Bölgesel Amatör Lig (BAL) Nedir? Katılım Şartları ve Yükselme Sistemi

Bu tanım TFF'nin kendi statü metnine dayanıyor. Statü, ligi açıkça "Türkiye'nin en üst amatör futbol ligi" diye anlatır. Yani BAL profesyonel bir lig değildir. Ancak adı da gösterdiği gibi profesyonelliğe giden son amatör basamaktır.

Bu yazı, ligin genel yapısını başka bir rehberde okumuş olan okura farklı bir bakış sunar. Genel basamakları amatör ligin nasıl işlediğini anlatan yazıda bulabilirsiniz. Burada ise tek bir soruya odaklanıyoruz: BAL oyuncu, veli, antrenör ve kulüp için ne anlama geliyor?

Bölgesel Amatör Lig'in adı neden değişti ve BAL ile PGL aynı lig mi?

Evet, aynı ligden söz ediyoruz. TFF statüsü, ligin isimlendirme yetkisinin yalnızca TFF Yönetim Kurulu'na ait olduğunu yazar. Kurul bu yetkiyle ligi Profesyonelliğe Geçiş Ligi adıyla oynatmaya karar verdi. Statü, önceki sezonun lig kadrosunu da "BAL'da yer alan takımlar" diye adlandırır. Bu ifade iki adın aynı yapıyı gösterdiğini doğrular.

Peki eski yazılarda ve haberlerde neden hâlâ BAL geçiyor? Çünkü yıllarca herkes bu adı söyledi. Arama motorları da halkın alışkanlığını izler. Bu nedenle okurların çoğu hâlâ "Bölgesel Amatör Lig" diye arar.

Adın ilk ne zaman verildiği TFF'nin güncel statü metninde yer almaz.

Bölgesel Amatör Lig profesyonel mi, amatör mü?

Bölgesel Amatör Lig amatör bir ligdir. Profesyonel liglerin başlangıcı TFF 3. Lig'dir. Ancak amatör olması, ligin düzensiz olduğu anlamına gelmez. Statü; saha, hakem, gözlemci, antrenör lisansı ve oyuncu uygunluğu için sıkı şartlar koyar.

Günlük dilde "amatör" kelimesi çoğu zaman "özensiz" fikrini çağrıştırır. Oysa burada hukuki bir statüden söz ediyoruz. Maçlara Merkez Hakem Kurulu hakem atar. Her maça bir hakem, iki yardımcı hakem, bir dördüncü hakem ve bir gözlemci gelir.

Futbolcu geliri konusunda bu yazıda rakam vermiyoruz. Bir kulüp size ücret, prim veya imza parası vaat ediyorsa, bunu yazılı olarak ve TFF mevzuatına göre sormanız gerekir. Ayrıntı için TFF'nin Amatör Futbolcu Lisans ve Transfer Talimatı'na ve güncel duyurulara bakın.

Bölgesel Amatör Lig piramidin neresinde yer alır?

BAL, profesyonel ligler ile il bazlı yerel amatör ligler arasında durur. Üstünde TFF 3. Lig vardır. Altında ise yerel Süper Amatör Lig yer alır. Statüdeki yükselme ve düşme maddeleri bu bağlantıyı açıkça gösterir.

Bu tablo yalnızca BAL'ın komşu basamaklarını gösterir. Üst ligleri ayrıntılı okumak isterseniz TFF 2. Lig ve 3. Lig yapısını anlatan yazıya geçin. Eski bir anlatımdaki "beşinci kademe" gibi numaralandırmayı ise kullanmıyoruz. Çünkü statü metni kademe sayısı yazmıyor.

Bölgesel Amatör Lig'e hangi yollarla kapı açılır?

Lige girmenin dört yolu vardır. Statünün üçüncü maddesi bunları sıralar. Her yolun kendi şartı olduğu için kulüpler sezon sonunda yazılı kaynağa bakmalıdır.

