Futbol Kuralları Testi: Hakem Sınavına Hazırlık Soruları

Futbolun kuralları 17 maddeden oluşur ve bütün bu metne Oyun Kuralları denir. Kuralları dünya genelinde IFAB, yani Uluslararası Futbol Birliği Kurulu belirler. TFF'nin Türkçe kitapçığındaki tanıma göre IFAB, dört Britanya futbol federasyonu ile FIFA'dan oluşur. Kurallardaki değişiklikler ilke olarak şubat ya da mart aylarında yapılan yıllık genel kurulda onaylanır; güncel 2026/27 kitapçığı 1 Temmuz 2026'dan beri geçerlidir.

IFAB kuralları İngilizce, Fransızca, Almanca ve İspanyolca yayımlar ve dil farkı çıkarsa İngilizce metin esas alınır. TFF de kitapçığın Türkçe çevirisini yayımlar. Bu testteki terimler o çeviriden gelir: sarı kart ihtar, kırmızı kart ihraç, hakemin topu oyuna yere bırakarak geri sokması hakem atışı diye geçer.

17 kural kabaca dört gruba ayrılır. İlk dördü sahneyi kurar: oyun alanı, top, oyuncular ve ekipman. Kural 5 ile 7 maçın yönetimini anlatır: hakem, diğer hakemler ve maçın süresi. Kural 8 ile 11 oyunun akışını düzenler: başlama, topun oyunda olması, golün geçerliliği ve ofsayt. Kural 12 ile 17 ise ihlalleri ve oyunun yeniden başlama yollarını sayar. Video yardımcı hakemin nasıl çalıştığı ayrıca VAR protokolünde yazılıdır.

Aynı kurallar dünya kupası maçında da köydeki çocuk maçında da geçerlidir. IFAB'ın izin verdiği düzenlemeler dışında, örneğin gençler futbolunda değişiklik sayısının federasyonca belirlenmesi gibi, kurallar değiştirilemez. Testin konuları da bu yapıyı izler: 17 kural ve VAR protokolü, 15 konu başlığında toplanır.

Ofsayt, iki ayrı soruyu birlikte sorduğu için en kolay karışan kuraldır: oyuncu ofsayt pozisyonunda mı ve bu pozisyon bir ihlale dönüştü mü? Kural 11'e göre ofsayt pozisyonunda bulunmak tek başına ihlal değildir. Oyuncunun baş, gövde ya da ayaklarından bir kısmı rakip yarı alandaysa (orta çizgi hariç) ve hem toptan hem de sondan ikinci rakipten rakip kale çizgisine daha yakınsa oyuncu ofsayt pozisyonundadır. Eller ve kollar, kaleciler dahil, hesaba katılmaz; kolun üst sınırı koltuk altının alt hizasıdır. Sondan ikinci rakiple aynı hizadaki oyuncu ofsayt pozisyonunda değildir.

İhlal için takım arkadaşının topa oynadığı ya da dokunduğu ilk temas anı esas alınır. Bu anda ofsayt pozisyonunda olan oyuncu topla oynarsa, rakibin görüşünü açıkça kapatırsa, rakiple top için mücadeleye girerse ya da direkten, maç görevlisinden, rakipten dönen veya rakibin kurtardığı topla oynarsa cezalandırılır.

En sık karıştırılan iki ayrıntı şudur. Birincisi, rakip savunmacı topu kontrol ederek bilerek oynadıysa, pası ya da uzaklaştırması hatalı da olsa, ofsayt pozisyonundaki oyuncu avantaj elde etmiş sayılmaz; kurtarış ise bu kuralın dışındadır. İkincisi, topu doğrudan kale vuruşundan, taç atışından ya da köşe vuruşundan alan oyuncu ofsayt olmaz; serbest vuruş bu listede yoktur.

Ofsayt ihlalinde, ihlalin yapıldığı yerden endirekt serbest vuruş verilir. Konuyu adım adım görmek isterseniz ofsayt kuralı rehberi iyi bir başlangıçtır; testte ise Konuya göre seçeneğinden ofsayt sorularını ayrı çözebilirsiniz.

Kural 12'nin en çok tartışılan bölümü elle oynamadır ve kural metni işe önemli bir cümleyle başlar: topun oyuncunun eline ya da koluna her teması ihlal değildir. Kolun üst sınırı, ofsayttaki gibi koltuk altının alt hizasıdır.

