TFF Nasıl Yönetilir? Federasyon Başkanı Nasıl Seçilir, Kurullar Ne İş Yapar?

Peki TFF nasıl yönetilir sorusunu kişi adlarıyla değil, yapıyla cevaplamak neden önemli? Çünkü yöneticiler değişir, ama yetki dağılımı metinlerde yazılıdır. Bu yazı federasyonun organlarını, seçim usulünü ve kurulların görev alanını tek bir haritada topluyor. Ayrıca bir veli, antrenör ya da kulüp yöneticisi olarak hangi kapıya gideceğinizi bu haritadan çıkarabilirsiniz.

Anlatımın dayanağı, mevzuat.gov.tr'deki güncel 5894 sayılı Kanun metni ile tff.org'da yayımlanan TFF Statüsü'dür. Bu metinler Genel Kurul ve yasa koyucu kararlarıyla değişebilir. Bu yüzden kendi işiniz için bir hükme dayanmadan önce resmî kaynaktaki son metne mutlaka bakın.

TFF nasıl yönetilir, hukuki dayanağı nedir?

Federasyonun temel dayanağı 5894 sayılı Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'dur. Kanun TFF'yi özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip ve özerk bir kuruluş olarak tanımlar. Yani TFF bir bakanlık birimi değildir. Bununla birlikte kendi kanunu olan, kamusal önemi yüksek bir yapıdır.

Kanun, teşkilatın ayrıntısını Statü'ye bırakır. Merkezi Ankara'dadır ve federasyon FIFA ile UEFA üyesidir. Statü'ye göre TFF, 1923'ten beri FIFA'nın, 1962'den beri de UEFA'nın üyesidir. Türkiye'deki her türlü futbol teşkilatı TFF'ye bağlıdır.

Kanunun saydığı görevler şunlardır:

• Türkiye'deki her türlü futbol faaliyetini yürütmek, düzenlemek ve denetlemek,
• futbolun gelişmesini ve yurt geneline yayılmasını sağlamak,
• FIFA ve UEFA kurallarının uygulanmasını sağlamak ve Türkiye'yi yurt dışında temsil etmek,
• her düzeyde müsabaka düzenlemek, milli takımları ve kulüpleri uluslararası müsabakalara hazırlamak,
• şiddet, şike, ırkçılık, doping ve her türlü ayrımcılıkla mücadele etmek,
• amatör futbola ve futbol branşı olan engelli spor federasyonlarına destek olmak.

Kanunda, Statü'de ve talimatlarda hüküm bulunmayan hallerde ise Dernekler Kanunu ile Türk Medeni Kanunu kıyasen devreye girer. Dolayısıyla boşluk kalırsa genel özel hukuk kuralları devreye girer.

Kanun, Statü ve talimat arasındaki fark nedir?

Futbol mevzuatı üç katmanlı bir piramide benzer. En üstte yasa koyucunun çıkardığı Kanun yer alır. Ortada Genel Kurul'un kabul ettiği Statü yer alır. En altta ise Yönetim Kurulu'nun hazırladığı talimatlar ve müsabaka statüleri durur. Bir alt katman üsttekine aykırı olamaz.

Bu ayrım pratikte çok işe yarar. Örneğin bir ligin yükselme ve düşme kuralı Statü'de değil, o ligin müsabaka statüsünde yazar. Benzer biçimde futbol okullarının yetki belgesine ilişkin kuralları da bir talimat koyar. Bu yüzden TFF yetkili futbol okulu seçimi gibi konularda Statü'ye değil, ilgili talimatın son haline bakmak gerekir.

TFF'nin üyeleri kimlerdir?

Pek çok kişi her kulübün doğrudan TFF üyesi olduğunu sanar. Oysa Statü üyeleri tek tek sayar ve liste daha dardır. Statü'ye göre TFF'nin üyeleri şunlardır:

• Türkiye profesyonel futbol liglerinde yer alan kulüpler,
• Türkiye Amatör Spor Kulüpleri Konfederasyonu,
• Profesyonel Futbolcular Derneği,
• Türkiye Futbol Antrenörleri Derneği,
• Türkiye Faal Futbol Hakemleri ve Gözlemcileri Derneği,
• bünyesinde futbol faaliyeti bulunan engelliler spor federasyonları,
• FIFA veya UEFA İcra Kurulu'nda aktif görev yapan kişiler, bu iki kuruluşun komitelerinde en az on yıl görev yapanlar ve TFF başkanlığını asaleten yapmış kişiler,
• Genel Kurul'un üyeliğe kabul edeceği diğer kişiler.

