Futbolda Son Çizgi Savunması: Stoper İletişimi Nasıl Çalışır?

Bu yazı hattın nasıl dizildiğini baştan anlatmaz. Dar bir soruya odaklanır: son çizgi savunması oyuncuları birbirleriyle nasıl konuşur ve bu konuşma çocuk takımında nasıl öğretilir? Mevkinin tanımı için stoper ne demek yazısı, kompakt yapı için kompakt savunma yazısı, blok yüksekliği için yüksek blok ve düşük blok yazısı daha uygun yerlerdir.

Ayrıca isim sayıp tarihten örnek vermeyeceğiz. Çünkü bir takımın iletişiminin başarısını kişiye bağlayan sağlam bir kanıt yoktur. Bunun yerine sahada uygulanabilir komutları, hataları ve çalışma biçimlerini sıralayacağız.

Son çizgi savunmasında iletişim neden ayrı bir konudur?

Hattın oyuncuları topa ve rakibe dönük durur, yani birbirini ve geride kalan alanı göremez. Her biri başka bir rakibe, başka bir koridora ve başka bir görüş açısına bakar. Bu nedenle hattın bütünlüğünü çoğu zaman sadece ses ve işaret sağlar.

Üstelik hata maliyeti yüksektir. Orta sahada bozulan bir pası çoğu kez bir sonraki oyuncu telafi eder. Hatta ise bozulan bir koordinasyonun arkasında kaleci kalır. Yani iletişim kopukluğu çok daha hızlı sonuç verir.

Bu sezgiyi bilimsel olarak nasıl değerlendirdiğimizi baştan söyleyelim. Takım koordinasyonu üzerine güncel bir derleme, uyumlu oyunu oyuncuların birbirinin hareketini algılaması üzerinden anlatıyor ve sözlü komuttan hiç söz etmiyor (Carrilho ve ark., Sports Med Open). Stoper komutlarının çarpışmayı ya da golü azaltıp azaltmadığını ölçen araştırma ise sınırlıdır.

Stoperler arasında hangi komut türleri işe yarar?

Komutları işlevlerine göre dört gruba ayırmak, çocuklara öğretmeyi kolaylaştırır. Aşağıdaki tablo örnek sözcükleri gösterir. Sözcüklerin kendisi önemsizdir, takımın hepsinin aynı sözcüğü kullanması önemlidir.

Dört grubu çocuklara ayrı ayrı, birer hafta arayla tanıtmak da mümkündür; çünkü hepsini aynı antrenmanda vermek kafa karıştırır. Futbol literatüründe standart bir komut sözlüğü bulunmuyor. Bu nedenle her takım kendi listesini kısa tutmalıdır. Komutların sırası da önemlidir: önce bilgi, sonra karar, en son sorumluluk gelir. Örneğin "arkanda" uyarısı gelmeden "çık" demek, arkadaşını görmediği bir riske sokar. Bu yüzden çocuklara önce bakmayı, sonra konuşmayı öğretin. Bu sıralama ölçülmüş bir sonuç değil, bir yorumdur. Ayrıca sözcük sayısını yaşa göre belirleyin: yedi sekiz yaşta üç sözcük yeter, on iki yaşta altı yedi sözcüğe çıkabilirsiniz. Daha fazlası oyun akışını bozar.

İyi bir komut hangi üç özelliği taşır?

Kısa, zamanında ve tek anlamlı olan komut işe yarar. Bu üç özelliği ayrı ayrı düşünmek hataları teşhis etmeyi kolaylaştırır.

• Kısa: Tek sözcük ya da iki hece idealdir. Uzun cümle, topun hareket ettiği süreyi aşar.
• Zamanında: Komut karar anından önce gelir. Top ayaktan çıktıktan sonra söylenen komut yalnız tepkidir.
• Tek anlamlı: "Dikkat" ya da "gel" gibi sözcükler farklı anlamlara çekilebilir. "Çık" ve "kal" bu açıdan nettir.

Ayrıca komutun tonu da önemlidir. Sakin ve kararlı bir ses, panik halinde bağırmaktan daha az karışıklık yaratır. Bu bir yorumdur; paniğin komut sayısına etkisini ölçen araştırma sınırlıdır.

Çıkış ve kapatma kararını kim verir?

