Halı Saha İşletmesi Nasıl Açılır? İzinler, Zemin Seçimi ve Gider Kalemleri

Halı saha işletmesi nasıl açılır?

Halı saha işletmesi açmak için önce arsanın imar durumunu ve tarım arazisi olup olmadığını kontrol edersiniz. Ardından proje hazırlatıp yapı izinlerini alır, belediyeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı için başvurursunuz. Son olarak Gençlik ve Spor il müdürlüğü ile TFF kayıt şartlarını, sigortayı ve acil durum planını tamamlarsınız.

Bu rehber özellikle bir halı saha işletmesi kuracak ve yönetecek kişiye seslenir. Sahayı kiralayan tarafın kontrol listesini merak ediyorsanız halı saha kiralama rehberimize bakabilirsiniz. Burada ise izin zinciri, zemin ve FIFA test ölçütleri, aydınlatma, soyunma alanı, güvenlik, sigorta ve gider kalemleri yer alıyor.

Yazıda tutar vermiyoruz, çünkü arsa, malzeme, enerji ve harç bedelleri şehre ve zamana göre hızla değişir. Ayrıca hukuki ve mali konularda bu yazı genel bilgi sunar, danışmanlık yerine geçmez. Bu yüzden karar vermeden önce belediyenin imar ve ruhsat birimiyle, bir mimarla ve bir mali müşavirle mutlaka görüşün.

Halı saha işletmesi kurmadan önce hangi soruları netleştirmelisiniz?

Bir halı saha işletmesinin ilk riski, sahayı kimin ve hangi saatlerde dolduracağını bilmeden yatırım yapmaktır. Akşam saatleri çoğu zaman yetişkin maç gruplarına gider, hafta içi gündüz saatleri ise boş kalabilir. Öte yandan bu boşluğu futbol okulları, okul takımları ve şirket ligleri doldurabilir. Bu nedenle iş planına şu soruların cevabıyla başlayın:

• Müşterileriniz kim olacak: akşam maç grupları mı, futbol okulları mı, şirket ligleri mi?
• Kaç saha kuracaksınız, sahalar açık mı, kapalı mı olacak?
• Arsa sizin mi, uzun süreli kira mı, yoksa kamu arazisinde ihale mi?
• Tesis konutlara ne kadar yakın; ışık ve ses şikâyeti doğabilir mi?
• Bölgedeki futbol okulları ve kulüpler hangi saatlerde saha arıyor?

Özellikle son soru için okulları tek tek arayın. Bölgenizdeki okulları il sayfalarından görebilirsiniz; örneğin İstanbul futbol okulları sayfası büyük bir şehirdeki seçenekleri bir arada gösterir.

Ayrıca kullanım yoğunluğunu gerçekçi hesaplayın. FIFA'nın test kılavuzu, topluluk düzeyine yönelik FIFA Quality sahaların tipik olarak haftada 40-60 saat oyuna hizmet ettiğini yazar. Üstelik aynı kılavuz, haftada 60 saati aşan kullanımda sahanın beklenen ömrünün tehlikeye girdiğini belirtir. Yani her saati satmak, zemini erken yenilemek anlamına gelebilir.

Arsanın imar durumu halı saha için uygun mu?

Halı saha işletmesi için arsa ararken ilk resmî adım, parselin imar durum belgesini belediyeden istemektir. Çünkü bu belge, imar planının o parsele hangi kullanımı ve hangi yapılaşma koşullarını verdiğini gösterir. Kira sözleşmesini ya da satın alma vaadini bu belgeyi görmeden imzalamayın.

Uygulama imar planı bulunan alanlarda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği geçerlidir. Örneğin yönetmelik, "konut dışı kentsel çalışma alanı" tanımında halı saha ve tenis kortu gibi açık spor tesislerini açıkça sayar. "Spor ve oyun alanları" fonksiyonunda ise seyirci ve sporcuların ihtiyacına yönelik büfe, lokanta ve çayhane gibi ticari ünitelere izin verir. Ancak bu ünitelerin toplam alanı, spor tesisi alanının yüzde 20'sini geçemez.

Rekreasyon alanlarında durum daha sınırlıdır. Nitekim yönetmelik bu alanlarda spor alanlarının toplamını alanın yüzde 5'iyle sınırlar. Parsel konut, park ya da başka bir fonksiyondaysa, halı sahanın yapılıp yapılamayacağını plan notlarıyla birlikte belediye değerlendirir.

