Dişi Kırılan Oyuncu Sahada Kalabilir mi? Kural ve Acil Bakım Rehberi

Bu yazı genel bilgi içindir ve diş hekimi ya da ilk yardım eğitiminin yerine geçmez. Bilinç kaybı, nefes darlığı, durmayan kanama veya şiddetli baş travması varsa hemen 112'yi arayın. Dişle ilgili kararı en sonunda diş hekimi verir.

Maçta bir kafa çarpışması ya da sert bir top ağız bölgesine geldiğinde en sık duyulan soru şudur: dişi kırılan oyuncu devam edebilir mi? Cevap iki ayrı yönden gelir. Biri futbol kuralıdır ve hakemi ilgilendirir. Diğeri tıbbi karardır ve dişin kaderini belirler. Aşağıda ikisini sırayla ve kaynaklarıyla anlatıyoruz.

Yani sahada kalma kararı iki süzgeçten geçer. Önce hakemin kuralı, sonra sağlık gerekçesi. Kural izin verse bile tıbbi açıdan çoğu zaman çıkmak daha doğrudur. Bunun nedenlerini aşağıda tek tek açıyoruz.

Kanun 5 dişi kırılan oyuncu için ne söylüyor?

Kuralları yazan kurul IFAB'dır. Kanun 5 hakemin yetkilerini sayar ve sakatlıkları ayrı bir başlıkta ele alır. Sakatlık başlığı dişi ayrıca anmaz. Dolayısıyla dişi kırık oyuncu için özel bir madde yoktur, genel sakatlık maddeleri geçerlidir.

Kanun 5'in 2026-27 metnine göre hakem şunları yapar:

• Oyuncu yalnızca hafif sakatsa top oyun dışına çıkana kadar oyunu sürdürür.
• Oyuncu ciddi biçimde sakatsa oyunu durdurur ve oyuncunun sahadan çıkmasını sağlar.
• Sakat oyuncuyu saha içinde tedavi ettirmez. Oyun durmuşsa ya da yeniden başlaması gecikmişse oyuncu sahadan çıkar.
• Kanaması olan her oyuncunun sahadan çıkmasını sağlar.

Hakem sağlık ekibine sahaya girme izni verdiyse oyuncu sedyeyle ya da yürüyerek çıkar. Çıkmayı reddeden oyuncu sportmenliğe aykırı davranıştan sarı kart görür. Kanun 5 bunu açıkça yazar.

Bu kurallar hakemin takdir yetkisine bağlıdır. Kanun 5 hakemin oyunu durdurup durdurmamaya ve sakat oyuncuyu tedavi için sahadan çıkarmaya karar verme yetkisini açıkça yazar. IFAB kurallarının tam metni için IFAB'ın resmî sitesine bakabilirsiniz.

Kanama varsa dişi kırılan oyuncu neden sahadan çıkar?

Çünkü Kanun 5 kanaması olan her oyuncunun sahadan çıkmasını şart koşar. Oyuncu ancak hakemin işaretiyle geri girebilir. Hakem kanamanın durduğundan ve ekipmanda kan kalmadığından emin olmalıdır. Hafif ya da ağır ayrımı yoktur, kural kan görülmesine bağlıdır.

Diş kırıkları ağız içinde dudak, yanak ya da diş eti yaralanmasıyla birlikte gelir. Bu yüzden kırık küçük görünse bile kanama olabilir. Kanama olduğu an kural işler. Kan görünce oyunun neden durduğunu ve takımların bunu nasıl uyguladığını kan protokolü yazımızda ayrıca anlatıyoruz.

Burun kaynaklı kanamada da aynı mantık geçerlidir. O durumun ilk müdahalesini burun kanaması yazısında bulabilirsiniz. Burada dişe odaklanıyoruz.

Hakem oyunu ne zaman durdurur ve oyuncu ne zaman geri girer?