Topa yakın olan stoper çıkış kararını verir, öteki stoper kapatma görevini alır. Bu paylaşım basit görünür, ama çocuk takımında en çok karışan andır. Çünkü iki oyuncu da aynı anda topa gitmek ister.

Bu yüzden iki kural koymak yararlıdır. Birincisi, çıkan oyuncu çıktığını söyler. İkincisi, kapatan oyuncu "arkandayım" diye onaylar. Yani karar tek yönlü değil, çift taraflı bir konuşmadır.

Kararı kim verir sorusunun tek doğru cevabı yoktur. Sesi gür olan değil, topu ve rakibi en iyi okuyan oyuncu kararı vermelidir. Çocuk takımda bu rolü dönüşümlü yüklemek de makuldür. Takım liderliği ve kaptanlık için takım liderliği yazısı bakabilirsiniz.

Sözsüz iletişim nasıl çalışır?

Gürültülü ortamda ses duyulmayabilir. Bu nedenle el işareti, baş hareketi ve beden yönü sözlü komuta yedek olur. Örneğin kolu yukarı kaldırmak "hat yükseliyor" anlamını taşıyabilir. Bu anlam takım içinde önceden konuşulmalıdır. Göz teması da bir araçtır, ama savunmacı çoğu zaman topa baktığı için güvenilir değildir. Bu yüzden işaretleri geniş ve görünür seçin. Çocuk takımında tek bir büyük işaret, üç küçük işaretten daha iyi çalışır; bu gözlem saha deneyimine dayanır, kontrollü bir çalışmayla ölçülmüş değildir.

Sözsüz iletişim zamanla gelişir, ancak bu kendiliğinden olmaz. Aynı iki oyuncunun sık birlikte oynaması işaretleri hızlandırabilir. Bu gözlem mantıklıdır, fakat bunu çocuklarda ölçen araştırma sınırlıdır.

• İşaret sayısını iki ya da üçte tutun.
• Her işaret için bir sözcük eşleştirin.
• Antrenmanda önce sesli, sonra sessiz oynayın.

Son çizgi savunmasında hat yönetimi iletişimi nasıl işler?

Hat yönetimi, hattın yüksekliğini ve oyuncular arası mesafeyi ortak karara bağlar. Hattın bir oyuncusu ileri çıkarsa diğerleri bunu görmeli ya da duymalıdır. Aksi halde hat kopar ve rakip açılan aralıktan geçer.

Pratikte üç soru öne çıkar: hat ne kadar yüksek duracak, kim hattı tutacak ve hat bozulduğunda kim geri koşacak? Antrenör bu soruların cevabını maç öncesi verir, oyuncular maç sırasında kısa sözcüklerle hatırlatır. Blok yüksekliğinin kendisi için yüksek blok ve düşük blok yazısı ayrıntı verir.

Hat yönetimi ayrıca orta sahayla bağlantı demektir. Hat çıkarken orta saha oyuncusu da basmalıdır. Aksi halde araya boşluk girer. Hatla orta saha arasındaki mesafe konusunu kompakt savunma yazısı ele alıyor, o yüzden burada tekrar etmiyoruz.

Ofsayt tuzağında stoperler nasıl konuşur?

Tuzak, hattın tek sesle ve aynı anda çıkmasına dayanır. Kuralı kısaca hatırlayalım: IFAB kural kitapçığına göre ofsayt konumunda olmak tek başına suç değildir. Oyuncu konumdayken takım arkadaşı topa dokunduğunda oyuna müdahale ederse ya da rakibe engel olursa cezayı alır ve hakem dolaylı serbest vuruş verir (IFAB Kanun 11). Kuralın ayrıntısı bu yazıda yok.

Konuşma açısından önemli olan şudur: kural pas anına bakar, o yüzden komut pas atılmadan önce gelmelidir. Komutu hat içinden biri verir, genelde hattı bütün görebilen oyuncu. Geri dönüş komutu da çıkış komutu kadar net olmalıdır.

ofsayt tuzağı rehberi tuzağın tetik, hareket ve kontrol adımlarını anlatıyor. Teknoloji tarafı için yarı otomatik ofsayt yazısı bakın. Ayrıca bir not: yarı otomatik sistem kararı vermeyi kolaylaştırsa da hattın iletişim ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Kaleci ile son çizgi savunması nasıl konuşur?