1. Önceki sezonu BAL'da bitirip 3. Lig'e çıkamayan ve yerel lige düşmeyen takımlar lige devam eder.
2. Yerel liglerde derece yapan veya baraj maçını kazanan takımlar lige katılır.
3. Önceki sezon 3. Lig'den düşen 16 takımdan başvuruda bulunanlar lige girer.
4. BAL'da 3. Lig play-off'unu oynayıp il kontenjanı yüzünden yerel lige düşen takımlar da kapıdan geçebilir.

Bir takımın hakkı olması da yetmez. Hak kazanan kulüp lige katılmazsa statü onu küme düşmüş kabul eder. Böyle bir takım ertesi sezon ilindeki büyükler kategorisinin en üst liginde mücadele eder.

Hiçbir üst ligde takımı olmayan illerde ayrı bir imkân vardır. Yerel ligin en üst kategorisindeki en başarılı takım, şartları sağlarsa doğrudan BAL'a alınabilir. Karar TFF Yönetim Kurulu'nundur.

Bölgesel Amatör Lig'de hangi yaştaki futbolcular oynayabilir?

Yaş kuralı doğum yılına bağlıdır ve TFF onu her sezon yeniden yazar. Güncel statüye göre 2012 ve sonrası doğumlu futbolcular BAL maçlarında oynayamaz. Sık duyulan "en az 15 yaş" gibi sabit bir alt sınır ise statü metninde yer almıyor.

Yaşı küçük kuralı genç oyuncuya sahne açar. Ancak bu kural, her 14-15 yaşındaki çocuğun hazır olduğu anlamına gelmez. Hazır olmak teknikten çok fizik, temas ve karar hızıyla ilgilidir. Bu konuya veli bölümünde döneceğiz.

Genç oyuncu kuralı maçta nasıl işler?

Kural iki parçadan oluşur. Önce maç isim listesinde 2006 ve sonrası doğumlu en az beş futbolcu yer alır. Bunlardan en az üçü ilk on birde başlar ve ilk yarıyı oyunda geçirir. İkinci yarıda böyle bir zorunluluk yoktur.

Birinci yarıda yaşı küçük oyunculardan biri sakatlıkla çıkarsa yerine yine yaşı küçük biri girmelidir. İhraç edilme hali bunun dışındadır. Bu ayrıntı antrenörlerin değişiklik planını etkiler. Örneğin ilk on birde üç genç oyuncu başlatan teknik sorumlu, ilk yarıda yedek kulübesinde de yaşı küçük bir seçenek tutmak zorunda kalır. Aksi halde sakatlıkta kural ihlali riski doğar. Bu yorum statünün mantığından çıkarımdır, kulüplerin uygulaması farklı olabilir.

Kuralın ihlali ağır sonuç doğurur. Statüye göre ilgili takım hükmen mağlup ilan edilir. Ayrıca 3. Lig'den gelen sözleşmeli profesyonellerden 2006 ve sonrası doğumlu olanlar da bu kontenjana girer.

Bir kulüp Bölgesel Amatör Lig için hangi şartları taşımalı?

Kulüp şartları dört başlıkta özetlenir: saha, belge, kadro ve teknik ekip. Statüye göre kulüp, nizami boyutlarda doğal veya suni çim sahasını ve soyunma odalarıyla hakem odasını TFF'ye bildirir. Saha kulübün mülkü olabilir ya da kulübe ayrılmış olabilir.

• Kulüp, sahanın ve tesislerin kendisine tahsis edildiğini gösteren belgeyi sunar. Belge yoksa TFF kulübü lige almaz.
• Kulüp bir kulüp müdürü ile bir tesis ve akreditasyon sorumlusu atar. Bu işi yöneticiler de üstlenebilir.
• TFF katılım bedelini nakit, teminatı ise nakit veya banka teminat mektubu olarak ister. Tutarlar için statüyü açın.
• Bir teknik sorumlu en az UEFA B lisanslı olur. Ayrıca en az UEFA C lisanslı bir antrenör görev yapar.

Para kalemlerini bilerek tekrar yazmıyoruz. Çünkü tutarlar sezonla değişiyor ve ayrıntılı kulüp giderlerini girişteki amatör lig rehberi zaten anlatıyor. Kulüp kurmayı düşünenler için futbol takımı kurma süreci ayrı bir yazıdır.

