Futbolda Pozisyon Oyunu (Juego de Posición) Nedir? Alan, Üstünlük ve Çocuk Uyarlaması

Yani 4-3-3 de 3-2-4-1 de bu fikirle oynanabilir. Önemli olan rakamlar değil, oyuncuların birbirine göre nerede durduğudur. Bu yazıda kavramı tanımlıyor, ne zaman işe yaradığını ve ne zaman zorlandığını anlatıyor, ardından çocuk ve amatör takımlar için sade bir uyarlama öneriyoruz.

Juego de posición ifadesi ne anlama gelir ve kesin bir tanımı var mı?

İfade kelime anlamıyla konum oyunu demektir. Türkçede pozisyon oyunu diye söylenir, bazen de konumsal oyun denir. Futbol literatüründe herkesin üzerinde uzlaştığı tek ve resmî bir tanım yok. Kural kitabı da bu kavramı tanımlamaz, çünkü bu bir kural değil, bir oyun biçimidir.

Antrenörlük yayınları kavramı genellikle üç şeyle anlatır: sahayı bölgelere ayırmak, oyuncuları bu bölgelere dağıtmak ve rakibe karşı üstünlük aramak. Biz bu yazıda bu ortak çerçeveyi kullanıyoruz. Kavramın tarihçesi ise birincil kaynaklarla tek bir kişiye, kulübe ya da doğuş hikâyesine bağlanamıyor.

İspanyolca posición sözcüğü yer ve duruş demektir. Bu yüzden oyuncunun mevki adından çok, o anda bulunduğu yer önem kazanır. Birçok antrenör aynı oyuncunun maç içinde birkaç farklı yerde durmasını ister. Ancak bu serbestlik düzensizlik demek değildir, çünkü her hareketin bir nedeni vardır.

Pozisyon oyununun temel fikri nedir?

Temel fikir şudur: oyuncu topa göre değil, takım arkadaşlarına, rakibe ve boş alana göre durur. Top hareket eder, oyuncular da onunla birlikte ama rastgele değil, düzenli biçimde yer değiştirir. Böylece top sahibinin önünde her zaman birkaç pas seçeneği bulunur.

Çocuk futbolunda gördüğümüz tabloyu düşünün. Top nerede olursa herkes oraya koşar ve kalabalık bir küme oluşur. Pozisyon oyunu bunun tersini önerir. Kümelenmek yerine dağılırsınız, çünkü dağılan takım rakibi de dağıtır. Bu ilke basit görünür, ancak uygulamak sabır ve iyi bir pas kalitesi ister.

• Oyuncular birbirine çok yaklaşmaz, çünkü yakın duran iki oyuncu aynı rakibi bağlar.
• Oyuncular birbirinden çok da uzaklaşmaz, çünkü uzak duran oyuncuya pas atmak zordur.
• Her oyuncu top sahibine en az bir güvenli pas seçeneği sunar.
• Takım, top kaybı olursa dengeyi korumak için en az birkaç oyuncuyu arkada tutar.

Peki bu düzen sahada nasıl görünür? Top sağ kanattaysa sol taraftaki oyuncu geniş durur, orta saha oyuncusu topa yakın bir üçgen kurar, forvet son çizgiye doğru derinlik verir. Top el değiştirdikçe herkes yeni bir yere kayar. Böylece rakip her seferinde dizilişini yeniden ayarlar ve bu ayarlar sırasında küçük boşluklar doğar.

Çocuk antrenöründe bunu şöyle özetleyebilirsiniz: topu al, boş yeri bul, sonra yardım et. Üç adımlık bu cümle ilkenin sahadaki karşılığıdır. Bu pratik bir öneridir; çocuklardaki etkisini ölçen araştırma sınırlıdır.

Pozisyon oyunu sahayı hangi şerit ve bölgelere ayırır?

Bu anlayışta saha, uzunlamasına şeritlere ve enlemesine hatlara ayrılır. Yaygın model sahayı beş dikey şeride böler: iki dış kanat, iki ara şerit ve bir merkez. Ara şeritlere yarı alan denir. Bu şeritler önemlidir, çünkü savunmacı burada hem merkezi hem kanadı aynı anda gözetmek zorunda kalır.

