Üçüncü Forma Ne Demek? İç Saha, Deplasman ve Alternatif Forma Farkı

Gündelik dilde bu sete alternatif forma, yedek forma ya da sadece "üçüncü" de denir. Yayıncılar ve taraftarlar bazen sezon içinde tanıtılan özel tasarımları da bu adla anar. Bu yüzden kavramın sınırlarını kural metinleri üzerinden çizmek, kafa karışıklığını giderir.

Bu rehberde üç forma türünün farkını, kuralların kaç set istediğini, hangi formanın hangi maçta giyileceğine kimin karar verdiğini ve amatör takımlar için pratik çözümleri anlatıyoruz. İki takımın aynı renge çıktığı anlarda hakemin izlediği yolu ise aynı renk forma yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

İç saha, deplasman ve üçüncü forma arasındaki fark nedir?

Aslında üç formanın farkı, kullanım önceliğinde yatar. İç saha forması kulübün asıl renklerini taşır ve kimliğinin parçasıdır. Deplasman forması, iç saha formasıyla belirgin bir zıtlık oluşturan ikinci settir. Sonuncusu ise iki setin de rakiple karıştığı durumlar için hazırlanan ek seçenektir.

Tablodaki adlar sahayı anlatsa da kurala dönüşmüş bir zorunluluk değildir. Ev sahibi takım da bazen deplasman ya da üçüncü formasıyla oynayabilir. Çünkü forma seçimini saha değil, renk kontrastı belirler. Deplasman kavramının genel anlamı için deplasman ne demek yazımıza bakabilirsiniz.

Forma kelimesi ve forma seti neyi kapsar?

Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük, forma kelimesinin İtalyancadan geldiğini belirtir. Sözlüğe göre forma, öğrencilerin, sporcuların ve bazı mesleklerde çalışanların giydiği, bağlı bulundukları okulu, spor kulübünü veya mesleği gösteren tek tip giysidir. Yani forma, tanımı gereği bir aidiyet işaretidir.

Öte yandan futbol kurallarında tek bir üst giysiden daha geniş bir kavram öne çıkar. TFF'nin Sportif Ekipman Talimatı, forma setini futbolcuların maçta kullandığı forma, şort ve çoraplardan oluşan kıyafet olarak tanımlar. Dolayısıyla "üçüncü forma" derken çoğu zaman yalnızca üst giysiyi değil, şort ve çorapla birlikte bütün seti kastederiz.

Bu ayrım pratikte de önemlidir, çünkü renk çakışmasında bazen yalnızca şortu ya da çorabı değiştirmek yeterli olur. Hem TFF hem de UEFA düzenlemeleri, farklı onaylı setlerin parçalarını birleştirip yeni bir kombinasyon oluşturmaya izin verir. Böylece bir takım, üçüncü formaya hiç ihtiyaç duymadan sorunu çözebilir.

Alternatif forma, yedek forma ve özel forma aynı şey mi?

Bu ifadeler birbirine yakındır, ama kural metinlerinde farklı yerlere oturur. Kısaca ayırmak gerekirse şöyle bir tablo çıkar.

• Yedek forma seti: TFF talimatı iç saha, dış saha ve yedek forma setlerinden söz eder. Günlük dildeki karşılığı çoğu zaman bu yedek settir.
• Alternatif forma: UEFA düzenlemeleri finallerde birinci ve ikinci formanın yanında "onaylı diğer alternatif" saha oyuncusu kıyafetinden söz eder. Bu ifade de aynı kavrama yakındır.
• Müsabakaya özel forma: TFF talimatına göre kulüplerin tek bir maç için tescil ettirdiği formadır ve yalnızca o maçta giyilebilir.
• Kaleci forması: ayrı bir settir; saha oyuncularının formalarıyla aynı sayıma girmez.

Görüldüğü gibi "üçüncü" sözcüğü bir sıra numarasıdır, resmî bir kategori adı değildir. Bir kulüp dört ya da beş set onaylatabilir ve bunlardan hangisini üçüncü diye tanıttığı bir pazarlama tercihidir.

Okurun dikkat etmesi gereken nokta şudur: haberde "özel forma" geçiyorsa çoğu zaman tek maçlık bir tasarımdan, "üçüncü" geçiyorsa sezon boyunca giyilebilecek bir setten söz ediliyordur.

Kurallar kaç forma setini zorunlu tutar?