Bölgesel Amatör Lig neden alt yaş takımı zorunlu tutar?

Statü, BAL kulübünden her ilinde düzenlenen yerel liglerde en az iki alt yaş kategorisinde takım çıkarmasını ister. Biri U15 veya üzeri, diğeri U14 veya altı olur. Altyapıdan sorumlu teknik sorumlunun da en az UEFA C lisansı olması gerekir.

Bu şart, ligin gençlere açık kalmasını sağlıyor. Yaşı küçük oyuncu kuralıyla birlikte bakınca niyet net olur: kulüp yalnızca A takımına yatırım yapmasın, altyapıyı da beslesin.

Yükümlülüğü yerine getirmeyen takımın cezası kademelidir. Bir kategoriye katılmayan takım 6 puan silme cezası alır. İki kategoriye de katılmayan takım bir alt lige iner. Ayrıca altyapı antrenörü katkı payından yararlanamaz.

Veli için bunun anlamı basittir. Çocuğunuzu bir kulübün altyapısına yazdırmadan önce kulübün hangi lige hangi kategoriden takım çıkardığını sorun. Platformdaki il bazlı okul sayfaları arayışınızı kolaylaştırır.

Bölgesel Amatör Lig'de yükselme sistemi nasıl işler?

Önce takımlar 12 bölgesel grupta çift devreli lig oynar. Normal sezon sonunda her grubun ilk dört takımı play-off'a kalır. Yükselmek için tek maçlık eleme zincirini geçmek gerekir. Güncel statüde bu zincir, 6 takımı 3. Lig'e taşır.

1. Grup 3. ile 4. olan takımlar tek maç oynar. Ev sahibi, 3. sıradaki takımdır.
2. Kazanan, grubu 2. bitiren takımla eşleşir. Ev sahibi, 2. sıradaki takımdır.
3. Bu turun galibi grup birincisiyle karşılaşır. Ev sahibi, grup birincisidir.
4. Galip gelenler play-off final turuna çıkar. Toplam 12 takım, TFF'nin belirlediği grup merkezinde kura çekimiyle eşleşir.
5. Final müsabakalarını kazanan 6 takım doğrudan TFF 3. Lig'e yükselir.

Eleme maçında eşitlik bozulmazsa takımlar 15'er dakikalık iki uzatma devresine çıkar. Yine eşitlik sürerse 5'er penaltı atar. Sonra da seri penaltılarla kazanan belli olur.

Bölgesel Amatör Lig'den kaç takım düşer ve düşünce ne olur?

Normal sezon sonunda gruplarında son dört sırayı alan toplam 48 takım Yerel Süper Amatör Lig'e düşer. Yani her grup dört takım verir. Bu sayı, 12 grup ve her gruptan dört takım hesabıyla tutuyor.

Düşen takım ilindeki en üst yerel lige döner. Ertesi sezon yeniden BAL'a çıkmak için Süper Amatör Lig'de sıralamaya girmesi gerekir. TFF sezon sonunda il kontenjanlarını belirler ve takımlar PGL'ye yükselme grup müsabakalarında eleme usulüyle oynar.

Bu müsabakalar sonunda 24 takım, şartları karşılaması koşuluyla yükselir. Kontenjan illere göre değişir. Dolayısıyla her ilin şampiyonu aynı sonucu almaz. Büyük bir ilde birden fazla takım yükselebilirken, küçük bir ilde şampiyon bile dışarıda kalabilir. Bu nedenle yerel ligde birinci olmak, BAL biletini tek başına garanti etmez.

Ayrıca 3. Lig'den düşüp BAL'a başvuran takımlar il kontenjanını etkilemez. Bu ayrıntı küçük illerin takımları için önemlidir.

Puan eşitliğinde Bölgesel Amatör Lig'de sıralamayı ne belirler?

İki takım aynı puandaysa önce aralarındaki maçların puan üstünlüğü belirleyici olur. Sonra aralarındaki maçların gol averajı gelir. Deplasmanda atılan gol ekstra avantaj sağlamaz. Yani deplasman golü kuralı bu ligde yoktur.