Bölümlemenin amacı oyuncuya bir hedef vermektir. Antrenör sahaya çizgi çekmez, ancak oyuncu kafasında bir ızgara kurar ve her şeritte en fazla bir ya da iki oyuncunun durmasını ister. Böylece aynı şeritte yığılma azalır. Bu, saha uygulamasından gelen bir öğretim yöntemidir, hakemin ya da kuralın bir parçası değildir.

Enlemesine hatlar ise savunma, orta saha ve hücum bölgelerini ayırır. Rakibin hatları arasında kalan boşluğa hatlar arası denir. Oyuncu bu boşlukta durursa iki rakip birden ona kayar ve arkalarında yeni bir boşluk kalır. Hatlar arasında topu alan oyuncu hızlı dönebiliyorsa, takım rakip bloğun arkasına geçebilir. Dönemezse top kaybı tehlikelidir, çünkü rakip oyuncular çevresinde toplanmıştır.

Pozisyon oyunu hangi üstünlük türlerini arar?

Antrenörlük kaynaklarında en sık geçen üç üstünlük sayısal, niteliksel ve konumsal üstünlüktür. Bazı kaynaklar buna dinamik ya da sosyal üstünlük gibi başlıklar ekler. Bu listelerden hangisinin doğru olduğu hakemli çalışmalarla netleşmiş değildir. Bu yüzden aşağıdaki tabloyu bir öğretim çerçevesi olarak okuyun.

Sayısal üstünlük en kolay anlaşılan türdür. Üçe karşı iki kurduğunuzda bir oyuncu serbest kalır. Niteliksel üstünlük ise oyuncunun özelliğine bağlıdır; hızlı bir kanat oyuncusunu bire bir bırakmak buna örnektir. Konumsal üstünlük en zor olanıdır, çünkü nereye durulacağını görmek, pası vermekten daha zordur. Çocuk antrenmanında önce sayısal üstünlüğü öğretmek daha kolaydır, çünkü sayı gözle görünür.

Pas üçgenleri ve elmaslar bu anlayışın neden merkezindedir?

Üç oyuncu üçgen kurunca top sahibi iki pas seçeneğine kavuşur. Dört oyuncu elmas kurunca bu sayı üçe çıkar. Rakip önde baskı yapsa bile, üçgenin arkasındaki oyuncu çoğunlukla güvenli bir çıkış sağlar. Bu mantık, pozisyon oyununun geometrisini oluşturur.

Üçgen yalnızca durmakla kurulmaz. Pasör pası verdikten sonra yeni bir açıya hareket eder, böylece üçgen sürekli yenilenir. Bunu çocuklara anlatmanın en kolay yolu rondo çalışmasıdır, çünkü küçük alanda açı ve mesafe hemen hissedilir.

Üçgen kurarken oyunculara şu soruları sorun:

• Top sahibinin önünde ve yanında pas seçeneği var mı?
• Rakip oyuncu iki seçeneği birden kapatıyor mu?
• Pası verdikten sonra nereye hareket edeceksin?
• Üçgenin arkasında güvenli bir oyuncu duruyor mu?

Pozisyon oyunu ile tiki-taka aynı şey midir?

Hayır, ikisi aynı şey değildir. Tiki-taka daha çok kısa ve hızlı pasa dayalı oyunun halk arasındaki adıdır. Pozisyon oyunu ise bu pasların hangi düzenle, hangi hedefle oynandığını açıklayan çerçevedir. Kısa pas, pozisyon oyununun bir aracı olabilir, ancak zorunlu sonucu değildir.

Örneğin bir takım pozisyon oyunu ilkelerine uyup uzun pas da kullanabilir. Rakip önde baskı yapıyorsa, boş kalan forvete atılan uzun pas yine bu anlayışın içindedir. Kısa pas oyununun ayrıntıları için tiki-taka yazımıza bakabilirsiniz. Burada o yazıyı tekrar etmiyoruz.

İkisini ayıran bir ölçü de oyunun amacıdır. Tiki-taka tarifi çoğu zaman pas akışını anlatır. Pozisyon oyunu ise pasın neden verildiğini sorar: boşta kalan oyuncuyu bulmak için. Bu fark küçük görünür, ancak antrenman planını değiştirir. Çünkü pas sayısını artırmak yerine boş oyuncuyu bulma süresini kısaltmayı hedeflersiniz.

Pozisyon oyunu topa sahip olmakla aynı anlama mı gelir?