Arazi belediyeye ya da hazineye aitse işletme hakkı genellikle bir kiralama ihalesiyle gelir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, belediyelerin kira işlerini de kapsar. Bu nedenle şartnamedeki süreyi, yatırım yükümlülüğünü ve süre sonunda tesisin kime kalacağını bir hukukçuyla okuyun.

Tarım arazisine halı saha yapılabilir mi?

İzin almadan hayır; bazı arazi sınıflarında ise izin bile mümkün görünmez. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, mutlak tarım arazilerinin, özel ürün arazilerinin, dikili ve sulu tarım arazilerinin tarımsal üretim dışında kullanılamayacağını söyler. Kanunun saydığı istisnalar savunma, afet, enerji, madencilik ve kamu yararı gibi başlıklardır; spor tesisi bu listede yer almaz.

Buna karşılık diğer tarım arazilerinde valilik, toprak koruma projesine uyma şartıyla tarım dışı kullanıma izin verebilir. Dolayısıyla tapuda "tarla" yazan bir yerde ilk soru, arazinin hangi sınıfta olduğudur. Bu bilgiyi valilikten, yani il tarım ve orman müdürlüğünden yazılı olarak alın.

İzinsiz başlanan işin sonuçları ağırdır. Kanuna göre valilik işi durdurur, iş tamamlandıysa kullanımına izin vermez ve metrekare üzerinden idari para cezası uygular. Hatta izin çıkmazsa yapıların yıkımı ve arazinin tarıma uygun hale getirilmesi gündeme gelir. Dahası kanuna sonradan eklenen bir fıkra, izinsiz yapı ve tesislere elektrik, su ve doğal gaz aboneliği bağlanmasını yasaklar. Kanunun güncel metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinde yer alır.

Halı saha için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni gerekir mi?

Tesisin kalıcı unsurları için büyük olasılıkla evet. 3194 sayılı İmar Kanunu yapıyı; karada ve suda, kalıcı ya da geçici, yer altı ve yer üstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve onarımlarını içine alan sabit ve hareketli tesisler olarak tanımlar. Dolayısıyla soyunma binası, aydınlatma direkleri, çevre çiti ve kapalı sahanın çatısı bu tanıma girebilir.

Kanun, kapsamına giren bütün yapılar için yapı ruhsatını zorunlu tutar. Ayrıca ruhsatlı bir yapıdaki değişiklik yeniden ruhsata bağlıdır. Yapı bitince de yapı kullanma izni alırsınız. Kanuna göre kullanma izni almayan yapılar, izin çıkana kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlanamaz.

Ruhsat başvurusundan önce belediyeden imar durum belgesini, yol ve kanal kotu tutanaklarını ve parselin jeolojik-jeoteknik etüt raporundaki ilgili bölümü alırsınız. Ayrıca Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, spor tesisleri gibi yapılarda mescit, bebek emzirme yeri ve çocuk bakım alanı; açık spor alanları gibi yerlerde ise mescit, bebek emzirme yeri ve kullanıcı sayısına göre tuvalet için yer ayrılmasını öngörür. Bu nedenle ayrıntıları projeyi çizecek mimarla baştan konuşun. Hangi unsurun ruhsata tabi olduğuna ise belediyenin imar birimi karar verir.

İşyeri açma ve çalışma ruhsatı nasıl alınır?

Bir halı saha işletmesini ticari olarak çalıştırmanın temel izni işyeri açma ve çalışma ruhsatıdır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik, ruhsat olmadan işyerinin açılamayacağını ve çalıştırılamayacağını söyler. Üstelik başka kurumlardan aldığınız izinler bu yükümlülüğü kaldırmaz. Ruhsatsız açılan işyerini yetkili idare kapatır.

Yetkili idare, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyedir; büyükşehirlerde konuya göre büyükşehir ya da ilçe belediyesi yetkilidir. Bu sınırların dışında il özel idaresi devreye girer. Süreç genel hatlarıyla şöyle işler:

1. Tesisi yönetmeliğin genel ve özel şartlarına uygun hale getirirsiniz.
2. Başvuru ve beyan formunu doldurursunuz. Formda faaliyet konusu, adres, pafta, ada ve parsel, kira sözleşmesi ya da tapu, kullanım alanı, vergi ve sicil bilgileri, personel sayısı ve gerekiyorsa itfaiye raporu yer alır.
3. Başvuru kriterlere uygunsa idare ruhsatı aynı gün verir.
4. İdare, işyerini ruhsat tarihinden itibaren en geç bir ay içinde yerinde kontrol eder. Bu sürede kontrol olmazsa ruhsat kesinleşir.
5. Kontrolde eksik çıkarsa idare bir defaya mahsus on beş gün süre verir. Eksik giderilmezse idare ruhsatı iptal eder ve işyerini kapatır.

