Futbolda Menajer (Oyuncu Temsilcisi) Nasıl Çalışır? Transfer Sürecindeki Rolü
Menajer nasıl çalışır? Temsil sözleşmesi, teklif yönetimi, ücret sınırları, çocuk futbolcu kuralları ve sahte menajer uyarıları, FIFA ve TFF metinleriyle.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 24
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Menajer nasıl çalışır?
Menajer, lisanslı bir temsilci olarak yazılı sözleşmeyle çalışır. Oyuncunun ya da kulübün adına teklifleri toplar, şartları pazarlık eder ve sözleşme metnini kontrol eder. Aldığı hizmet bedeli kurallarla sınırlıdır. Her yazılı teklifi müvekkiline iletmek ve çıkar çatışmasından kaçınmak zorundadır.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.23 bölüm · 15 dk okumaBu rehber, menajer nasıl çalışır sorusunu transfer sürecindeki gerçek işleyişiyle anlatır. Lisans sürecini ve mesleğe giriş yolunu ayrı yazılarda ele aldık, burada tekrar etmiyoruz. Metin hukuki danışmanlık değildir. Somut bir sözleşme için spor hukukunda deneyimli bir avukata danışın.
Konunun resmî dayanağı iki metindir: FIFA Futbol Temsilciliği Talimatı ve TFF Futbol Menajerleri Talimatı.
Menajer ile oyuncu temsilcisi aynı kişi midir?
Günlük dilde aynı kişiyi anlatırlar, ancak resmî metinlerde kapsam biraz daha geniştir. TFF talimatı "Futbol Menajeri" terimini kullanır. FIFA metni ise "Football Agent" der. İkisi de lisanslı gerçek kişiyi tarif eder.
Önemli fark şudur: menajer yalnız oyuncuyu temsil etmez. Talimatlar temsil edilen tarafı futbolcu, antrenör, kulüp ve federasyon olarak sayar. Yani aynı lisansla bir kulübün adına da çalışılabilir. Bu yüzden "oyuncu temsilcisi" ifadesi mesleğin yalnız bir yüzünü anlatır.
Üstelik menajer olmak için ayrı bir şirket kurmak gerekmez. Ancak şirket üzerinden çalışılıyorsa, lisansı olmayan bir çalışan temsil hizmeti veremez ve yeni bir müvekkille görüşemez. Sorumluluk lisans sahibi menajerde kalır.
Menajer hangi taraf adına çalışabilir?
Menajer nasıl çalışır sorusunun cevabı, hangi tarafı temsil ettiğine bağlıdır. Bir işlemde üç farklı taraf olabilir: oyuncu, yeni kulüp ve eski kulüp. Menajer bunlardan birinin adına çalışır. Her rolün işi ve ücret bazı farklıdır. Aşağıdaki tablo FIFA ve TFF metinlerindeki ayrımı özetler.
| Temsil edilen taraf | Menajerin yaptığı iş | Ücretin hesaplandığı baz |
|---|---|---|
| Oyuncu | Teklifleri toplar, sözleşme şartlarını pazarlık eder, metni müvekkille birlikte okur. | Oyuncunun garanti edilen brüt geliri |
| Yeni kulüp | Oyuncuyla ya da onun menajeriyle görüşür, teklifi hazırlar, sözleşme sürecini yürütür. | Oyuncunun geliri (FIFA metni); TFF talimatında taraflar arasındaki sözleşme |
| Eski kulüp | Oyuncunun satışı için alıcı bulur, transfer bedelini görüşür. | Transfer bedeli |
Bu ayrım önemlidir, çünkü aynı kişi aynı işlemde birden fazla tarafın yararına çalışamaz. İlerleyen bölümde bu kuralı ayrıca ele alıyoruz. Kulüp tarafındaki sürecin sonucu olan bedel ve kayıt konularını ise bonservis ve transfer ücreti yazısı anlatır.
Transfer sürecinde menajer hangi adımlarda rol alır?
Resmî metinler transferi tek bir akış olarak tarif etmez. Ancak menajerin yaptığı işler, "işlem" tanımından çıkarılabilir. FIFA metni işlemi oyuncunun bir kulüple istihdamı ya da tescili, bir kulüpten diğerine geçişi ve sözleşme şartlarının oluşturulması, değiştirilmesi veya sona erdirilmesi olarak tanımlar.