Hakem yaralanmanın ciddi olduğunu düşünürse oyunu durdurur. Hafif görünen bir temasta ise top oyun dışına çıkana kadar bekleyebilir. Oyuncu elini ağzına götürüp yere çökmüşse ya da ağzından kan geliyorsa hakem büyük olasılıkla oyunu durdurur.

Geri dönüş de kurala bağlıdır. 2026-27 metnine göre oyun yeniden başladıktan bir dakika sonra oyuncu geri girebilir. Top oyundaysa oyuncu yan çizgiden girer, top oyun dışındaysa herhangi bir çizgiden girebilir. Kanamalı oyuncu için ek olarak hakemin işareti gerekir.

Kuralın istisnaları vardır. Kaleci sakatlanırsa, aynı takımdan oyuncular çarpışırsa ya da ağır bir sakatlık olursa oyuncunun sahadan çıkma zorunluluğu değişir. Rakibin sarı ya da kırmızı kartla cezalandırıldığı fiziksel bir faul sonucu sakatlanan oyuncu için de istisna vardır. Ancak kanama maddesi bu istisnalardan ayrı bir madde olarak durur.

Çocuk ve amatör maçlarında kural aynı mıdır?

IFAB metni 11'e 11 resmî oyunun kurallarını anlatır. Çocuk futbolunda, halı sahada ve amatör liglerde organizasyon saha ölçüsünü, süreyi ve oyuncu sayısını değiştirebilir. Sakatlık ve kanama konusunda da organizasyon kendi talimatını yazabilir.

Bu yüzden velinin elindeki en güvenilir kaynak, çocuğun oynadığı organizasyonun talimat metnidir. Federasyon ya da turnuva yönetimi kanama ve sağlık değerlendirmesi için ek kurallar koymuş olabilir. Antrenöre ve hakeme bu konuda sormaktan çekinmeyin.

Hangi kural olursa olsun tıbbi gerçek aynı kalır. Çocuğun ağzına darbe geldiyse, kural ne diyor olursa olsun diş hekimi değerlendirmesi gerekir. Kafa darbesi şüphesi varsa sarsıntı kuralı da devreye girer. Bunu komosyon protokolü yazısında ele alıyoruz.

Kırık diş, sallanan diş ve çıkan diş arasında ne fark var?

Diş travmasında üç ana tablo vardır: kırık, yerinden oynama ve tamamen çıkma. Uluslararası Diş Travmatolojisi Derneği (IADT) bunları 2020 kılavuzlarında ayrı başlıklarda ele alır. Kılavuzlar iki bölümdür: biri kırık ve lüksasyonlar, diğeri kalıcı dişin avülsiyonudur.

IADT'ye göre avülsiyon, dişle ilgili yaralanmaların yüzde 0,5 ile 16'sı arasında görülür ve en ciddi diş yaralanmalarından biridir. Kılavuz sonucun, olay yerinde ve hemen sonrasında yapılanlara çok bağlı olduğunu da vurgular. Avülsiyon, dişin soketinden tamamen çıkması demektir. Lüksasyon, dişin yerinden oynamasıdır: sallanma, uzamış görünme ya da yana kayma olabilir. Aşağıdaki tablo gündelik dille ayrımı gösterir. Tablo tanı koymaz, sadece aciliyeti anlamanıza yardım eder.

Kalıcı diş tamamen çıktıysa ilk dakikalarda ne yapılır?

IADT 2020 kılavuzu çıkan kalıcı dişin olay yerinde hemen yerine takılmasını en iyi tedavi olarak tanımlar. Çünkü dişin kökünü saran bağ dokusu hücreleri kuruma süresine çok duyarlıdır. Kılavuz, 30 dakikalık kuruma sonrasında bu hücrelerin çoğunun canlı olmadığını belirtir.

