İçeriğe geç
Futbol Kuralları

Futbolda Kaleci Eline Aldığı Topu Yere Bırakıp Tekrar Alabilir mi? Kural, Ceza ve İstisnalar

Kaleci topu yere bırakıp tekrar alabilir mi? Başka oyuncu dokunmadan alamaz, ceza endirekt serbest vuruş. İstisnalar ve senaryo tablosu burada.

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
23
Okuma
15 dk
Futbolda Kaleci Eline Aldığı Topu Yere Bırakıp Tekrar Alabilir mi? Kural, Ceza ve İstisnalar
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 10 saniyede okunur

Kaleci Topu Yere Bırakıp Tekrar Alabilir mi?

Hayır, kaleci bilerek yere bıraktığı topu, başka bir oyuncu dokunmadan önce eliyle yeniden alamaz. Bu davranış, kalecinin kendi ceza sahasında rakibe endirekt serbest vuruş kazandırır. Top kalecinin elinden istemeden kurtulduysa durum değişir, çünkü kural kontrolün bırakılmasına bakar.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.22 bölüm · 15 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Bu kısa cevap, tribündeki en sık tartışmayı kapatır. Ancak asıl ince nokta, kalecinin topu ne zaman kontrol ettiğini ve ne zaman bıraktığını ayırmaktır. Bu yazı tam olarak o ayrıma odaklanır.

Sekiz saniye sınırını ve geri pas kuralını burada ayrıntılandırmıyoruz. Sürenin nasıl işlediğini kaleci topu kaç saniye elinde tutabilir yazısında, ayakla gelen topun ele alınmasını ise kaleci ayakla gelen topu eliyle alabilir mi yazısında okuyabilirsiniz.

Reklamlar
Reklamlar

Kural Kitapçığı Bu Durum Hakkında Ne Diyor?

Metin IFAB'ın resmî sitesinde, Oyun Kuralları'nın Kanun 12 bölümünde yer alır. Bu bölüm, kalecinin kendi ceza sahası içinde işleyebileceği endirekt serbest vuruş ihlallerini sayar. Listedeki maddelerden biri bu yazının konusudur.

Kural, kalecinin topu bıraktıktan sonra ve top başka bir oyuncuya değmeden önce el ya da kolla yeniden dokunmasını ihlal sayar. Cümlenin iki parçası da önemlidir. Birinci parça bırakma anını, ikinci parça araya giren başka oyuncuyu işaret eder.

Kitapçıktan çıkan temel noktalar şunlardır:

  • İhlal, kalecinin kendi ceza sahası içinde geçerlidir.
  • Ceza, rakip lehine endirekt serbest vuruştur.
  • Bu el teması ihlali tek başına kart gerektirmez; kart ancak ayrı bir ölçüt gerçekleşirse gündeme gelir.
  • Kalecinin topu ne zaman kontrol ettiğine hakem karar verir.

Kitapçık "bırakmak" kelimesini ayrı bir tanımla açıklamıyor. Bu yüzden bırakma anının sınırlarını hakem takdiri ve pozisyonun bağlamı belirler. Bunu aşağıda ayrı bir bölümde ele alıyoruz.

Kalecinin Topu Kontrol Etmesi Ne Demek?

Önce kontrolün ne olduğunu bilmek gerekir. Çünkü bırakma, yalnız kontrol varsa anlam kazanır. IFAB'a göre top kalecinin iki eli ya da kolu arasındaysa, ya da el veya kol ile herhangi bir yüzey arasındaysa kaleci kontrol sahibidir. Yüzey yer olabilir, kalecinin kendi vücudu da olabilir.

Kitapçık iki durumu daha kontrol sayar. Birincisi, topu açık avucunda tutmaktır. İkincisi, topu yerde sektirmek ya da havaya atmaktır. Yani kaleci topu havaya atıp yakalamayı planlıyorsa, bu sırada kontrol bozulmuş sayılmaz.