Beyana dayanan ruhsat kazanılmış hak doğurmaz; yanlış beyan ayrıca kanuni işlem gerektirir. Ayrıca ruhsatı tesiste herkesin görebileceği bir yere asın.

Yönetmelik özel spor tesisinden hangi şartları ister?

Yönetmeliğin ekinde, sonradan eklenen "Özel Spor Tesisleri" başlıklı bir bölüm var. Bölüm; spor çalışmaları, bedensel gelişim ve oyun ihtiyacı için açılan açık, yarı açık ve kapalı yerleri kapsar. Halı sahalar da bu tanımın içine girebilir; ancak hangi faaliyet konusuyla ruhsat alacağınızı belediyenin ruhsat birimi belirler. Bölümün öne çıkan şartları şunlardır:

İdare bu şartları ruhsat sırasında ve sonraki denetimlerde arar. Bu yüzden projeyi çizdirirken listeyi mimarınıza baştan verin.

Gençlik ve Spor Bakanlığı ve TFF kaydı gerekir mi?

Belediye ruhsatının yanında mevzuatta iki ayrı hat daha var. Birincisi Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafıdır. 3289 sayılı Gençlik ve Spor Hizmetleri Kanunu, özel saha ve tesislerin yapımında, açılmasında, işletilmesinde ve denetiminde genel hükümlerin geçerli olduğunu söyler. Üstelik aynı madde, bu tesisleri Bakanlığın gözetim ve denetimine bağlar. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi de özel spor tesislerinin kuruluşuna ilişkin izin ve ruhsat hizmetlerini, standartlarını ve denetimini Spor Hizmetleri Genel Müdürlüğüne verir.

Bu alandaki ayrıntılı düzenleme, 15 Ekim 1999 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Beden Eğitimi ve Spor Tesisleri Yönetmeliği'dir. Yönetmelik, tesis açacak kişilerin ilgili spor federasyonundan yeterlilik belgesi almasını ve başvuruyu il müdürlüğüne yapmasını öngörür.

İkinci hat TFF'dir. TFF'nin halı saha genelgesi, mevcut ve yeni açılacak bütün halı sahaların TFF Halı Saha Sicili'ne kaydolmasını ve futbol oynamaya elverişli olduklarını gösteren yeterlilik belgesi almasını zorunlu tutar. Genelge dayanağını 1999 yönetmeliğinin geçici bir maddesinden ve TFF ile o dönemki Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü arasındaki işbirliği protokolünden alır.

Bu iki hattın halı saha işletmesine güncel uygulamada nasıl yansıdığını başvurudan önce Gençlik ve Spor il müdürlüğüne ve ilinizdeki TFF temsilciliğine yazılı olarak sorun. Ardından gelen cevabı ruhsat dosyanızda saklayın.

TFF yeterlilik belgesi nasıl alınır ve ne kadar geçerlidir?

Halı Sahaların Denetimi ve Sınıflandırılması Hakkında Genelge süreci kayıtla başlatır. Gerçek kişi başvurusunda genelgenin istediği başlıca belgeler şunlardır:

• Başvuru dilekçesi, kimlik örneği ve ikametgâh bilgisi.
• Tesis sahibi ya da işleticisi için adli sicil kaydı.
• Ticaret odası ya da esnaf ve sanatkârlar kaydını gösteren belge.
• Tesisin onaylı 1/100 ölçekli planı.
• Kullanım hakkının dayanağı, yani kira sözleşmesi ya da tapu.
• Kayıt ve denetim bedelini ödediğinizi gösteren dekont.

Daha sonra TFF denetçileri sahayı 100 puanlık tabloya göre puanlar. 20-44 puan bir yıldız, 45-66 iki yıldız, 67-85 üç yıldız, 86-100 dört yıldız demektir. Ayrıca her seviyede zorunlu ve ek kriterlerden ayrı ayrı asgari puan da şarttır. 20 puanın altında kalan sahaya TFF yazılı ihtar gönderir ve eksikleri gidermek için süre tanır. Eksikler bu sürede tamamlanmazsa belge çıkmaz ve TFF durumu belediyeye ya da il özel idaresine yazıyla bildirir.

Belge, denetim tarihinden itibaren üç yıl geçerlidir; sürenin dolmasına iki ay kala yeniden denetim başlar. Tesisi iyileştiren işletmeci daha üst bir yıldız için her zaman olağanüstü denetim isteyebilir. Belgeyi tesiste asılı tutun, çünkü sicil numarası belgenin üzerinde yazar.

