar yardımcı olur?

Bacakları yükseltmek, ayaklardaki kanın kalbe ve beyne dönmesine yardım eder. Bu yüzden NHS, nefesi normal olan kişiyi sırt üstü yatırıp bacaklarını kaldırmayı söyler. Kılavuzlar ise tam bir yükseklik rakamı vermez, "hafifçe" der. Bir santimetre değeri yazan kaynakları birincil kılavuz saymayın.

Ancak bu uygulamanın bir sınırı var: Bacak kaldırma yalnızca bilinci yerinde ya da hızla toparlanan oyuncu içindir. Yanıtsız ve nefessiz kişide bu adım değil, CPR zamanı kazandırır. Ayrıca düşme sırasında başını ya da boynunu çarptığından şüpheleniyorsanız, kafasını ve gövdesini çevirmeden sağlık ekibini bekleyin.

Oyuncu nefes alıyor ama yanıt vermiyorsa yan yatış pozisyonu gerekir mi?

Evet, ama sınırlı bir durum için. Avrupa Resüsitasyon Konseyi (ERC) ilk yardım kılavuzu, iyileşme (yan yatış) pozisyonunu bilinci azalmış, yani yanıtsız ama yeterince nefes alan kişilere uygular. Kompresyon ya da suni solunum gerektiren kişide ise kullanmazsınız.

Yan yatış pozisyonunun amacı hava yolunu açık tutmak ve kusmuğun ya da dilin yolu tıkamasını önlemektir. Ancak sahada her bayılan oyuncuyu bu pozisyona almazsınız. Düşme ya da çarpışma sonrası boyun şüphesi varsa hareket ettirmek tehlikelidir. Bu yüzden eğitimli ekip yoksa ve hava yolu tehlikedeyse pozisyonu düşünün.

• Yanıtsız ama normal nefes alıyorsa: hava yolu açık, yakın izlem, 112.
• Kusma varsa: yan yatış, ağız boşalsın.
• Nefes normal değilse: yan yatış değil, CPR.

Nefes yoksa bayılan oyuncuya ilk müdahale CPR ve AED ile nasıl başlar?

ERC ve Birleşik Krallık Resüsitasyon Konseyi'nin 2025 ERC temel yaşam desteği kılavuzu şöyle der: Kılavuz, yanıtsız ve nefesi anormal olan herkeste kalp durması varsayar. Yavaş, zorlu soluma, hırıltı ve soluk soluğa kalma da kalp durmasının işaretidir. Başlangıçta kısa bir nöbet benzeri hareket olabilir; bu hareket durunca nefesi yeniden kontrol edin.

Şüphedeyseniz CPR'a başlayın. Kılavuz kompresyon tekniğini net anlatır:

• Elinizin topuğunu göğüs kemiğinin alt yarısına koyun, diğer elinizi üstüne kenetleyin, kollarınızı düz tutun.
• Göğsü 5 ila 6 cm bastırın.
• Dakikada 100 ile 120 kez bastırın ve her seferinde göğsün tam geri gelmesine izin verin.
• Eğitimliyseniz 30 kompresyonun ardından 2 soluk verin; eğitimsizseniz kesintisiz kompresyon yapın.

Bu rakamlar yetişkin ve ergen içindir. Çocuk için farklar ayrı bölümdedir. 112 operatörü, aramayı hoparlöre alırsanız size adım adım yol gösterir. Tek kişiyseniz AED aramak için hastayı bırakmayın; yanınızdaki birine getirtin.

AED sahada nasıl çalışır?

AED, ritmi kendisi analiz eden ve gerekirse şok öneren taşınabilir bir cihazdır. Kılavuza göre herkes kullanabilir; üstelik cihaza ulaşır ulaşmaz başlamak gerekir. Cihaz açılınca sesli ve görsel komutları izleyin.

• Pedleri çıplak göğse, cihazın ya da pedin üzerindeki resimde gösterilen yerlere yapıştırın.
• Ritim analizi ve şok sırasında oyuncuya kimse dokunmamalı.
• Şoktan ya da "şok gerekmez" mesajından hemen sonra kompresyona dönün.

Cihazın seçimi, bakımı ve sahada nerede durması gerektiği ayrı bir konudur. Ayrıntılı rehber için futbolda AED uygulaması yazımıza bakabilirsiniz. Burada tekrar etmiyorum.

Çocuk futbolcuda bayılan oyuncuya ilk müdahale nasıl değişir?