Eşitlik bozulmazsa genel gol averajı devreye girer. Ardından daha çok gol atan takım öne geçer. Sonra hükmen yenilgisi olmayan, daha sonra da daha az kırmızı kart gören takım öne geçer. Son çare olarak TFF tek maçlık bir eleme oynatır.

Üç veya daha fazla takım eşit puandaysa kendi aralarında yeni bir puan cetveli çıkar. Bu cetvelde sırayla puan, gol averajı ve atılan gol sayısı değerlendirilir. Cetvelde bile eşitlik sürerse genel averaj kullanılır.

Bu yüzden sezonun son haftalarında rakiplerle oynanan doğrudan maçlar çok önem kazanır. Çünkü ikili averaj, genel averajdan önce gelir. Antrenörler bu nedenle sezon başında rakip grupla oynanan her maçı ayrı bir kupa maçı gibi hazırlar.

Bölgesel Amatör Lig maçlarında oyun düzeni farklı mı?

Takımlar IFAB'ın Uluslararası Futbol Oyun Kuralları'na göre oynar. Ancak organizasyon kurallarını statü belirler. Örneğin bir maçta beş oyuncu değişikliği yapılabilir. Devre arası hariç, takım bu değişiklikleri en fazla üç seferde kullanır. Genel kuralı oyuncu değişikliği rehberinde okuyabilirsiniz.

• Sahaya en fazla 10 yedek futbolcu girer. Bunun yanında bir yönetici, teknik sorumlu, antrenör, kaleci antrenörü, doktor ve diğer görevliler yer alır. Daha ayrıntılı bilgi için yedek kulübesi yazısına bakın.
• Dört sarı karttan sonra bir maç ceza vardır. Profesyonel liglerde, yerel amatör liglerde ve gelişim liglerinde görülen sarılar bu hesaba girmez.
• Beyin sarsıntısı halinde doktor onayıyla ilave değişiklik yapabilirsiniz. Rakip takım da ilave bir değişiklik hakkı kazanır.
• Ev sahibi kulüp maç boyunca ambulans ve doktor bulundurur. Ayrıca iki sedyeci ve 14 yaş ve altı en az altı top toplayıcı hazırlar.

Son iki madde sağlığı ve çocuk güvenliğini ilgilendirir. Top toplayıcılara sahada koruyucu bir düzen kurmak, kulübün sorumluluğundadır.

Bölgesel Amatör Lig'de futbolcu için lisans, sigorta ve transfer nasıl işler?

Futbolcunun sahaya çıkması için lisanslı olması gerekir. Lisansı kulüp çıkarır. İlk lisans, yıllık vize ve transfer işlemlerinin ayrıntısı TFF'nin amatör futbolcu talimatında yazılıdır. Süreci baştan görmek için lisanslı futbolcu olma rehberine ve filiz lisans yazısına bakın.

Statüde sigorta hükmü de var. TFF'ye bildirilen en çok 25 kişilik listedeki futbolcuların ve teknik sorumlunun ferdi kaza sigorta giderini, güncel sezon için TFF öder. Listeye sonradan eklenen oyuncunun sigortasını ise kulüp öder.

Transfer tarihlerini her sezon TFF duyurur. Bu nedenle sezon başında amatör transfer dönemi takvimine göz atın. Lisans iptali gibi özel durumlar için lisans iptali yazısı yol gösterir.

Bölgesel Amatör Lig'de hangi durumda ne olur?

Aşağıdaki tablo, statüdeki sık sorulan durumları tek bakışta toplar. Her satır statü metnine dayanır. Sezon değiştiğinde TFF yeni bir statü yayımlar, o yüzden tarihleri ve yılları güncel metinden kontrol edin.

Bu tablodaki maddeler, kuralın nereden okunacağını da gösterir. Madde numaraları statü metninden alınmıştır. TFF talimatlarının diğer maddeleri için numara yazmıyoruz.

Bölgesel Amatör Lig hakkında hangi bilgiler yanlış biliniyor?

