Çocuklarda Antrenman Sonrası Kas Ağrısı ve Gece Bacak Ağrısı: Normal mi, Hekime Ne Zaman?

Futbol oynayan çocuğun ağrısı iki ayrı kaynaktan gelebilir. İlk olarak, antrenmandan sonra kasta oluşan ve gecikmiş kas ağrısı denen yorgunluk ağrısıdır. İkincisi, halk arasında "büyüme ağrısı" denilen gece bacak ağrısıdır. İkisi birbirine benzer ama aynı şey değildir. Üstelik ikisini ayıran ipuçları çoğu zaman velinin gözlem defterinde saklıdır.

Bu nedenle bu rehber, ağrının hangi tarafa, hangi saatte ve hangi hareketle geldiğine bakarak normal tabloyu uyarı işaretlerinden ayırmayı anlatır. Tıbbi tavsiye yerine geçmez. Tanı ve tedavi için çocuk doktoru, çocuk ortopedisi ya da spor hekimi muayenesi gerekir.

Antrenman sonrası kas ağrısı nasıl bir ağrıdır?

Antrenmandan sonraki kas ağrısı, yoğun ya da alışılmadık bir efordan saatler sonra başlayan, kasa bastırınca ve hareket ettirince artan yaygın bir hassasiyettir. Bilimde buna gecikmiş başlangıçlı kas ağrısı denir. Özellikle ağrı kasın karnında, yani kalın ve etli bölgesinde yaygın biçimde kendini gösterir. Bir noktada iğne batışı gibi değildir.

Tipik örnek şudur. Örneğin çocuk hafta sonu turnuvasında çok sprint atar ve çok şut çeker. Ardından ertesi gün merdiven inerken uyluğunda sızı hisseder. Üstelik oturup kalkarken yüzünü buruşturur. Ancak yürüyüşü aksamaz, ağrı iki bacakta benzer şiddettedir ve dinlendikçe azalır.

• Ağrı egzersizden sonra, çoğunlukla ertesi gün belirginleşir.
• Kas sıkılaşır, bastırınca hassastır, germe hareketi rahatsız eder.
• Şişlik, kızarıklık ve ateş yoktur.
• Hafif hareketle gevşer, birkaç gün içinde yavaş yavaş kaybolur.

Çocuklar yetişkinlerden daha az mı ağrı çeker?

Evet, laboratuvar çalışmaları çocukların kas hasarı belirtilerini yetişkinlere göre daha hafif yaşadığını gösteriyor. Marginson ve arkadaşlarının çalışmasında 9-10 yaşındaki erkek çocuklar ve genç erkekler art arda sıçrama egzersizi yaptı. Yetişkinlerde ağrı 24-48 saatte tepe yaptı ve 72 saat boyunca sürdü. Çocuklarda belirtiler çok daha hafifti ve güç kaybı 24 saat sonunda büyük ölçüde geriledi.

Chen ve arkadaşlarının 2014 tarihli çalışması aynı yönde bir bulgu verdi. Dirsek kaslarına maksimum eksantrik kasılma yaptıran bu çalışmada 9-10 yaş ve 14-15 yaş gruplarında kas hasarı göstergeleri yetişkinlerden daha küçüktü. Hasarın büyüklüğü yaşla birlikte artıyordu.

Ancak bu bulguları temkinle okumak gerekir. Çünkü örneklemler küçüktür, yapılan egzersizler laboratuvar koşullarındadır ve sahadaki bir maçı tam olarak yansıtmaz. Yine de pratik sonuç açıktır: çocuk bir maçtan sonra yetişkin kadar ağrıyorsa ya da ağrısı çok uzuyorsa, bunu "normal yorgunluk" diye kapatmadan sormak gerekir.

Gecikmiş kas ağrısı ne zaman başlar ve ne kadar sürer?

Gecikmiş kas ağrısı genellikle eforun ardından ilk saatlerde ya da ertesi gün kendini belli eder, 24 ile 48 saat arasında en yüksek düzeye çıkar ve sonra azalır. Marginson çalışmasında yetişkinlerde belirtiler üç güne kadar uzadı. Çocuklarda tablo daha kısa ve daha hafif kaldı. Bununla birlikte süre kişiden kişiye, eforun türüne ve çocuğun alışkanlığına göre değişir.