Hayır. Topa sahip olmak bir sonuçtur, pozisyon oyunu ise bir yöntemdir. Bir takım topa çok sahip olup rakip alana giremeyebilir. Bu duruma kısır topa sahip olma denir ve ayrı bir yazıda ele aldık.

Araştırmalar da bu ayrımı destekliyor gibi görünüyor. Bir çalışma beş Avrupa ligini inceledi ve topa sahip olmanın başarıyla ilişkisinin lige ve rakibe göre değiştiğini bildirdi. Yazar, takım kalitesi ve ev sahibi avantajı hesaba katılınca sahip olma yüzdesinin tek başına maç sonucunu iyi açıklamadığını söyledi. Bu özeti yalnızca özetten (abstract) okuyabildik, tam metni görmedik. Bu yüzden kesin hüküm yerine temkinli bir ifade kullanıyoruz.

Bir veli maçı izlerken şu soruyu sorabilir: takım topa sahipken rakip kaleye yaklaşıyor mu? Cevap sürekli geri paslardan ibaretse, pozisyon oyunu gerçekten işlemiyor demektir. Çünkü bu anlayışta pas ilerlemenin bir parçasıdır. Ancak sabırsız oyun da çözüm sayılmaz. Denge rakibe ve skora göre değişir.

Pozisyon oyunu arkadan oyun kurmayla nasıl birleşir?

Rakip önde baskı kuruyorsa, ilk iş topu savunma alanından çıkarmaktır. Pozisyon oyununda kaleci de stoperler de bu aşamada pas seçeneği yaratır. Stoperler genişleyip kalecinin önünde açı verir, orta saha oyuncusu ise hatların arasında durur.

Burada amaç rakibi çekmek ve arkasındaki boşluğu açmaktır. Rakip öne çıkarsa arkasında alan oluşur, çıkmazsa takım topu rahatça taşır. Ayrıntılı çıkış kalıpları için arkadan oyun kurma yazısına göz atın.

Çocuk takımlarında kaleciyle çıkış yapmak ürkütücü olabilir. Kaleci topu ayağıyla oynamaya alışmamışsa önce kolay pasla başlayın. Rakip baskı yapmıyorsa kısa pası, baskı yapıyorsa uzun çıkışı seçmeyi öğretin. Bu seçim, oyuncunun durumu okumasını geliştirir. Ancak bu da ölçülmüş bir sonuç değildir.

Bu anlayışta roller nasıl değişir?

Klasik mevki tanımları burada esner. Bek içeri girip orta sahaya yardım edebilir, orta saha oyuncusu yarı alana kayabilir, forvet geri düşüp topu alabilir. Önemli olan mevki adı değil, o anda hangi boşluğun doldurulduğudur.

• İçe kesen bek, orta alanda sayısal üstünlük sağlayabilir.
• Mezzala gibi iç koridor oyuncuları yarı alana kayar.
• Altı numara hatların önünde dengeyi korur ve oyunu dağıtır.
• Yanlış dokuz orta saha hattına inip savunmacıyı peşinden sürükler.

Bu rollerin hiçbiri tek başına pozisyon oyunu sayılmaz. Hepsi aynı fikrin farklı araçlarıdır. Kanat oyuncusunun içeri ya da dışarı oynaması da buna dahildir, ancak her takım aynı rolleri kullanmaz.

Bir rolü çocuğa öğretirken adını değil görevini söyleyin. İçeri gir demek yerine, orta sahada bir oyuncu fazla olalım deyin. Çünkü çocuk rol adını ezberler, ancak amacı anlarsa farklı durumlarda da doğru kararı verir.

Takım top kaybından sonra dengeyi nasıl sağlar?

Pozisyon oyununun savunma yüzü de vardır. Oyuncular topa yakın ama dağınık durduğu için top kaybında hemen baskı yapabilir. Üstelik arkada kalan birkaç oyuncu, hızlı hücuma karşı güvenlik sağlar. Bu ilke genellikle top kaybı sonrası denge diye anlatılır.

Yine de her takım top kaybından hemen sonra baskı yapmak zorunda değildir. Bazı takımlar geri çekilip savunma bloğunu kurar. Bu seçenekler için pres tetikleyicileri ve kompakt savunma yazılarına bakabilirsiniz.