Bununla birlikte genelgenin ekindeki taahhütname de önemlidir. Tesis sahibi; belgenin yalnız futbol oynamaya elverişliliği gösterdiğini oyunculara açıklamayı, sağlık, hijyen ve güvenlik tedbirlerini almayı ve koşulları üç yıl korumayı üstlenir. Ayrıca eğitim dönemlerinde hafta içi gündüz saatlerinde sahayı yakındaki bir ilköğretim okulunun öğrencilerine haftada en az 4 saat bedelsiz ayırmayı taahhüt eder.

TFF yıldız puanında hangi kriterler ağırlık taşır?

Genelgenin puan tablosunu bir tasarım kontrol listesi gibi okuyabilirsiniz. Zorunlu kriterler 75, ek kriterler 25 puan eder. Öne çıkan başlıklar şunlardır:

Tablodan iki ders çıkar. Birincisi, zemin tek başına puanın üçte birinden fazlasını belirler; kalitesiz bir zemin yıldızı doğrudan düşürür. İkincisi, ilk yardım malzemesi ve güvenli kale en düşük yıldızda bile pazarlık konusu değildir. Futbol okulu ağırlamak istiyorsanız yıldız seviyesi doğrudan bir gelir kalemine dönüşür; bunu gelir modeli bölümünde ele alıyoruz.

Sentetik çim seçerken hangi ölçütlere bakmalısınız?

Sentetik çim tek bir ürün değil, katmanlardan oluşan bir sistemdir. Yani lif, dolgu, varsa şok emici altlık, alt temel ve drenaj birlikte çalışır. Zemin türlerinin genel karşılaştırması, granül ve sıcaklık tartışması için doğal çim ile sentetik çim rehberimize bakabilirsiniz. Burada ise özellikle işletmecinin teklif karşılaştırırken soracağı ölçütlere odaklanıyoruz.

• Lif: tipi, kalınlığı, boyu ve sıklığı oyun hissini ve aşınma direncini belirler.
• Dolgu: kum, kauçuk granül ya da alternatif dolgu; miktarı ve dağılımı darbe emilimini etkiler.
• Şok emici altlık: FIFA, en az yüzde 20 şok emme sağlayan katmanı altlık olarak tanımlar.
• Drenaj: FIFA laboratuvar testinde sistemin su geçirgenliği saatte 180 milimetrenin üstünde olmalıdır.
• Sabitleme: Metrekarede 20 kilogramın altında dolgu taşıyan sistemlerde FIFA, halının kaymaması için sahada sabitlemeyi öngörür.

Ayrıca FIFA'nın laboratuvar programı; 6.000 çevrimlik yapay aşınma, hava koşullarına dayanım, dikiş dayanımı ve cilt sürtünmesi testlerini de içerir. Cilt sürtünmesi, oyuncuların yaşadığı sürtünme yaralarıyla ilgilidir; oyuncu tarafındaki bakım için halı saha yanığı rehberine göz atın. Bir uyarı daha: FIFA'ya göre laboratuvar raporu bir ürün sertifikası değildir. Sertifikayı ancak testi geçen kurulu saha alır.

FIFA Quality saha testi hangi değerleri ölçer?

FIFA'nın sentetik çim programı, iyi durumdaki doğal çimi kıyas noktası alır. Kurulum bitince de FIFA'nın akredite ettiği bir test enstitüsü sahada ölçüm yapar. FIFA'nın test gereklilikleri kılavuzu, topluluk ve amatör sahalara yönelik FIFA Quality seviyesi için şu aralıkları verir:

FIFA Quality sertifikası üç yıl, profesyonel düzeye yönelik FIFA Quality Pro ise bir yıl geçerlidir. Saha sonraki bir kontrolde şartları karşılamazsa ya da zemin değişirse sertifika süresini doldurmadan biter. Buna karşılık FIFA Basic yalnız asgari performansı gösteren bir kurulum sertifikasıdır ve malzeme kalitesiyle dayanıklılığı değerlendirmez. FIFA kılavuzunu zaman zaman yeniler; teklif alırken testin hangi sürüme göre yapılacağını sözleşmeye yazdırın.

Zemin sözleşmesine hangi maddeleri yazdırmalısınız?

