Forma Tasarlama: İsimli ve Numaralı Futbol Forması Tasarla

İyi bir forma tasarımı renkle değil, formanın nerede ve kimlerin karşısında giyileceğiyle başlar. Önce takımın kimliğini belirleyin: takım ya da okul adı, iki ana renk ve varsa arma. Adınız henüz yoksa takım ismi üretici kısa ve akılda kalan seçenekler sunar.

Ardından bir ana renk ve bir yardımcı renk seçin. Ana renk gövdeyi, yardımcı renk ise yaka, kol ağzı ve deseni taşır. Üçüncü bir renk çoğu zaman yalnız numara ve yazı için gerekir. TFF Sportif Ekipman Talimatı, kulüplerin forma, şort ve çoraplarında en fazla 4 renk bulundurabileceğini yazar. Amatör takım için bağlayıcı olmasa da bu sınır, sade bir paletin hem şık hem okunaklı olduğunu hatırlatır.

Desen seçerken sırtı düşünün. Dikey ya da yatay çizgiler, iki renk yarım ve çapraz bant numaranın iki renk üstüne düşmesine yol açar; bu desenlerde numara için düz bir zemin planlamak gerekir. Düz gövde ve omuz şeridi ise sırtı sade bırakır.

Yaka ve kol tercihi daha çok kullanım meselesidir. Polo yaka klasik ve resmî bir görüntü verir, V yaka ile yuvarlak yaka daha sportif durur. Uzun kol soğuk havada ve kaleci formalarında sık tercih edilir.

Son adım kontroldür: Numara uzaktan okunuyor mu, isim ve numara doğru ölçüde mi, renkler rakip ve hakemle karışıyor mu? Araç ilk iki soruyu sizin yerinize ölçer; üçüncüsü için bir sonraki bölüme bakın. Tasarımı bağlantıyla takım grubuna gönderip oylatmak, baskıdan önce herkesin fikrini almanın en kolay yoludur. Her oyuncu için ayrıca bir kart hazırlamak isterseniz futbolcu kartı oluşturucu da işinize yarar.

Formanın rengi önce bir kural sorusudur. IFAB Oyun Kuralları'nın 4. kuralı, iki takımın birbirinden ve maç görevlilerinden ayırt edilebilecek renkler giymesini, her kalecinin de diğer oyunculardan ve görevlilerden ayrışmasını ister. Kural belirli bir renk saymaz; sahada ayırt edilebilirliği şart koşar. Bu yüzden iyi bir tasarım tek başına güzel görünmekle kalmamalı, rakibin formasıyla yan yana da net ayrışmalıdır. Konunun ayrıntıları iki takım aynı renk forma giyerse ne olur yazısındadır.

Pratik bir yol, biri açık biri koyu iki set düşünmektir. TFF talimatı, en üst iki lig dışındaki profesyonel kulüplerden biri açık, diğeri koyu renk en az iki forma seti ister. Amatör ve okul takımları için zorunlu olmasa da bu mantık, deplasmanda ya da turnuvada renk çakışmasını büyük ölçüde önler. Tek setle oynayan halı saha takımları için farklı renkte yelek bulundurmak pratik bir çözümdür.

Kaleci forması ayrı bir tasarımdır. TFF talimatı kaleci setlerinin diğer oyunculardan ve hakemlerden bariz biçimde farklı renkte olmasını şart koşar. Araçta gövde ve kol renklerini değiştirip uzun kol seçerek kaleci formasını ayrıca tasarlayabilirsiniz. Bu ayrımın neden önemli olduğunu kaleci formasının rengi yazısı anlatır.

Gözden kaçan bir ayrıntı da içliktir. IFAB'a göre formanın altına giyilen içlik, kolun ana rengiyle aynı tek renkte olmalı ya da kolun desenini birebir tekrar etmelidir. Yani kol rengini seçerken içlik rengini de seçmiş olursunuz. Kışın uzun içlik giyecek takımlar için kolu düz ve kolay bulunan bir renkte tutmak işleri kolaylaştırır.

Türkiye'de profesyonel liglerin ölçüsünü TFF Sportif Ekipman Talimatı verir: formadaki numara 25-30 cm, şortun sol önündeki numara 10-15 cm büyüklükte olmalıdır ve iki numara aynıdır. UEFA'nın ekipman düzenlemesi ise erkek formalarında sırt numarasını 25-35 cm, kadın formalarında 20-35 cm arasında tutar. Aynı düzenleme rakam çizgisinin kalınlığını 2-5 cm ile sınırlar ve numaranın gün ışığında da projektör altında da en az 50 metreden okunmasını ister. Kontur, gölge ya da üç boyut etkisi boy ölçümüne katılmaz.

Ön numara daha küçüktür. UEFA, milli takım gibi temsilî takım yarışmalarında göğse konan numarayı 10-15 cm ile sınırlar; şort numarası da aynı aralıktadır. Numaraların kendisi için de kural vardır: UEFA yalnız tam sayıya ve en çok 99'a izin verir, 1 numarayı da kaleciye ayırır. TFF ise profesyonel kulüplerin numaraları 1 ile 99 arasında belirlemesini ister.