Çocuklarda yaklaşım biraz farklıdır. ERC 2025 çocuk yaşam desteği özeti, başta beş kurtarıcı soluk önerir. Ardından kompresyona geçersiniz. Kompresyon derinliği göğüs ön-arka çapının en az üçte biridir, ergenlerde 5 ila 6 cm, hiçbir yaşta 6 cm'yi geçmez.

Oran konusunda özet şöyledir: Çocuk yaşam desteği eğitimi aldıysanız 15 kompresyona 2 soluk, almadıysanız 30'a 2. Soluk vermek istemeyen ya da veremeyen kişi, sadece kompresyonla devam eder. Çocuk özeti bunu açıkça yazar.

Kısacası çocuğun ağırlığı 25 kg'ın altındaysa ve cihazda çocuk modu varsa onu açın. Daha ağır çocuklarda ya da cihazda çocuk modu yoksa standart modu kullanın. Çocuk eğitimi için okulunuzdan ilkyardım kursu isteyin.

Bayılan oyuncuya ilk müdahale sonrası izlem nasıl sürer?

Oyuncu gözlerini açıp konuşmaya başlasa bile acil durum bitmemiştir. Çünkü altta yatan neden sürüyorsa bayılma yeniden gelebilir. Bu yüzden sağlık ekibi gelene kadar oyuncunun yanından ayrılmayın.

• Kimliğini, günün tarihini ve nerede olduğunu sorun; karışıklık varsa 112'ye bildirin.
• Kendine geldikten sonra bile hemen ayağa kalkmasını önleyin.
• Nabzı hızlı ya da düzensiz mi, nefesi rahat mı gözlemleyin.
• Bayılmadan önce baş darbesi, uzun süre güneşte kalma, aç kalma ya da hastalık olup olmadığını not alın.
• Hekim görene kadar yarış ya da antrenman yoktur.

Ayrıca oyuncunun yanında bir yetişkin kalmalıdır. Çünkü toparlanan çocuk utanabilir ve "iyiyim" diyerek kalkmaya çalışabilir. Bu yüzden onu yalnız bırakmamak, hem güvenlik hem de moral için önemlidir.

Bu notlar hekime doğru bilgi taşır. "Önce kafasına top mu çarptı, yoksa koşarken mi yığıldı?" sorusunun cevabı, tanıyı belirleyen en önemli ipuçlarını verir.

Bayılan oyuncuya ilk müdahale sırasında ne zaman 112 gerekir?

NHS'nin 999 listesi (Türkiye'de 112) net bir çerçeve sunar. Şu durumlardan biri varsa beklemeyin.

Ayrıca ambulansı çağırırken şunları söyleyin: Adres, oyuncunun yaşı, bayılma anındaki durum ve nefes durumu. Böylece operatör doğru ekibi hızla yönlendirir ve telefonda size CPR adımlarını anlatabilir.

Kısa bir kasılma görmeniz, nöbet olduğu anlamına gelmez. Beyne kan akışı kesilince bazı oyuncular birkaç saniye kasılabilir. Yine de bu görüntüde yanıtsızlık ya da nefes bozukluğu varsa kalp durması gibi davranın.

Çocuklarda bayılmanın yaygın nedenleri nelerdir?

Çocuk ve ergenlerde en yaygın neden, yetişkinlerde olduğu gibi vazovagal bayılmadır. Ancak sahada ek tetikleyiciler öne çıkar: açlık, susuzluk, aşırı sıcak, hızlı soluma ve ayakta bekleme. Her birine ayrı yaklaşırsınız.

• Açlık ve düşük kan şekeri: Uzun süre yemeden antrenmana gelen çocukta halsizlik, titreme, terleme ve bayılma görülebilir. Çocuk tam bilinçliyse ve yutabiliyorsa şekerli bir içecek ya da besin verebilirsiniz; bilinci kapalı çocuğa ise asla ağızdan bir şey vermezsiniz. Nedeni belli değilse hekime danışın.
• Susuzluk ve sıcak: Su kaybı ve sıcak tansiyonu düşürür. Sıcak çarpmasında önce soğutma, sonra nakil gerekir; ayrıntı için hipertermi ile bayılma rehberine bakın.
• Hızlı soluma (hiperventilasyon): Kaygı ve panikle gelir. Kağıt torbaya soluma önermem. St John Ambulance bunun durumu kötüleştirebileceğini söyler. Ayrıca çocuklarda hiperventilasyon nadirdir, bu yüzden başka nedenleri de düşünün.
• Korku, ağrı, kan görme: Vazovagal bayılmanın klasik tetikleyicileri.