Kılavuzdaki ilk yardım sırası şöyledir:

1. Oyuncuyu sakinleştirin.
2. Önce dişin kalıcı diş olduğundan emin olun. Süt dişleri yerine takılmaz.
3. Dişi bulun ve beyaz kısmı olan tacından tutun. Köküne dokunmaktan kaçının.
4. Diş kirliyse süt, serum fizyolojik ya da oyuncunun kendi tükürüğü içinde nazikçe yıkayın.
5. Dişi hemen yuvasına geri yerleştirin.
6. Yerleştirdikten sonra oyuncuya gazlı bez, mendil ya da peçete ısırtarak dişi yerinde tutturun.
7. Hemen bir diş hekimine ya da diş acil hizmetine gidin.

Kılavuz, yerine takmayı olay yerindeki kişiye (veli, öğretmen, antrenör) bilinçli olarak teşvik eder. Yerleştirme mümkün değilse, örneğin oyuncu bilinçsizse, dişi uygun bir ortama koyun. Dişin kalıcı olduğundan emin değilseniz yerleştirmeyi denemeyin. Dişi saklama ortamına koyun ve yola çıkın.

Çıkan dişi hangi ortamda taşımak gerekir ve süre neden önemli?

Kılavuz, dişin kökünde kurumanın birkaç dakika içinde başladığını belirtir. Bu yüzden yerine takamıyorsanız dişi en kısa sürede nemli bir ortama almak gerekir. Kılavuz tercih sırasını açıkça verir: süt, HBSS (Hanks dengeli tuz çözeltisi, hazır diş saklama kiti), tükürük ve serum fizyolojik.

Kılavuz suyu "kötü bir ortam" olarak niteler, ancak havada kurumaya bırakılan dişten daha iyi olduğunu da yazar. O yüzden dişi musluk altında uzun uzun yıkamayın, kökü fırçalamayın ya da silmeyin.

Süre konusunda IADT şu ayrımı yapar: 60 dakikadan kısa kuruma süresinde bağ hücreleri sorunlu olsa da canlı olabilir. 60 dakikayı aşan kuruma süresinde kılavuz, hücrelerin büyük olasılıkla canlı olmadığını söyler. Sağlık Bakanlığı'nın dental travma rehberi de basına yansıdığı haliyle çıkan dişin sade sütte ve kuruması önlenerek 60 dakika içinde diş hekimine ulaştırılmasını söylüyor. Yine de uzun süre geçmiş bir diş için umudu yitirmeyin: kılavuz, yerine takmanın geleceğin tedavi seçeneklerini açık tuttuğunu yazar.

Süt dişi çıkarsa yerine takmak doğru mu?

Hayır. IADT çıkan süt dişinin yerine takılmamasını önerir. Gerekçelerin başında çocuğun yaşadığı tedavi yükü ve kalıcı dişe zarar verme olasılığı gelir. En önemli gerekçe ise dişin solunum yoluna kaçması, yani aspirasyon riskinin acil bir tıbbi duruma yol açabilmesidir.

Bu nedenle çocuğun yaşı önemlidir. Karışık dişlenme döneminde süt dişleri ile kalıcı dişler birlikte ağızdadır. Ön dişin süt mü kalıcı mı olduğundan emin değilseniz dişi taşıma kabında süt içinde tutun ve hekime gösterin. Yerine takma kararını hekime bırakmak daha güvenlidir.

Ayrıca süt dişinin altındaki kalıcı diş taslağı zarar görmüş olabilir. Bu yüzden çocuğu mutlaka bir diş hekimi görmelidir. Hekim ilk kontrolden sonra kalıcı dişin sürmesini izlemek için ek kontroller de planlar.

Diş sadece kırıldıysa kopan parçayı ne yapmak gerekir?

Kopan parçayı bulun ve atmayın. IADT kılavuzu, parça mevcut ve sağlamsa bazı kırıklarda dişe tekrar yapıştırılabileceğini belirtir. Mine ve dentini içeren kırıkta hekim parçayı yapıştırmadan önce su ya da serum fizyolojik içinde yaklaşık 20 dakika bekletip yeniden nemlendirir.