Peki en çok ağrıya yol açan efor türü hangisidir? Yanıt, kasın uzayarak yük taşıdığı hareketlerdir. Örneğin sert fren yapmak, yokuş aşağı koşmak, atlayıp inmek ve yön değiştirmek bu gruba girer. Yani futbolun kendisi bu ağrıyı doğuran hareketlerle doludur.

Asıl ipucu eğilimdir. Ağrı üç dört gün içinde azalıyorsa tablo beklenen çizgidedir. Buna karşılık günler geçtikçe artan, yürümeyi zorlaştıran ya da tek noktada toplanan bir ağrı kas yorgunluğuyla açıklanamaz. Kesin bir gün sayısı belirlemek yerine yönü izlemek daha güvenlidir.

Laktik asit ertesi gün ağrıya neden olur mu?

Hayır. Sık duyulan "kasta biriken laktik asit ertesi günkü ağrının sebebidir" bilgisi yanlıştır. Laktat egzersizden sonra kısa sürede ortadan kalkar ve gecikmiş kas ağrısıyla ilişkili değildir. Ağrının asıl kaynağı kas liflerindeki mikroskobik hasarla başlayan yerel yanıt sürecidir.

Üstelik bu yanlış inanç, çocuklara gereksiz uygulamalar önerilmesine yol açıyor. Örneğin bazı aileler antrenman sonrasında "asidi atmak" için çocuğa uzun süre ağrılı germe yaptırıyor. Oysa germe, gecikmiş kas ağrısında klinik olarak anlamlı bir fark yaratmıyor. Ağrılı kası zorlamak da yardımcı olmaz.

Bunun yerine daha yararlı bir yol, ağrıyı normal bir uyum işareti olarak anlatmaktır. Çocuk bu hissin zararsız olduğunu bilirse sporu bırakmak ya da korkmak yerine rahat olur. Toparlanma seçeneklerinin ayrıntısı için futbol sonrası toparlanma rehberine bakabilirsiniz.

Gece bacak ağrısı büyüme ağrısı mıdır?

Çoğunlukla evet, ama ad yanıltıcıdır. İngiltere sağlık servisi NHS, büyüme ağrısını genellikle 3 ile 12 yaş arasındaki çocuklarda iki bacağın kaslarında ya da eklem çevresinde hissedilen, akşam ya da gece ortaya çıkan ve sabaha geçen zararsız bir ağrı olarak tanımlıyor. Ağrı aylar, hatta yıllar boyunca gelip gidebilir.

Adına rağmen büyümenin kemikleri ağrıttığına dair kanıt yok. Ayrıca nedeni tam bilinmiyor. Evans ve Scutter'in Güney Avustralya'da 4-6 yaş arası 1445 çocuğun ailesiyle yaptığı ankette tekrarlayan bacak ağrısı yüzde 36,9 oranında çıktı. Yani bu ağrı çok yaygındır ve tek başına bir hastalık göstergesi değildir.

Ağrının tanısı dışlamayla konur. Hekim, başka bir nedene işaret eden bulgu olup olmadığını arar. Büyüme ağrısı olan çocuğun muayenesi normaldir, gündüz yürüyüşü aksamaz ve sabah ağrı yoktur. Osgood-Schlatter gibi dizde belirli bir noktaya yerleşen tablolar farklıdır; onlar için büyüme ağrıları ve Osgood-Schlatter yazısına bakın.

Gece bacak ağrısı ile kas ağrısının farkı nedir?

İkisini ayırmanın en pratik yolu ağrının zamanına, yerine ve hareketle ilişkisine bakmaktır. Gecikmiş kas ağrısı eforun ardından ve hareketle artar. Büyüme ağrısı ise gün boyu oynayan çocukta akşam dinlenirken ortaya çıkar. Aşağıdaki tablo genel bir çerçeve sunar; tanı yerine geçmez.

Yine de iki durum aynı çocukta birlikte görülebilir. Örneğin turnuva sonrası gece uykudan uyandıran bir bacak sızısı, kas yorgunluğuyla büyüme ağrısı eğiliminin bir araya gelmesi olabilir.