Aşağıdaki sıra, tanımlara ve menajerin yükümlülüklerine dayanan bir özettir. Her transfer böyle ilerlemez; bu sıra resmî bir prosedür değildir.
- Ön temas: Kulüp ilgisini menajere ya da doğrudan oyuncuya iletir. Oyuncunun menajeriyle münhasır sözleşmesi varsa başkası araya giremez.
- Yazılı teklif: Teklif gelince menajer bunu vakit kaybetmeden oyuncuya bildirir. Teklifi saklamak yasaktır.
- Müzakere: Taraflar maaş, süre, bonus ve fesih şartlarını konuşur. Menajer oyuncunun hedefleriyle teklifi karşılaştırır.
- Kulüpler arası görüşme: Eski ve yeni kulüp bedeli ve ödeme planını kendi aralarında netleştirir. Oyuncunun menajeri bu bedelden pay alamaz.
- Sözleşme ve tescil: Taraflar imza atar. Menajerin adı, lisans numarası ve imzası, hizmetin sonucunda yapılan sözleşmede yer alır.
- Kayıt: Kulüp ve federasyon tescil işlemlerini yürütür. Uluslararası transferde kulüp ilgili bilgileri FIFA'nın sistemine yükler.
Transferin kural çerçevesi ve tescil dönemleri için transfer kuralları rehberi yararlı bir ön okumadır.
Menajerlik sözleşmesinde hangi şartlar bulunmalıdır?
Menajer, yalnızca yazılı bir temsil sözleşmesi imzalandıktan sonra çalışabilir. Nitekim her iki metin de bunu açıkça yazar. TFF talimatı bir adım daha ileri gider. Futbolcuyla yapacağınız menajerlik sözleşmesi için noter şartı koyar.
Sözleşmede en az şu bilgiler bulunmalıdır:
- Tarafların isimleri ve sözleşme tarihi
- Sözleşmenin süresi
- Hizmetin kapsamı ve karşılığındaki ücret
- Ödeme koşulları ve menajerin edimleri
- Fesih hükümleri ve tarafların imzaları
Süre konusunda da net bir sınır var. Oyuncu ya da antrenörle yapılan sözleşme iki yılı aşamaz. Süreyi yalnızca yeni bir sözleşme uzatabilir. Otomatik uzama maddesi geçersizdir. Kulüplerle yapılan sözleşmede ise süreyi taraflar serbestçe belirler.
İmzadan önce avukata danışmak zorunlu mudur?
Danışmak zorunlu değildir, ancak önermek menajerin görevidir. Menajer, sözleşmeyi imzalatmadan ya da değiştirmeden önce oyuncuya bağımsız hukuki tavsiye almasını yazılı olarak bildirmek zorundadır. Oyuncu da tavsiye aldığını ya da almamaya karar verdiğini yazılı olarak onaylar.
Ne var ki bu iki adım velilerin gözünden kaçar. Çocuğunuza sunulan evrakta böyle bir bildirim yoksa ise dikkatli olun. Bildirim sizi sorumluluktan kurtarmaz, yalnızca bilgilendirildiğinizi gösterir.
Metinde ayrıca sizi koruyan iki hüküm var. Menajerli sözleşme, oyuncunun menajersiz görüşme yapma hakkını sınırlayamaz. Oyuncu menajersiz anlaşırsa ceza ya da tazminat öngören madde de geçersizdir.
Menajer gelen teklifleri nasıl yönetir?
Menajerin teklif yönetimindeki iki kesin yükümlülüğü vardır. Birincisi, oyuncu adına gelen her yazılı teklifi derhal bildirmektir. İkincisi, maddi bir olguyu müvekkilinden gizlememektir. Çıkar çatışması da bu kapsamdadır.
Pratikte bu şu anlama gelir: Menajer kendi ücretini artıran bir teklifi öne çıkaramaz, daha iyi ama daha düşük komisyonlu teklifi saklayamaz. Oyuncunun yararı her zaman önce gelir.
Ulusal işlemde TFF talimatı teklifi bildirme yükümlülüğünü açıkça yazar. FIFA metninde ise bildirim hükümlerinin bir kısmı askı listesinde yer aldı. Yine de gizleme yasağı ve çıkar çatışmasından kaçınma görevi ayrıca duruyor.