Kaleci hattın arkasında durur ve bütün sahayı önünde görür. Bu nedenle hattın yüksekliğini, arkadaki boşluğu ve geride kalan rakibi o bildirir. Hattın görmediği şeyi söylemek onun en değerli katkısıdır.

Kalecinin iletişimi dört işte toplanabilir: hattı yükseltmek ya da düşürmek, kör noktadaki rakibi bildirmek, duran toplarda paylaşımı kurmak ve çıkış kararını duyurmak. Uzun toplarda "benim" çağrısı özellikle önemlidir. Bu çerçeveyi stoper hava topu yazısı ayrıca işliyor.

Kalecinin ayakla oyuna katılması iletişim yükünü artırır. Bunun için libero kaleci yazısı, konumlanma için kaleci pozisyon alma rehberi ve rakip uzun top atıyorsa uzun top savunması yazısı faydalı olur. Kalecinin topu elle tutabileceği süre ve alan kurallarına her seferinde güncel IFAB kitapçığından bakın. Kaleci ile hat arasındaki konuşma ses tonundan çok içeriğe bağlıdır. Örneğin "yüksel" sözü hattı ileri çağırır, "düş" sözü geri çağırır, "arkada boşluk var" ise bilgi verir. Çocuk takımında kalecinin bu üç sözü öğrenmesi yeterlidir. Kaleci topa çıkarken "benim" çağrısı onun hakkıdır, ama çağrı zamanında gelmezse stoper devreye girer. Bu da bir saha kuralıdır ve her takım kendi önceliğini belirleyebilir.

Bekler ve defansif orta sahayla iletişim nasıl kurarız?

Bekler hattın kenarını tutar ve hattın tamamının çizgisini belirler. Bu nedenle stoperden bekler yönüne giden komut en az stoperler arası komut kadar önemlidir. Dış taraftaki bek, iç taraftaki stoperi göremeyebilir.

Orta sahadaki defansif oyuncu ise hattın önünde bir ara bağlantıdır. Top kaybında hattın yükselip yükselmeyeceğini ona haber vermek gerekir. Böylece orta saha da ona göre basar ya da geri çekilir. Çocuk takımda orta saha oyuncusu çoğu zaman yalnız topa bakar. Bu yüzden stoperin ona seslenmesi, hattın kopmasını önleyen küçük ama etkili bir adımdır.

Top kaybı sonrasındaki ilk saniyelerde iletişim en yoğun olur. Geçiş anındaki tepki için savunmaya geçiş anı yazısı içinde ayrı bir çerçeve var. Bu yazıda yalnız komutun kimden kime gittiğine bakıyoruz.

Üçlü savunmada iletişim nasıl değişir?

Üç stoper arasındaki iletişim, iki stoperli düzenden daha çok iş yükü getirir, çünkü orta stoper hattın yönünü verir, yan stoperler ise koridorları paylaşır. Bu bir yorumdur; üçlü ve ikili hat iletişimini kıyaslayan araştırma sınırlıdır.

• Orta stoper hattın ritmini söyler.
• Yan stoperler dış koridora çıkış kararını bildirir.
• Yan stoper çıkarken bek ya da kanat oyuncusuna boşluğu sesle devreder.

Çocuk takımda üçlü dizilişin kendisi ancak 9v9 ve üstünde anlamlı hale gelir. Daha küçük oyunlarda iki ya da tek savunmacıyla başlamak yeterlidir. Çünkü üç kişilik hat, küçük sahada gereksiz kalabalık yaratır ve çocukların birbirine çarpma ihtimalini artırır. Önce iki kişilik uyumu oturtun, sonra üçüncü oyuncuyu ekleyin.

Son çizgi savunmasında iletişim ne zaman işe yarar, ne zaman zorlanır?

İletişim, rakibin saldırısı yavaş ve okunaklı olduğunda en kolay işler. Bu durumda komut karardan önce gelir. Hat da ona göre ayarını yapar.

Bu tablo saha deneyimine ve yoruma dayanır. Hiçbir hücre ölçülmüş bir bulgu değildir. Bu nedenle yorgunlukta komut sayısının azalacağını kesin bilgi olarak okumayın. Yine de antrenörün maçın son bölümünde hattı daha sık hatırlatması mantıklıdır. Örneğin son on dakikada "sesini aç" demek, hattın uyanık kalmasına yardımcı olabilir; bu da kontrollü bir çalışmayla ölçülmedi.