Yoğun antrenman gece bacak ağrısını artırır mı?

Birçok veli, yoğun bir günün ardından gelen gece ağrısını fark eder. Ancak bu ilişkiyi doğrudan inceleyen sağlam araştırma sınırlıdır. Bu nedenle "antrenman büyüme ağrısını artırır" ya da "azaltır" diye kesin konuşmak doğru olmaz.

Gözleme dayalı yaklaşım şu: Çocuk aktif olduğunda gece ağrısı daha sık fark edilebilir ve NHS aktif çocuklarda bu ağrının daha sık görülebildiğini belirtiyor. Yine de bu, futbolun ağrıya neden olduğu anlamına gelmez. Çocuk aktifse bacakları gün içinde daha çok kullanır, akşam dinlenince de bu yorgunluğu fark eder.

Pratik öneri, ağrı günlüğü tutmaktır. Ağrılı geceler antrenman, maç, uzun yürüyüş ya da yeni bir hareket denenen günlerle çakışıyor mu, bir iki ay boyunca yazın. Bu kayıt hekime gittiğinizde en değerli veridir. Ayrıca antrenör, yükü ani artırmadığı sürece çocuğun hem kas ağrısını hem de uykusunu korumasına yardım eder.

Ayrıca spor yükü arttığında çocuk ağrıyı gizleyebilir. Bu nedenle antrenör ve veli, çocuğun akşam yürüyüşünü ve uykuya dalış biçimini de gözlemlemelidir. Çocuk her akşam bacaklarını ovuşturuyor, yatakta dönüp duruyorsa bu not edilecek bir bulgudur.

Huzursuz bacak sendromu büyüme ağrısıyla karışır mı?

Karışabilir. Huzursuz bacak sendromu, özellikle akşam dinlenirken bacakları oynatma isteği doğuran bir tablodur. Walters ve arkadaşlarının 2013 tarihli derlemesi, çocuklarda bu sendromun ve büyüme ağrısının tanı ölçütlerinde ciddi örtüşme olduğunu bildiriyor. Her iki durumda da çocuk bacağını ovarak rahatlayabilir. Yürümek ise daha çok huzursuz bacak sendromuna özgü bir rahatlama yolu gibi duruyor.

Rajaram ve arkadaşlarının küçük bir çalışmasında büyüme ağrısı tanısı almış on bir çocuğun onunda huzursuz bacak sendromu ölçütlerine uydu. Örneklem küçük olduğundan sonuç genellenemez. Bu konuyu doğrudan inceleyen araştırma sınırlıdır.

Gece çocuk sürekli bacağını oynatıyor, uykuya dalmakta güçlük çekiyor ve ailede benzer yakınma varsa bunu hekime söyleyin. Yine de tanıyı hekim koyar. Evde bir etiket yapıştırmak ya da kendi başınıza tedaviye kalkmak yerine gözlemlerinizi aktarın.

Hangi çocuklarda gece bacak ağrısı daha sık olur?

NHS, büyüme ağrısının aktif çocuklarda ve eklemleri çok esnek olanlarda daha sık görülebildiğini belirtiyor. Esneklik, çocuk için avantaj gibi görünse de eklem çevresindeki yumuşak dokulara daha çok yük bindirebilir. Bu bilgi, futbol oynayan her çocuğun ağrı çekeceği anlamına gelmez; yalnızca eğilimi açıklar.

Ayrıca yaş da önemlidir. Büyüme ağrısı tipik olarak okul öncesi ve ilkokul çağında ortaya çıkar. Ergenliğe yaklaşan çocukta yeni başlayan gece ağrısı için hekim daha dikkatli olur, çünkü bu yaşta başka nedenlerin payı artabilir. Dolayısıyla "zaten büyüme ağrısıdır" demek yerine yaşı ve ağrının özelliklerini birlikte düşünmek gerekir.

Hızlı boy uzamasının sakarlık ve koordinasyon üzerindeki etkisini büyüme atağında çocuk neden sakarlaşır yazısında okuyabilirsiniz. Orada ağrıdan çok hareket kontrolü konuşuluyor.

Gece bacak ağrısında hekime ne zaman başvurmak gerekir?