Ayrıca talep halinde menajer şu belgeleri müvekkile vermek zorundadır:
- Temsil sözleşmesinin kopyası
- Kulüplerle yapılan sözleşmeler ve elde edilen yazılı belgeler
- Menajere yapılan ödemelerin dökümü
Veli ya da oyuncu olarak bu belgeleri istemekten çekinmeyin. Metin bunu bir lütuf değil, hak olarak düzenler.
Aynı menajer iki tarafı birden temsil edebilir mi?
Genel kural hayırdır, çünkü çıkar çatışması doğar. FIFA metni bir menajerin yalnızca tek tarafa hizmet vermesini ister. Tek istisna, oyuncu ve yeni kulübün ikisinin de önceden ve açıkça yazılı onay vermesidir.
Aşağıdaki durumlar ise açıkça yasaktır:
- Eski kulüp ve oyuncuyu birlikte temsil etmek
- Eski kulüp ve yeni kulübü birlikte temsil etmek
- Aynı işlemdeki bütün tarafları temsil etmek
Bağlantılı menajerler de aynı kurala tabidir. Aynı şirketten çalışan, akraba olan ya da gelir paylaşan iki menajer, farklı tarafları aynı işlemde temsil edemez. Bir uyarı daha: FIFA bu çift temsil yasağını da geçici askıya aldığı hükümler arasında saymıştı. TFF talimatında çift temsil için ayrı bir izin hükmü yer almaz, ancak talimat çıkar çatışmasından kaçınmayı zorunlu kılar. Ulusal transferde şüpheniz varsa TFF'ye danışın.
Menajer nasıl çalışır ve ücretini kim öder?
Ücret, temsil sözleşmesinde yazılı olmalı ve menajerin yaptığı hizmetle ilgili olmalıdır. Menajer ücreti, yalnızca sözleşme yürürlükteyken verdiği hizmet için talep edebilir. Her iki metin de ödemenin fatura karşılığı yapılmasını ister.
FIFA metni ücreti genel olarak müvekkilin ödemesini öngörür. İstisna, yıllık geliri belirli bir tutarın altındaki oyuncudur. Bu durumda yeni kulüp, oyuncu adına ücreti ödeyebilir, ancak bu ödeme oyuncunun maaşından düşülemez.
Müvekkil menajere ücret dışında bir vaatte bulunamaz. Menajer de usulsüz bir kazanç isteyemez. Aksi hâlde taraflar disiplin yaptırımıyla karşılaşabilir.
Menajerin hizmet dışında başka işler sattığı durumlar da vardır. FIFA metni buna "diğer hizmetler" der. Hukuki danışmanlık, finansal planlama, gözlemcilik ve görüntü hakları yönetimi bu gruba girer. Menajer bu işleri işlemden 24 ay önce ya da sonra yaptıysa, metin bunları menajerlik hizmetinin parçası varsayar. Aksini kanıtlayamazsa bu ücretler menajerlik ücretine eklenir.
Menajer ücreti hangi sınırlara bağlıdır?
Burada iki ayrı metin devrede. Uluslararası işlemlerde FIFA metni, Türkiye içindeki işlemlerde TFF talimatı geçerlidir. Sınırlar farklıdır, bu yüzden hangi işlem türüne baktığınızı bilmek gerekir.
| Kaynak | Oyuncu adına çalışan menajer | Eski kulüp adına çalışan menajer |
|---|---|---|
| FIFA metni | Yıllık geliri 200.000 ABD dolarına kadar olan oyuncuda gelirin %5'i, eşiğin üstündeki kısımda %3'ü; çift temsilde %10 ve %6 | Transfer bedelinin %10'u |
| TFF talimatı (ulusal) | Brüt gelir 2.000.000 TL'nin altındaysa brüt gelirin en fazla %10'u, üstündeyse en fazla %5'i | Transfer bedelinin en fazla %10'u |
Her iki kaynak için de önemli bir uyarı var. TFF'nin parasal eşiği güncellenebilir, bu yüzden güncel talimatı kontrol edin. FIFA'nın sınırlarının uygulanabilirliği ise bir sonraki bölümde anlatılan hukuki süreç nedeniyle belirsizdir.