Top kaybı sonrası için basit bir kural işe yarar: top kaybolunca topa en yakın iki oyuncu baskı yapar, geri kalanlar rakibin pas hatlarını kapatır. Çocuklarda ise hemen topa git demek yeterlidir. Bunu birkaç saniye boyunca yaptırın, sonra tekrar düzene dönün. Böylece çocuk hem baskıyı hem dengeyi öğrenir.

Pozisyon oyunu ne zaman işe yarar?

Bu anlayış özellikle rakip geri çekilip derin blok kurduğunda ve takımın pas kalitesi yüksek olduğunda işe yarar. Oyuncular topu rahat kontrol eder ve ikinci dokunuşta pas verebilirse, düzen ancak o zaman akar. Aksi halde diziliş güzel görünür, oyun yavaşlar.

• Takımın oyuncuları topu ilk dokunuşta kontrol edebiliyorsa.
• Rakip derin blok kuruyor ve alan dar kalıyorsa.
• Antrenör haftalarca aynı ilkeleri tekrar edebiliyorsa.
• Oyuncular karar vermekten çekinmiyorsa.

Bu koşullar bir takımdan diğerine değişir. Bu yüzden pozisyon oyunu her yerde en iyi seçenek sayılmaz; böyle bir üstünlük araştırmalarla gösterilmiş değildir.

Hazırlık süresi de önemlidir. Bu anlayış bir haftada oturmaz, çünkü oyuncuların birbirini tanıması gerekir. Takım uzun süre aynı kadroyla çalışıyorsa, oyuncular birbirinin hareketini önceden sezer ve düzen kendiliğinden akar. Kadro sürekli değişiyorsa bu uyum geç oluşur.

Pozisyon oyunu ne zaman zorlanır?

Zemin kötüyse, top kontrolü zayıfsa ya da takım yeni kurulduysa bu anlayış zorlanır. Ayrıca rakip yüksek blokla baskı yapıp pas hatlarını kapatırsa, kısa paslar riskli hale gelir. Bu durumda uzun top ya da doğrudan oyun mantıklı bir çözüm olabilir.

Rakibin uyum sağlaması da bir zorluktur. Rakip her pas hattını tek tek kapatmaya başlarsa, takım yeni çözüm bulmak zorunda kalır. Örneğin şerit değiştirmek, uzun pasla arkaya atmak ya da sayıyı bir bölgeye yığmak mümkündür. İyi bir antrenör bu seçenekleri oyunculara önceden gösterir.

Araştırmalar pozisyon oyunu hakkında ne söylüyor?

Pozisyon oyununu doğrudan inceleyen sağlam karşılaştırmalı çalışma sınırlıdır. Elimizdeki kanıtlar dolaylıdır. Elit maçlarda oyun biçimlerini inceleyen bir çalışma, 97 maçta çok sayıda göstergeyi analiz etti ve doğrudan oyun ile topa sahip olma temelli oyunun en belirgin stiller olduğunu bildirdi. Bu çalışma pozisyon oyununu özel olarak ölçmedi.

Kısacası bu alanın bilgisi büyük ölçüde antrenör deneyimine ve saha gözlemine dayanır. Bu kötü bir şey değildir, ancak hangi iddianın neye dayandığını ayırmak gerekir. Aşağıdaki tablo hangi iddianın ne kadar sağlam olduğunu özetler.

Pozisyon oyununu maçta nasıl izlersiniz?

Maçı izlerken topu değil, topsuz oyuncuları izleyin. Önce takımın şekline bakın: oyuncular geniş mi duruyor, yoksa kümelenmiş mi? Ardından top sahibine kaç pas seçeneği olduğunu sayın. İki ya da üç seçenek varsa düzen çalışıyor demektir.

• Top bir kanatta olduğunda ters kanattaki oyuncu geniş kalıyor mu?
• Orta saha oyuncusu rakip hatların arasında topu istiyor mu?
• Pas verdikten sonra oyuncu yeni bir açıya hareket ediyor mu?
• Top kaybolduğunda en az iki oyuncu hemen baskıya çıkıyor mu?

Bu gözlem listesi hakemli bir ölçüm aracı değildir, ancak veli ve antrenör için sade bir bakış sağlar.

Pozisyon oyunu haftalık antrenmana nasıl yerleşir?