NHS, aşağıdaki durumlarda sağlık görevlisiyle görüşmeyi öneriyor. Bu liste büyüme ağrısı için bile en sağlam başvuru ölçütüdür, çünkü tabloyu zararsız olandan ayıran özellikleri sıralar. Bir tanesi bile varsa randevu almak için beklemeyin.

• Ağrı yalnızca tek bacakta.
• Sabahları ya da yürürken ve aktifken de ağrı var.
• Ağrı çocuğun yürümesini engelleyecek ya da topallatacak kadar şiddetli.
• Ağrı tek bir eklemde, örneğin dizde ya da ayak bileğinde.
• Bacaklarda kızarıklık, şişlik ya da açıklanamayan morarma var.
• Bacak ağrısına yüksek ateş eşlik ediyor.
• Çocuk sık sık alışılmadık biçimde yorgun ya da uykulu.
• İştahsızlık ya da kilo kaybı var.

Ancak bu işaretler her zaman ciddi bir hastalık demek değildir. Ancak bunları hekim değerlendirmelidir, çünkü sorunun kemikte, eklemde, enfeksiyonda ya da kan hastalıklarında olup olmadığını yalnızca muayene ve gerekirse tetkik ayırt eder.

Hangi durumda beklemeden acile gitmek gerekir?

Yüksek ateşle birlikte bacağa hiç basamama, bacakta belirgin şişlik ve kızarıklık, çocuğun genel durumunun bozulması ya da ağrının çok şiddetlenmesi aynı gün değerlendirme gerektirir. Böyle bir durumda randevu gününü beklemeyin, en yakın acil servise başvurun. Şiddetli yaralanma, kemik çıkığı ya da bilinç değişikliğinde 112'yi arayın.

Öte yandan spor sahasında yaşanan darbe sonrası ağrı ayrı bir konudur. Çocukta büyüme plağı kırıkları röntgende ilk bakışta görünmeyebilir. Bu yüzden düştükten ya da vurulduktan sonra basamayan, kemiğin üzerine dokununca keskin ağrı veren çocuğu "geçer" diyerek eve yollamayın.

Antrenör ya da veli, çocuğa kendi başına ağrı kesici vermemelidir. Doz, alerji ve altta yatan neden hekimin işidir. Böylece ağrının asıl sebebi gözden kaçmaz.

Tek taraflı bacak ağrısı neden daha önemlidir?

Çünkü büyüme ağrısı doğası gereği iki taraflıdır. Tek bacakta tekrarlayan ve belirli bir noktada toplanan ağrı çoğunlukla bir yapıdan, örneğin kemikten, tendondan ya da eklemden doğar. Futbol oynayan çocuklarda bu yapıların bir kısmı bilinen aşırı yüklenme tablolarına işaret eder.

• Dizin hemen altındaki çıkıntıda ağrı ve şişlik: Osgood-Schlatter hastalığı olasılığı.
• Topuğun arkasında ağrı ve sekerek ya da parmak ucunda yürüme: Sever hastalığı olasılığı.
• Belirli bir kemik noktasında koşunca artan ve dinlenince azalan ağrı: stres kırığı olasılığı.

Bunların ayrıntısı ayrı yazılarda var, burada tekrar yok. Ayrıca kalça sorunları çocukta dizde ağrı gibi hissedilebilir. Çocuk topallıyor ve diz ağrıyor diye yalnızca dizi muayene ettirmek yetmeyebilir; bunu hekime söylemek faydalıdır.

Ağrısı olan çocuk antrenmana gitmeli mi?

Ağrının türüne bağlıdır. Hafif, iki taraflı ve birkaç günde azalan kas ağrısında çocuk hafif tempoyla antrenmana katılabilir. Hareket kasların gevşemesine yardım eder. Ancak topallama, tek taraflı ağrı, şişlik ya da ağrı yüzünden hareketin bozulması varsa çocuğa yük bindirmeyin, muayene olsun.