Hesap bonus gibi garantisiz kalemleri saymaz. Araç, konut ya da telefon gibi maaş dışı yan haklar ile gelecekteki transfer tazminatı da hesaba girmez. Yani yüzde sınırı, sözleşmeyle garanti edilen gelir üzerinden işler.
Sınırı aşan menajerin lisansı TFF talimatına göre iptal edilebilir. Ayrıca ücret sınırını aşmaya yardım eden müvekkil tarafı da yaptırımla karşılaşabilir.
FIFA ücret sınırı şu anda geçerli mi?
Bu soruya kesin bir cevap veremiyoruz. Çünkü durum değişkendir. FIFA, Almanya'daki bir mahkemenin geçici tedbiri sonrasında ücret sınırı dahil bazı hükümlerini dünya çapında geçici olarak askıya aldığını duyurmuştu. FIFA'nın geçici tedbir bilgilendirmesi bu askının, tedbir sürdükçe ya da en az Avrupa Birliği Adalet Divanı karar verene kadar süreceğini belirtiyor.
Daha yakın tarihli bir açıklamada FIFA, Adalet Divanı'nın ücret sınırı dahil temel unsurların gerekçelendirilebileceğini teyit ettiğini söylüyor. FIFA'nın Avrupa Birliği Adalet Divanı kararına ilişkin açıklaması tam kararı incelediklerini ve temsilci kuruluşlarla görüşeceklerini de belirtiyor.
Askının fiilen kalkıp kalkmadığı ya da hangi tarihte kalkacağı resmî kaynaklarda net olarak açıklanmış değil. Bu yüzden güncel durumu menajerinizden ve FIFA'nın resmî duyurularından kontrol edin.
Askı yalnız ücret sınırını kapsamıyordu. FIFA'nın listesinde ödeme kuralları, çift temsil yasağı, bazı bildirim ve yayım hükümleri ile uyuşmazlık başvurusuna ilişkin hükümler de vardı. Bu yazıda bu konulara girdiğimiz yerlerde aynı uyarıyı tekrarladık.
Veliler için pratik sonuç şudur: yüzdeyi tek başına bir güvence saymayın. Sözleşmede yazan oranı, yukarıdaki iki metinle karşılaştırın ve emin olamıyorsanız avukata danışın.
Menajerin yapamayacağı şeyler nelerdir?
Menajerlik bir güven mesleğidir, bu yüzden metinler yasakları ayrıntılı yazar. Hem FIFA hem TFF metni aşağıdaki davranışları açıkça yasaklar:
- Bir oyuncuyu sözleşmesini erken bozmaya teşvik etmek ya da bunun için taraflar arasında görüşme sağlamak
- Bir kulüp görevlisine ya da oyuncuya, ailesine veya arkadaşına usulsüz kazanç sağlamak
- Müvekkilden yazılı bir teklifi ya da bir çıkar çatışmasını gizlemek
- Ücret sınırını doğrudan veya dolaylı artırmak
- Kulüpler arasındaki transfer bedelinden ya da yetiştirme tazminatından ödeme almak
- Köprü transfer işlemine karışmak ya da oyuncunun tescil haklarına sahip olmak
Bir de yapı sorunu var. Menajerin bir kulüpte, akademide ya da ligde çıkar ilişkisi olamaz. Müvekkil de menajerin şirketinde pay sahibi olamaz. Böylece kural, çıkar çatışmasını baştan engeller.
Dikkat edin: bu yasaklar sizin için de bir kontrol listesidir. Bir menajer size "bonservis bedelinden pay isterim" ya da "kulüpteki arkadaşıma bir şey vermemiz lazım" derse, uyarı lambası yanmalıdır.
Uluslararası transferde menajer nasıl çalışır?
Uluslararası transferde FIFA metni geçerlidir, ulusal transferde ise TFF talimatı. FIFA metni uluslararası boyutu olan temsil sözleşmelerini ve uluslararası transferle bağlantılı davranışları kapsar. Ulusal işlemler, müvekkilin kayıtlı ya da yerleşik olduğu ülkenin kurallarına tabidir.