Ancak kontrolün başlangıcına hakem karar verir. Kitapçık bu anı ölçülebilir bir kareye bağlamaz. Dolayısıyla "şu an kontrol etti" demek hakemin okumasıdır.

Ayrıca kontrol bir koruma sağlar. Kalecinin elindeki topa rakip müdahale edemez. Bu koruma, kuralın neden bir sınır getirdiğini de açıklar: kaleci hem korunup hem sınırsız avantaj kazanamaz.

Sektirme Neden Bırakma Sayılmıyor?

Sektirme konusu tribünde sık karışır. Oysa IFAB metni burada nettir. Topu yerde sektirmek, kitapçığın kontrol tanımının içinde yer alır. Dolayısıyla kaleci topu sektirirken serbest bırakmış olmaz.

Bu yüzden şu iki hareket kural açısından ayrı şeylerdir:

  • Kaleci topu yürürken sektirir ve her sekişte yeniden yakalar: kontrol sürüyor.
  • Kaleci topu yere koyar, elini çeker, ayağıyla oynamaya hazırlanır: top serbest bırakılmış.

İkisi arasındaki sınır bazen birkaç santimetrelik bir harekettir. Kalecinin eli topun üzerinde mi, yoksa top artık ondan ayrı mı? Hakem bu soruya bakar. Ayrıca sekiz saniyelik sayaç da kontrol sürdüğü sürece işlemeye devam eder.

Saha uygulaması olarak şunu söyleyebiliriz: Kalecinin niyeti belirsizse hakem, topun ve elin birbirine göre konumuna bakar. Bu cümle resmî bir ölçüt değil, bir yorumdur.

Kurtarışta Seken Topu Kaleci Yeniden Alabilir mi?

Evet. Burası kuralın en çok karıştırılan istisnasıdır. IFAB metnine göre, kurtarış sırasında ya da seken bir topa dokunan kaleci, o anda topun kontrolünü kurmuş sayılmaz. Bu nedenle kurtarıştan sonra topu ilk kez gerçekten yakalamak ihlal değildir.

Örneğin şu akışı düşünelim:

  1. Rakip şut çeker.
  2. Kaleci topu yumruklayarak ya da parmak uçlarıyla çevirir.
  3. Top yere düşer ve birkaç adım ötede durur.
  4. Kaleci topa gidip iki eliyle yakalar.

Bu akışta kaleci topu "bırakmamıştır", çünkü daha kontrol kurmamıştır. Bu yüzden eliyle yakalaması serbesttir.

Çizgiyi şöyle koyabiliriz: Kural, kontrol kurduktan sonra yapılan bırakmayı cezalandırır. Kontrol kurmadan önceki temaslar bu kapsamın dışında kalır.

Bir nokta daha var. Kaleci kurtarıştan sonra topu yakalar, kontrol eder, sonra yere koyarsa, bu andan itibaren ana kural işler.

Reklamlar
Reklamlar

Başka Bir Oyuncu Topa Dokunursa Kaleci Yeniden Alabilir mi?

Evet. Kural "başka bir oyuncuya değmeden önce" diye bir sınır koyar. Dolayısıyla topa takım arkadaşı ya da rakip dokunursa, kalecinin yeniden elle oynamasının önündeki engel kalkar.

Ancak burada iki uyarı gerekir. Birincisi, dokunuşun gerçekten topa olması şarttır. Bir oyuncunun topun yakınından geçmesi yetmez. İkincisi, takım arkadaşının dokunuşu yeni bir yasağı doğurabilir. Takım arkadaşı topu bilerek ayağıyla kaleciye gönderirse, bu kez geri pas kuralı devreye girer.

Rakip oyuncu topa dokunduysa durum daha basittir. Örneğin kaleci topu bıraktı, forvet ayağını uzattı ve topa değdirdi. Top kaleciye geri geldi. Bu durumda kaleci topu eliyle alabilir.

Yeniden alınan top, mantıksal olarak yeni bir kontrol dizisinin başlangıcıdır. Dolayısıyla sekiz saniyelik sayaç yeniden işler.