Metin üç durumu ihlal sayar. Oyuncu topa bilerek eliyle ya da koluyla dokunursa, örneğin elini topa doğru götürürse ihlal olur. Kolun konumu o anki vücut hareketinin sonucu ya da gerekçesi değilse oyuncu vücudunu doğal olmayan biçimde büyütmüş sayılır ve top bu kola çarparsa ihlal olur. Üçüncüsü, rakip kaleye doğrudan elden gol atmak ya da top kazara bile ele değdikten hemen sonra gol atmak ihlaldir; bu kural kaleciler için de geçerlidir.

Yaptırım ihlalin yerine ve sonucuna göre değişir. Elle oynama direkt serbest vuruşla, oyuncunun kendi ceza alanındaysa penaltıyla cezalandırılır. Golü ya da bariz gol şansını bilerek elle oynayarak engelleyen oyuncu, kendi ceza alanındaki kaleci dışında, ihraç edilir. Kendi ceza alanında bilerek olmayan bir elle oynamayla bariz gol şansını engelleyen ve penaltıya neden olan oyuncu ise ihtar alır.

Kaleci kendi ceza alanında topu elle oynayabilir, ama bazı istisnalar vardır. Takım arkadaşının ayakla bilerek gönderdiği ya da taç atışından doğrudan gelen topu eline alırsa, ya da topu bıraktıktan sonra başka biri dokunmadan yeniden eline alırsa rakibe endirekt serbest vuruş verilir. Ayrıntılı örnekler için futbolda el kuralı rehberine bakabilirsiniz.

Avantaj, hakemin bir ihlali görüp oyunu durdurmaması ve ihlale uğrayan takımın atağını sürdürmesine izin vermesidir. Kural 5'e göre beklenen avantaj o anda ya da birkaç saniye içinde gerçekleşmezse hakem geri döner ve asıl ihlali cezalandırır. 2026/27 metni bir ayrıntıyı da netleştirdi: bir takım serbest vuruş ya da taç gibi bir tekrar başlamayı hatalı kullandığında, top oyundaysa ve rakip yararlanacaksa avantaj uygulanabilir.

Avantaj kartı silmez, yalnız erteler. İhtar ya da ihraç gerektiren bir ihlalde avantaj uygulanırsa kart, top ilk kez oyun dışına çıktığında gösterilir. İki önemli istisna vardır. Umut vaat eden bir atağı durduran ihlalde avantaj uygulanırsa atak sürdüğü için ihtar verilmez. Bariz gol şansını engelleyen ihlalde avantaj uygulanırsa oyuncu ihraç yerine ihtar alır; 2026/27 kurallarıyla avantajdan gol çıkarsa hiç kart gösterilmez.

Ciddi faullü oyun, şiddetli hareket ya da ikinci ihtar gerektiren bir ihlalde ise açık bir gol fırsatı yoksa avantaj uygulanmaz. Uygulanırsa hakem, top oyun dışına çıktığında oyuncuyu ihraç eder. İhraç edilecek oyuncu bu arada topla oynar ya da rakibe müdahale ederse hakem oyunu durdurur.

Kartın rengini de kuralın kendi dili belirler. Dikkatsiz bir müdahale yalnız serbest vuruş gerektirir, kontrolsüz müdahale ihtar, aşırı güç kullanılan müdahale ihraç gerektirir. Hakemin kart ve işaret dilini tanımak için hakem el işaretleri rehberi bu bölümü tamamlar.

2026/27 kitapçığı 1 Temmuz 2026'dan beri geçerlidir ve zaman geçirmeye karşı somut düzenlemeler getirdi. Oyundan çıkan oyuncu, değişiklik tabelası gösterildikten sonra 10 saniye içinde sahayı terk etmelidir; aksi halde yedek oyuncu, oyun yeniden başladıktan bir dakika sonraki ilk duraklamaya kadar oyuna giremez. Taç atışını ya da kale vuruşunu kasten geciktiren takım için hakem beş saniyelik görsel geri sayım başlatır. Süre dolarsa taç rakibe geçer; kale vuruşu ise rakibe köşe vuruşu olarak döner.

Sakatlık kuralı da değişti. Sakatlık nedeniyle oyunu durduran ya da sahada değerlendirilen oyuncu, belirli istisnalar dışında, oyun yeniden başladıktan sonra bir dakika saha dışında kalır. Kaleci sakatlığı, çarpışmalar, ciddi sakatlık, rakibin kart gördüğü fiziksel ihlal ve sakatlanan oyuncunun penaltıyı kullanacağı durum istisnalar arasındadır.