Görüldüğü gibi amatör kulüpler TFF'de tek tek değil, konfederasyon aracılığıyla yer alır. Üyeliğe kabul, askıya alma ve ihraç yetkisi Genel Kurul'dadır. Üstelik bu kararlar için delege tam sayısının en az üçte ikisinin geçerli oyu gerekir.

Üye olmak isteyen tüzel kişi, FIFA, UEFA ve TFF kurallarına uyacağına dair taahhüt verir. Ayrıca Spor Tahkim Mahkemesi'nin yetkisini tanıdığını da yazılı olarak bildirir. Kulübünüzün nasıl tescil edildiğini merak ediyorsanız kulüp tescili ve TFF başvurusu rehberine bakabilirsiniz.

Genel Kurul ne iş yapar?

Statü, Genel Kurul'u TFF'nin en yetkili karar organı olarak tanımlar. Kabaca söylemek gerekirse federasyonun meclisi gibidir. Kuralların anayasası sayılabilecek Statü'yü yalnız o kabul eder ve değiştirir. Ayrıca yönetimi seçer, hesabını sorar ve ibra eder.

Statü'nün saydığı başlıca yetkiler şunlardır:

• TFF Statüsü'nü ve Genel Kurul İç Tüzüğü'nü kabul etmek ve değiştirmek,
• Divan Kurulu başkanını, başkan vekilini ve iki üyesini seçmek,
• Başkanı, Yönetim Kurulu'nu ve Denetleme Kurulu'nun asıl ve yedek üyelerini seçmek,
• mali raporları, bütçeyi ve Yönetim Kurulu'nun yıllık faaliyet raporunu onaylamak,
• başkanı ve Yönetim Kurulu üyelerini ibra etmek,
• bütçe dışı harcamaları ve gayrimenkul alım satımı yetkisini onaylamak,
• üyeliğe kabul, askıya alma ve ihraç kararlarını vermek,
• kendi seçtiği organ ve kurul üyelerini görevden almak.

Genel Kurul gündemde olmayan bir konuda karar alamaz. Bununla birlikte delege tam sayısının beşte biri yazılı öneriyle gündeme madde ekletebilir. Ancak gündeme sonradan seçim maddesi eklenemez. Kararlar kural olarak hazır bulunan delegelerin salt çoğunluğuyla çıkar.

Genel Kurul kararları da denetimsiz değildir. Türk hukukuna ya da Statü'ye aykırı bir karara karşı, karar tarihinden itibaren otuz gün içinde TFF merkezinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Genel Kurul'da kimler oy kullanır?

Delege dağılımı, futbolun farklı paydaşlarını aynı salonda buluşturmak üzere kurgulanmıştır. Statü delegeleri çağrı tarihindeki duruma göre belirler. Profesyonel liglerin kulüpleri ağırlıklı yer tutar, ama tek ses onlar değildir.

• Profesyonel liglerdeki kulüplerin başkanları ve üst liglerdeki kulüplerin ek delegeleri,
• Türkiye Amatör Spor Kulüpleri Konfederasyonu başkanı ve ek delegeler,
• Profesyonel Futbolcular Derneği başkanı ile en çok milli olmuş, futbolu bırakmış oyuncular,
• Türkiye Futbol Antrenörleri Derneği başkanı ile en uzun süre A Milli Takım teknik direktörlüğü yapmış kişiler,
• faal hakemler derneğinin başkanı ile en çok üst düzey uluslararası maç yönetmiş, faal olmayan hakemler,
• futbol dalı bulunan engelli spor federasyonlarının başkanları,
• FIFA veya UEFA'da belirli görevleri yapmış kişiler ve eski TFF başkanları.

Kulüp başına delege sayısı lige göre değişir ve bu sayılar Statü değişikliğiyle güncellenebilir. Bu nedenle kesin dağılım için Statü'nün son metnine bakın. Öte yandan bazı kurallar sabit bir ilkeye dayanır. Her delegenin yalnız bir oyu vardır ve yalnız salonda bulunan delege oy kullanır. Vekâletle ya da mektupla oy geçerli değildir.

