Futbolda Saat Kaçta Başlayan Maçta Gün Batımı Sorunu Nasıl Çözülür?

Bu yazı bir kural ezberi değil, bir planlama rehberidir. Önce IFAB metninin ne dediğini ve ne demediğini ayırıyoruz. Ardından saat hesabını, yanlış inançları, çocuk güvenliğini ve veli ile antrenör için kontrol listesini veriyoruz. Genel durdurma kuralları için maç tatil ve erteleme yazımıza bakabilirsiniz. Burada yalnız ışık ve saat sorusuna odaklanıyoruz.

Maçta gün batımı sorunu neden maçı tehlikeye atar?

Çünkü futbol görmeye dayanan bir oyundur. Oyuncu topu, rakibi, takım arkadaşını ve çizgileri seçebilmelidir. Ayrıca kaleci yüksek topun rotasını izlemelidir. Hakem ve yardımcıları da pozisyonu doğru okuyabilmelidir.

Ancak ışık düştüğünde ilk kaybolan şey uzak mesafedir. Örneğin uzun bir pas karşıdaki oyuncuya ulaşmadan önce gözden kaybolabilir. Sahanın ışıktan uzak köşesi önce kararır. Bu da kaleciyi ve savunmayı en çok zorlar.

Ayrıca güvenlik boyutu vardır. Karanlıkta oyuncu ikili mücadelede mesafeyi yanlış tahmin eder. Havadaki top yüzü ya da başı beklenmedik biçimde bulabilir. Bunun çocuklarda yaralanma sıklığını ne kadar artırdığını gösteren birincil kaynak sınırlıdır. Yine de görüşün düşmesi risk yaratır ve sahada ciddiye almak gerekir.

• Uzaktaki oyuncu ve top seçilemez hale gelir.
• Havadaki topun inişi öngörülemez.
• Çizgiler ve ofsayt hattı okunamaz.
• Hakemin faul ve elle oynama kararı zayıflar.
• Sahanın gölgede kalan bölümü tehlikeli bir "kör nokta" olur.

IFAB kuralı projektör yetersizliği için ne söyler ve ne söylemez?

Güncel IFAB kural kitapçığında Kanun 5 hakemin yetkisini düzenler. Metne göre her maçı, kuralları uygulama konusunda tam yetkili bir hakem yönetir. Aynı kanun, dış müdahale örnekleri sayarken yetersiz projektörleri açıkça sayar. Bu durumda hakem maçın devam etmesine izin verebilir ya da olayın ciddiyetine göre maçı durdurabilir, askıya alabilir veya yarıda bırakabilir.

Kuralın ne demediği de önemlidir. Kitapçıkta "gün batımından şu kadar dakika önce başlanır" diye bir hüküm yer almaz. Yani resmî bir "güvenli başlama saati" yoktur. Lüks değeri, minimum ışık düzeyi ya da proje sayısı da bu kanunda yer almaz.

Bu boşluğu organizasyon talimatları doldurur. Çocuk ve amatör maçlarda saha, süre ve saat ayrıntılarını ilgili federasyon ya da organizatör talimatı belirler. Bu nedenle sorunuzun cevabı çoğu zaman o turnuvanın yazılı kurallarında yatar. Kaynaklar: IFAB Kanun 5 ve IFAB Kanun 7.

Maç sürerken ışık düşerse hakem ne yapar?

Bu noktada hakemin elinde üç basamak vardır. Bu basamakların kitapçıktaki ifadesi şudur: durdurmak, askıya almak, yarıda bırakmak. Kitapçık bunlar arasındaki sınırı sayıyla çizmez. Karar, olayın ciddiyetine göre hakemin takdirindedir.

• Kısa durdurma: projektör arızası birkaç dakikada giderilebilir, oyuncular sahada bekler.
• Askıya alma: ışığın ne zaman döneceği belirsizdir, oyuncular soyunma odasına döner.
• Yarıda bırakma: ışık gelmeyecektir ya da güvenlik sağlanamamaktadır, hakem maçı bitirir.

Bu sırada hakemin tek ölçütü "oyun oynanabilir mi?" sorusudur. Yardımcı hakemlerle konuşur, ışığı sahanın uzak köşesinde de denetler. Eğer yalnız bir kale önü karanlıksa, maç genellikle devam edemez. Çünkü maç her iki takım için eşit koşullarda oynanmalıdır.