Ekipman kuralında 'bütün takılar yasaktır' cümlesi kalktı: tehlikeli olmayan aksesuar güvenli biçimde örtülürse takılabilir, tehlikeli eşya ise çıkarılır. Hakem atışı, oyun durmasaydı topa sahip olmayı sürdürecek ya da topu kazanacak takıma yapılır; top bir maç görevlisine çarptıysa atış temas noktasında yapılır. VAR artık açıkça hatalı ikinci sarı karttan doğan kırmızı kartı da inceleyebilir; müsabaka talimatı izin verirse hatalı köşe vuruşu kararı da düzeltilebilir. Önemli durumlarda hakeme her takımdan yalnız bir oyuncunun, genellikle kaptanın, yaklaşmasını öngören 'sadece kaptan' rehberi ise 1 Temmuz 2027'den itibaren bütün müsabakalarda zorunlu olacak.

Bir önceki sezondan kalan önemli değişiklik kalecinin topu elinde tutma süresidir: sınır sekiz saniyedir ve aşılırsa rakibe köşe vuruşu verilir. Eski kurallarla bugünküler arasındaki farkları merak ediyorsanız futbol tarihinde değişen kurallar yazısı iyi bir okuma olur.

Kuralları iyi bilmek hakemliğin ilk adımıdır, ama hakem olmak bir kurs ve sınav sürecinden geçer. TFF Merkez Hakem Kurulu Talimatı'na göre aday hakem kurslarını Merkez Hakem Kurulu (MHK) açar; kurslara kimlerin katılacağını ise il hakem kurulu, MHK kararları doğrultusunda belirler. Bu yüzden başvurunun doğal adresi, yaşadığınız ildeki il hakem kurulu ve TFF'nin hakemlikle ilgili resmî duyurularıdır.

Talimat aday hakemliğe giriş için yaş aralığı, sağlık raporu ve adli sicil kaydı gibi şartlar sayar; 18 yaşından küçüklerden anne ve baba izni ya da kaza-i rüşt kararı ister. Kursun içeriği, sınavın soru sayısı, baraj puanı ve fiziksel testlerin ölçütleri her dönem duyuruyla açıklanır. Bu ayrıntılar değişebildiği için tarih ve şartları yalnız güncel resmî duyurudan öğrenmek gerekir; bu test de resmî sınavın kopyası değil, kural bilgisini ölçen bir alıştırmadır.

Aday hakemliğin adım adım nasıl işlediğini futbol hakemi nasıl olunur rehberinde, sınavın nasıl ölçtüğünü ve hazırlık yollarını hakemlik sınavı rehberinde bulabilirsiniz. İki yazı da talimatın maddelerine dayanır.

Kurs öncesinde kural bilgisini sınamak için hakem adayı denemesini birkaç kez çözmek, eksik konuları ortaya çıkarır. Deneme her seferinde 15 konunun hepsinden soru getirir ve sonunda hangi konularda yanlış yaptığınızı listeler. O konulardan 10 soruluk ayrı testler açarak açığı kapatabilir, puanınızın denemeden denemeye nasıl değiştiğini aynı ekranda görebilirsiniz.

Kural bilgisini kalıcı yapmanın iyi bir yolu, kuralları sahnelerle çalışmaktır. Önce TFF'nin güncel Türkçe kitapçığını kural kural okuyun; kitapçıktaki değişiklik özeti, o sezon neyin değiştiğini birkaç sayfada gösterir. Eski bir kitapçıkla çalışmak, örneğin taç ve kale vuruşundaki geri sayımı ya da sakatlıktaki bir dakika kuralını atlamanıza neden olur.

Sonra her kuralı üç soruya çevirin: oyun nasıl yeniden başlar, kart gerekir mi, vuruş nereden kullanılır? Yeniden başlama kuralları birbirine benzediği için kolayca karışır: endirekt serbest vuruşun doğrudan kaleye girmesi, taçtan doğrudan gol, hakem atışından gol ve oyun alanı dışında yapılan ihlaller gibi. Yukarıdaki tablo, her soru türünün hangi kurala dayandığını gösterir.

Testi bir çalışma aracı olarak kullanın. Hızlı testle başlayın; yanlış yaptığınız sorular cihazınızdaki yanlış defterine kaydedilir ve doğru yanıtladığınızda defterden çıkar. Haftada bir hakem adayı denemesi çözüp sonucu karşılaştırmak, hangi konuların oturduğunu gösterir. Takım ya da sınıf için soruları yazdırabilir, cevap anahtarını ayrı sayfada dağıtabilirsiniz.

Kuralları sahada da deneyin. Halı saha ya da antrenman maçında süreyi tutmak için skor tabelası ve maç sayacı, Kural 7'deki devre ve ek süre mantığını pratikte görmenizi sağlar. Maçtan sonra tartışılan pozisyonları kural numarasıyla konuşmak da öğrendiklerinizi pekiştirir.