Halı saha işletmesinde iyi bir zemin, sağlam bir sözleşmeyle başlar. Özellikle FIFA'nın görsel muayene listesi bu konuda hazır bir çerçeve sunar. Sözleşmeye en az şu maddeleri ekleyin:

• Kurulumdan sonra bağımsız ve akredite bir enstitünün saha testi ve raporun size teslimi.
• Kabul ölçütü: 3 mm'den geniş açık ek yeri, dalgalanma ve ilmek yapmış lif olmayacak.
• Dolgu dağılımı: en alçak ve en yüksek nokta arasındaki fark 10 mm'yi geçmeyecek.
• Oyun alanında açıkta sulama başlığı ya da açıkta kale soketi kalmayacak.
• Saha çevresindeki 3 metrelik bantta tehlike oluşturan bir unsur olmayacak.
• Üretici bakım ekipmanı listesini, ürün beyanını ve kurulum yöntemini yazılı verecek.
• Garanti kapsamı, onarım süresi ve aynı özellikte yedek malzeme sözleşmede açıkça yer alacak.

FIFA'nın kılavuzu önemli bir noktanın altını çizer: test enstitüsünün görsel muayenesi resmî bir saha denetimi değildir. Sahayı güvenli ve amaca uygun tutma sorumluluğu kurulum firmasında ve tesis işletmecisinde kalır. Ayrıca FIFA, yalnız sentetik çime uygun kalıplı ya da kauçuk tabanlı ayakkabıyı öneren saha tabelaları hazırladı. Metal krampon, düz taban ve futbol dışı ayakkabı hem sakatlık riskini hem zemin hasarını artırabilir. Bu yüzden müşterilere yön vermek için zemine göre krampon seçimi rehberini paylaşabilirsiniz.

Halı saha aydınlatması nasıl planlanır?

Akşam oynanan her maç ışığa bağlı olduğu için aydınlatma bir konfor değil, işin kendisidir. Yönetmelik, özel spor tesislerinin genelinde çalışır durumda bir aydınlatma sistemini şart koşar. Spor aydınlatmasında yaygın başvuru metni ise Avrupa standardı EN 12193'tür. Standart; aydınlık düzeyi, düzgünlük, kamaşmanın sınırlanması ve ışık kaynağının renk özellikleri için asgari değerler ve ölçüm yöntemleri verir.

FIFA'nın aydınlatma programı da ışık şiddetini, renk sıcaklığını ve düzgünlüğü test eder. Üstelik program stadyumların yanında antrenman sahalarına ve futsal salonlarına da test standardı sunar. Bu nedenle projeyi bu ölçütlere göre bir elektrik mühendisine hazırlatın ve kurulumdan sonra sahada ölçüm yaptırın.

Komşuları da hesaba katın. Yönetmelik, tesisin gürültü ve kirlilik gibi nedenlerle çevreyi rahatsız etmemesi için tedbir ister. Ayrıca TFF'nin ek kriterlerinde konutlara uzaklık puan getirir. Dolayısıyla ışığı sahaya yönlendiren armatür seçimi ve doğru direk yerleşimi, hem şikâyeti hem enerji kaybını azaltır. Acil aydınlatma için EN 12193 ayrıca EN 1838 standardına atıf yapar.

Uzun direkler ve metal çitler elektrik güvenliğini öne çıkarır. Topraklamayı ve yıldırımdan korunma tesisatını yetkili kişilere düzenli kontrol ettirin. Fırtınada oyunu durdurma kuralınızı da önceden belirleyin; karar anı için yıldırım riskini anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Soyunma odası, duş ve bekleme alanı nasıl tasarlanır?

Yönetmeliğin asgari şartları bir başlangıç noktasıdır, hedef değil. Örneğin kadın ve erkek takımlar aynı saatte oynayacaksa yönetmelik zaten iki ayrı soyunma odası ister. Ayrıca TFF'nin puan tablosu oda sayısı arttıkça ve duş, sıcak su, kadın ve engelli tuvaleti eklendikçe puanı yükseltir.

• Arka arkaya maç oynayan takımlar için en az iki oda planlayın; çıkan takım boşaltırken giren takım beklemesin.
• Zemin kaymaz ve kolay temizlenir olsun; havalandırma ve sıcak su kesintisiz çalışsın.
• Kapalı alanlarda yönetmeliğin 18-24 °C aralığını gözetin.
• Bekleme salonunu veliler ve sıradaki takım için gölgeli, oturma yerli ve içme suyu olan bir alan olarak düşünün.
• Malzeme odası ve ilk yardım odası TFF'nin ek kriterlerinde ayrıca puan getirir.