Yönetim Kurulu üyeleri ve Genel Sekreter, görevdeyken delege olamaz. Federasyonda ücretli ya da sözleşmeli çalışanlar da delege seçilemez. Bu kişilerin delege olabilmesi için ilk Genel Kurul'dan en az bir yıl önce görevden ayrılmaları gerekir. Böylece oy verenle yönetilen arasında açık bir çizgi kalır.

Genel Kurul ne zaman ve hangi çoğunlukla toplantı yapar?

Statü iki tür toplantı tanır: olağan ve olağanüstü. Olağan Genel Kurul her yıl 31 Temmuz'a kadar toplantı yapar. Seçimli Genel Kurul ise dört yılda bir, liglerin tescilinden itibaren en geç kırk beş gün içinde gerçekleşir. Tarihi ve yeri Yönetim Kurulu belirler.

Yönetim Kurulu toplantının gündemini, yerini ve tarihini en az on beş gün önce ulusal bir gazetede ve TFF'nin resmî internet sitesinde ilan eder. Delegelere de yazılı davet gider. Davetin ekinde gündem, mali raporlar ve bağımsız denetçi raporu yer alır.

Toplantı yeter sayısı ise kademeli işler:

1. İlk toplantı için delege tam sayısının salt çoğunluğu salonda bulunmalıdır.
2. Bu sayı tutmazsa ikinci toplantı yirmi dört saat sonra aynı yerde, tam sayının en az üçte biriyle gerçekleşir.
3. İkinci toplantıda da sayı yetmezse üçüncü toplantı yedi gün sonra, çoğunluk şartı olmadan gerçekleşir.

Genel Kurul işlemlerini Divan Kurulu, Genel Kurul İç Tüzüğü'ne göre yürütür. Tutanakları da Divan tutar ve imzalar. Yönetim Kurulu üyeleri ile Genel Sekreter toplantıda yer alır, ama oy kullanmaz. Kısacası salonu yönetenle sandığa oy atan aynı kişiler değildir.

Olağanüstü Genel Kurul hangi durumda gündeme gelir?

Yönetim Kurulu, Genel Kurul'u her zaman olağanüstü toplantıya çağırabilir. Bunun yanında delegelerin de bir hakkı vardır. Toplam delege sayısının yüzde kırkı noter onaylı yazılı başvuru yaparsa Yönetim Kurulu toplantıyı en geç otuz gün içinde düzenlemek zorundadır.

Peki yönetim bu süreyi geçirirse ne olur? Statü bu ihtimali de düşünmüştür. Talepte bulunan delegeler bu durumda FIFA'ya başvurabilir. Bu hüküm, uluslararası federasyonun ulusal yapının demokratik işleyişini nasıl gözettiğini gösteren somut bir örnektir.

Olağanüstü toplantının gündemi sonradan değiştirilemez. Gündemde seçim maddesi varsa, seçime gidilmesi kararı için delege tam sayısının yarıdan bir fazlasının oyu gerekir. Ardından olağanüstü seçim genel kurulu en geç otuz gün içinde toplantı yapar.

Bu yolla seçilen başkan ve kurullar dört yıllık yeni bir dönem başlatmaz. Aksine, bir sonraki seçimli olağan genel kurula kadar görev yapar. Dolayısıyla erken seçim, takvimi sıfırlamaz, yalnız kalan süreyi doldurur.

TFF başkanını kim, nasıl seçer?

Başkanı Genel Kurul'daki delegeler gizli oyla seçer. Statü, başkan seçiminin Yönetim Kurulu ve Denetleme Kurulu seçiminden önce yapılmasını şart koşar. Başkanın görev süresi dört yıldır. Süreç, Statü'ye göre şu adımlarla ilerler:

1. Aday, Genel Kurul'dan en geç yedi gün önce TFF Genel Sekreterliği'ne yazılı olarak başvurur.
2. Başvuruyla birlikte şartları taşıdığını gösteren belgelerin asıllarını sunar.
3. Statü'de sayılan TFF üyelerinden en az beşinin ıslak imzalı yazılı adaylık teklifini ekler. Tüzel kişi üyeler bu teklifi yetkili organ kararıyla verir.
4. Her üye yalnız bir aday gösterebilir. TFF, süresinde başvuran adayları toplantıdan altı gün önce başlayarak internet sitesinde ilan eder.
5. Aday, Genel Kurul günü delegelerin beşte birinin yazılı teklifini de Divan Kurulu'na sunar. Her delege de yalnız bir adayı destekleyebilir.
6. Delegeler gizli oyla oy kullanır; Divan Kurulu oyları açık tasnifle sayar.