Bu lig hakkında sık duyulan birkaç bilgi, güncel statüyle uyuşmuyor:

• "Grup sayısı 10 ila 15 arasında değişir" ifadesi güncel statüde geçmez. Statü 12 bölgesel grup yazar.
• "Yükselecek takım sayısı 4 ila 8 arasındadır" ifadesi de geçerli değil. Güncel statü 6 takımı 3. Lig'e çıkarır.
• "Grup birincisi doğrudan yükselir" sanısı yanlıştır. İlk dört takım play-off'a kalır ve final turuna kadar elenme maçları oynar.
• "En az 15 yaş" şartı statüde yazmaz. Statüdeki sınır, 2012 ve sonrası doğumluların oynayamamasıdır.
• "Son sıradaki takım düşer" bilgisi eksiktir. Her gruptan son dört takım düşer.

Yanlış bilgi görürseniz TFF'nin güncel metnine başvurun.

Veli olarak çocuğumun Bölgesel Amatör Lig yoluna bakışı nasıl olmalı?

BAL, çocuklar için değil, genç yetişkin ve yetişkin futbolcular için bir lig. Statüdeki sınır 2012 ve sonrası doğumluları dışarıda tutar. Üstelik 14-15 yaş, büyüme atılımının yaşandığı dönemdir. Bu dönemde sakatlık riski öne çıkabilir, ancak çalışmalar tutarlı değildir.

Bu yüzden velinin hedefi çocuğu bir ligin sahasına erken göndermek olmamalı. Hedef, yaşa uygun ilerleme ve sağlıklı gelişimdir. Dünya Sağlık Örgütü 5-17 yaş için günde ortalama 60 dakika orta-şiddetli hareket önerir. Haftada en az bir pasif dinlenme günü de önemlidir.

Şunları öneririz. Bunlar kesin kural değil, pratik önerilerdir.

• Genç oyuncu yetişkin maçına çıkacaksa yükünü ve temas düzeyini hekim ve antrenörle birlikte izleyin.
• Ağrı varsa oyunu bırakın. Ağrıyla devam etmek bir seçenek olmamalıdır.
• Tek bir lige hazırlanmak için tekrar sayısını ve süreyi artırmayın. Yük artışı kademeli olsun.
• Yaşı küçük oyuncu kuralı fırsat gibi görünse de baskıya dönüşebilir. Çocuğun kendi isteğini dinleyin.

Gelişim yolunu 14 yaş kariyer planı yazısında ve altyapıdan A takıma geçiş yazısında bulabilirsiniz. Ayrıca altyapı yaş grupları yazısı bu başlığı derinleştirir.

Antrenör ve hakem adayları için Bölgesel Amatör Lig ne anlama gelir?

Antrenör açısından lig, belirli lisans şartları koyar. Statüye göre kulüp, en az UEFA B lisanslı bir teknik sorumluyla çalışır. Ayrıca en az UEFA C lisanslı bir antrenör görev yapar. Şartı karşılamayan takım, bir sezonda en fazla iki hafta bu uygunluğu gidermeden oynayabilir. Sonrasında TFF kulübe para cezası keser.

Lisans yolunu başka bir yazı anlatıyor. Antrenörlük lisansı rehberi UEFA C, B, A ve Pro farklarını ele alıyor. Eğitim yolu ve yaş şartları için TFF'nin güncel duyurusuna bakın.

Hakem tarafında MHK, her maça bir hakem, iki yardımcı hakem, bir dördüncü hakem ve bir gözlemci atar. Hakemlik yolunu merak edenler futbol hakemi olma yazısını okuyabilir.

Bölgesel Amatör Lig bilgilerini nereden doğrulamalıyım?

En güvenilir kaynak her zaman TFF'nin yayımlayan statü metnidir. Bu rehberin dayanağı olan metne TFF'nin Profesyonelliğe Geçiş Ligi müsabakaları statüsü üzerinden ulaşabilirsiniz. TFF Yönetim Kurulu statüyü kabul eder, TFF internet sitesinde yayımladığı gün statü yürürlüğe girer. Ana sayfa ise tff.org adresindedir.

Doğrulama adımları şöyledir:

1. Sezonun güncel statüsünü TFF sitesinde bulun ve yayım tarihine bakın.
2. Doğum yılı gibi sezonla kayan sayıları yeniden hesaplayın.
3. Para kalemleri ve tarihler için kulüp yöneticisinden yazılı teyit isteyin.
4. Karar vermeden önce TFF Bölge Temsilciliği veya Futbol İl Temsilciliği'ne danışın.