Ancak oyun kurallarının kendisi forma sayısı belirlemez. IFAB'ın Kural 4 metni yalnızca sonucu ister: iki takım birbirinden ve maç görevlilerinden ayırt edilebilen renkler giymelidir; her kaleci de diğer oyunculardan ve görevlilerden ayrışmalıdır. Kaç set bulundurulacağı ise yarışma düzenleyicisinin konusudur.

Buna karşılık TFF talimatı bu konuda lig düzeyine göre farklı kurallar koyar. En üst iki profesyonel ligdeki kulüpler, biri diğerlerinden farklı renkte olmak üzere en az üç, en fazla beş forma setini belirleyip TFF onayına sunar. İç saha ve dış saha için belirlenen setler birbirinden ve kaleci setinden açıkça farklı olmalıdır. Diğer profesyonel liglerde ise kulüpler biri açık, biri koyu renk en az iki set bulundurur ve talimat bu liglerde set sayısına üst sınır koymaz.

UEFA'nın ekipman düzenlemesi de iki ana set arasında net kontrast ister. Bir set ağırlıklı koyu renkteyse diğeri ağırlıklı açık renkte olmalıdır. Takımların ayrıca birbirinden ve iki saha setinden ayrışan en az iki kaleci kıyafeti bulundurması gerekir. Güncel ayrıntılar için UEFA düzenlemelerine bakmak gerekir.

Üçüncü forma neden bu kadar yaygınlaştı?

Bu setin yaygınlaşmasının iki ana nedeni vardır: renk sorunu ve ticari değer. Renk tarafında mantık basittir. Bir takımın iç saha forması kırmızı, deplasman forması beyazsa, kırmızı-beyaz çubuklu bir rakiple oynarken iki seçenek de sorun yaratabilir. Üçüncü renk, örneğin lacivert ya da siyah, bu sorunu çözer.

Öte yandan ticari tarafta her yeni set, taraftar için yeni bir ürün demektir. Kulüpler ve forma üreticileri üçüncü formalarda daha cesur renkler, eski dönemlere gönderme yapan desenler ya da şehirle ilgili motifler deneyebilir. İç saha formasında kulüp renklerinden uzaklaşmak tartışma yaratabilirken, üçüncü forma bu deneyler için daha serbest bir alan sunar.

TFF talimatının en üst iki ligde "biri diğerlerinden farklı renkte" set istemesi, bu iki ihtiyacı bir arada karşılar. Böylece kulüp hem sahada renk sorununu çözer hem de tasarımda esneklik kazanır.

Yine de her kulübün üçüncü formaya ihtiyacı yoktur. Rengi rakiplerinin çoğundan kolayca ayrışan bir kulüp, iki setle sezonu sorunsuz tamamlayabilir. Bu yüzden ek setin varlığı, kulübün renk düzenine ve ticari stratejisine göre değişir.

Hangi maçta hangi formanın giyileceğine kim karar verir?

Profesyonel liglerde karar zinciri birkaç aşamalıdır. TFF talimatına göre en üst iki ligdeki maçların formalarını, federasyonun belirlediği süre içinde Futbol Yönetim Sistemi üzerinden önce ev sahibi kulüp seçer. Ardından konuk kulüp seçimini yapar ve TFF seçimlerin uygunluğunu inceler.

Seçilen formalar karışıklığa yol açarsa TFF bir sıra izler. Önce misafir takımın kaleci forması, sonra misafir takımın forması, ardından ev sahibi kaleci forması ve en son ev sahibi takım forması değişir. Ardından federasyon onayladığı formaları kulüplere bildirir; kulüpler bunları maç günü organizasyon toplantısında dördüncü hakeme göstermek ve sahaya bu formalarla çıkmak zorundadır.

Yine de son söz sahadaki hakemindir. Talimata göre takımların forma setleri karışıklığa yol açarsa, hangi setlerin giyileceğine müsabaka hakemi karar verir.

1. Ev sahibi kulüp seçer.
2. Konuk kulüp seçer.
3. Federasyon uygunluğu inceler, gerekirse değişiklik ister.
4. Kulüpler organizasyon toplantısında formaları gösterir.
5. Maç günü çakışma varsa hakem karar verir.

UEFA turnuvalarında da benzer bir öncelik sırası vardır; hakem yerinde karışıklık görürse ev sahibi takım değiştirir.

Takımlar deplasman formasını her zaman deplasmanda mı giyer?