Bu ölçüler profesyonel ligler içindir. Amatör lig, okul turnuvası ve halı saha organizasyonlarında kuralı düzenleyen belirler; numaraların takım içinde tekil ve okunur olması her durumda işinizi kolaylaştırır. Çocuk formasında yetişkin ölçüsünü aynen uygulamak ise numarayı orantısız büyütür. Araçta Ölçü sekmesine formanın genişliğini girdiğinizde önizleme gerçek oranla çizilir; numara, isim ve ön numara boyları da rapor satırlarında santimetre olarak görünür.

Numaraların sahadaki anlamı ayrı bir konudur. Hangi mevkinin hangi numarayla anıldığını merak ediyorsanız forma numaralarının anlamı yazısına göz atın.

UEFA düzenlemesine göre sırttaki isim numaranın üstünde yer alır. Her harfin boyu en çok 7,5 cm olabilir; isim tek renkte ve Latin alfabesiyle yazılır. Oyuncu soyadıyla, adıyla ya da onaylı bir takma adla anılabilir, ancak formadaki isim oyuncu listesindekiyle aynı olmalıdır. TFF talimatı da en üst üç profesyonel ligde ismin formanın arkasına, harf boyu 7,5 cm'yi geçmeyecek şekilde yazılmasını zorunlu tutar.

Türkçe isimlerde en sık hata büyük harfe çevirmede çıkar. Küçük i büyük harfte İ, küçük ı ise I olur. ŞAHİN yerine SAHIN ya da ÇELİK yerine CELIK yazılan bir forma hem yanlış hem özensiz görünür. Araç yazdığınız ismi Türkçe kurallarla büyük harfe çevirir. Yine de baskıcının yazı tipinin Ş, Ğ, İ, Ç, Ö ve Ü harflerini doğru bastığını numunede mutlaka kontrol edin.

Uzun isimler için iki yol vardır. İlki harfleri sıkıştırıp aynı boyu korumaktır; araç isim belirli bir genişliği aşınca bunu kendiliğinden yapar. İkincisi ismi kavisli dizmektir: kavis, uzun ismi sırtın genişliğine yayarak daha dengeli gösterir. Soyadı yerine kısaltma da kullanılabilir, fakat resmî maçta formadaki ismin oyuncu listesiyle uyuşması gerektiğini unutmayın.

İsimle numara arasında boşluk bırakın; harfler numaraya fazla yaklaşınca ikisi tek bir lekeye dönüşür. Kontur, yani harflerin çevresindeki ikinci renk, açık ve koyu zeminlerde ismi belirginleştirir. TFF talimatı da numaraların etrafında kontur kullanılmasına izin verir.

Çizgili, yarım ya da çapraz bantlı formalar sahada çok güzel görünür, fakat sırttaki numara için zor bir zemin oluşturur. Numara iki renk üstüne düştüğünde her rakamın bir kısmı açık, bir kısmı koyu zemine denk gelir ve rakamın şekli bölünür. UEFA bu sorunu ölçüye bağlamıştır: numara bölgesindeki forma renkleri arasındaki açıklık farkı en çok 25 olabilir; fark daha büyükse sırtta numara için tek renkli bir zemin gerekir. Numara ile zemini arasındaki fark da en az 30 olmalıdır.

TFF talimatı benzer bir yol izler. Profesyonel liglerde çubuklu formaya numara, görünürlüğü engellemiyorsa ve TFF onaylarsa doğrudan basılabilir. Numaranın görünmediğine karar verilirse kulüp, formadaki renklerden birinin zemin olduğu 30x35 cm'lik bir alan üzerine açık ya da zıt renkte numara basılmış forma giymek zorundadır.

Amatör bir takım için üç pratik çözüm vardır. Birincisi düz zemindir: Arka sekmesindeki Numaranın arkasına düz zemin seçeneği, formadaki renklerden numaraya en iyi okunanı zemin yapar. İkincisi konturdur; numaranın çevresindeki ikinci renk rakamı iki zeminden de ayırır. Üçüncüsü ara tonda bir numara rengidir. Örneğin siyah beyaz çizgide gri ya da kırmızı numara iki renge de 30'un üstünde fark verir. Araçtaki Okunur rengi seç düğmesi bu hesabı sizin yerinize yapar ve gerekirse zemini de açar.

Göğüs yazısı çoğu takımda takım ya da okul adıdır; bazı takımlarda bir destekçinin adı da buraya gelir. Ne yazılacağına karar verirken IFAB'ın 4. kuralı iyi bir sınır çizer: Ekipmanda siyasi, dini ya da kişisel slogan, ifade veya görüntü bulunamaz. Kuralın ilkelerine göre oyuncunun numarası ve ismi, takım arması, futbolu, saygıyı ve dürüstlüğü öne çıkaran kampanya sloganları ile yarışma kurallarının izin verdiği reklamlar genellikle serbesttir. İzin verilen slogan ve görseller formanın önüyle ya da kaptan bandıyla sınırlı tutulmalıdır. Aykırılıkta oyuncuya ya da takıma yarışmayı düzenleyen kuruluş, ulusal federasyon veya FIFA yaptırım uygular; yarışma kuralları ek kısıtlama da getirebilir.