Yani pratik bir kural şudur: ağrı çocuğun normal yürüyüşünü ya da koşusunu değiştiriyorsa antrenman zamanı değildir. Çünkü ağrıyı telafi etmek için bozulan hareket, başka yerde yeni bir yüklenme doğurur. Ayrıca ateşli ya da hasta çocuğun sahaya çıkması da ayrı bir karar konusudur; ayrıntı için hasta çocuk antrenmana gitmeli mi yazısına bakın.

Sahaya dönüşte takvim değil ölçüt belirleyicidir. Ağrı olmadan yürüme, koşma ve zıplama gelince antrenöre kademeli dönüşü anlatmak yeterlidir. Süre vermek isteyen biri varsa bunu hekim, çocuğa göre söyler.

Evde ağrıyı hafifletmek için ne işe yarar?

NHS, büyüme ağrısında bacakları nazikçe ovmayı ve ağrıyan bölgeye kılıflı bir sıcak su torbası ya da ısıtıcı yerleştirmeyi öneriyor. Sıcak uygulamada yanık riskine dikkat edin; torbayı çıplak cilde değdirmeyin ve çocuk uyurken bırakmayın.

Gecikmiş kas ağrısında ise hafif hareket, bol su ve uyku temel destektir. Masaj ağrıyı hafifletebilir; çocuk için de nazik masaj makuldür. Foam roller algılanan ağrıya yardım edebilir, fakat çocukta sert baskıdan kaçının. Soğuk su banyosuyla ilgili ayrıntı için buz banyosu yazısına ve foam roller rehberine bakın.

Ağrı kesici konusunda eczacıya ya da hekime danışın. Bu yazıda ilaç adı ya da doz verilmiyor. Takviye ürünleri de çocuklar için önerilen bir çözüm değildir.

Uyku ve su gece ağrısını etkiler mi?

Uyku, toparlanmanın en güçlü aracıdır. Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi 6-12 yaş için 9-12 saat, 13-18 yaş için 8-10 saat uyku öneriyor. Kısa uykunun gece bacak ağrısını doğrudan artırdığına dair kanıt yok. Ama yorgun ve uykusuz çocuk ağrıyı daha çok fark eder, bu yüzden rutin kurmak mantıklıdır.

Su da ana içecek olmalı. Çocuk antrenman öncesi ve sonrası yeterli sıvı almalı, ama zorla su içirmeyin. Kramp ve ağrı için "muz yedirmek" ya da "tuz vermek" gibi yöntemlerin ağrıyı önlediğine dair kaynak yok.

Uyku düzenini adım adım kurmak için futbolcu çocuklar için uyku düzeni ve hidrasyon rehberi yazıları işinize yarar.

Antrenör kas ağrısını nasıl önleyebilir?

Gecikmiş kas ağrısının en iyi bilinen koruyucusu, yeni yükü bir anda değil kademeli getirmektir. Marginson çalışması, ilk egzersizin ikinci seferde ağrıyı azalttığını gösterdi; buna tekrarlı yük etkisi denir. Yani tatilden dönen, yeni sezona başlayan ya da kampa giden çocukta ilk haftalar hafif tutulmalıdır.

• Tatil, hastalık ya da ara sonrası ilk antrenmanı kısa ve düşük şiddette planlayın.
• Sprint, sıçrama ve ani yön değişimi gibi ağır çalışmaları bir anda eklemeyin.
• Antrenmana dinamik ısınmayla başlayın.
• Yoğun maç günlerinin ertesine dinlenme ya da hafif gün koyun.
• Çocuğa "ağrıyı yut" demeyin; ağrıyı söylemeyi öğretin.

Isınmanın ayrıntısı için dinamik ve statik ısınma yazısına, hazır programlar için FIFA 11+ yazısına bakın. Yükün çok arttığı çocukta oluşan genel yorgunluk tablosunu aşırı antrenman belirtileri yazısı işliyor.

Çocuk ağrısını nasıl anlatır, veli ne sormalı?

Oysa küçük çocuk "ağrıyor" demekle geçiştirir. Onun yerine tek tek sorun. "Nerede?" diye sorduğunuzda parmağıyla göstermesini isteyin. "Ne zaman?" diye sorduğunuzda sabah, akşam ya da koşarken ayrımını yapın. "Nasıl?" diye sorduğunuzda sızı, batma, yanma ya da zonklama gibi seçenekler sunun.