Seçimi en fazla geçerli oyu alan aday kazanır. Oylar eşit çıkarsa seçimi tekrarlamak gerekir. Bu tablo, başkanlığa giden yolun iki ayrı destek eşiğinden geçtiğini gösterir. İlki üyelerden, ikincisi salondaki delegelerden gelir. Bu yüzden tek bir kulübün desteği hiçbir adayı tek başına aday yapamaz.

Başkan adayının hangi şartları taşıması gerekir?

Statü başkan adayları için açık bir uygunluk listesi koyar. Yönetim Kurulu adaylarında aranan şartlar da büyük ölçüde aynıdır. Statü'ye göre aday:

• 25 yaşını doldurmuş Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmalıdır,
• seçimden önceki beş yıl içinde toplam iki yıl hak mahrumiyeti cezası almamış olmalıdır,
• temerrüt halinde ya da kesinleşmiş vergi ve sosyal sigorta prim borcu bulunmamalıdır,
• Statü'de sayılan ağır suçlardan ve kasten işlenen bir suçtan iki yıldan fazla hapis cezasından mahkûm olmamalıdır,
• profesyonel liglerdeki bir kulüpte başkan ya da yönetici ise seçilirse derhal istifa edeceğine dair yazılı taahhüt vermelidir.

Son madde, çıkar çatışmasını baştan engellemeye yöneliktir. Çünkü ligleri düzenleyen kişinin aynı zamanda bir kulübün yöneticisi olması tarafsızlığı zedeler. Statü bu nedenle seçimden önce taahhüt ister, seçimden sonra da istifayı şart koşar.

Bu şartlar zamanla değişebilir. Örneğin yaş ya da ceza süresi gibi eşikler bir Genel Kurul kararıyla güncellenebilir. Bu yüzden belirli bir seçim için şartları tartışırken o tarihte yürürlükteki Statü metnini esas alın.

Başkanın görev ve yetkileri nelerdir?

Başkan TFF'nin yasal temsilcisidir ve federasyon adına imza atabilir. Bununla birlikte tek başına yöneten biri değildir. Statü onu, Genel Kurul ve Yönetim Kurulu kararlarını Genel Sekreterlik aracılığıyla uygulayan kişi olarak tarif eder.

Statü'deki başlıca görevler şunlardır:

• Genel Kurul ve Yönetim Kurulu kararlarını uygulamak,
• kurulların etkili çalışmasını sağlamak,
• Genel Sekreterin atanmasını ve görevden alınmasını teklif etmek,
• FIFA, UEFA, üyeler ve diğer kurumlarla ilişkileri yürütmek,
• yan kurulların kurulmasını ve üyelerini Yönetim Kurulu'na önermek,
• Yönetim Kurulu ve İcra Kurulu toplantılarına başkanlık etmek.

Yönetim Kurulu'nda oylar eşit çıkarsa başkanın oyu belirleyici olur. Başkan toplantıya katılamazsa birinci başkan vekili, o da yoksa ikinci başkan vekili başkanlık eder. Başkanlık ölüm, istifa ya da sürekli engel nedeniyle boşalırsa aynı sıra işler. Ancak bu durumda üç ay içinde yeniden seçim yapılması gerekir.

Yönetim Kurulu nasıl oluşur ve nasıl karar alır?

Yönetim Kurulu, Statü'nün tanımıyla TFF'nin icra organıdır. Kurul, başkan ile Genel Kurul'un seçeceği on dört üyeden oluşur. Genel Kurul ayrıca on dört yedek üye belirler. Bir üyelik boşalırsa kurul, yedekler arasından atama yapar. Üyelerin delege olması şart değildir, ama üyeyken delege olamazlar.