Bu fikri bir antrenmanda öğretmeye çalışmayın. Haftaya yayın ve her seansta tek bir küçük hedef seçin. Örneğin bir gün geniş durmayı, başka bir gün pas sonrası hareketi çalıştırın. Çocuklar tek bir fikri tekrar edince onu oyunun içinde kullanır.

• Seansın başında dinamik ısınma ve serbest topla oyun.
• Ortada hedef ilkeyi gösteren küçük alan oyunu.
• Sonda serbest maç; antrenör yalnızca iki ya da üç soru sorar.
• Haftanın sonunda çocuklara neyi öğrendiklerini sorun.

Çocuklar yorulunca kaliteli pas atamaz. Bu yüzden toplam süreyi yaşa göre kısa tutun ve haftada en az bir gün tam dinlenme bırakın. Ayrıca bir çocuk ağrıdan yakınırsa çalışmayı hemen bırakın.

Çocuk futbolunda pozisyon oyunu öğretilmeli mi?

Kısmen evet, ancak sade biçimde. Çocuğa diziliş ve mevki ezberletmek yerine, boş alanı bulmayı ve topa yakın olmayı öğretmek daha mantıklıdır. Bu yaklaşım kanıtlanmış bir kural değildir.

Yaşa göre sınır önemlidir. Küçük yaşlarda herkes her yerde oynamalıdır, çünkü mevki belirlemek için erken bir dönemdir. Pozisyon öğretiminin sınırlarını genç futbolcuya pozisyon öğretme yazımızda anlattık. Takım taktiğine geçiş için U13-U15 taktik eğitim yazımıza bakın.

Burada altın kural şudur: çocuğa yer değil, neden verin. Sağ kanatta dur demek yerine, boş alana git ve topu iste demek daha kalıcıdır. Çünkü çocuk bir kez nedeni anlarsa, mevki değişse bile aynı mantığı uygular.

7v7 ve 9v9 oyunda bu fikir nasıl sadeleşir?

Küçük formatlarda saha dar, oyuncu az olduğu için pozisyon oyunu doğal olarak sadeleşir. Bu formatlar ülkelere göre değişir. İngiltere Futbol Federasyonu 2026-27 için U10-U11 için 7v7, U12-U13 için 9v9 öngörüyor. Türkiye'de ise federasyon ve organizasyon talimatına bakmak gerekir.

• 7v7 için üç çizgi düşünün: savunma, orta, hücum. Her çizgide iki oyuncu, bir tanesi serbest.
• 9v9 için dört bölge kurun: iki savunma, üç orta, üç hücum, bir kaleci.
• Amaç mevki öğretmek değil, her bölgede bir pas seçeneği yaratmaktır.
• Rotasyon yapın, böylece her çocuk her bölgeyi deneyimler.

Çocuklarda en iyi yöntem küçük oyunlardır. Ayrıntılar için minikler sayfamıza göz atabilirsiniz.

Küçük formatlarda her çocuk topa daha sık dokunur. Bu da pas seçeneği yaratmayı ve boş alanı aramayı doğal bir alışkanlığa çevirir. Antrenör yalnızca üç şeyi hatırlatır: geniş dur, destek ver, boşluğu bul. Fazlası çocuğun oyundan zevk almasını azaltabilir.

Dört köşe ve joker oyununu nasıl kurarsınız?

Bu alıştırma pas seçeneği yaratmayı ve topsuz hareketi öğretir.

1. Kurulum: Yaklaşık 20x20 metrelik kare, dört köşede dört oyuncu, ortada iki savunmacı, bir joker. Ölçüler rehberdir, yaşa göre değişir.
2. Amaç: Köşedeki oyuncuların açı kurması ve pas sonrası yer değiştirmesi.
3. Kural: Köşeler en çok iki dokunuş yapar. Pas atan oyuncu bir sonraki köşeye geçer.
4. İlerleme: Önce savunmacı pasif, sonra yarı aktif, en son tam aktif oynar. Joker eklenerek sayısal üstünlük kurulur.
5. Hata: Oyuncuların köşede durup beklemesi. Düzeltmek için pas sonrası hareketi zorunlu kılın.

Bu çalışmayı 8-10 dakikalık bloklarla yapın ve aralarda su molası verin. Çocuklar yorulunca pas kalitesi düşer, bu yüzden bloğu kısaltmak daha doğrudur. Süre ve alan rehberdir; yaşa ve düzeye göre değiştirin.