Kaleci Topu Ayağıyla Sürdükten Sonra Elle Alabilir mi?

Kitapçığın cümlesine göre hayır, ihlal doğar. Yasak, topun "başka bir oyuncuya" değmesiyle sona erer. Kalecinin kendi ayağıyla topa değmesi ise başka bir oyuncunun dokunuşu değildir. Bu sonuç metnin sözcüklerinden çıkarılmıştır; kitapçık bu özel örneği ayrıca anlatmıyor.

Sahada bu çoğu zaman şöyle yaşanır. Kaleci topu yere bırakır, birkaç adım sürer, rakip yaklaşınca eğilip topu alır. Üstelik pek çok izleyici bunun serbest olduğunu düşünür, çünkü kaleci topu "oyuna sokmuştur". Oysa kural bunu kurtarıcı saymaz.

Peki hakem açısından kritik soru nedir? Şudur: Bu arada başka biri topa değdi mi? Değmediyse, kalecinin ayak teması yasağı kaldırmaz.

Yani şunu hatırlayın: Kalecinin kendi dokunuşu, rakibin dokunuşunun yerini tutmaz. Bu ayrım antrenmanda sık yanlış öğretilir.

Ancak bu bölümdeki yorum, kural metninin dilinden çıkarılmıştır. Kitapçıkta bu duruma dair resmî bir örnek de yoktur. Kesin cevap istiyorsanız, organizasyonunuzun hakem komitesine sorun.

Kaleci Topu Yere Bırakıp Tekrar Alabilir mi, Rakip Baskı Yapınca?

Hayır. Çünkü rakibin yaklaşması kuralı değiştirmez. Kural, kalecinin bıraktığı topu yeniden eline almasını yasaklar. Baskı gelmiş olması kitapçıkta bir istisna olarak yazılmamıştır.

Mantığı basittir. Eğer baskı bir istisna olsaydı, her kaleci rakip yaklaşınca topu yere bırakıp güvenle geri alabilirdi. Böylece hem bırakmanın özgürlüğünden hem elin korumasından yararlanırdı.

Bu durumda kaleciye üç seçenek kalır:

  • Topu ayakla çözmek ve riski kabul etmek.
  • Topu hiç bırakmayıp elinde tutmak (sekiz saniye içinde).
  • Topu uzağa vurmak.

Ama kaleci baskı altında hata yaparsa bunu kural düzeltmez. Hata, topu bırakma kararındadır. Bu nedenle antrenörler kaleciye "bırakmadan önce karar ver" cümlesi öğretilir.

İhlalin Cezası Nedir ve Serbest Vuruş Hangi Noktadan Başlar?

Ceza, rakip takıma verilen endirekt serbest vuruştur. Endirekt demek, vuruşun doğrudan kaleye gitmesinin gol saymaması demektir. Top, kaleye girmeden önce başka bir oyuncuya değmelidir.

Yer kuralına gelince, kitapçığa göre ihlal kale alanı içinde olursa vuruş, kale çizgisine paralel uzanan kale alanı çizgisi üzerindeki en yakın noktadan kullanılır. Kale alanı dışındaki ihlallerde vuruş ihlalin yapıldığı yerden atılır. Bu ikinci kural, serbest vuruşun genel ilkesine dayanır.

Kitapçık bu ihlal için tek başına kart öngörmez. Yine de ayrı bir disiplin ölçütü varsa durum değişir. Örneğin kaleci topu yere bırakıp alırken rakibe de ihlal yaparsa, o ihlal ayrıca değerlendirilir.

UnsurKarar
Vuruş türüEndirekt serbest vuruş
LehineRakip takım
Kale alanında ihlalKale alanı çizgisinde, kale çizgisine paralel en yakın nokta
KartBu ihlal tek başına gerektirmez
Reklamlar
Reklamlar

Kaleci Ceza Sahasının Dışındaysa Ne Değişir?