Kurul ilk toplantısında kendi üyeleri arasından başkan vekillerini seçer. Ardından çalışma düzeni şöyle işler:

• Kurul en az ayda bir toplantı yapar; daveti başkan gönderir.
• Beş üye toplantı isterse başkan en geç yirmi gün içinde toplantıyı yapmak zorundadır.
• Görüşmeye başlamak için üye tam sayısının salt çoğunluğu gerekir.
• Kararlar hazır bulunanların salt çoğunluğuyla çıkar; vekâletle oy geçersizdir.
• Çıkar çatışması doğabilecek görüşmelerden üye çekilmelidir.
• Art arda üç ya da bir yılda toplam beş toplantıya mazeretsiz katılmayan üyenin görevi sona erer.

Toplantılar halka açık değildir. Ancak kurul üçüncü kişileri davet edebilir; bu kişiler oy kullanamaz. Genel Sekreter de toplantılarda danışman olarak yer alır. Kararların tutanağa geçmesi zorunludur ve aksi kararlaştırılmadıkça kararlar hemen yürürlüğe girer.

Yönetim Kurulu hangi konularda yetkilidir?

Futbolun gündelik kurallarının neredeyse tamamı bu kurulun masasından çıkar. Statü'deki yetki listesi uzundur. Başlıcalarını şöyle özetleyebiliriz:

• takımları tescil etmek, ligleri ve grupları oluşturmak, yükselme ve düşme esaslarını belirlemek,
• maç sonuçlarını tescil etmek, maçları ertelemek, gün, saat ve yerini değiştirmek,
• futbolcu, antrenör, hakem ve sağlık personeli gibi kişilerin eğitimi ve kulüp değiştirme usullerini belirlemek,
• maçların yayınını düzenlemek ve yayın haklarını münhasıran yönetmek,
• disiplin, tahkim, kulüp lisans, etik ve uyuşmazlık çözüm kurullarının üyelerini atamak,
• yan kurulların üyelerini başkanın teklifiyle atamak, Genel Sekreteri atamak,
• bütçeyi hazırlamak ve Genel Kurul toplantılarını hazırlamak,
• görev alanındaki konularda talimat çıkarmak ve uygulamak.

Bu liste, maç saatlerinin neden federasyon kararıyla değişebildiğini de açıklar. Konunun yayın boyutunu Süper Lig maç saatleri ve yayın hakları yazısında ele aldık. Ligler arası geçiş kurallarının pratikte nasıl işlediğini görmek için 2. Lig ve 3. Lig'in yapısı yazısına da göz atabilirsiniz.

Statü'de yer almayan konularda ve mücbir sebep hallerinde nihai kararı da Yönetim Kurulu verir. Bu yetkiyi kullanırken FIFA ve UEFA kurallarını, hak ve adalet ilkelerini dikkate alır.

İcra Kurulu ve Genel Sekreterlik ne iş yapar?

Yönetim Kurulu ayda bir toplandığı için arada acil kararlar gerekebilir. İcra Kurulu tam bu boşluğu doldurur. Kurul; başkan, başkan vekilleri ve Yönetim Kurulu'nun belirleyeceği iki üyeden oluşur. Acil konularda oybirliğiyle karar alır.

İcra Kurulu kararları hemen yürürlüğe girer. Bununla birlikte Yönetim Kurulu bu kararları takip eden ilk toplantısında onaylar. Yani İcra Kurulu ayrı bir iktidar merkezi değil, Yönetim Kurulu'nun hızlı karar koludur.

Genel Sekreterlik ise federasyonun idari omurgasıdır. Başkanın önerisi üzerine Genel Sekreteri Yönetim Kurulu atar. Genel Sekreter de bu kurula karşı sorumludur. Görevleri arasında şunlar yer alır:

• Genel Kurul ve Yönetim Kurulu kararlarını uygulamak,
• kurulların toplantılarını düzenlemek ve tutanakların tutulmasını sağlamak,
• TFF hesaplarını mevzuata uygun tutmak ve yazışmaları yürütmek,
• üyeler, FIFA ve UEFA ile ilişkileri yürütmek.

Genel Sekreter delege olamaz ve başka bir organda üyelik üstlenemez. Böylece idareyi yürüten kişi, seçimle gelen organların yerine geçemez.

TFF nasıl yönetilir, hesapları kim denetler?

Mali denetim iki katmanlıdır. İç katmanda Denetleme Kurulu yer alır. Bu kurulu dört yıl için Genel Kurul seçer; mali konularda uzman beş asıl ve beş yedek üyeden oluşur. Kurul, federasyonun mali işlemlerini Genel Kurul adına denetler ve her yıl rapor hazırlar.