Çocuk grupları ağırlayacaksanız soyunma düzenini ayrıca planlayın. Özellikle çocukların yetişkin gruplarla aynı anda aynı odayı kullanmayacağı bir saat ve oda çizelgesi kurun. Nitekim TFF de futbol okulu başvurusunda "Futbolda Sporcu Esenliği ve Çocuk Koruma Programı" taahhütnamesi ister. Soyunma odası, duş ve tuvalette hiçbir koşulda kamera kullanmayın.

Kale, çit ve saha çevresi nasıl güvenli olur?

TFF'nin halı saha şikâyet formu, bir halı saha işletmesinin günlük kontrol listesini özetler gibidir. Form üç başlık sayar: çukur, tümsek ya da aşırı kayganlık gibi sakatlatabilecek zemin; duvar, yırtık ya da paslı tel gibi çevre örgüsü; sabit olmayan, sivri ya da kesici kale direkleri. Üstelik genelgeye göre şikâyet üzerine olağanüstü denetim de gündeme gelebilir.

• Kaleleri zemine ya da yapıya sabitleyin; her maç gününden önce bağlantıları elle kontrol edin. Kale seçimi ve sabitleme yöntemleri için dar alan kalesi rehberine bakın.
• Saha çizgisi ile tel arasında güvenlik payı bırakın. Nitekim TFF tablosu bu mesafede 0,51 metre ve üstüne tam puan verir.
• Yönetmeliğin darbe ve engel şartını sahanın her köşesinde uygulayın; kapı kasası ve direk dibi gibi sert noktaları yumuşak malzemeyle kaplayın.
• FIFA'nın görsel muayenesi, saha çevresindeki 3 metrelik bantta tehlike arar; aydınlatma direklerinin dibini ve kapı kollarını bu gözle inceleyin.
• Tavan filesini ve kapıları yırtık, açıklık ve sarkma açısından düzenli gözden geçirin.

Kontrolleri bir deftere tarih ve imzayla yazın. Çünkü olası bir kazada bu kayıt, özen gösterdiğinizin en somut kanıtı olur.

Yangın, ilk yardım ve acil durum hazırlığı nasıl kurulur?

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, açık ve kapalı alan işletmeleri dahil her türlü yapı ve tesisi kapsar. Yönetmelik, açık ve kapalı spor alanlarını 50 ya da daha fazla kişinin bir araya gelebildiği toplanma amaçlı yapılar arasında sayar. İşyeri ruhsatı yönetmeliği ise itfaiye raporunu bazı işyeri türleri için şart koşar; otuzdan fazla çalışanı olan işyerleri bunlardandır. Ancak diğer işyerlerinde de yangına karşı gerekli tedbirleri almak zorunludur. Kişilerin yoğun girip çıktığı yerlerde ayrı giriş ve çıkış, tahliye çıkışı ve ışıklı çıkış tabelası gerekir.

İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, işverenden olası acil durumları belirlemesini ve acil durum planı hazırlamasını ister. Ayrıca işveren ilk yardım ve yangınla mücadele için eğitimli kişileri görevlendirir, tatbikat yaptırır ve dış kuruluşlarla irtibatı kurar. Planınız basit olsun: 112'yi kim arar, kapıyı kim açar, cihazı kim getirir?

Otomatik şok cihazı için Sağlık Bakanlığı'nın Taşınabilir Otomatik Şok Cihazı Hakkında Yönetmelik metnine bakın. Ekteki listede spor tesisleri için alan ve koltuk eşikleri var; örneğin 5.000 metrekareyi aşan spor tesisleri kademeli bir takvimle kapsama giriyor. Bunun yanında 1.000 ve üzeri kişinin katılabildiği açık alan spor müsabakası gibi etkinlik alanları da listede. Eşiğin altında kalsanız bile cihaz ve eğitimli personel hayat kurtarabilir; kullanım adımları için AED rehberimize göz atın. Sıcak günlerde gölge, su ve mola planını da unutmayın; belirtiler için hipertermi yazımız yol gösterir.

Halı saha işletmesi için hangi sigortalar değerlendirilir?

TFF genelgesinin taahhütnamesi, tesisin işletiminden ve personelin eylemlerinden doğan üçüncü kişi zararlarında sorumluluğu tesis sahibine bırakır. Bu yüzden sigorta planını ilk günden yapın. Sigorta ve Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun yayımladığı genel şartlar arasında işletmecinin değerlendirebileceği başlıklar şunlardır:

• Üçüncü Şahıslara Karşı Mali Mesuliyet Sigortası: müşterilere ve ziyaretçilere verilen zararlar için.
• İşveren Sorumluluk Sigortası: çalışanların iş kazasından doğan taleplerine karşı.
• Yangın Sigortası: bina, zemin, aydınlatma ve ekipman için; ek teminatları ayrıca sorun.
• Ferdi Kaza Sigortası: genel şartlarda aksine anlaşma yoksa spor müsabakaları teminat dışıdır; futbol için ek teminatı açıkça yazdırın.