Hayır. Adı "deplasman" olsa da takımlar bu formayı renk kontrastı gerektiğinde giyer. Rakibin renkleri ev sahibinin iç saha formasıyla çakışmıyorsa, konuk takım deplasmanda bile iç saha formasıyla oynayabilir. Tersine, bazı durumlarda ev sahibi takımın da forma değiştirmesi gerekebilir.

UEFA düzenlemesi bunun ilginç bir örneğini finaller için verir. Düzenlemeye göre finalde iki takım da kural olarak birinci tercih formalarını giyer. Çakışma olursa, deplasman takımı olarak belirlenen taraf ikinci tercih ya da onaylı başka bir alternatif formayı giyer. Hâlâ çakışma varsa kıyafetlere UEFA yönetimi hakemle görüşerek karar verir.

Yani bu düzen, forma adlarının sahadan çok öncelik sırasını anlattığını gösterir. İç saha forması birinci tercih, deplasman forması ikinci tercih, üçüncü forma ise üçüncü tercihtir.

Bununla birlikte taraftar açısından bu durum bazen şaşırtıcıdır. Kendi stadında takımını alışılmadık bir renkte görmek, özellikle kulübün özel bir tanıtım yaptığı maçlarda mümkündür. Kulüpler bu tür maçlardaki formayı çoğu zaman önceden duyurur ve federasyon onayına sunar.

Forma setinin parçalarını karıştırmak sorunu çözer mi?

Çoğu zaman çözer ve bu, en az bilinen ama en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Bir renk çakışmasında bütün seti değiştirmek yerine yalnızca şortu ya da çorabı değiştirmek, takımları birbirinden ayırmaya yetebilir. Bu yöntem sayesinde kulüpler sınırlı sayıda setle çok sayıda kombinasyon üretebilir.

TFF talimatı bu yöntemi açıkça tanır. Kulüpler formayı, şortu ve çorabı sistem üzerinden ayrı ayrı seçerek yeni setler oluşturabilir. Onay aşamasında renkler karışıklığa yol açarsa, TFF de forma, şort ve çoraplarda değişiklik yaparak yeni bir set oluşturabilir.

UEFA düzenlemesi de aynı mantığı taşır. Buna göre bir takımdan, görünür kontrast sağlamak için onaylı saha oyuncusu ya da kaleci kıyafetlerinin parçalarını birleştirmesi istenebilir. Örneğin forma birinci setten, şort ikinci setten gelebilir.

• Yalnızca şort değişimi: üst renkler farklı, şortlar aynıysa yeterli olabilir.
• Yalnızca çorap değişimi: ikili mücadelelerde ayak bölgesindeki karışıklığı giderir.
• Tam set değişimi: üst renkler çakışıyorsa gerekir.

Amatör takımlar için de bu yöntem değerlidir. İki farklı renkte çorap ve şort bulundurmak, tam bir set satın almaktan çok daha ucuz bir çözümdür.

Hakem ekibinin rengi de forma seçimini etkiler mi?

Evet, etkiler. IFAB Kural 4, iki takımın yalnızca birbirinden değil maç görevlilerinden de ayırt edilebilecek renkler giymesini ister. Bu yüzden sahadaki renk uyumu yalnızca iki takım arasında değil, hakem ekibini de içeren bir denklemdir.

UEFA düzenlemesi bu denklemi bir öncelik sırasıyla çözer. Önce ev sahibi saha oyuncularının kıyafeti, sonra deplasman takımının saha oyuncuları, ardından ev sahibi ve deplasman kalecileri, en son da hakem ekibi gelir. Uygun kontrast bulunamazsa sıranın tersinden başlayarak değişiklik istenebilir. Yani gerekirse önce hakem ekibi renk değiştirir.

Türkiye'de hakemlerin maçta giyeceği ekipmanı TFF belirler. Talimat bu konuda federasyona yetki verir. Böylece hakem ekibi, farklı renklerde formalarla maça gelerek takımların seçimine uyum sağlayabilir.

Renk düzeni ısınma yeleklerine kadar uzanır. TFF talimatı, kulüplerin ısınma yeleklerini medya, güvenlik, top toplayıcı ve kulüp görevlileri gibi gruplara ayrılmış renkler dışında, rakip takım ve hakemlerle karışıklık yaratmayacak renklerde seçmesini ister. Bu ayrıntı, sahadaki herkesin rolünün renginden okunabilmesini sağlar.