Rapor yalnız rakamlara bakmaz. Kaynakların etkin ve verimli kullanılıp kullanılmadığını, harcamaların federasyon faaliyetleri için yapılıp yapılmadığını da inceler. Ayrıca kurul raporunu Genel Kurul'dan en az on beş gün önce delegelere gönderir.

Dış katmanda bağımsız denetim vardır. Kanun, TFF hesaplarının spor sektöründe uluslararası denetim tecrübesi olan bağımsız bir kuruluşça yıllık olarak denetlenmesini ister. Aynı denetim şirketi aralıksız beş yıldan fazla görev yapamaz. Federasyon, Genel Kurul'un incelediği denetim raporlarını kamuoyuna duyurur.

Gelir tarafında Kanun; başvuru harçlarını, para cezalarını, sponsorluk gelirlerini, milli maç gelirlerini, tescil ve vize gelirlerini ve kulüplerin yayın gelirlerinden alınan payı sayar. Kulüplerin kendi gelir yapısını merak ediyorsanız kulüplerde A.Ş. modeli yazısı iyi bir başlangıçtır.

Hukuk kurulları hangi işlere bakar?

Kanun ve Statü, federasyonun yargı işlerini yönetimden ayırır. Hukuk kurullarını beş başlıkta sayabiliriz: Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, disiplin kurulları, Kulüp Lisans Kurulu, Etik Kurulu ve Tahkim Kurulu. İlk dördü ilk derece kurullarıdır; Tahkim Kurulu ise en üst mercidir.

Disiplin sürecinin adım adım nasıl işlediğini PFDK nasıl çalışır rehberinde ayrıntılı anlattık; burada yalnız yapıya odaklanıyoruz. Kulüp lisans tarafı için de kulüp lisanslama sistemi yazısına bakabilirsiniz.

Hukuk kurulları ne kadar bağımsızdır?

Kurulların üyelerini Yönetim Kurulu seçer. İlk bakışta bu, bağımsızlığı zayıflatan bir bağ gibi duruyor. Bu nedenle Kanun ve Statü, seçimden sonraki ilişkiyi sıkı kurallara bağlar. Amaç, atayan organın atanan kurula yön verememesidir.

• Hukuk kurullarının görev süresi dört yıldır ve Yönetim Kurulu'nun görev süresine bağlı değildir.
• Bir üye istifa etmedikçe ya da üyeliği kurallar gereği sona ermedikçe Yönetim Kurulu onun yerine yeni üye seçemez.
• Hiçbir organ, makam ya da kişi bu kurullara emir veremez, tavsiye ve telkinde bulunamaz.
• İl disiplin kurulları dışındaki kurul üyeleri, Yönetim Kurulu huzurunda tarafsızlık beyanı verip yemin ederek göreve başlar.
• Üyeler görevleri süresince federasyonun başka bir kurulunda ya da bir üye kulüpte görev alamaz.
• Bağımsızlıktan ciddi şüphe doğuran bir durum varsa üye ilgili dosyadan derhal çekilmek zorundadır.

Kanun ayrıca ilk derece kurullarının tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı ilkelerine uygun yargılama yapmasını ister. Bunun yanında Statü, kurul üyelerinin ağır kusur dışında verdikleri kararlardan sorumlu tutulamayacağını da yazar.

Bağımsızlık konusunda yargı da söz sahibidir. Anayasa Mahkemesi, Tahkim Kurulu üyelerinin Yönetim Kurulu tarafından seçilmesine ilişkin kanun ibaresini iptal etmiştir (E.2022/85, K.2025/131). Karar, belirli bir süre sonra yürürlüğe girecek şekilde verilmiştir. Bu nedenle Tahkim Kurulu'nun seçim usulü yeni bir düzenlemeyle değişebilir. Güncel durumu mevzuat.gov.tr'deki kanun metninden kontrol edin.

Tahkim Kurulu yapının neresinde durur?

Kanun, Tahkim Kurulu'nu bağımsız ve tarafsız bir zorunlu tahkim mercii olarak tanımlar. Kurul, TFF'nin en üst hukuk kuruludur. Federasyon organlarının ve kurullarının kararlarına karşı yapılan başvurularda nihai kararı verir. Yönetim Kurulu'nun çıkardığı talimatlara karşı da başvuru adresi bu kuruldur.