Sizin görevinizi basitçe özetleyebiliriz: parçayı kuru bırakmayın ve hekime götürün. Basında yer alan Sağlık Bakanlığı rehberi parçanın sade süt içinde nemli tutulmasını önerir ve kırık parça bulunamasa bile hızlıca diş hekimine başvurulmasını söyler.

Kopan parça bulunamıyorsa dudak ya da yanakta kalmış olabilir. IADT kılavuzu, yumuşak doku yaralanması varsa dudak ve yanağın görüntülenerek parça aranmasının endike olduğunu belirtir. Bunu kararlaştıracak olan hekimdir. Kırığın içinde sinir dokusunun görünmesi hâlinde tedavi planı değişir, o yüzden "küçük kırık" yargısını sahada vermeyin.

Diş sallanıyor ya da yer değiştirmişse bu ne demek?

Dişin sallanması, uzamış görünmesi ya da yana kayması lüksasyon belirtisidir. Kılavuz bunları ayrı yaralanma türleri olarak sınıflar: dişin yerinden hafifçe gevşemesi, dişin soketten kısmen çıkması (ekstrüzyon) ve yana ya da içeri kayması. Her birinin tedavisi farklıdır.

Örneğin ekstrüzyonda diş uzun görünür ve oynar. Hekim dişi nazikçe yerine iter ve esnek bir splintle yaklaşık iki hafta sabitler. Kök kırığında ise taç parçası oynak olabilir, yer değiştirmişse hekimin parçayı olabildiğince çabuk yerine koyması gerekir. Dişi kendiniz yerine itmeye çalışmayın.

Sallanan diş yalnızca dişin kendisiyle sınırlı kalmayabilir. Kılavuz, çene kemiğinin kırığı eşlik ediyorsa daha sert bir splint gerektiğini yazar. Bu nedenle sallanan her diş ağız ve çene kontrolünü de gerektirir.

Çene kırığı belirtileri neler ve ne zaman 112'yi aramak gerekir?

Dişi kırılan oyuncuda çene kemiği de zarar görmüş olabilir. Kırık çenede çene hareket ettirilince ağrı artar, ağız açma ve kapama zorlaşır, üst ve alt çene doğru kapanmaz. Dudak, çene ucu ya da diş eti uyuşabilir, ağızdan kanama olabilir.

Bu belirtilerde oyuncu oyuna dönmez. Oyuncuya çiğnetmeyin, çenesini zorlamayın ve en yakın acile götürün. Nefes almakta ya da yutmakta zorlanıyorsa, bilinci bulanıksa ya da yüz bölgesinde şekil bozukluğu varsa 112'yi arayın.

Görüntüleme olmadan kırığı kesin saptamak mümkün değildir. Yüz travmasında hekim muayenesini atlamayın. Bu yüzden şüphe doğuran her tabloda tıbbi değerlendirme şarttır.

Dişi kırılan oyuncuda kafa travmasına neden bakmak gerekir?

Ağıza gelen darbe çoğu zaman çeneden kafaya geçer. Kafa çarpışması ya da dirsek dişi kırdıysa beyin de sarsılmış olabilir. Bu yüzden dişi kırılan oyuncuda kırık dişe bakmadan önce sarsıntı belirtilerini kontrol edin.

Baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, bulanık görme, bilinç bulanıklığı ya da olayı hatırlamama sarsıntı işaretleridir. Bu işaretlerden biri varsa oyuncu oyuna dönmez. Şüphe varsa oyuncuyu dışarıda tutun, kural budur. Ayrıntılı protokolü beyin sarsıntısı yazısında anlattık.

Dişin durumu iyi görünse bile kafa travması belirtisi varsa öncelik beyindir. Tehlike işaretlerinde, örneğin nöbet, tekrarlayan kusma ya da giderek artan uyku hâlinde 112'yi arayın. Çocukta bu karar antrenörün değil sağlık personelinin ve ailenin elindedir.

Dişi kırılan ya da çıkan oyuncuya tetanos aşısı gerekir mi?