Elektrik kesintisinin kendine özgü ayrıntıları için elektrik kesintisi yazımıza, hava kaynaklı durmalar için hava molası yazımıza bakın. İkisi de bu konuyu tekrar etmeden tamamlar.

Yarıda kalan maç yeniden oynanır mı?

Kanun 7'nin yarıda kalan maçla ilgili hükmü kısadır. Yarıda kalan maçı, organizatör ya da yarışma kuralları başka türlü belirlemedikçe takımlar yeniden oynar. Takım sorumluluğu varsa durum değişebilir. Örneğin bir takım yedi oyuncunun altına düştüğü için maç yarım kalırsa, ilke olarak o takım hükmen mağlup sayılır.

Işık nedeniyle yarım kalan maçta kimsenin kusuru yoksa, sonuç organizatörün talimatına bağlıdır. Bazı turnuvalar kalan süreyi başka güne bırakır. Bazıları maçı baştan oynatır. Bazıları ise belirli bir dakikadan sonra skoru geçerli sayar. Hangisini uyguladıklarını bilmeniz gerekir ve bu bilgi turnuva yönergesinde yazılıdır. Skorun geçerliliği için hava şartlarında skor yazımıza göz atın.

Gün batımı yüzünden yarım kalan maç, takımlar için ek yol, ek izin ve ek masraf demektir. Çocuk maçlarında bu yük velilere biner. Bu yüzden en iyi çözüm, maçın yarıda kalmasını baştan önlemektir.

Gün batımına göre maç saati nasıl hesaplanır?

Hesabı başlama saatinden değil, bitiş saatinden yapın. Önce o gün ve o şehir için gün batımı saatini öğrenin. Sonra maç süresini, devre arasını ve olası gecikmeyi toplayın. Ardından bitiş saatinin gün batımından önce kalmasını sağlayın.

Kanun 7 iki eşit 45 dakikalık devreyi, en fazla 15 dakikalık devre arasını ve kaybolan zamanın her devreye eklenmesini söyler. Yarışma kuralları devreleri kısaltabilir. Bu yüzden önce kendi turnuvanızın süresini yazılı kurallardan öğrenin.

Aşağıdaki tablo, 11'e 11 ve 90 dakikalık bir maçın toplam süre penceresini örnek bir hesapla gösterir. Rakamlar resmî kural değildir, planlama için örnek paylardır.

Bu toplam, yaklaşık iki buçuk saatlik bir pencere eder. Yani projektörsüz sahada tam süreli maç için başlama, gün batımından kabaca iki buçuk saat önce olmalıdır. Çocuk maçlarında süre daha kısaysa pencere de kısalır. Yine de payı sıfırlamayın.

Gün batımı saati ile oynanabilir ışık aynı şey midir?

Hayır. Gün batımı saati, güneşin üst kenarının ufukta kaybolduğu andır. Bu anda gökyüzü hâlâ aydınlıktır. Ancak ışık bundan sonra hızla zayıflar. Astronomide güneş batışından sonraki loş döneme alacakaranlık denir. Sivil alacakaranlık, güneşin merkezinin ufkun altında 6 derece olduğu ana kadar sürer. Bu tanım ikincil kaynaklara dayanır.

Oynanabilir ışık ise futbolda başka bir ölçüdür. Top havadayken seçilmeli ve sahanın en uzak köşesi okunmalıdır. Bu nedenle gün batımına kadar oynamayı hedeflemek yeterli değildir. Pratik hedef, bitişi gün batımından belirgin biçimde önceye koymaktır.

Ek olarak bulutlu, sisli ve yağmurlu havada ışık, takvimin gösterdiğinden erken düşer. Binaların, ağaçların ya da tribünün gölgesi de sahanın bir yarısını erken karartabilir. Bu nedenle gün batımı saati için resmî bir takvim kaynağına bakın, ama sahayı kendi gözünüzle de görün.

Kış aylarında ve çok maçlı günlerde program nasıl kurulur?

Kış ayları işi zorlaştırır. Gün erken söner, maç sayısı ise azalmaz. Turnuva günlerinde takımlar aynı sahada arka arkaya birkaç maç oynar. Her maçın 5 ile 10 dakikalık gecikmesi zincirleme büyür ve son maç karanlığa taşar.