Susuzluğu önlemek için hidrasyon rehberine bakmak yeterlidir; burada bir daha anlatmıyorum.

Kafa çarpması varsa neden farklı davranırız?

Bayılmadan önce ya da bayılırken başına darbe aldıysa tabloyu sarsıntı gibi ele alın. Burada "şüphe varsa dışarı" ilkesi geçerlidir. Oyuncu iyi görünse bile oyuna dönmez.

Bilinç kaybı sarsıntının belirtilerinden biridir, ama şart değildir. Uyku hali, baş ağrısı, kusma, görme bozukluğu, kolda zayıflık ya da giderek artan sersemlik görürseniz 112'yi arayın. Dönüş için ise aşamalı bir program izlersiniz. Ayrıntıyı beyin sarsıntısı protokolü yazısında bulabilirsiniz.

Hakemin oyunu ne zaman durduracağı ise ayrı bir kural sorusudur; oyuncu bilincini kaybederse maç ne zaman durdurulur yazısı bu soruya odaklanır.

Bayılan oyuncu aynı gün sahaya dönebilir mi?

Hayır. Bayılan oyuncuyu o gün sahaya döndürmeyin; "açıldı, devam" yaklaşımı yanlıştır. Dönüş kararı antrenöre, veliye ya da oyuncuya değil, muayene eden hekime aittir. Hekim bu kararı takvime göre değil, bulgulara göre verir.

Bayılma efor sonrasında, açlık ya da sıcak gibi açık bir nedenle olduysa hekim genellikle önleyici önlem ve kontrol önerir. Efor sırasında olduysa ESC'nin yüksek riskli özellikler listesi nedeniyle kalp değerlendirmesi akla gelir. Hangi tetkiklerin yapılacağı hekime kalır.

• Hekim "devam edebilir" diyene kadar antrenman, maç ve yoğun egzersiz yok.
• Hekimin yazdığı raporu okula ya da kulübe iletin.
• Tekrarlarsa, ilk bayılma hafif bile olsa yeniden değerlendirme isteyin.

Bu yüzden süre vermiyorum; çünkü birincil kaynaklar tek bir bekleme süresi tanımlamaz. Süre, nedene ve hekimin bulgusuna göre değişir.

Saha kenarında hangi ekipman gerekir?

Her sahanın acil ihtiyacı farklıdır. England Football, sahaya özgü bir tıbbi acil eylem planı (MEAP) önerir; planda anahtar kişiler, ekipman, saha erişimi ve en yakın hastanenin yönü yer alır. FIFA Tıp da sahada standart ve örgütlü bir acil müdahaleyi savunur.

• Çalışır durumda bir AED ve yedek pil ile ped.
• Temiz bir ilkyardım çantası, eldiven ve koruyucu yüz maskesi.
• Telefon; 112 ve saha adresi yazılı.
• Buz torbası ve soğuk içecek (sıcak havada).
• Hastalar için sedye ya da battaniye.

TFF Futbol Okulları Talimatı da A ve B sınıfı okullarda ilkyardım sertifikalı personel ve ilkyardım malzemesi zorunluluğu getirir. AED zorunluluğu hakkında okuduğum bir madde yoktur; o yüzden okulunuza AED'nin bulunup bulunmadığını doğrudan sorun.

Acil durumda kim ne yapar?

Sahada kaos ilk dakikayı çalar. Çünkü herkes yardım etmek ister ve kimse neyi yapacağını bilmez. Önceden paylaştırdığınız roller bu kaosu önler.

Bu paylaşım yazılı olmalı ve sezon başında prova edilmelidir. Bir okulun bu hazırlığı yapıp yapmadığına bakmak, okul seçerken iyi bir ölçüttür. Ayrıntılı kriterler için okul seçerken dikkat edilecek kriterler yazısını okuyabilirsiniz.

Veliyi nasıl bilgilendirmeliyiz?

Çocuk bayıldıysa veliyi hemen arayın ve gördüğünüzü tanı koymadan anlatın. Örneğin "antrenmanda yere yığıldı, kendine geldi, ambulansı çağırdık" deyin. Tahmin yürütmek ya da "önemli değil" demek, velinin yanlış karar vermesine neden olur.

• Ne zaman, nerede ve neyin ardından olduğunu yazın.
• Kaç saniye bilinci kapalı kaldığını mümkünse not edin.
• Verilen müdahaleleri ve 112 arama saatini kaydedin.
• Velinin çocuğu hekime götürmesini isteyin ve muayene raporunu bekleyin.