Ağrıyı sayıyla ya da yüz çizimleriyle ifade ettirmek mümkündür, ama bu yöntemler tanı koymaz. Amaç, çocuğun ağrısını küçümsememek ve abartmamaktır. "Şımarıyor" ya da "futboldan kaçıyor" diye düşünmek yerine ağrıyı kaydedin. Bazı çocuklar takımdaki yerini kaybetmekten korktuğu için ağrısını gizler; antrenörün kendisini sahadan çıkaracağını sanabilir.

Çünkü çocuk bu konuda rahat konuşursa daha erken fark edersiniz. Bu yüzden ağrıyı söylediği için asla cezalandırmayın ve takımdan çıkarılmayla tehdit etmeyin.

Hekim görüşmesine ne götürmek gerekir?

Çocuk doktoru ya da spor hekimi önce öykü alır, sonra muayene yapar. Gerekirse kan testi ve görüntüleme isteyebilir. Hangi tetkikin gerektiğine hekim karar verir; bu nedenle önceden tetkik talep etmeyin.

• Ağrının başladığı tarih ve hangi gecelerde olduğu.
• Tek mi çift mi bacak, sabah ağrısı var mı, topallama var mı.
• Ağrının antrenman, maç ve yoğun günlerle ilişkisi.
• Ateş, kilo kaybı, iştah ve uyku değişikliği.
• Ailede benzer yakınması olan kişi, özellikle huzursuz bacak yakınması.
• Haftalık antrenman ve maç saati.

Ağrı günlüğü ve çocuğun yürüyüşünü gösteren kısa bir video, hekimin işini kolaylaştırır. Videoyu yalnızca hekime gösterin, çocuğun mahremiyetini koruyun ve paylaşım platformlarına yüklemeyin.

Kas ağrısı ile kas yırtığının farkı nedir?

Kas yırtığı ya da zorlanması, gecikmiş kas ağrısından başlangıcıyla farklıdır. Yırtılma sırasında çocuk genellikle bir anda, çoğunlukla sprint ya da şut anında keskin bir ağrı hisseder ve oyuna devam edemez. Gecikmiş kas ağrısı ise oyun sırasında yoktur, saatler sonra yavaş yavaş belirir.

Ayrıca yırtıkta ağrı tek bir bölgeye odaklıdır, bazen morarma ya da şişlik ortaya çıkar ve kasılma kuvveti belirgin düşer. Gecikmiş kas ağrısında ise hassasiyet kasın geneline dağılmıştır ve çocuk, ağrılı olsa da hareketi yapabilir.

Bu iki tablo arasındaki fark ayrıntılı biçimde baldır krampı ile kas yırtığı farkı yazısında yer alıyor. Şüphe duyuyorsanız çocuğu oynatmayın ve hekime gösterin. Çünkü ağrılı kasla sprint atmaya devam etmek küçük bir zorlanmayı büyütebilir.

Gece bacak krampı da gece bacak ağrısı mıdır?

Hayır, ama karışır. Kramp, kasın ani ve istemsiz sertleşmesiyle gelen, genellikle birkaç dakika süren ve çocuğu uykudan uyandırabilen keskin bir ağrıdır. Büyüme ağrısı ise daha donuk, kasları ve eklem çevresini saran bir sızıdır ve genellikle çocuk uykuya dalmadan önce başlar.

Krampın nedeni konusunda bilimsel görüş nettir: dehidrasyon ve elektrolit hipotezi zayıf kalıyor, nöromüsküler yorgunluk hipotezi daha çok destek görüyor. Dolayısıyla yoğun gün sonrası yorgun kasta kramp görülebilir. Muz yemek ya da tuz tableti vermek krampı önlediğine dair kaynağa sahip değil.

Krampa hafif germe ve nazik masaj eşlik edebilir. Sık tekrarlıyorsa ve çocuk her gece uyanıyorsa hekime söyleyin. Konunun sahaya dönük yanı için futbolda kas krampı yazısı var.

Ağrı gece uyandırdığında veli ne yapmalı?

Önce sakin kalın. Çocuk geceleyin ağrıyla uyandığında korkar ve endişeli bir ses tonu ağrıyı büyütür. Işığı hafifçe açın, ağrının yerini sorun ve iki bacağı karşılaştırın. Bacakta şişlik, kızarıklık ya da sıcaklık var mı bakın.