Bu yüzden çok maçlı günlerde iki kural işe yarar. Son maçın bitişini gün batımına göre hesaplayın. Ayrıca maçlar arasına gecikme payı koyun. Yani fikstürü en kötü senaryoya göre kurun.

1. En geç oynanacak maçı projektörlü sahaya ya da daha erken saate alın.
2. Maçlar arasında sahayı boşaltma ve ısınma için pay bırakın.
3. Son maçın süresi, önceki maçlar uzarsa kısaltılabilir mi, turnuva kurallarında yazsın.
4. Hava kapalıysa planı daha erken saate çekin.

Okul çağındaki çocuklar için yaz ve kış saatlerinin antrenmana etkisini antrenman saatleri rehberinde ayrıca ele aldık. Maç saatinin vücut ritmine etkisi için ise gece ve gündüz maçı yazımız var.

Projektörlü sahada hangi ışık sorunları çıkar?

Ancak projektör varsa bile sorun bitmiş sayılmaz. Işığın varlığı ile yeterliliği aynı şey değildir. Bazı sahalarda projektör antrenman için kurulmuştur, resmî maç için yetmez. Işık sahanın bir yarısında güçlü, diğerinde zayıf olabilir.

• Dengesiz dağılım: bir kale önü parlak, diğeri loş kalır.
• Göz kamaştırma: kaleci yüksek topu izlerken direkt ışığa bakar.
• Gölge: tribün ya da ağaç sahada koyu alan bırakır.
• Arıza: tek bir sigorta bütün sistemi söndürür.
• Zamanlayıcı: ışık belli bir saatte kendiliğinden kapanır.

Bu listedeki her madde maçtan önce kontrol edilebilir. Hakemin sahaya erken gelip projektörleri açtırması, sorunu maç sırasında tartışmaktan çok daha ucuzdur. Ayrıca çizgilerin ışıkta seçilip seçilmediğine bakın. Çizgilerin anlamı için saha çizgileri rehberine başvurabilirsiniz.

Üst düzey ligler bu sorunu nasıl yönetir?

Üst düzey liglerde sorun ışığı yedek enerjiyle garanti etmeye dönüşür. Güncel TFF 1. Lig müsabakaları statüsünde stadyumlar için şu iki hüküm vardır. Birincisi, elektrik kesintisi ya da arızada devreye girecek ve müsabakanın tamamlanmasını sağlayacak yedek güç sistemi çalışır durumda olmalıdır. İkincisi, saha aydınlatması uygun stadyumlardaki gece müsabakalarında ışık, maçtan en geç 60 dakika önce açılmalı ve maçın bitiminden en erken 60 dakika sonrasına kadar sürmelidir.

Süper Lig statüsünde benzer bir hüküm olabilir; güncel durumu statünün kendi metninden kontrol edin. UEFA stadyum yönetmeliğindeki lüks değerleri için de yönetmeliğin güncel metnine bakın. Kaynak: TFF 1. Lig müsabakaları statüsü.

Bu hükümler amatör ve çocuk maçlarını doğrudan bağlamaz. Fakat mantığı öğretir: ışık maçtan önce hazır olur, maçtan sonra da bir süre devam eder ve yedek plan vardır. Aynı mantığı küçük ölçekte siz de kurabilirsiniz.

Maçta gün batımı sorunu hakkında hangi yanlış inançlar var?

Sahada sık duyulan bazı cümleler yanlış güven verir. Hepsinin ortak noktası, riski "idare edebiliriz" diye ertelemektir.

Bu tablodaki son satıra dikkat edin. "Alışır" cümlesi kanıta dayanmaz. Bu yüzden onu ilke olarak kullanmayın.

Karanlık çocuk ve gençlerde neden ek bir güvenlik meselesidir?

Çocuk oyuncunun hareket becerisi, mesafe algısı ve ikili mücadele deneyimi yetişkinden farklıdır. Bu nedenle ışık düştüğünde riskli kararlar artabilir. Bunun kesin bir oranını gösteren kaynak sınırlıdır. Buradaki değerlendirme bir yorumdur: görüş azalırsa tehlikeyi erken fark etme süresi kısalır.

Pratik kural bellidir. Işık düşüyorsa maçı uzatmayın, yeni bir devre eklemeyin, mümkünse oyunu hemen sonlandırın. Çocuk "devam edelim" dese bile karar yetişkinindir. Ağrı ya da denge kaybı olursa oyuncuyu çıkarın.