Kaleci formaları üçüncü forma düzeninde nerede durur?

Kaleci formaları ise saha oyuncularının üçlü düzeninin dışında kalır. IFAB Kural 4 her kalecinin diğer oyunculardan ve maç görevlilerinden ayırt edilebilir renk giymesini ister. TFF talimatı da kalecilerin forma setlerinin diğer oyunculardan ve hakemlerden bariz biçimde farklı renkte olmasını şart koşar.

Bu nedenle kulüpler kaleciler için de birden fazla set hazırlar. UEFA düzenlemesi, takımların birbirinden ve iki saha setinden ayrışan en az iki kaleci kıyafeti bulundurmasını ister. TFF talimatı da kaleci setlerini aynı onay ve izin usulüne bağlar.

Dolayısıyla pratikte bir maç için dört farklı rengin uyumu gerekir: iki takımın saha oyuncuları, iki kaleci ve hakem ekibi. Bu yüzden bir takımın üçüncü forma seçimi, kendi kalecisinin rengini de etkileyebilir. Örneğin üçüncü forma koyu yeşilse, kaleci yeşil tonlardan uzak bir renk seçmek zorunda kalır.

Kaleci rengiyle ilgili ayrıntılı kuralları ve iki kalecinin aynı renge çıktığı durumu kaleci forması rengi yazımızda anlattık.

Müsabakaya özel forma nedir ve üçüncü formadan farkı ne?

Müsabakaya özel forma, kulübün tek bir maç için hazırladığı ve yalnızca o maçta giyebildiği formadır. Bir yıl dönümü, bir anma günü ya da özel bir kampanya için tasarlanabilir. Üçüncü forma ise sezon boyunca, ihtiyaç doğdukça kullanılabilen bir settir.

TFF talimatı bu formaları ayrıca düzenler. Kulüpler maçtan en az 15 gün önce başvurmak, TFF'den onay almak ve sezon içinde üçten fazla olmamak kaydıyla müsabakaya özel forma tescil ettirebilir. Talimat, bu formanın kulübün belirlediği maç dışında kullanılamayacağını da açıkça yazar.

Bu ayrım, haberlerdeki "özel forma" ifadesini doğru okumayı sağlar. Tek maçlık bir tasarım, sezonun geri kalanında sahaya çıkmaz.

Sezon içinde yeni forma eklenebilir mi?

Evet, ama sınırlı biçimde. TFF talimatına göre sezon başında tescil edilen forma setlerinde sezon içinde bir kez değişiklik yapılabilir ya da toplam beş set sınırını aşmamak kaydıyla yeni set eklenebilir. Yeni set için maçtan en az 15 gün önce başvuru yapmak ve TFF onayı almak gerekir.

Ayrıca talimat bir esneklik daha tanır. Sezon içinde forma setleri karışıklığa yol açarsa, kulüpler TFF onayıyla yeni şort, çorap ve kaleci forması ekleyebilir. Bu hüküm, yeni bir set üretmeden renk sorununu çözmenin pratik bir yoludur.

Sezon sonuna dönük bir hüküm de yer alır. Kulüpler, bir defaya mahsus ve TFF onayıyla, sezonun son dört maçında kullanmak şartıyla forma setlerinden birini değiştirebilir. Bu kural, sezon sonunda yeni bir tasarımın tanıtılmasına olanak verir.

• Sezon içinde bir kez set değişikliği ya da yeni set
• Toplam beş set sınırı
• Karışıklıkta ek şort, çorap ve kaleci forması
• Son dört maç için bir defalık değişiklik

Bu kurallar profesyonel ligler içindir ve değişebilir. Güncel metni TFF'den kontrol etmek gerekir.

Kötü hava forma seçimini nasıl etkiler?

Hava koşulları da forma seçimini etkileyebilir. Kar, yoğun sis ya da yağmurlu bir akşam maçında bazı renkler sahada ayırt edilmesi zor hâle gelir. Örneğin karla kaplı bir zeminde beyaz forma, topu ve çizgileri izlemeyi zorlaştırabilir.

TFF talimatı bu duruma yönelik bir hüküm içerir. Elverişsiz hava şartları nedeniyle TFF, kulüplere yapacağı bildirimle sistem üzerinden iki forma seti seçilmesini isteyebilir. Bu durumda kulüpler, onaylanan iki seti de maça getirmek zorundadır. Böylece maç günü havanın durumuna göre son karar verilebilir.