Bu karar hekimindir. IADT, çoğu insanın tetanos aşısı ve rapel dozu aldığını ancak bunun her zaman varsayılamayacağını yazar. Kılavuz hastanın tetanos açısından bir hekime yönlendirilmesini önerir.

Toprak, çim ya da kirli zemin ağız içi yaralanmayla temas ettiyse bu kontrol daha da anlamlıdır. Çocuğun aşı kartını elinizin altında tutmak işi hızlandırır. Aşı takvimini aile hekimi ya da diş hekimi kontrol eder.

Diş hekimi muayenede neye bakar?

Hekim önce olayı sorar: yaralanma ne zaman oldu, diş nerede ve ne kadar süre kuru kaldı, hangi ortamda taşındı. Kılavuz bu geçmişi tedavinin parçası sayar. Ardından ağzı muayene eder, dudak ve yanağı kontrol eder, gerekirse röntgen çeker.

Kırık dişlerde hekim, dişin sallanıp sallanmadığına, perküsyonda ağrı olup olmadığına ve pulpa duyarlılık testlerine bakar. Kılavuz, kırıkla birlikte lüksasyon ya da kök kırığı şüphesini özellikle dikkate almayı söyler. Bu nedenle küçük görünen kırık bile röntgen gerektirebilir.

Çıkan dişte hekim dişin doğru konumda olduğunu klinik ve röntgenle doğrular, gerekirse düzeltir ve esnek bir splintle sabitler. Tetanos durumunu da kontrol eder. Çocuklarda bu işlemler daha dikkatli planlanır. Veli olarak olayın saatini, dişin saklandığı ortamı ve çocuğun aşı kartını yanınızda götürün.

Dişi kırılan oyuncu ne zaman sahaya döner?

Dönüş tarihini diş hekimi belirler, takvim değil durum belirler. IADT kılavuzu yaralanma sonrası bakım talimatları arasında temaslı sporlardan uzak durmayı sayar. Avülsiyon sonrasında dişin yerinde stabilize edilmesi gerekir. Kılavuz bu stabilizasyonun esnek bir splintle yaklaşık iki hafta sürdüğünü, çene kemiği kırığı da varsa daha sert bir splintin dört hafta kadar kalabileceğini yazar.

Bu süreler kişiye göre değişir ve hekimin kontrolüne bağlıdır. Sahaya dönüş kararında hekim dört şeye bakar:

• Sabitleme süresi doldu mu?
• Kontrol randevuları tamam mı, hekim onay verdi mi?
• Kafa travması ya da çene kırığı ihtimali ortadan kalktı mı?
• Oyuncu ağrısız ve korkusuz oynayabiliyor mu?

Dişin iyileşme izlemesi aylar sürer. Kılavuzdaki takip planı iki hafta, dört hafta, üç ay gibi aralıklarla sürer. Bu yüzden dönüşten sonra ağız koruyucu kullanımını da hekiminizle konuşun.

Çocukta büyüme ve kalıcı diş gelişimi etkilenir mi?

Çocuklarda dişler hâlâ gelişir. Kök ucu açık, yani olgunlaşmamış dişlerde kılavuz, damarlı yeni bir bağ dokusuyla kendiliğinden iyileşme ve kök gelişiminin sürmesi ihtimalinden söz eder. Öte yandan büyüme çağındaki çocukta yerine takılan diş sonradan çene kemiğine kaynayıp (ankiloz) komşu dişlerden geride kalabilir.

Kılavuz bu durumda çocuğun büyümesine göre ek işlemlerin, örneğin dişin tacının çıkarılması ya da başka bir dişin nakledilmesinin gerekebileceğini ailelere anlatmayı öğütler. Bu nedenle dişi yerine takmak çoğu durumda doğru karardır: kılavuzdaki ifadeyle ileride dişin çekilmesi hâlâ mümkündür ve seçenekler açık kalır.