Özellikle tesisi futbol okullarına kiralıyorsanız sözleşmeyi dikkatle kurun. TFF Futbol Okulları Talimatı, okulu eğitim öncesinde, sırasında ve sonrasında sahada veya tesiste doğabilecek zararlardan münhasıran sorumlu tutar. Yine de zemin, kale ve aydınlatmadan doğan bir zararda sizin sorumluluğunuzun sınırını ancak bir hukukçu netleştirebilir. Velinin bakış açısını görmek için sporcu sigortası rehberimize bakabilirsiniz.

Hangi poliçenin zorunlu, hangisinin isteğe bağlı olduğu faaliyetinize göre değişebilir. Bu yüzden teklifleri bir sigorta aracısıyla karşılaştırın ve genel şartları poliçeyle birlikte okuyun.

Personel, kamera ve müşteri verilerinde hangi yükümlülükler başlar?

İlk çalışanla birlikte halı saha işletmesi için işveren yükümlülükleri de başlar. 5510 sayılı Kanun, işverenin sigortalıyı kural olarak çalışmaya başlamadan önce işe giriş bildirgesiyle Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirmesini ister. Ayrıca 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu işverene risk değerlendirmesi yapma ya da yaptırma yükümlülüğü yükler. Zemin bakım personelinin eğitimi de önemlidir; FIFA, sertifika testlerinde bu personelin eğitimli olduğunu yazılı olarak teyit etmenizi ister.

Rezervasyonda aldığınız ad ve telefon, kamera kayıtları ve maç videoları kişisel veridir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, veri sorumlusunun kişileri verinin işleme amacı, aktarılacağı yerler ve hukuki sebebi konusunda aydınlatmasını ister. Kanun ayrıca verilere hukuka aykırı erişimi önleyecek teknik ve idari tedbirleri zorunlu tutar.

• Kameraları uyarı levhasıyla duyurun ve kayıtlara erişimi sınırlayın.
• Soyunma odası, duş ve tuvalet gibi mahrem alanları asla kayda almayın.
• Maç videosunu paylaşmadan önce oyunculardan onay alın; çocuk gruplarında veli onayı olmadan görüntü paylaşmayın.
• Rezervasyon numaralarını kampanya mesajı için kullanmadan önce ayrıca onay isteyin.

Halı saha işletmesinin gider kalemleri nelerdir?

Kuruluş giderlerini birkaç büyük kalemde toplayabilirsiniz. Aşağıdaki tablo rakam vermez; her kalemin neyi kapsadığını ve tutarı neyin belirlediğini gösterir:

Teklifleri en az üç firmadan, aynı kapsamla ve kalem kalem isteyin. Özellikle harç ve kayıt bedellerini belediyenin ve TFF'nin güncel tarifesinden öğrenin; eski rehberlerdeki tutarlara güvenmeyin.

İşletme döneminde hangi giderler süreklidir?

Açılıştan sonra halı saha işletmesinin giderleri aylık ve yıllık bir düzene oturur. Bütçenizde en az şu kalemler yer almalı:

• Personel: saha sorumlusu, bakım, temizlik ve karşılama ekibi.
• Enerji ve su: aydınlatma, sıcak su, ısıtma ya da soğutma ve duşlar.
• Bakım: fırçalama, dolgu takviyesi, dikiş ve çizgi onarımı, bakım ekipmanının kendi bakımı.
• Denetim ve testler: TFF belgesinin üç yıllık yenileme denetimi ve FIFA sertifikası hedefliyorsanız yeniden testler.
• Sigorta primleri, muhasebe, vergi ve oda aidatları.
• Sarf malzemesi: top, yelek, file ve ilk yardım malzemesi yenilemesi.
• Rezervasyon sistemi, tanıtım ve web sitesi.
• Yenileme fonu: zeminin ömrü dolduğunda yeni halı ve dolgu için birikim.

Yenileme fonunu ilk aydan ayırın. Çünkü FIFA'nın kılavuzu, yetersiz bakımın sahanın gereklilikleri karşıladığı süreyi kısalttığını açıkça yazar. Yani bakımdan yapılan tasarruf, yenileme gününü öne çeker.

Hangi gelir modeli boş saatleri doldurur?