Bu hüküm, ek setlerin sadece rakip renginden değil, doğa koşullarından da kaynaklanan bir ihtiyaç olduğunu gösterir. Kulüplerin farklı tonlarda birden fazla set bulundurması, beklenmedik koşullarda maçın sorunsuz oynanmasını sağlar.

Üstelik ışık da bir etkendir. Talimat, sportif ekipmanın ışık, basınç ya da su gibi dış etkenlerle renk değiştirmemesini ve hakemleri ya da seyirciyi rahatsız edecek biçimde ışığı yansıtmamasını ister. Bu kural, gece maçlarında projektör altında parlayan kumaşların önüne geçer.

Ek forma setleri kulüp kimliğini zayıflatır mı?

Bu soru taraftarlar arasında sık tartışılır. Bir görüşe göre her sezon yeni renkler denemek, kulübün geleneksel renklerinin değerini azaltır. Diğer görüşe göre ise ek setler kimliği zayıflatmaz, çünkü iç saha forması kulübün asıl yüzü olarak kalır.

Kural metinleri bu tartışmaya dolaylı bir cevap verir. TFF talimatı kulüplerin formada, şortta ve çorapta en fazla dört renk kullanmasına izin verir. Arma ve kulüp logosu ise her sette aynı yerde, göğüs hizasında durur. Böylece renk değişse de kulübün işareti sabit kalır.

Birçok kulüp, ek setlerde bile kendi tarihine gönderme yapmayı tercih eder. Örneğin kulübün kuruluş dönemindeki bir rengi, şehrin bir sembolünü ya da eski bir forma desenini yeniden yorumlar. Bu yaklaşım, yeni bir ürünü kulübün hikâyesine bağlar.

Sonuçta denge önemlidir. Kulüp renklerinden tamamen kopan tasarımlar tepki alabilirken, kimliği yeniden yorumlayan tasarımlar çoğu zaman taraftarda karşılık bulur. Bu da formanın yalnızca bir giysi değil, aidiyet işareti olduğunu bir kez daha gösterir.

Taraftar için hangi formayı almak mantıklı?

Taraftar açısından forma seçimi kişisel bir tercihtir, ama birkaç pratik nokta kararı kolaylaştırır. İç saha forması kulübün kalıcı renklerini taşıdığı için çoğu zaman en uzun süre "güncel" hissettiren seçenektir. Ek setler ise daha deneysel tasarımlar taşıdığı için kişisel zevke daha çok hitap eder.

• Uzun süre giymek istiyorsanız kulübün geleneksel renklerini taşıyan iç saha formasını düşünün.
• Farklı bir tasarım arıyorsanız deplasman ya da üçüncü forma daha özgün olabilir.
• Çocuk için alıyorsanız büyüme payını ve yıkama kolaylığını öne alın.
• Satın almadan önce ürünün lisanslı olduğunu kontrol edin.

Lisanslı ürünü taklitten ayırmanın yollarını orijinal forma rehberimizde anlattık. Bütçe planlarken kulüp formasının futbol okulunun maç formasının yerine geçmediğini de hatırlatmak gerekir.

Bu setler bazen yalnızca kısa bir süre satışta kalır. Bu durum bazı taraftarlar için koleksiyon değeri yaratır, bazıları için ise satın alma kararını aceleye getirir. Fiyatı ve ihtiyacı dengelemek en sağlıklı yoldur.

Amatör takımlarda ve futbol okullarında üçüncü forma gerekir mi?

Çoğu amatör takım ve futbol okulu için üçüncü forma gerekli değildir. Bu düzeyde en pratik çözüm, biri açık biri koyu iki set bulundurmak ve ayrıca bir takım renkli yelek ya da önlük taşımaktır. Yelek, iki setin de çakıştığı nadir durumlarda hızlı bir çözüm sunar.

Amatör liglerde kural, ilgili yerel talimata ve organizasyona göre değişir. Bu yüzden takım yöneticisinin sezon başında lig ya da turnuva kuralını okuması ve rakip takımların renklerini öğrenmesi gerekir. Bazı turnuvalar forma rengini fikstürle birlikte duyurur.

Futbol okullarında ise forma paketi çoğu zaman antrenman ve maç formalarından oluşur. Velinin ek bir set satın alması gerekip gerekmediği okulun düzenine bağlıdır. Okul kayıt görüşmesinde paketin kapsamını sormak, sonradan beklenmedik masrafları önler. Bu masrafların ayrıntısını aidat dışı masraflar yazımızda topladık.