Süt dişi yaralanmalarında ise sorun kalıcı diş taslağıdır. Kök ucu ile kalıcı diş taslağı birbirine çok yakındır. Bu yüzden süt dişine gelen darbe kalıcı dişte şekil bozukluğuna, sürme sorununa ya da gömülü kalmaya yol açabilir. Dişin yeniden yerleştirilmemesinin gerekçelerinden biri de budur. Bu yüzden çocuğun diş hekimiyle uzun süreli takip gerekir.

Ağız koruyucu dişi kırılan oyuncu sayısını azaltır mı?

Dünya Diş Hekimleri Birliği (FDI) 2022 politika bildirisinde ağız koruyucuyu temaslı ve çarpışmalı sporlar için temel bir ekipman sayar. Bildiri, ağız koruyucunun dili, dudağı ve yanağı koruduğunu, diş ve sert doku yaralanma riskini azalttığını ve dişler arasındaki yıkıcı çarpmayı önlediğini belirtir. Kafa sarsıntısı riskini azalttığı da aynı listede yer alır.

FDI her yaştan kişinin temaslı sporlarda ağız koruyucu kullanmasını önerir, özellikle çocuğun kalıcı üst ön dişleri çıktıktan sonra. Kişiye özel yapılan modeli önerir. Amerikan Pediatrik Diş Hekimleri Akademisi (AAPD) de kişiye özel modelin tutuş, koruma ve rahatlık açısından üstün olduğunu, bulunamadığında ağızda şekillendirilen (kaynat ve ısır) modelin hazır kalıptan iyi olduğunu yazar.

Futbolda ağız koruyucu zorunlu ekipman değildir. Zorunlu ekipman listesinde tekmelik vardır, ağız koruyucu yoktur. Dolayısıyla karar çoğu zaman veliye ve oyuncuya kalır. Hangi pozisyonlarda daha çok önem kazandığını diş koruyucu yazısında bulabilirsiniz.

AAPD ayrıca zorunlu koruyucu ekipmanın diş ve yüz yaralanmalarını belirgin biçimde azalttığını yazar. Aynı metin futbol, basketbol ve beyzbol gibi yaygın sporların koruyucu ekipmanda hâlâ geride kaldığını da not eder. Bu veriler ABD için yazılmıştır, ancak mantık bizim sahalarımız için de geçerlidir.

AAPD, karışık dişlenme döneminde çocuğun ağzının hızla değiştiğini, kişiye özel bir koruyucunun bu yüzden çabuk uymaz hâle gelebileceğini de ekler. Çocuğunuza koruyucu yaptıracaksanız, uyum kontrolünü diş hekiminize bırakın. Tekmeliğin de seçimine dikkat edin: doğru tekmelik rehberi ek bir koruma katmanıdır, ancak ağız koruyucunun yerini tutmaz.

Sahada karar sırası nasıl olmalı?

Panik anında sıra şaşar. Aşağıdaki sıra, kural ile kılavuzu tek bir akışta birleştirir. Antrenör ve hakem bunu ezberlerse oyuncu daha güvenli kalır.

1. Önce oyuncunun bilincine ve nefesine bakın. Sorun varsa 112'yi arayın.
2. Kafa ya da boyun travması şüphesinde oyuncuyu hareket ettirmeyin ve sarsıntı yaklaşımını izleyin.
3. Ağızda kanama varsa oyuncuyu sahadan çıkarın. Hakem geri dönüş için işaret verene kadar bekleyin.
4. Diş tamamen çıkmışsa kalıcı olup olmadığını kontrol edin ve taçtan tutarak yerine takmayı ya da süte koymayı seçin.
5. Diş kırıksa parçayı bulun, nemli tutun ve ailenin hekime gitmesini sağlayın.
6. Aileyi arayın ve olayı yazın: saat, nasıl olduğu, dişin kuru kalma süresi.

Son maddedeki saat bilgisi önemlidir. IADT kılavuzu, dişin yerine takılmadan önceki kuruma süresini hekimin öğrenmesi gereken kritik bir bilgi olarak sayar. Süreyi yazarsanız hekim doğru tedaviyi daha çabuk seçer.