| Konu | Ulusal transfer | Uluslararası transfer |
|---|---|---|
| Geçerli metin | TFF Futbol Menajerleri Talimatı | FIFA Futbol Temsilciliği Talimatı |
| Uyuşmazlık | TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu (taraflar yetkisini kabul ederse) | FIFA Futbol Mahkemesi'nin Menajerler Dairesi (yetki hükmü de askı listesinde yer alıyor) |
| Kayıt ve bildirim | TFF talimatı ve federasyon kayıtları | Menajer FIFA platformuna, kulüp FIFA'nın transfer sistemine bilgi girer (bazı bildirim hükümleri askıdaki listede) |
Ayrıca bir not: uluslararası transferde 18 yaş altı oyuncular için kural olarak yasak vardır. Bu yüzden çocuk futbolcunun yurt dışı transferi hakkında "menajerim ayarlar" gibi vaatlere temkinli yaklaşın. Konunun ayrıntısı ve istisnalar için TFF ve FIFA düzenlemelerine bakın.
Menajer olmadan transfer yapılabilir mi?
Evet, yapılabilir. Hem FIFA hem TFF metni, temsil edilen tarafın menajer olmadan müzakere edip işlemi sonuçlandırabileceğini söyler. Tek şart şeffaflıktır. Bu durum, ilgili transfer ya da oyuncu sözleşmesinde açıkça yazılmalıdır.
Bu hak çok kritiktir, çünkü menajer yalnız bir yardımcıdır, zorunlu bir ara halka değildir. Kendi başına müzakere etmek isteyen bir oyuncu ya da antrenör, bunun için ceza ödemez.
Yine de pratikte durum farklı olabilir. Örneğin sözleşme okuryazarlığı, kulüp ilişkileri ve hukuki bilgi her ailede aynı düzeyde değildir. Bu nedenle karar vermeden önce, menajerin sağlayacağı değer ile ödeyeceğiniz ücreti karşılaştırın.
Menajerle anlaşmazlık çıkarsa ne olur?
Anlaşmazlık çıkarsa önce sözleşmenin fesih maddesine bakın. Çünkü çoğu soru orada cevap bulur. Her iki metin de haklı sebep varsa temsil sözleşmesinin derhal feshedilebileceğini söyler. Haklı sebep olmadan fesheden taraf, karşı tarafın zararını tazmin eder.
Dürüstlük kuralı haklı sebebin ölçüsüdür. Metinler örnek olarak üç durumu sayar:
- Menajerin lisansının iptal ya da askıya alınması
- Menajere futbolla ilgili her faaliyetten men cezası verilmesi
- Menajere en az bir transfer dönemi boyunca tescil yasağı gelmesi
Ancak listenin sınırlı olmadığını unutmayın. Ulusal uyuşmazlıklarda TFF Uyuşmazlık Çözüm Kurulu, uluslararası olanlarda FIFA'nın ilgili dairesi söz konusu olabilir. FIFA metni, olaydan itibaren en çok iki yıl geçmiş olmasını arar. Mahkemeye gitme hakkı saklıdır. Oyuncu sözleşmesinin feshi ayrı bir konudur ve sözleşme feshi ve tazminat yazısı anlatır.
Çocuğu olan veli menajer teklifini nasıl değerlendirmeli?
Çocuk futbolcular için kurallar daha sıkıdır. FIFA ve TFF metinlerine göre menajer, çocuğa ya da velisine ilk profesyonel sözleşmesini imzalayabileceği yaştan en fazla altı ay önce yaklaşabilir. Üstelik bunun için velinin önceden yazılı izni gerekir.
Bir de profesyonel olmak için en az 15 yaş gerektiği bilgisi var. Bu iki bilgiyi birleştirince formal temas için kabaca 14,5 yaş çıkar. Bu hesap bir yorumdur; yaş ve takvim ayrıntıları için TFF'nin güncel duyurusuna bakın.
Menajerin çocuk için ücrete hak kazanması da sınırlıdır. Çocuğun ilk ya da sonraki profesyonel sözleşmesini imzalaması gerekir. Dolayısıyla "çocuğunuzu bu akademiye sokarım, şu kadar ödeyin" teklifi menajerlik ücreti değildir.
Çocuğu temsil edecek menajer ek bir eğitimi de tamamlamalıdır. Temsil sözleşmesi çocuk ve yasal temsilci tarafından imzalanmalıdır. İhlal eden menajerin lisansı iki yıla kadar askıya alınabilir.
Kariyer planlaması açısından 14 yaşında kariyer planlaması yazısı ve altyapıdan A takıma geçiş yazısı bu yaşlarda doğru zamanlamayı anlatır. Gözlemciyle menajer arasındaki farkı ise scout yazısı ele alır.