• Yaşa uygun süreyi aşan ek oyun istemeyin.
• Işık düşerken yeni ve riskli egzersizler başlatmayın.
• Tekrar sayısını sınırlayın; yorgunluk, ışık eksikliğiyle birleşince risk büyür.
• Bir oyuncu ağrı, baş dönmesi ya da denge kaybı bildirirse oyundan çıkarın.
• Sıcak havada ışık bitmeden önce su ve soğutma ihtiyacını da hatırlayın; ayrıntı için aşırı ısınma yazımıza bakın.

Çocuk futbolunda süre ve saha ölçüsü organizasyona göre değişir. Bu yüzden "bizim yaş grubunda maç kaç dakika?" sorusunu turnuva yönergesinden yanıtlayın. Süre kısaldıkça gün batımı payı da büyür.

Antrenör ve veli maçtan önce hangi soruları sormalı?

Bu kontrol listesi, maç günü sorunu azaltır. Her maddeye "evet" diyemiyorsanız organizatöre yazılı olarak sorun.

1. O gün ve o şehir için gün batımı saati nedir?
2. Maçın toplam süresi ve devre arası kaç dakikadır?
3. Sahada projektör var mı, tüm sahayı eşit aydınlatıyor mu?
4. Projektör kimin yönetiminde, saat kaçta açılıyor?
5. Arıza halinde yedek plan nedir: erteleme, kısaltma, başka saha?
6. Aynı sahada önceki maçlar uzarsa bizim saatimiz kayar mı?
7. Maç yarıda kalırsa sonuç nasıl belirleniyor?

Ek olarak çantanıza küçük bir ışık kaynağı koyun ve yedek ısınma kıyafeti alın. Maç günü çantası için çanta kontrol listemiz hazır. Efektif oyun süresiyle ilgili merak ettiğiniz ayrıntıları efektif süre yazısında bulabilirsiniz.

Organizatör fikstürü gün batımına göre nasıl kurar?

Fikstür kuran kişi, maçları gün batımına göre diziyle yerleştirmelidir. En geç maçı en ışıklı sahaya alın. Çocuk kategorilerini gün ışığının en güçlü saatlerine koyun. Büyük yaş gruplarını ise projektörlü sahalara kaydırın.

Ayrıca iki ayrı plan hazırlayın. Birincisi normal plandır. İkincisi, gecikme ya da ışık sorunu olursa uygulanacak kısaltılmış plandır. Hangi tetikte devreye gireceğini önceden yazın. Örneğin "bu saatte hâlâ başlamadıysak maç kısaltılır" gibi net bir tetik, sahada tartışmayı önler.

Organizatörün kural boşluğu varsa bunu turnuva öncesi duyurması gerekir. Takımlar yalnız saat listesini değil, ışık ve yarıda kalma kurallarını da görmelidir. Bu şeffaflık, böylece hakemi de rahatlatır.

Maç süresini kısaltmak gün batımı sorununu çözer mi?

Kısmen çözer, ama yalnız kurallar izin veriyorsa. IFAB Kanun 7'ye göre bir maç iki eşit 45 dakikalık devreden oluşur. Bu süre yalnız hakem ve iki takım maçtan önce anlaşırsa ve yarışma kurallarına uygunsa kısaltılabilir. Yani maç başladıktan sonra "ışık gidiyor, devreleri kısaltalım" demek kural dışı kalabilir.

Bu nedenle kısaltma kararı, ışık sorunu belli olmadan önce verilmelidir. Örneğin organizatör son maç için süreyi baştan kısa belirleyebilir. Çocuk kategorilerinde zaten daha kısa süreler uygulanır. Hangi sürenin geçerli olduğunu turnuva yönergesinden okuyun, çünkü bu konuda tek bir ulusal rakam vermiyoruz.

Kısaltmanın bir bedeli vardır. Maç kısaldıkça oyuncular daha az oynar, antrenör daha az gözlem yapar. Buna rağmen karanlıkta uzun oynamaktan çok daha güvenlidir. Süre mantığının tarihçesi için 45+45 yazımızı okuyabilirsiniz.

Işık düşerken ısınma ve soğuma nasıl planlanır?