Bu kural, kalecinin kendi ceza sahası içindeki el temasını düzenler. Kaleci ceza sahasının dışında topu elle oynarsa, bambaşka bir kural işler. O noktada kaleci sıradan bir oyuncu gibi elle oynama kararına tabidir.

Bu yüzden "bıraktı ve yeniden aldı" sorusu, kaleci ceza sahası çizgisinin dışına çıktığında anlamını yitirir. Çünkü orada ihlal başka bir temele dayanır. Kart kararı da farklı ölçütlere bağlıdır.

Ayrıntılı kart ve serbest vuruş senaryoları için ceza sahası dışında kaleci topu elle tutarsa ne olur yazısına bakın. Genel el kuralı çerçevesi için futbolda el kuralı yazısı da yardımcı olur.

Pratik bir ipucu: Kalecinin ayakları ceza sahası çizgisine yakınsa, hakem hem çizgiyi hem topu aynı anda izlemek zorundadır. Bu tür pozisyonlar tartışma yaratır, çünkü karar çizgiye göre değişir.

Bırakıp Yeniden Alma, Sekiz Saniye ve Geri Pas Birbirinden Farkı Nedir?

Üç kural aynı kaleci davranışının farklı yönlerini düzenler. Karışmalarının nedeni, hepsinde kalecinin elinin söz konusu olmasıdır.

KuralSoruCezaAyrıntı için
Bırakıp yeniden almaKaleci bıraktığı topu başka biri dokunmadan aldı mı?Endirekt serbest vuruşBu yazı
Sekiz saniyeKaleci topu elinde süreyi aştı mı?Rakibe korner6 saniye kuralı yazısı
Geri pasTakım arkadaşı topu bilerek ayağıyla mı gönderdi?Endirekt serbest vuruşgeri pas kuralının tarihçesi

Dikkat edin: Bir pozisyonda birden fazla kural aynı anda gündeme gelebilir. Örneğin geri pasla gelen topu alamayan kaleci, topu bırakıp yine alamaz. Ayrıca elinde süreyi de aşamaz. Ama hakem pozisyonda tek bir ihlalle devam eder.

Yani bu tablo yalnız yön gösterir; her kuralın içindeki istisnalar ilgili yazılarda ayrı işlenir.

Hangi Senaryoda Hangi Karar Çıkar?

Aşağıdaki tablo, sahada en sık görülen durumları kural metnine ve çıkarıma göre ayırır. Son sütun her satırın dayanağını gösterir.

SenaryoKararDayanak
Kaleci topu kontrol etti, bilerek yere bıraktı, başka kimse değmeden eliyle aldıİhlal, endirekt serbest vuruşIFAB Kanun 12 metni
Kaleci topu yerde sektirip yeniden yakaladıKontrol sürüyor, ihlal yokIFAB kontrol tanımı
Kurtarıştan seken topu kaleci ilk kez yakaladıİhlal yokIFAB metni, kurtarışta kontrol yok
Kaleci bıraktı, rakip topa dokundu, kaleci aldıİhlal yokIFAB Kanun 12 metni
Kaleci bıraktı, kendi ayağıyla oynadı, sonra eliyle aldıİhlal olması beklenirMetinden yorum
Rakip baskı yaptı, kaleci yeniden aldıİhlal, baskı istisna değilIFAB metninde baskı istisna olarak yazılmamış
Aynı pozisyon ceza sahası dışındaElle oynama kararı, başka kuralIFAB Kanun 12

Hakem Bu Kararı Nasıl Verir?

Kural kâğıt üzerinde basit, uygulamada ise iki yargı gerektirir. Hakem önce kalecinin kontrolü ne zaman kurduğuna, sonra bırakıp bırakmadığına karar verir. İkinci yargı çoğu zaman ilkinden zordur.

Hakemin bakabileceği ipuçları şunlardır; bunlar resmî bir ölçüt değil, sahadaki uygulamadır:

  • Kalecinin eli topun üzerinden çekildi mi?
  • Kaleci ayağıyla oynamaya hazırlandı mı, bakışı sahaya mı döndü?
  • Top kalecinin elinden kendiliğinden mi kaydı?
  • Top bir kez durdu mu, yoksa hareket hâlinde miydi?