Sahte ya da lisanssız menajeri nasıl ayırt edersiniz?
Hem FIFA hem TFF metni, müvekkile sözleşmeden önce menajerin FIFA lisansına sahip olduğundan emin olma görevi verir. Bu görev sizin üzerinizdedir, bu yüzden sormaktan çekinmeyin.
Şu işaretler dikkat gerektirir:
- Yazılı ve imzalı sözleşme yok, her şey sözlü
- Menajer lisans numarasını vermiyor ya da doğrulatmıyor
- "Deneme maçı ayarlarım", "akademiye sokarım" gibi vaatlerle ön ödeme isteniyor
- Çocuk adına ilk profesyonel sözleşmeden önce ücret talep ediliyor
- Sözleşmede otomatik uzama ya da menajersiz görüşmeye ceza maddesi var
- Sözleşmeyi imzalamadan avukata danışmanıza karşı çıkılıyor
Doğrulama için sözleşmedeki lisans numarasını, FIFA ve TFF'nin resmî kanallarından kontrol edin. Bu nedenle doğrulayamadığınız bir kişiye imza atmayın. Deneme süreçleri hakkında akademi deneme süreci yazısı neleri sormanız gerektiğini gösterir.
Hâlâ emin değilseniz platform üzerinden bildirim yapabilirsiniz. Okulla ya da kişiyle ilgili bir sorun yaşadıysanız şikâyet sayfasından bildirebilirsiniz.
Kulüp tarafında menajer nasıl çalışır?
Bu sorunun cevabı kulüp açısından farklıdır. Menajer burada oyuncunun karşısında muhatap olabilir. Ancak ilişkiyi kuran taraf kulüptür ve kendi yükümlülükleri de vardır.
Örneğin kulüp, metinlere göre lisanssız bir kişiyle menajerlik sözleşmesi yapamaz. Menajerden usulsüz kazanç isteyemez. Oyuncunun menajer seçimine karışamaz ve oyuncuyu menajerle sözleşmesini bozmaya yöneltemez. Ayrıca bir menajerin ya da şirketinin kulüpte çıkar ilişkisi olamaz.
Uluslararası transferde kulüplerin ek bir görevi vardır. FIFA metni kulüplerin, menajerle ilgili bilgileri ve sözleşme değişikliklerini 14 gün içinde FIFA'nın transfer sistemine yüklemesini ister. Bu bilgi, oyuncunun hangi menajerle çalıştığını resmî kayda geçirir.
Kulübün ödeme biçimi de önemlidir. Eski kulüp, menajere ücreti transfer bedelinin taksitlerini aldıkça öder. Bu ayrıntıyı FIFA metni yazar, ancak ödeme kuralları askı listesinde olduğu için güncel uygulamayı FIFA'dan doğrulayın.
Menajer ücretini örnekle nasıl hesaplarsınız?
TFF talimatındaki oranı basit bir varsayımla görelim. Bu örnek tamamen kurgusaldır ve yalnızca mantığı gösterir. Gerçek sözleşmede garantili gelirin neleri kapsadığına sözleşme metni karar verir.
- Varsayım: Oyuncunun garantili yıllık brüt geliri 1.500.000 TL
- Bu tutar 2.000.000 TL eşiğinin altında kalır, dolayısıyla sınır %10'dur
- Menajerin alabileceği en yüksek tutar yıllık brüt gelirin %10'u, yani 150.000 TL olur
- Başarı primi gibi garanti edilmeyen kalemler bu hesaba girmez
Ancak bu bir üst sınırdır, zorunlu oran değildir. Taraflar daha düşük bir oran kararlaştırabilir. Oranı pazarlık konusu yapın ve sözleşmede yazılı hâle getirin.
FIFA metnindeki farklı eşik ve oranlar yukarıdaki tabloda duruyor. Uluslararası bir işlemde bu hesabı FIFA metnine göre yeniden yapın.
Menajer hakkında yaygın yanlışlar nelerdir?
Çevrede dolaşan birkaç inanış resmî metinlerle uyuşmuyor. Aşağıda bunları düzeltiyoruz.
- "Menajer transfer bedelinden pay alır." Yanlış. Oyuncunun menajeri bedel ya da yetiştirme tazminatı alamaz; eski kulübün menajerinin ücreti ise sınırlıdır.