Bu yapının anayasal bir dayanağı vardır. Anayasa'nın 59. maddesine göre spor federasyonlarının spor faaliyetlerinin yönetimine ve disiplinine ilişkin kararlarına karşı ancak zorunlu tahkim yoluna başvurulabilir. Tahkim kurulu kararları kesindir ve bunlara karşı hiçbir yargı merciine gidilemez.

Kanun yine de bir ayrım yapar. Tahkim Kurulu'nun futbolun yönetimi ve disiplini dışındaki kararlarına karşı, tebliğden itibaren bir ay içinde Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre iptal davası açılabilir. Öte yandan Statü, Tahkim Kurulu kararlarına karşı Spor Tahkim Mahkemesi'ne itiraz edilemeyeceğini de yazar.

Başvuru süresi kanunda yedi gündür. Talimata karşı süre talimatın internet sitesinde yayımından, karara karşı ise tebliğden itibaren işler. İtiraz dilekçesinin içeriği ve kurulun karar süreleri gibi usul ayrıntıları ise Tahkim Kurulu Talimatı'ndadır; bu ayrıntıları kardeş yazımızda ele aldık.

Merkez Hakem Kurulu nasıl çalışır?

Hakem atamaları en çok tartışılan konulardan biridir. Bu yüzden Merkez Hakem Kurulu'nun yapının neresinde durduğunu bilmek önemlidir. Statü onu bir hukuk kurulu olarak değil, bir yan kurul olarak sayar. Yine de kurulun görevinde bağımsız olduğunu açıkça yazar.

• Kurul bir başkan ile sekiz üyeden oluşur.
• Üyeler, faal hakemliği atamadan en az bir yıl önce bırakmış kişiler arasından gelir.
• Başkan dahil en fazla üç üye, spor alanında deneyimli ama hakemlik yapmamış kişilerden olabilir.
• Kurul, federasyon kapsamındaki resmî ve özel maçlara hakem ve gözlemci atar.
• Oyun kurallarına ilişkin uyuşmazlıkları karara bağlar, il ve ilçelerde yerel hakem kurulları kurar.
• Hakemleri eğitir ve klasmanlara ayırır.

Önemli bir ayrıntı daha vardır. Hukuki sonuç doğurabilecek ve Tahkim'e taşınabilecek hakem kurulu kararlarını Yönetim Kurulu onaylar. FIFA Statüsü de üye federasyonlardan, doğrudan federasyona bağlı bir hakem kurulu oluşturmasını ister. Klasman sistemini merak ediyorsanız klasman hakemliği yazısına bakabilirsiniz.

Diğer yan kurulların kararları bağlayıcı mıdır?

Statü'de sayılan yan kurullar şunlardır: Merkez Hakem Kurulu, Temsilciler Kurulu, Sağlık Kurulu, Dış İlişkiler Kurulu ile Fair Play ve Sosyal Sorumluluk Kurulu. Yönetim Kurulu gerekirse başka yan kurullar ve belirli süreli geçici kurullar da oluşturabilir.

Kural olarak bu kurulların görüş, öneri ve raporları istişari niteliktedir. Yani federasyon başkanı ya da Yönetim Kurulu onaylamadıkça hüküm doğurmaz. Ancak Statü bazı kurullara kendi alanında doğrudan görev de verir. Örneğin Temsilciler Kurulu maçlara temsilci atar; Sağlık Kurulu'na bağlı bir dopingle mücadele alt kurulu çalışır.

Yan kurulların görev süresi Yönetim Kurulu'nun görev süresiyle sınırlıdır. Bu, hukuk kurullarından en önemli farktır. Çünkü yeni bir yönetim, yan kurulları yeniden şekillendirebilir; hukuk kurullarının dört yıllık süresi ise yönetimden bağımsız işler.

FIFA ve UEFA, TFF'nin yönetimine nasıl etki eder?

TFF ulusal düzeyde özerktir, ama uluslararası bir sistemin parçasıdır. Statü, FIFA ve UEFA'nın statü, talimat ve kararlarına uyulacağını açıkça yazar. Oyun kurallarını ise yalnız IFAB belirler ve değiştirir. Dolayısıyla TFF bir oyun kuralını kendi başına değiştiremez, yalnız uygulamasını düzenler. Bu açıdan TFF nasıl yönetilir sorusunun bir kısmının cevabı Zürih ve Nyon'daki kurallarda yatar.