Özellikle çocuk futbolunda velinin paniği sahaya taşabilir. Bu yüzden önceden "acil durumda önce 112, sonra size haber veririz" cümlesini kayıt formuna yazmak, sorunu büyütmeden çözer. Ayrıca bir yetişkin, çocuğa refakat ederek hastaneye gidebilir.

Antrenör ile veli iletişimi zor anlarda kritik hale gelir. Daha geniş bir çerçeve için antrenör ve veli iletişimi rehberine bakabilirsiniz. Bir okulun acil durum yönetiminden memnun değilseniz şikayet sayfasını kullanabilirsiniz.

KVKK bayılma kayıtlarını nasıl etkiler?

Bayılma ve sonrasındaki tıbbi bilgiler sağlık verisidir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 6. maddesi, sağlığa ilişkin verileri özel nitelikli kişisel veri olarak sayar ve işlenmesini kural olarak yasaklar. İstisnalar arasında ilgili kişinin açık rızası ve kişinin ya da bir başkasının hayatının korunması için zorunlu olma hali var. Maddeyi Kanun metninden okuyabilirsiniz.

Yani pratikte şunlara dikkat edin:

• Olay formunu kısa ve olgusal tutun; tanı yazmayın.
• Çocuğun sağlık bilgisini veli grubuna ya da sosyal medyaya yazmayın.
• Raporu yalnızca gerekli yetkililer görsün ve güvenli saklayın.
• Başka bir okula ya da kuruma bilgi aktarmadan önce velinin açık onayını alın.

Ancak bu bölüm hukuki görüş değildir. Okulunuzun aydınlatma metnini ve veri sorumlusunu, bir hukuk danışmanına sorarak netleştirin.

Bayılma riskini antrenman öncesinde azaltmak mümkün mü?

Tam bir önleme yoktur, ama tetikleyicileri azaltmak mümkündür. Örneğin NHS, yetersiz yeme içmeyi, aşırı sıcağı ve hızlı ayağa kalkmayı bayılma nedenleri arasında sayar. Bu yüzden öğün, su, gölge ve yavaş kalkış önlemleri sahada işe yarar.

• Antrenmandan önce öğün atlamamak ve su içmek.
• Sıcak günlerde mola, gölge ve soğuk içecek sağlamak; ayrıntı için sıcak havada performans rehberine bakın.
• Maç ya da antrenman biter bitmez durup beklemek yerine birkaç dakika yürümek (bu öneri bir yorumdur, doğrudan kılavuz önerisi değildir).
• Hasta ya da uykusuz çocuğu yüksek yoğunluklu antrenmana almamak.

Bir çocuk sık sık bayılıyorsa bunu antrenman düzeniyle açıklamayın; çocuk hekimine götürün. Her bayılma, ne kadar küçük görünürse görünsün, bir kez hekime anlatılmalıdır.

Sahada insanlar hangi yanlışları sık yapar?

Ancak iyi niyetli yanlışlar da tehlikeli sonuçlar doğurabilir. Bu yüzden aşağıdaki listeyi antrenörlerle ve velilerle paylaşın.

Özellikle anafilaksi gibi başka acil durumlarla karışabilen tablolarda da kural aynıdır; alerji krizi rehberi bu ayrımı anlatır.

Veli ve antrenör olarak bu bilgiyi nasıl kalıcı hale getirebilirsiniz?

Bilgi okumakla kalmaz; ancak prova edince kalıcı olur. İlk yardım eğitimi için Kızılay ve yetkili kurumlar kurs verir. TFF Futbol Okulları Talimatı da A ve B sınıfı okullar için ilkyardım sertifikalı personel ister.

• Sezon başında 5 dakikalık bir "acil durum provası" yapın.
• AED'nin yerini bütün antrenörler ve velilere duyurun.
• Çocuğun alerji, kalp, şeker hastalığı gibi bilgilerini velilerden yazılı alın (KVKK uyumlu).
• Bölgenizdeki okulları karşılaştırırken il bazlı okul sayfalarına bakın ve acil durum hazırlığını sorun.

Böylece küçük bir hazırlık, ilk dakikadaki kararsızlığı hayat kurtaran bir rutine çevirir. Yazının özü şudur: yanıt ve normal nefes yoksa 112, CPR ve AED; varsa yatır, izle, hekime göster.