Stoper iletişimi hangi hatalarla bozulur?

Hataların çoğu komutun kendisinden değil, zamanlamadan ve paylaşımdan doğar. Sık görülen hatalar şunlardır.

1. Geç komut: Top gelince bağırmak karar vermez, tepki verir.
2. Çifte çıkış: İki stoper aynı anda topa gider ve arkada kimse kalmaz.
3. Çifte bekleme: İkisi de öteki gidecek diye bekler.
4. Tek yönlü konuşma: Biri sürekli konuşur, öteki hiç cevap vermez.
5. Uzun cümle: Oyuncu açıklama yapar, ama top çoktan geçmiştir.

Bunların çocuk takımında nedeni genelde çekinmektir. Çocuk yanlış söylemekten korkar ve susar. Antrenör hata yapan çocuğu azarlamazsa bu sorun azalır.

Çocuk takımında son çizgi savunması iletişimini nasıl öğretiriz?

Önce sesi oyun içinde, mevki öğretmeden, sonra mevkiye bağlayarak öğretin. Çocuk yaşlarda "stoper" gibi sabit rol vermek yerine oyunda savunmada kalan çocuktan iletişim beklemek daha doğru olur. Mevki belirleme tartışması için 12 yaşında mevki belirleme yazısı, taktik eğitime geçiş için U13-U15 taktik eğitimi yazısı bakın.

Oyun biçimi yaşa göre değişir. UEFA Grassroots Charter katılımı öne alır ve küçük saha ile az oyuncuyu destekler (UEFA). Türkiye'de yaş kategorisine göre oyuncu sayısı ve saha organizasyon talimatına bağlıdır; güncel şartlar için TFF'nin güncel duyurusuna bakın (TFF).

• 7v7: tek ya da iki savunmacıyla "benim, senin, arkanda" üçlüsü yeterlidir.
• 9v9: iki ya da üç savunmacıyla "çık, kal" komutlarını da ekleyin.
• Ofsayt hattı ve hat yönetimi: yaş büyüdükçe ve organizasyon kuralı varsa ekleyin.

Sesi yüksek çocuğa tüm sorumluluğu yüklemeyin. Sessiz çocuğa da cesaret verin. Çocukları gruplara bölmek ve rolü sırayla dağıtmak her ikisine yarar.

Duran toplarda son çizgi savunması nasıl konuşur?

Duran topta hat dağılır, çünkü rakipler alana yayılır. Bu nedenle sorumluluk paylaşımı oyun başlamadan önce yapılır ve kısa bir hatırlatmayla desteklenir. Her savunmacı hangi rakibe ya da hangi alana bakacağını bilmelidir.

Pratikte iki şey işe yarar. Birincisi, kalecinin ya da hattın en iyi görenin paylaşımı yüksek sesle okumasıdır. İkincisi, oyunun başladığı anda "benim alanım" ya da "benim adamım" diye herkesin kendi görevini bir kez söylemesidir. Çocuk takımda bu görevleri tahtada ya da sahada konilerle önceden gösterin. Görsel destek sözlü komutu pekiştirir, ama çocuk yine de maç içinde kendi sesiyle kontrol etmelidir.

Duran topta ofsayt çizgisini kullanıp kullanmamak ayrı bir karardır. IFAB Kanun 11 uyarınca oyuncu, topu doğrudan korner atışından alırsa ofsayt olmaz; ayrıntı için IFAB metnine bakın. Hatta çizgiyi korumak ya da kaleye yaklaşmak takımın tercihidir. Çocuk takımında basit tutun: herkes bir alanı ya da bir rakibi üstlensin.

Ayrıca atıştan sonraki ikinci top için tek bir komut kullanın. "İkinci top" sözü hattın yukarı çıkmasına ve boşluk bırakmamasına yardım eder.

Rakibi bir savunmacıdan ötekine nasıl devrederiz?

Rakip hücumcu hattın bir tarafından ötekine koştuğunda sorumluluk el değiştirir. Bu devir sırasında iki savunmacı konuşmazsa hücumcu arada kalır ve serbest bırakılır. Çünkü her biri öteki izliyor sanır.