Türkiye'de TFF talimatı, reklamların hukuka, fair-play ruhuna, ahlaka ve adaba aykırı olmamasını esas alır. Alkollü içki ve tütün ürünleri ile mevzuatın izin verdikleri dışındaki kumar oyunlarına yönelik reklamları ve politik, ırkçı ya da dini içerikli reklamları açıkça yasaklar. Kulüp logosunun göğüs hizasında yer alması ve formada 100 cm²'yi aşmaması da aynı talimattadır.

Arma için iki seçeneğiniz var. Araç göğüs yazısının baş harflerinden sade bir kalkan çizer ya da kendi logonuzu yüklemenize izin verir; logo tarayıcıda küçültülür ve cihazınızdan çıkmaz. Başka bir kulübün armasını ya da bir markanın logosunu formaya koymaktan kaçının, çünkü izinsiz marka kullanımı hukuki sorun doğurabilir. Lisanslı ürünle taklidi ayırmanın yollarını orijinal forma nasıl anlaşılır yazısı ayrıntılı anlatır.

Baskıcının tasarımı sizin gördüğünüz gibi üretebilmesi için birkaç bilgiye ihtiyacı vardır. Araçtaki Baskı özetini kopyala düğmesi bunların çoğunu tek metinde toplar: gövde, kol, yaka, desen ve yazı renklerinin kodları, yaka ve kol tipi, yazı tipi, numara ve isim boyu, numara zemini ve kontur. PNG indir ise ön ve arkayı yan yana, renk kodlarıyla birlikte tek görselde verir.

Takım siparişinde asıl iş listededir. Aracın altındaki takım listesine her oyuncunun ismini, numarasını ve bedenini yazın. Liste, aynı numara iki kez kullanıldığında ve isim ya da beden eksik kaldığında uyarır. Listeyi kopyalayıp mesajla gönderebilir, CSV olarak indirip tabloya aktarabilir ya da bütün arka yüzleri tek görselde kaydedebilirsiniz. Beden tabloları üreticiden üreticiye değiştiği için siparişten önce baskıcının ölçü tablosunu isteyin ve mümkünse bir numune bedeni deneyin.

Renk konusunda gerçekçi olun. Ekrandaki renk ile kumaştaki renk aynı değildir; ekranın ayarı, kumaşın dokusu ve baskı tekniği tonu değiştirir. UEFA da kontrastı ekranda değil, kumaş üzerinde spektrofotometreyle ölçer. Araçtaki açıklık farkı iyi bir ön kontroldür; yine de toplu siparişten önce numune ya da kumaş üzerinde deneme baskısı istemek sürprizleri önler.

Logo kullanacaksanız en yüksek çözünürlüklü ya da vektör dosyasını baskıcıya ayrıca gönderin, çünkü araç logoyu yalnız önizleme için küçültür. Siparişe bir kaleci seti ve birkaç yedek forma eklemek de sezon ortasında gelen yeni oyuncu için ayrı sipariş derdini azaltır.

Halı sahada tek bir resmî kural kitabı yoktur; forma kuralını tesis ya da turnuvayı düzenleyen belirler. Turnuvaya katılacaksanız düzenleyiciye forma rengi, numara ve yedek renk konusunda bir kuralı olup olmadığını önceden sorun. Halı saha turnuvası nasıl düzenlenir yazısı, düzenleyicinin bu kararları nasıl aldığını anlatır. Tek forma setiyle oynayan takımlar için farklı renkte yelek, rakiple renk çakıştığında maçın gecikmeden başlamasını sağlar.

Halı saha formasında numara zorunlu olmasa da işe yarar: Turnuvada gol ve kart kaydını kolaylaştırır, maç videosunda oyuncuyu bulmayı hızlandırır. Maç günü takımları dengeli bölmek isterseniz takım kurma aracı da hazır; isim ve numaraları takım listesinden kolayca eşleştirirsiniz.

Kaleciliği sırayla üstlenen takımlar için farklı renkte tek bir kaleci yeleği, her oyuncuya ayrı kaleci forması almaktan daha pratiktir. Kaleci değiştiğinde yelek el değiştirir; rakip, hakem ve takım arkadaşları kaleciyi yine ilk bakışta ayırır. Yeleğin rengini seçerken iki takımın formasıyla da karışmamasına dikkat edin.

Futbol okulunun kendi forması varsa, bu masrafın aidata dahil olup olmadığını kayıttan önce sorun. Aidat dışındaki masraflar yazısı sorulacak kalemleri sıralar. Çocuk formasında rahat bir kesim ve doğru beden, renkten daha önemlidir. Sırta isim yazılacaksa fotoğrafların paylaşıldığı ortamları düşünerek ad, takma ad ya da yalnız numara arasında aileyle birlikte karar verin. Numarayı da yetişkin ölçüsüne göre değil, formanın genişliğine göre seçin; Ölçü sekmesi bunu sizin için hesaplar.