Ayrıca çocuk maçlarında yelek kullanımı bir de güvenlik avantajı taşır. Renkleri net ayrışan iki takım, çocukların pas ve savunma kararlarını kolaylaştırır. Küçük yaşlarda renk karmaşası, oyun keyfini ve öğrenmeyi zayıflatabilir.

Maç günü forma çantasını nasıl hazırlamalısınız?

Renk çakışmasının en sık nedeni, takımın yanlış formayla sahaya gelmesidir. Bu yüzden maç günü hazırlığı, forma seçiminin kendisi kadar önemlidir. Profesyonel kulüplerde bu işi çoğu zaman malzemeci yürütür; görevlerini malzemeci ne demek yazımızda anlattık. Amatör takımlarda ise takım yöneticisi ya da antrenör aşağıdaki listeyi kullanabilir.

1. Rakibin forma renklerini maçtan önce öğrenin.
2. Açık ve koyu iki seti, şort ve çoraplarıyla birlikte hazırlayın.
3. Kaleci için iki farklı renkte forma ekleyin.
4. Bir takım renkli yelek ya da önlük bulundurun.
5. Forma numaralarının eksiksiz ve okunaklı olduğunu kontrol edin.
6. Kaleci eldivenlerini ve yedek çorapları unutmayın.

Forma altındaki tayt ve iç giysinin rengi de kurala bağlıdır. IFAB, iç giysinin kol rengine uymasını ister; bu kuralı tayt ve renk kuralı yazımızda açıkladık.

Maç sırasında yırtılan ya da kana bulanan bir formayı değiştirmek gerekirse, yedek formanın aynı renk ve numarada olması işinizi kolaylaştırır.

Üçüncü forma hakkında hangi yanlışlar yaygındır?

Bu kavram etrafında bazı yanlış inançlar dolaşır. Kural metinleri bu inançların çoğunu düzeltir.

• Sık duyulan "deplasman forması yalnızca deplasmanda giyilir" bilgisi yanlıştır: seçimi renk kontrastı belirler.
• "Her takımın üçüncü forması olmak zorundadır" görüşü eksiktir: zorunluluk lige göre değişir; IFAB sayı belirlemez.
• "Üçüncü forma ile özel forma aynıdır" düşüncesi doğru değildir: özel forma tek maçlık, üçüncü forma sezonluktur.
• "Takım istediği formayı seçer" inancı eksiktir: profesyonel liglerde seçim federasyon onayından geçer, son söz hakemdedir.
• "Renk çakışması maçı iptal ettirir" düşüncesi yanlıştır: parça değişimi ya da yelekle sorun genellikle çözülür.

Bu yanlışlar daha çok amatör maçlarda sorun yaratır, çünkü orada federasyon onayı gibi bir ön kontrol çoğu zaman bulunmaz. Takım yöneticisinin rakibin renklerini maçtan bir gün önce sorması, bu sorunların büyük kısmını önler. Profesyonel liglerde süreç önceden işlediği için sahada sürprize nadiren rastlanır.

Maç sırasında forma değiştirmek gerekirse ne olur?

Bazen sorun ancak maç başladıktan sonra ortaya çıkar. Örneğin ışık değişince iki takımın renkleri birbirine yaklaşabilir ya da bir oyuncunun forması yırtılabilir. Böyle durumlarda hakemin kararı belirleyicidir.

UEFA düzenlemesi, hakem yerinde iki takımın renklerinin karışıklık yaratabileceğine karar verirse ev sahibi takımın kıyafet değiştirmesini öngörür. TFF talimatı da karışıklık durumunda setler konusunda kararı müsabaka hakemine bırakır. Bu yüzden takımların yedek setleri maç boyunca hazır tutması gerekir.

Öte yandan tek bir oyuncunun forması söz konusuysa durum daha basittir. Kanlı ya da yırtık formayı değiştirmek için oyuncunun kısa bir süre sahadan çıkması ve yeni formayla hakemin izniyle dönmesi gerekebilir. Bu konuyu maç sırasında forma değiştirmek yazımızda ayrıntılandırdık.

Amatör maçlarda en hızlı çözüm yine yeleklerdir. Hakem, oyunu kısa süre durdurup bir takıma yelek giydirerek renk sorununu birkaç dakikada çözebilir.