Basit bir devir cümlesi yeterlidir: "Seninle", "Sende", "Aldım". Devir veren oyuncu rakibi bıraktığını söyler, alan oyuncu aldığını doğrular. Bu iki adım, devir anındaki en sık hatayı, yani iki yönlü belirsizliği azaltır.

• Hücumcu kendi tarafından çıkarsa aynı savunmacı takip eder.
• Hücumcu hattı çaprazlarsa devir komutu gerekir.
• Devir sonrasında eski izleyici hattın kalan kısmını gözlemeye devam eder.

Çapraz koşunun kendisini çapraz koşu yazısında okuyabilirsiniz. Burada yalnız devir anındaki sözlere odaklanıyoruz. Bu çerçeve de sahadaki uygulamaya dayanır; devir komutlarının hata sayısını azaltıp azaltmadığını ölçen araştırma sınırlıdır.

Maç öncesi hat için ortak sözlük nasıl hazırlanır?

Maçtan önce beş dakikalık bir toplantı yeterlidir. Antrenör hattı toplar ve beş sözcüğü çocuklara kısaca yeniden söyletir. Böylece maçta komutlar yeni bir dil gibi gelmez.

1. Takımın beş sözcüğünü seçin: benim, senin, çık, kal, arkanda.
2. Her sözcüğe bir örnek durum bağlayın.
3. Çocukların sırayla sözcükleri yüksek sesle söylemesini isteyin.
4. İlk dakikalarda hattın sessiz kalıp kalmadığına bakın.

Yeni gelen çocuk varsa sözcüklerin anlamını ona ayrıca anlatın. Takım çalışması yalnız deneyimli çocuklara bağlı olmasın. Aynı sözlüğü tüm yaş gruplarında kullanmak antrenörün işini kolaylaştırır; bu bir saha tavsiyesidir.

Hatadan sonra iletişim nasıl olmalı?

Gol yendiğinde ya da hat bozulduğunda ilk tepki genellikle suçlamadır. Ancak suçlama, çocuğun sonraki komutlarını azaltır. Bu nedenle hatadan sonra ilk söz kısa ve çözüm odaklı olmalıdır.

Öz-Belirleme Kuramı otonomi, yeterlilik ve ilişkili olma ihtiyaçlarını öne çıkarır. Çocuğun komut verme cesaretini bu üç ihtiyaç üzerinden düşünmek mantıklıdır. Yani çocuk komutu kendi seçsin, başarabildiğini hissetsin ve takımına ait olsun. Kuramı bu özel konuya uygulayan araştırma sınırlıdır; bu yüzden bu bağlantı bir yorumdur.

• Hata sonrası "bir sonraki top için ne diyeceğiz?" sorusunu sorun.
• Komut verdiği için çocuğu asla azarlamayın.
• Antrenmanda hatayı oyunun parçası sayın.

Drill 1: Benim senin oyununu nasıl kurarız?

Bu oyun topa karar komutunu alıştırır.

• Kurulum: 15 x 20 metrelik alanda iki savunmacı, bir hücumcu ve yan çizgide bir antrenör.
• Amaç: Top gelmeden önce "benim" ya da "senin" demek.
• Kural: Antrenör yere paslar. Savunmacılar söz söylemeden topa gidemez. Söyleyen alır, öteki arkasında durur.
• İlerleme: Hücumcu pasif durur, sonra yavaş koşar, sonra topu karşılamaya çalışır. Yaş küçükse süre sınırlıdır.
• Hata: İkisi birden gider. Oyunu durdurup çağrı kuralını yeniden anlatın.

Her çocuk için kısa setler yeterlidir. Setler arasında dinlenme koyun ve oyunu çocuk eğlenirken bitirin. Antrenör olarak komut sayısını sayın: bir sette çocuklar kaç kez söz söyledi, kaç kez sustu? Bu basit sayım çalışmanın işe yarayıp yaramadığını gösterir. Ayrıca doğru komutu ödüllendirin, hatalı komutu yalnız düzeltin. Çok kişilik gruplarda ikinci bir alan kurup sırayla dönmek de iyi çalışır.

Drill 2: Çık, kal oyununu nasıl kurarız?

Bu oyun hat hareketi komutunu alıştırır.