Hava kararırken sıcaklık da genellikle düşer, bu yüzden ısınmayı ciddiye alın. Bu, ısınma süresinin ihmal edilmemesi gerektiği anlamına gelir. Kısa maç penceresi yüzünden ısınmayı atlamak, risk üstüne risk ekler. Isınmayı maç saatinden önce bitirip yedek bir süre bırakın.

Isınma içeriği için ısınma rehberimiz yol gösterir. Orada anlatılan hareketleri, ışıklı alanda yapmanızı öneririz. Çünkü karanlık köşede yapılan sıçrama ve yön değiştirme hareketleri düşme riskini artırır.

• Isınmayı ışığı iyi olan bölgede yapın.
• Maç gecikirse oyuncuları ısınmış hâlde bekletmeyin, kısa bir yeniden ısınma yapın.
• Maç bitince hava soğuyorsa oyuncuların üstüne giyecek bir şey almasını sağlayın.
• Ayrıca oyuncuların su ihtiyacını unutmayın.

Turnuva yönergesinde gün batımı için hangi maddeler yer almalı?

Bir turnuva düzenliyorsanız yönergeye birkaç net madde koymak yeterlidir. Bu maddeler tartışmayı baştan keser. Takımlar da neye hazırlanacağını bilir.

• Her maç için başlama ve bırakma saati ayrı yazılsın.
• Işık yetersizse hangi sahanın yedek olduğu belli olsun.
• Yarıda kalan maçın sonucu açıkça yazılsın: yeniden oynama, kalan süreyi oynama ya da geçerli skor.
• Maç kısaltma yetkisi kimde, hangi saatte kullanılır, bilinsin.
• Çocuk kategorileri için karanlıkta oyun yasağı belirtilsin.

Ancak bu liste bir kural dayatması değil, öneridir. Her organizasyonun kendi talimatı olabilir ve onun hükmü önceliklidir. Eğer talimat sessizse, sessizliği yazılı bir ek maddeyle doldurun. Böylece "biz böyle anlamıştık" tartışması çıkmaz.

Gün batımı planı için hangi saha çalışmasını yapabilirsiniz?

Aşağıdaki iki çalışma bir kural değildir. Ölçüler rehberdir, yaşa ve sahaya göre ayarlayın.

Çalışma 1: Görünürlük yürüyüşü.

• Kurulum: Maçtan yarım saat önce sahada iki yetişkin bulunur, biri topla, biri çizgi dışında durur.
• Amaç: Sahanın her köşesinde topun ve çizginin seçilip seçilmediğini ölçmek.
• Kural: Top yerde ve havada olacak şekilde dört köşeden de yavaş bir atış yapın, karşı taraf topu görüp görmediğini söylesin.
• İlerleme: Işık azaldıkça aynı testi tekrarlayın ve maçı bırakma saatini belirleyin.
• Hata: Yalnız kale önlerine bakıp orta alanı ve köşeleri atlamak.

Çalışma 2: Işık bitmeden biten kısa oyun.

• Kurulum: Küçük bir alanda 4 kişilik iki takım, yanında görünür bir saat.
• Amaç: Çocuklara zaman planı ve oyunu bitirme disiplini kazandırmak.
• Kural: Oyun, belirlenen saatte tam o dakikada sona erer; devamı için "bir dakika daha" yoktur.
• İlerleme: Süre bittiğinde oyuncular toplanır, toplamayı hızlı yaparak sahayı toplu halde boşaltır.
• Hata: Süreyi sürekli uzatarak çocuğa "sınır esnektir" mesajını vermek.

İkinci çalışma çocuğa yük bindirmek için tasarlanmamıştır. Oyun kısa ve hafiftir. Yorgunluk ya da ağrı varsa durun.

Maç günü karar akışı nasıl işlemeli?

Karar akışını önceden bilmek, sahada panik yapmayı önler. Aşağıdaki sıra bir resmî prosedür değildir. Yine de hakemin yetkisini kapsayan bir çerçeve sunar.

1. Maçtan önce gün batımı saatini ve toplam süre penceresini kontrol edin.
2. Projektör varsa açtırın ve dört köşede topu gözlemleyin.
3. Işık yetersizse hakeme ve organizatöre hemen bildirin.
4. Hakem başlatmaya karar verirse, bitiş için bırakma saatini önceden konuşun.
5. Maç sırasında ışık düşerse kararı hakem verir, takımlar itiraz etmeden bekler.
6. Maç yarıda kalırsa tutanak ve organizatör talimatı geçerli olur.