Bir futbol okulu veya kulüple ilgili sorun yaşarsanız şikâyet ve çözüm yolları sayfası başvuru adımlarını gösterir. Statü hukuki veya tıbbi tavsiye yerine geçmez, uzmana danışmak gerekir.

Bir Bölgesel Amatör Lig maçı saat saat nasıl ilerler?

Statü, maç günü için kesin bir zaman çizelgesi koyar. Bu çizelge hem kulübe hem de velilere maç organizasyonunun ciddiyetini gösterir. Her kulüp çizelgeye uymak zorundadır, çünkü hakem ve gözlemci aynı sırayı izler.

Bu düzen sayesinde itirazlar ve eksik belgeler maçtan önce çözülür. Örneğin lisans veya liste sorunu 70. dakikadaki toplantıda masaya gelir. Böylece maç başladıktan sonra sürpriz yaşanmaz.

Ev sahibi kulüp maç günü hangi sorumlulukları taşır?

Statü, sağlık ve güvenlik görevini ev sahibi kulübe yükler. Kulüp seyirci kapıdan girmeye başladığı andan sahadan ayrılana kadar ambulans ve doktor hazır tutar. Ayrıca en az iki sedyeci ve 14 yaş ve altı en az altı top toplayıcı görevlendirir.

• Yeşil zemini maçtan 60 dakika önce sulamayı bitirir. Denetçi izin verirse daha geç sulama mümkündür.
• Misafir takım seyircisi için stadyum oturma kapasitesinin yüzde 5'i kadar güvenli yer ayırır.
• Anons sistemini tarafsız kullanır. Rakibe karşı veya siyasi içerikli anons yapmaz.
• Kale ağlarını Futbol Oyun Kuralları'na uygun takar ve sağlam biçimde sabitler.

Çocuk top toplayıcılar için önerimiz şudur: sıcak günde gölge ve su ayarlayın, görev süresini kısa tutun. Bu öneri statüde yazmaz. Yine de 14 yaş ve altı çocukları sorumlu yetişkinin gözünün önünde tutmak güvenlik açısından doğru olur.

Bölgesel Amatör Lig maçı ertelenirse veya oynanamazsa ne olur?

Hakem, elverişsiz hava veya saha nedeniyle maçı başlamadan iki saat veya daha az kala erteleyebilir. Bu kararı vermek hakemin takdiridir. Gününde oynanamayan veya yarıda kalan maç ertesi gün aynı yer ve saatte tekrar oynanır.

Maç ertesi gün de oynanamazsa Amatör İşler Yürütme Kurulu 7 gün içinde yeni tarihi belirler. Kurul gerekirse maçı başka bir sahaya veya başka bir ile de taşıyabilir.

Sorumluluk ayrımı önemlidir. Kabul edilebilir doğa şartları dışında saha hazır değilse ve ev sahibinin ihmali raporlarda görünüyorsa, hakem, gözlemci ve denetçi ücretlerini ev sahibi öder. Misafir takımın masrafı da ev sahibinin üzerine kalır. Bir takım atanmış hakem ve gözlemciye rağmen maça çıkmazsa ilgili masraflar o kulüpten tahsil edilir.

Bölgesel Amatör Lig takımı isim listesinde ve formada nelere dikkat eder?

Takım, 21 kişilik müsabaka isim listesini hazırlar ve listeye kaptanı mutlaka yazar. Listeyi saha giriş kartı olan bir yönetici, teknik sorumlu veya antrenör imzalar. Takımın başında imzalayacak yetkili yoksa hakem maçı tatil eder. Bu durumda hükmen yenilgi kararı çıkar ve masraflar kulüpten tahsil edilir.

Forma kuralı da basittir. Her takım biri açık, biri koyu renkli en az iki forma seti getirir. İki takımın formaları aynıysa ev sahibi değiştirir. Futbolcular 1 ile 99 arasında numara taşıyabilir ve formanın arkasına isimlerini yazdırabilir.