Şerit oyunu alıştırması nasıl çalışır?

Bu alıştırma sahayı şeritlere böler ve her şeritte yalnızca belirli oyuncuların durmasını ister.

1. Kurulum: 30x40 metrelik alan, üç dikey şerit, 6v6 ya da 7v7 oyun.
2. Amaç: Aynı şeritte yığılmayı azaltmak, boş şeridi bulmak.
3. Kural: Her şeritte en çok iki oyuncu durabilir. Top şerit değiştirince bir oyuncu da yer değiştirir.
4. İlerleme: Önce rakipsiz pas düzeni, sonra yarı baskı, en son tam maç.
5. Hata: Oyuncuların şeritte kalıp topu istememesi. Antrenör "boş alan nerede?" diye sorarak yönlendirir.

Şerit oyununda amaç topu tutmak değildir, boş şeridi bulmaktır. Bu yüzden skor yerine şu hedefi koyabilirsiniz: takım üç farklı şeritte pas yaparsa puan alsın. Böylece çocuklar topu bir köşede tutmaz ve sahayı genişçe kullanır.

Çocuk ve ergenlerde güvenlik için nelere dikkat edilir?

Bu çalışmalar düşük yoğunlukludur, yine de yaşa uygun ilerleme şarttır. Tekrar sayısını sınırlayın, çocuklar yorulunca seti kısaltın ve ağrı varsa durun. Çocuk diz, kasık ya da ayak bileğinden yakınırsa çalışmayı bırakın.

• Isınmayı dinamik tutun, uzun statik germeden kaçının.
• Dinlenme araları verin ve su içmeyi unutmayın.
• Haftalık yükü WHO'nun günde ortalama 60 dakika orta-şiddetli aktivite ilkesiyle birlikte düşünün.
• Ağrı geçmezse çocuğu sağlık uzmanına yönlendirin, acil durumda 112'yi arayın.

Bu yazı tıbbi tavsiye yerine geçmez.

Ayrıca çocuk futbolunda tek bir çalışmayı uzun uzun tekrarlamayın. Çeşitlilik hem ilgiyi korur hem de aynı bölgeye aşırı yük binmesini önler. Antrenmanda bir çocuk sürekli aynı yönde dönüyorsa, çalışmayı değiştirin ve yönü çeşitlendirin.

Antrenör ve veli pozisyon oyununu nasıl değerlendirir?

Veli için en iyi ölçü, çocuğun topla ne kadar buluştuğu, hata yapınca ne olduğu ve eğlenip eğlenmediğidir. Pas sayısı ya da topa sahip olma yüzdesi tek başına iyi oyunun göstergesi değildir. Antrenörün oyun fikrini anlatabilmesi ve çocuğa uygun sadeleştirmesi daha önemlidir.

Okulun yaklaşımından endişe duyuyorsanız önce antrenörle konuşun. Çözüm bulamazsanız şikâyet sayfası başvuru yollarını gösterir. Antrenör yetkisi için TFF'nin resmî sayfasındaki güncel duyurulara bakın, biz bu konuda ayrıntı vermiyoruz.

Maçı izlerken şu soruları kendinize sorabilirsiniz:

• Çocuk topu istemek için boş alana gidiyor mu?
• Hata yaptığında antrenör çözüm mü arıyor, yoksa azarlıyor mu?
• Çocuk farklı bölgelerde oynuyor mu?
• Çocuk maçtan sonra oyundan zevk aldığını söylüyor mu?

Pozisyon oyununda en sık hangi hatalar ve yanlış inançlar öne çıkar?

1. "Çok pas, iyi oyundur." Pas sayısı yalnızca bir araçtır. Amaç rakibi dengesizleştirmektir.
2. "Herkes bu anlayışı oynamalı." Oyun biçimi oyunculara ve koşullara bağlıdır, evrensel üstünlük göstermedik.
3. "Çocuğa diziliş öğretelim." Erken yaşta basit ilkeler daha çok işe yarar.
4. "Geri pas kötüdür." Geri pas rakibi çekebilir ve oyunu yeniden kurabilir.
5. "Mevki çizgi gibidir." Roller esner, oyuncu boş alanı bulmak için yer değiştirir.