Yaralanmadan sonraki günlerde bakım nasıl olur?

Kılavuz yerine takılan dişten sonra velilere birkaç basit kural önerir. Temaslı sporlardan uzak durun, iki haftaya kadar yumuşak gıda tercih edin, her yemekten sonra yumuşak diş fırçasıyla dişleri temizleyin. Kılavuz yüzde 0,12'lik klorheksidin gargarasını günde iki kez, iki hafta boyunca öneriyor. Gargarayı hekimin yazdığı biçimde kullanın.

Kontroller de kılavuzun bir parçasıdır. Yerine takılan diş iki hafta sonra (splint çıkarılırken), dört hafta sonra, üç ay sonra ve daha sonra düzenli aralıklarla klinik ve röntgen ile izlenir. Kapalı kök uçlu dişlerde kanal tedavisine, yerine takmadan sonra iki hafta içinde başlanması öngörülür.

Bu takvim herkes için aynı değildir, hekim yaralanmanın türüne göre planlar. Oyuncu ve veli açısından önemli olan randevuları kaçırmamaktır. Çocuk iyi hissetse bile kontrolü atlamak, geç ortaya çıkan sorunları gözden kaçırmanıza yol açar.

Antrenör ve veli diş acili için neyi önceden hazırlamalı?

Hazırlık, anın telaşını azaltır. İlk yardım çantasında küçük bir kapaklı kap, steril gazlı bez ve serum fizyolojik bulunsun. Antrenör ve yardımcıları kalıcı dişin tacından tutulacağını, köke dokunulmayacağını bilsin. Süt ya da hazır diş saklama kiti saha kenarında hazır olsun.

Çocuk futbolunda ilkyardım bilgisi bir lüks değildir. Türkiye Futbol Federasyonu'nun Futbol Okulları Talimatı, A ve B sınıfı okullarda ilkyardım sertifikalı personel ve ilkyardım malzemesi bulundurmayı şart koşar. Okul seçerken bunu sorun. Şikâyet etmek gerekirse futbol okulu şikâyet sayfasındaki adımları izleyebilirsiniz.

Acil eylem planı kısa ve yazılı olsun: kim 112'yi arar, kim oyuncuyla kalır, kim dişi kaba koyar, kim aileyi arar. Çocuk futbolu için sağlık ve güvenlik ortamı sorusunu alerji krizi yazısındaki acil adımlarla birlikte düşünebilirsiniz. Diş hekiminin telefonunu ve en yakın diş acilini sporcu kartına yazın.

Dişi kırılan oyuncu hakkında en sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Sahada duyduğumuz yanlışları kural ve kılavuzla yan yana koyuyoruz:

• "Diş kırıldıysa kural gereği oyun biter." Kural diş kırığını ayrı saymaz, kanama ve ciddi sakatlık ölçütleri geçerlidir.
• "Kanama azsa devam eder." Kanun 5 kanaması olan her oyuncunun çıkmasını ister.
• "Çıkan dişi suyla iyice yıkayıp fırçalamak gerekir." Kılavuz köke dokunmamayı ve nazikçe yıkamayı söyler.
• "Çıkan diş kuru mendilde taşınır." Kuruma, dişin en büyük düşmanıdır. Süt gibi bir ortam kullanın.
• "Süt dişi de yerine takılır." Hayır, süt dişini yerine koymayın.
• "Küçük kırık önemsizdir." Kırığın altında sallanma, kök kırığı ya da sinir dokusu hasarı olabilir, bunu hekim görür.
• "Dişi kırıldı ama kafası iyi." Kafa belirtilerini ayrıca kontrol edin.

Bu listeden çıkan ders basittir. Sahada hız önemlidir, ancak tanı koymak yerine doğru ilk adımı atmak ve oyuncuyu hekime ulaştırmak önemlidir. Kural, dişi kırılan oyuncuyu çoğu zaman zaten sahadan çıkarır. Tıbbi taraf ise dönüşü hekimin onayına bağlar.