- "Menajer olmadan transfer olmaz." Yanlış. Menajersiz müzakere serbesttir, yeter ki sözleşmede belirtilsin.
- "Menajer en iyi kulübü bulur." Resmî dayanağı yok. Metinler menajerin müvekkilin yararına çalışmasını ister, sonuç garantisi vermez.
- "Sözleşme uzadıkça iyidir." Yanlış. Oyuncuyla yapılan menajerlik sözleşmesi en çok iki yıl sürer ve otomatik uzamaz.
- "Bir menajer herkesin işini yapar." Yanlış. Çıkar çatışması nedeniyle aynı işlemde birden fazla tarafa hizmet kısıtlıdır.
Menajerleri tanıtan isim listeleri de dolaşır. Biz kişi adı vermiyoruz, çünkü isimler menajerin nasıl çalıştığını açıklamıyor ve kaynak doğrulaması gerektirir.
Kurallara uymayan menajer hangi yaptırımla karşılaşır?
TFF talimatı disiplin yaptırımlarını ayrıntılı sayar. Ancak tutarlar zamanla değişebilir, bu yüzden aşağıdakileri güncel metinle karşılaştırın. Talimata göre menajere şunlar verilebilir:
- İhtar
- 1.000.000 TL ile 5.000.000 TL arasında para cezası
- 60 güne kadar hak mahrumiyeti
- En çok iki transfer dönemini kapsayan lisans askısı
- Lisansın iptali
Ücret sınırını aşmak ise daha ağır sonuç doğurur. Talimat bu durumda lisansın iptal edileceğini söyler. Çocuk futbolcuları temsil kurallarını ihlal eden menajerin lisansı da iki yıla kadar askıya alınabilir.
Yaptırım ise yalnız menajeri hedeflemez. Kulüpler para cezası ve en çok iki transfer dönemi tescil yasağıyla karşılaşabilir. Oyuncu ve antrenör de para cezası, müsabakadan men ya da hak mahrumiyeti alabilir. Bu yüzden kuralları bilmek, ailenin kendi çıkarını da korur.
Menajer, scout ve antrenör arasındaki fark nedir?
İnsanlar bu üç rolü sık karıştırır, oysa görev ve yetkileri farklıdır. Aşağıdaki tablo farkı özetler.
| Rol | Kimin adına çalışır? | Temel işi |
|---|---|---|
| Menajer | Oyuncu, antrenör veya kulüp | Sözleşme ve transfer müzakeresi, temsil |
| Scout (gözlemci) | Genelde bir kulüp | Oyuncuyu izler, rapor hazırlar |
| Antrenör | Kulüp ya da okul | Oyuncunun gelişimi ve takım çalışması |
Bu rollerden hiçbiri otomatik olarak diğerinin yerine geçmez. Örneğin bir antrenör size "ben menajerlik yaparım" diyorsa lisansını sorun. Çünkü kulüp görevlisi ya da çalışanı, FIFA kurallarına göre lisans alamaz.
Scout konusunun ayrıntısı için scout yazısı yararlı olur. Menajerliğin mesleğe giriş yönünü ise futbol menajeri nasıl olunur rehberi anlatır.
Menajer seçmeden önce hangi soruları sormalı?
Bir menajerle konuşmaya başlamadan önce kendinize ve ona şu soruları sorun. Bu liste resmî metinlerden çıkardığımız genel bir kontrol listesidir, saha uygulaması olarak okuyun.
- Lisansınız FIFA'dan mı, numarası nedir?
- Sözleşmeyi yazılı yapıyor ve noterde imzalıyor muyuz?
- Sözleşme süresi iki yılı aşıyor mu, otomatik uzama var mı?
- Hizmet bedeli kaç, hangi bazdan hesaplanıyor, ne zaman ödemem gerekiyor?
- Başka hangi oyuncu ya da kulüple çalışıyorsunuz, çıkar çatışması var mı?
- Gelen her yazılı teklifi bana iletecek misiniz?
Bu yüzden cevapları yazılı alın. Yazılı olmayan söz, ileride kanıt olarak işe yaramaz. İyi bir menajer bu soruları soran oyuncu ya da aileden rahatsız olmaz.