FIFA Statüsü üye federasyonlardan belirli yönetişim ilkeleri ister. Bunların başlıcaları şunlardır:

• federasyonun işlerini bağımsız ve üçüncü tarafların uygunsuz etkisi olmadan yürütmesi,
• organlarının federasyon içinde, tam bağımsızlığı güvenceye alan demokratik bir usulle seçilmesi ya da atanması,
• yargı organlarının bağımsız olması, yani güçler ayrılığı,
• karar süreçlerinde çıkar çatışmasından kaçınılması,
• hesapların her yıl bağımsız denetimden geçmesi.

Bu yükümlülüklerin ihlali FIFA yaptırımlarına, en ağır biçimde üyeliğin askıya alınmasına yol açabilir. Askıya alınan federasyon üyelik haklarını kullanamaz. Avrupa kupalarına katılım ise ayrıca UEFA kurallarına ve kulüp lisansına bağlıdır. Avrupa kupalarına giden yolu UEFA ülke puanı sistemi yazısında anlattık.

TFF'nin il teşkilatı nasıl çalışır?

Federasyonun Ankara'daki merkezi tek başına bütün ülkeye yetmez. Statü, yurt içi teşkilatı esnek bırakır. Yönetim Kurulu gerekli gördüğü illerde fahri futbol temsilcisi atayabilir ya da bölge müdürlükleri ve temsilcilikler kurabilir.

Bu temsilciler federasyonun verdiği görevleri yerine getirir. Ayrıca bölgelerindeki önemli olayları ve sorunları merkeze iletir. Böylece merkez, sahadaki gelişmeleri bu temsilciler aracılığıyla izler. Disiplin tarafında ise her il merkezinde bir il disiplin kurulu çalışır.

Amatör liglerin kademeli yapısı da bu örgütlenmeye dayanır. Yerelden bölgesel lige uzanan basamakları amatör lig yapısı yazısında bulabilirsiniz. Antrenör eğitiminin federasyon içindeki yerini görmek için de antrenörlük lisansı rehberine bakabilirsiniz.

Futbol okulları da bu sistemin bir parçasıdır. Federasyonun futbol okulları talimatı, okulların yetki belgesi almasını zorunlu tutar. Bulunduğunuz şehirdeki okulları, örneğin İstanbul futbol okulları sayfasından karşılaştırabilir ve yetki belgesini sorabilirsiniz.

TFF nasıl yönetilir sorusu veli ve kulüp için neden önemli?

Yapıyı bilmek, doğru kapıyı çalmayı kolaylaştırır. Örneğin bir maç cezası disiplin kurulunun işidir; bir sözleşme alacağı ise Uyuşmazlık Çözüm Kurulu'nun alanına girer. Bir ligin kuralı müsabaka statüsünde, okulların şartları ise ilgili talimatta yazar. Yanlış adrese gitmek, çoğu zaman süre kaybı demektir. Kısacası TFF nasıl yönetilir sorusunun en pratik cevabı, hangi işin hangi kurula ait olduğunu bilmektir.

Pratikte işinize yarayacak birkaç alışkanlık şunlardır:

• Bir kurala dayanmadan önce ilgili talimatın tff.org'daki son halini indirin.
• Disiplin ve tahkim sürelerini tebliğ tarihine göre hesaplayın; yedi günlük süre kısadır.
• Hukuki bir uyuşmazlıkta spor hukuku alanında çalışan bir avukattan destek alın.
• Çocuğunuzun okuluyla ilgili bir sorun yaşarsanız önce okulla, sonra yetkili mercilerle yazılı iletişim kurun.

Bu yazı bilgi amaçlıdır ve hukuki tavsiye yerine geçmez. Somut bir dosyada haklarınızı ve sürelerinizi bir hukukçuyla birlikte değerlendirin. Bir futbol okuluyla yaşadığınız sorunu paylaşmak isterseniz futbol okulu şikâyet sayfası da elinizin altında.

Kaynaklar

• Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun, Kanun No. 5894, güncel metin. mevzuat.gov.tr
• Türkiye Futbol Federasyonu Statüsü, güncel metin. tff.org
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, madde 59 (Sporun geliştirilmesi ve tahkim). mevzuat.gov.tr
• FIFA Statutes, May 2024 edition. fifa.com