• Kurulum: 25 x 20 metre. Üç savunmacı bir hat kurar, karşıda iki hücumcu ve bir pasör vardır. Orta çizgi kadar bir koni çizgisi koyun.
• Amaç: Pas atılmadan önce tek komutla hattı birlikte oynatmak.
• Kural: Hattın ortasındaki "çık" der, hat bir adım yukarı çıkar. "Düş" derse bir adım aşağı iner. Komutsuz kimse hareket etmez.
• İlerleme: Komutu sırayla farklı çocuk verir. Sonra pasör gerçek paslar atar. Kuralı kitapçığa göre ofsayt uygulanıyorsa ekleyin.
• Hata: Biri komutsuz çıkar. O zaman oyunu durdurup hattın bütünlüğünü gösterin.

Sürat egzersizi değildir. Hat çıkışını bilerek yavaş yapın ki çocuk komutu ve adımı birlikte eşleştirebilsin. Adımlar küçük kalsın ve dinlenme uzun olsun. Böylece sakatlık riski artmaz.

Drill 3: Sessiz ve sesli oyunu nasıl kurarız?

Bu oyun iletişimin farkını gösterir ve işaretleri öğretir.

• Kurulum: 30 x 20 metrelik alanda 4 savunmacı ve 2 kalecili küçük kale, karşı tarafta 3 hücumcu.
• Amaç: Aynı oyunu önce sesli, sonra yalnız işaretle oynayıp farkı yaşamak.
• Kural: İlk turda herkes konuşabilir. İkinci turda yalnız önceden seçtiğiniz iki işareti kullanın.
• İlerleme: Üçüncü turda yine sesli oynayıp çocuklara hangi turun daha kolay olduğunu sorun.
• Hata: İşaret hazırlığı olmadan sessiz tura geçmek. O zaman önce işaretleri birlikte çalışın.

Kaleci eşlik edebilir, ama çocuk kaleciyse topa atılma riskine dikkat edin. Bu çalışma çarpışma içermez ve takım arkadaşının sesini dinlemeyi öğretir. Turlar arasında çocuklara sorun: hangi tur daha kolaydı, neden? Bire bir ayrıntı için bire bir savunma yazısı var.

Çocuk ve ergen güvenliği için hangi sınırlar gerekir?

İletişim çalışması düşük şiddetli olsa da güvenlik kuralları geçerlidir. Çocuklar için yaşa uygun ilerleme, kısa setler ve ağrıda durma kuralı yeterlidir.

• Her çalışmada yoğunluğu çocuğun yaşına göre belirleyin, çünkü 7 yaşın temposu 14 yaşınkine benzemez.
• Tekrar sayısını sınırlı tutun; set başına birkaç tekrar, sonra dinlenme koyun.
• Ağrı olursa çocuğu oyundan çıkarın ve ağrıyla oynatmayın.
• Çarpışma riski olan çifte çıkış hatasında oyunu hemen durdurun.
• Hava sıcaksa su molası verin.
• Çocuk yorulduğunda komut vermeyi bırakır; bunu mola işareti sayın, çocuğun suçu saymayın.

Bilgi için WHO çocuklar için günde ortalama 60 dakika orta-şiddetli hareket önerir, antrenör ise haftalık yükü bu çerçevede planlar. Sağlık sorunu için hekime, acil durumda 112'ye başvurun.

Veli ve antrenör maçta son çizgi savunmasında neyi izlemeli?

Maçta ilk bakacağınız şey çocuğun kaç gol yediği değil, hattın nasıl hareket ettiğidir. Şu sorular işe yarar.

• Savunmacılar topa giderken birbirine bir şey söylüyor mu?
• Hat topla birlikte yukarı ve aşağı hareket ediyor mu, yoksa tek tek mi?
• Çocuk hata yaptığında susuyor mu, yoksa takım arkadaşını yönlendirmeye devam ediyor mu?

Antrenörden de bu tür sorulara yanıt bekleyebilirsiniz. Örneğin hangi sözcüklerin kullanıldığını, çocuklara komutun nasıl öğretildiğini ve hata sonrası nasıl davranıldığını sorabilirsiniz. Beklentiniz karşılanmıyorsa ve okulla ilgili bir sorununuz varsa futbol okulu şikayet sayfası yol gösterir.

Yani iyi bir hattın göstergesi gürültü değil, doğru zamanda söylenen kısa sözdür.