Saatlik kiralama ve düzenli abonelik çoğu halı saha işletmesinin temel gelirini oluşturur. Ancak akşam yoğunluğu tek başına sahayı doldurmaz. Hafta içi gündüz ve akşamüstü saatleri için şu modelleri düşünün:

• Futbol okullarına uzun dönem kiralama: TFF Futbol Okulları Talimatı, okul başvurusunda tesis ya da saha kullanım izni veya en az 6 aylık kira sözleşmesi ister. Ayrıca B sınıfı okul için en az iki yıldızlı, A sınıfı için en az üç yıldızlı halı saha belgesi şarttır.
• Lig ve turnuva: kuralları, kart ve hükmen kararlarını yazılı yayımlayın; oyun kurallarının farkları için halı saha futbol kuralları yazımıza bakın.
• Kulüp antrenmanları: resmî takım kurmak isteyen müşterilerinizi futbol takımı kurma rehberine yönlendirebilirsiniz.
• Kurumsal etkinlikler ve hafta sonu turnuvaları.

Öte yandan kendi futbol okulunuzu açmak ayrı bir iştir. Talimata göre okul için yetki belgesi zorunludur; çocuk futbolu sertifikalı antrenör, ilk yardım sertifikalı personel ve ilk yardım malzemesi de şarttır. B sınıfında en fazla 25, A sınıfında en fazla 20 öğrenciye bir antrenör düşer. Talimat ayrıca "bir tesiste en fazla üç futbol okulu açmak ve yönetmek" ifadesine yer verir; kaç okulu ağırlayabileceğinizi TFF'ye sorun. Yetki belgesini aldıktan sonra okulunuzu platformumuza ekleyebilirsiniz.

Bakım düzeni zeminin ömrünü nasıl uzatır?

FIFA'ya göre bakım, yüzeyi oyuncu performansı için iyi durumda tutmanın ve sahanın beklenen ömrüne ulaşmasının anahtarıdır. Sertifika için de bakım şarttır: sahada en az bir çekici ünite, sürükleme fırçası ya da matı, takviye için ek dolgu, bakım defteri ve top yuvarlama rampası bulunmalıdır. Bunlar yoksa saha sertifika alamaz.

Bu yüzden bakım defterini ciddiye alın. Çünkü FIFA yeniden testte son 12 ayın bakım kaydını ister ve bakım personelinin ekipmanı doğru kullandığını sahada görmek ister. Bakım sıklığını ise üreticinin talimatı belirler; o talimatı sözleşmenin eki yapın. Günlük rutin şu adımları içerebilir:

• Yabancı cisim, cam ve taş taraması.
• Kale önü ve orta saha gibi yoğun bölgelerde dolgu seviyesi kontrolü.
• Ek yerleri, çizgiler ve kenar bantlarında açılma kontrolü.
• Fırçalama ve dolgu takviyesini deftere tarihle işleme.

FIFA oyun alanı içinde sulama başlığı kullanımını teşvik etmez; yüzeyi sulamak isterseniz sistemi baştan oyun alanının dışına planlayın. Ayrıca TFF genelgesi, belgeyi sağlayan koşulları üç yıl boyunca korumanızı taahhüt olarak ister; bakım aksarsa yıldız düşebilir.

Açılış gününden önce neleri tamamlamalısınız?

Son haftada dosyanızı ve sahanızı şu sırayla kontrol edin:

1. İmar durum belgesi, varsa tarım dışı kullanım izni, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izni dosyada.
2. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı tesiste herkesin görebileceği yerde asılı.
3. Gençlik ve Spor il müdürlüğünden ve TFF temsilciliğinden yazılı cevabınız var; TFF kayıt başvurunuz tamam.
4. Zemin için saha test raporu, ürün beyanı, bakım ekipmanı ve bakım defteri hazır.
5. Aydınlatmanın kabul ölçümünü ve topraklama kontrolünü yaptırdınız.
6. Kaleler sabit, çit ve file sağlam, çizgi ile tel arasında güvenlik payı var.
7. İlk yardım çantası, eğitimli personel, acil durum planı ve 112 talimatı görünür yerde.
8. Poliçeler yürürlükte, SGK bildirimleri tamam, kişisel veri aydınlatma metni ve kamera levhaları asılı.
9. Ayakkabı uyarı tabelası, tesis kuralları ve rezervasyon iptal koşulları yazılı.

Halı saha işletmesi açıldıktan sonra da bu listeyi her ay gözden geçirin. Böylece düzenli belge ve kontrol alışkanlığı, hem müşterinin güvenini hem de TFF yıldızınızı korur.