Bu akışta bir şeye dikkat edin: kararı veren hakemdir. IFAB Kanun 5, hakemin kararlarına her zaman saygı gösterilmesi gerektiğini söyler. Antrenör ya da veli ışık konusunda kaygı duyuyorsa bunu maçtan önce, sakin biçimde ve hakeme iletmelidir. Maç sırasında bağırarak karar değişmez, yalnız çocuklara kötü örnek olur.

Kim neyden sorumludur: organizatör, hakem, antrenör ve veli?

Bu yüzden gün batımı sorununda dört tarafı ayırın. Her birinin rolü farklıdır ve karışırsa kimse sorumluluk almaz. Aşağıdaki tablo, hangi tarafın neyi yapması gerektiğini özetler. Bu sorumluluk dağılımı pratik bir öneridir, hukuki bir yorum değildir.

Veli baskısı konusu ayrı bir yazıyı hak eder. Kenardan davranışın çocuğa etkisi için ebeveyn baskısı rehberine göz atın.

Maç yarıda kalınca çocuğa ne söylemelisiniz?

Çünkü çocuk için yarım kalan maç hayal kırıklığıdır. Özellikle skor lehine ise "bizim galibiyetimiz gitti" diye düşünebilir. Bu duyguyu yok saymayın ama büyütmeyin.

Önce güvenlik kararının doğru olduğunu açıklayın. Örneğin "ışık yetmediği için kimse sakatlanmasın diye hakem durdurdu" demek yeterlidir. Ardından sonucun ne olacağını bilmiyorsanız dürüstçe söyleyin. Yani "turnuva kurallarına bakacağız" cümlesi, yanlış bir söz vermekten iyidir.

• Güvenlik kararını suçlayıcı olmadan açıklayın.
• Sonuç belirsizse, belirsizliği saklamayın.
• Kararı veren hakeme ya da organizatöre kızgınlığı çocuğun önünde dile getirmeyin.
• Bir sonraki maç için planı birlikte konuşun.

Çocukta üzüntü uzun sürerse ya da spordan uzaklaşma belirtisi görürseniz bir uzmana danışın. Bu yazı psikolojik bir tavsiye değildir, genel bir iletişim önerisidir.

Gün batımına yakın oynayan amatör takımlar hangi hataları sık yapar?

Sahadan sık gelen bir örnek şudur: Takım, "ışık yetmezse nasılsa hakem durdurur" diye düşünür. Bu yaklaşım hem hakemi zor durumda bırakır hem de planlama sorumluluğunu başkasına yükler. Hakemin yetkisi bir güvenlik ağıdır, planlamanın yerine geçmez.

İkinci hata, gecikmeyi hesaba katmamaktır. Takımlar sahaya geç çıkar, ısınma uzar, devre arası sarkar. Her biri birkaç dakikadır, ama toplamı bitiş saatini ciddi biçimde öteler. Üçüncü hata ise ışığı yalnız kale önünden değerlendirmektir. Orta alan ve kanatlar karanlıkta kalabilir.

• Gecikme payını sıfır varsaymak.
• Yalnız tek bir köşede ışık denemek.
• Işık yetersizse yedek sahayı önceden belirlememek.
• Yarıda kalma kuralını okumadan turnuvaya katılmak.
• Çocuğu "biraz daha" diye oynatmaya devam etmek.

Ayrıca bu hataların hiçbiri teknik değildir, hepsi organizasyon ve iletişim sorunudur. Dolayısıyla önlemek kolaydır.

Maç saati ve ışık kuralını nereden kontrol edersiniz?

• Amatör ve çocuk maçlarında: organizasyonun yazılı talimatı.
• TFF 1. Lig ve Süper Lig maçlarında: ilgili sezonun lig statüsü.
• UEFA maçlarında: UEFA stadyum yönetmeliğinin güncel metni.

Organizasyon talimatını bulamıyorsanız TFF'nin güncel duyurusuna ya da yerel federasyon temsilciliğine sorun. Bir okul ya da organizasyon güvenli olmayan saat dayatıyorsa önce yazılı olarak bildirin. Çözüm çıkmazsa şikayet sayfamızdan süreci başlatabilirsiniz.