Kural dışı bir davranışı "herkes yapıyor" gerekçesiyle kabul etmeyin. Çünkü metinler müvekkilin yararını öne koyar.
Menajer transferin diğer türlerinde nasıl rol oynar?
Menajerin rolü transfer türüne göre değişir. Kiralık transferde ise menajer, oyuncunun kiralanacağı kulübü ve satın alma opsiyonu gibi şartları görüşür. Burada opsiyon ve zorunlu satın alma farkı önem taşır, ayrıntısı kiralık transfer yazısı içinde.
Serbest transferde ise oyuncunun sözleşmesi bitmiştir, kulüpler arası bedel yoktur. Dolayısıyla menajerin görüşmeleri tamamen oyuncunun maaşı ve sözleşme şartları üzerinde yoğunlaşır. Ayrıntı serbest transfer yazısı içinde.
Bonservisli transferde ise eski ve yeni kulüp bedeli kendi aralarında belirler. Oyuncunun menajeri bu bedelden pay alamaz, bunu bonservis ve transfer ücreti yazısı da anlatır. Ancak eski kulübü temsil eden menajer bedelin belirli bir yüzdesini ücret olarak alabilir.
Sıkça sorulan sorular
Menajer oyuncunun maaşından kesinti yapabilir mi?
Menajer, ücretini sözleşmede yazılı oran ve ödeme koşuluyla alır. Ücret fatura karşılığı ödenir. FIFA metni, yeni kulübün oyuncu adına ücret ödediği durumda bunun oyuncunun maaşından düşülemeyeceğini belirtir. Kesintiyle ilgili bir madde görürseniz, imzadan önce oranın ve bazın sözleşmede yazılı olup olmadığını kontrol edin. Gerekirse spor hukuku bilen bir avukata danışın.
Menajer değiştirmek istersem ne yapmalıyım?
Önce mevcut sözleşmenin süresine ve fesih maddesine bakın. Sözleşme münhasırsa başka menajer, bitişine iki aydan fazla varken sizinle görüşmemeli ve sözleşme yapmamalı. Haklı sebep yoksa erken fesih karşı tarafın zararını tazmin etmenizi gerektirebilir. Bu nedenle tarihleri not edin, süreci yazılı yürütün ve gerekirse hukuki destek alın.
Menajerin lisansı olduğunu nasıl anlarım?
Sözleşmede menajerin adı ve FIFA lisans numarası yer almalıdır. Metinler, müvekkile sözleşmeden önce lisansı doğrulama görevi verir. Doğrulamayı FIFA ve TFF'nin resmî kanallarından yapın ve sonucu not edin. Numarayı vermekten kaçınan ya da doğrulatmayan kişiyle sözleşme imzalamayın. Bu görev velinin üzerindedir.
Çocuğumun menajeri olmadan kulüp sözleşmesi imzalamasında sakınca var mı?
Hukuken sakınca yoktur, çünkü FIFA ve TFF metinleri menajersiz müzakereye izin verir ve bunun transfer ya da oyuncu sözleşmesinde açıkça belirtilmesini ister. Ancak sözleşme okuryazarlığı önemlidir. Aile, sözleşmeyi önceden bir spor hukukçusuna okutabilir. Menajer şart değildir, ancak bilgisiz imza atmak da doğru olmaz. Şüpheniz varsa imzayı geciktirin.
Menajer çocuğum için sponsorluk anlaşması yapabilir mi?
Bu iş menajerlik hizmetinin dışında kalır ve FIFA metni bunu diğer hizmetler arasında sayar. Hizmetin kapsamı sözleşmede ayrıca yazılmalıdır. İşlemle 24 ay içinde bağlantılıysa ücretin menajerlik ücretine eklenme riski vardır. Çocuk adına yapılacak anlaşmalarda mutlaka hukuki destek alın ve her şeyi yazılı tutun.
Menajer sözleşmesi bittikten sonra da ücret alabilir mi?
Alabilir, ancak yalnızca iki koşulla. Oyuncunun kulüple yaptığı sözleşme, menajerlik sözleşmesinden uzun sürmeli ve bu hak menajerlik sözleşmesinde açıkça kabul edilmiş olmalı. Böyle bir madde yoksa sözleşme bitince ücret hakkı da biter. Bu maddeyi imzadan önce dikkatle okuyun ve gerekirse kısaltılmasını isteyin.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.