1. Ağrının hangi bacakta olduğunu ve tek taraflı mı olduğunu not edin.
2. Bacağı nazikçe ovun, isterse kılıflı bir ısıtıcıyla ısıtın.
3. Çocuğa yardımcı olacak sakin bir ses ve sarılma verin.
4. Ağrı birkaç dakikada yatışmıyor, çocuk bacağına basamıyor ya da ateşi varsa sağlık kuruluşuna başvurun.
5. Sabah ağrı sürüyorsa, çocuğu o gün antrenmana göndermeyin ve randevu alın.

Çocuğa "bir şeyin yok, uyu" demek yerine duygusunu kabul edin. Ağrısı ciddiye aldığınız çocuk, bir sonraki seferde yakınmasını daha net anlatır. Bu da tanıyı kolaylaştırır.

Ağrı tekrar ediyorsa ne yapmalı?

Büyüme ağrısı aylarca, hatta yıllarca gelip gidebilir. Bu nedenle tekrarlayan ama kalıbı değişmeyen ağrı kendi başına alarm değildir. Kalıp değiştiğinde, yani ağrı tek tarafa kayarsa, sabahları da görülmeye başlarsa ya da çocuğun hareketlerini kısıtlarsa durumu yeniden değerlendirmek gerekir.

Düzenli bir ağrı günlüğü burada işe yarar. Her ağrılı gece için tarih, bacak, şiddet ve o gün yapılan etkinliği yazın. Bir iki ay sonra tabloya bakınca sıklık, tetikleyici ve eğilim görünür ortaya çıkar. Yazı hekime gösterildiğinde de karar kolaylaşır.

Öte yandan sürekli ağrı nedeniyle çocuğun sporu bırakması da çözüm değildir. Çoğu çocukta hareket ağrıyı kötüleştirmez. Hekim engel görmüyorsa çocuğun futbola devam etmesi, kas gücü ve eklem sağlığı için yararlıdır. Hangi dönemde ne kadar yükleneceğini hekim ve antrenör birlikte belirlemelidir.

Tipik özellikleri taşıyan, muayenesi normal olan bir büyüme ağrısında çoğu zaman gerekmez. Hekim, öykü ve muayene sonucuna göre karar verir. Uyarı işareti varsa kan testi ya da görüntüleme isteyebilir. Bu yüzden velinin önceden belirli bir tetkik talep etmesi gerekmez; asıl önemli olan öyküyü doğru aktarmaktır.

Ayrıca hekim muayenede kalçayı, dizi, ayak bileğini ve yürüyüşü birlikte değerlendirir. Eklem hareketinde kısıtlılık, belirli bir noktada hassasiyet ya da hareketle artan ağrı varsa ek inceleme gündeme gelir. Aksi halde tek bir kas ağrısı için gereksiz ışınlama yapmaya gerek kalmaz.

Okul ve futbol okulu bu süreçte ne yapmalı?

Bu nedenle antrenör ağrıyı küçümsememeli, çocuğun yakınmasını veliye iletmelidir. Çocuk ilkyardım gerektiren bir durumdaysa sahada ilkyardım malzemesi ve sertifikalı personel bulunmalıdır; TFF Futbol Okulları Talimatı A ve B sınıfı okullar için bunu zorunlu tutuyor. Buna karşılık fizyoterapist zorunluluğu yok.

Veli olarak okuldan şunları isteyebilirsiniz: antrenman yükünün yaşa uygun kaydı, dinlenme günü uygulaması ve ağrılı çocuk için yükü düşüren bir plan. Bu konularda memnun kalmazsanız resmî yollar vardır; futbol okulu şikâyet sayfası süreci anlatır. Ayrıca bölgenizdeki okulları karşılaştırmak için İstanbul futbol okulları ya da Ankara futbol okulları sayfalarına bakabilirsiniz.

Ayrıca okulun sağlık yaklaşımı hakkında soru sormak hakkınızdır. İyi bir okul, çocuğun ağrısını önemser ve gerektiğinde hekime yönlendirir.