Yağmurlu havada ıslak top elden kayabilir. Bu durumda hakem, kalecinin kontrolü bıraktığına mı, kaybettiğine mi karar vermek zorundadır. Kitapçık bu iki durumu ayıran bir ölçü vermez. Net değilse hakemin takdiri önceliklidir.

Bunu bilmek, tribünde ve antrenörlükte beklentiyi doğru kurmaya yarar. Her şüpheli pozisyon aynı sonuçlanmaz, çünkü aynı kareyi iki hakem farklı okuyabilir.

Reklamlar
Reklamlar

En Sık Yanlış İnançlar Nelerdir?

Bu başlıkta sık duyulan yanlışları ve doğrularını yan yana koyuyoruz.

  • "Yere koyduysa top artık oyundadır, istediği gibi alır." Hayır. Yere koyduktan sonra bile başka biri dokunmadan el yasaktır.
  • "Ayağıyla oynadıysa kendi dokunuşu sayılır." Kitapçığın cümlesi başka bir oyuncuyu arar, kaleciyi değil.
  • "Sektirdiyse bıraktı." Hayır. Sektirme kontrol tanımındadır.
  • "Elinden kaydıysa her zaman ihlal." Hayır. Kontrol kurulmadan seken top ihlal sayılmaz.
  • "Ceza direkt serbest vuruş." Hayır. Endirekt serbest vuruştur.
  • "Çocuk maçında da bire bir böyledir." Uyarlama organizasyona bağlıdır; turnuva yönergesine bakın.

Aslında bu yanlışların hepsi aynı kökten gelir: Kural bir hareketi değil, bir ilişkiyi cezalandırır. İlişki, kalecinin kontrolü ile topun başka birine değip değmediği arasındadır.

Bir not daha ekleyelim. Eski kaynaklarda kalecinin elinde tutma süresi için altı saniye yazar. Güncel kitapçıkta bu sayı sekizdir ve ceza korner olmuştur. Bu yazının konusu olan bırakıp yeniden alma ihlali ise değişmemiştir.

Kaleci Topu Yere Bırakıp Tekrar Alabilir mi, Çocuk Maçında?

Ancak çocuk futbolunda saha, top, süre ve oyuncu sayısı IFAB izniyle değiştirilebilir. Bu yüzden organizasyonunuzun talimatı bu konuda yetkilidir.

Ayrıca yaş gruplarına göre oyun biçimi değişir. Küçük kale ve küçük saha kullanan 7v7 ya da 9v9 maçlarında bazı organizasyonlar kaleci kurallarını yalınlaştırır. Bu yüzden turnuva yönergesini önceden okumak gerekir.

Yaşa göre öğretim önerisi: Küçük yaşlarda kuralı ezberletmek yerine "bıraktığın topu önce başkası dokunsun" cümlesini oyunla öğretin. Pozisyon öğretimini erken yaşta sınırlı tutmak da yerindedir.

Kaleci olmak isteyen çocuğun ailesi için 9 yaşında kaleci olmak isteyen çocuğa ne söylenmeli yazısı genel bir çerçeve sunar. Yaşa göre mevki öğretimi için 12 yaşında mevki belirlemek yazısını da okuyabilirsiniz.

Antrenör Kaleciye Bu Kuralı Nasıl Öğretebilir?

Örneğin kuralı sözle anlatmak yetmez; kalecinin karar anını oyun içinde yaşaması gerekir. Aşağıdaki iki oyun biçimi pratik birer öneridir. Yani araştırmayla sınanmış bir program değildir.

Oyun 1: Bırakmadan Önce Karar Ver

  • Kurulum: Küçük kalede bir kaleci, kale önünde bir savunmacı, bir forvet.
  • Amaç: Kalecinin topu bırakmadan önce seçeneklerini görmesi.
  • Kural: Kaleci topu yere bırakırsa ayağıyla oynamak zorundadır. Elle alırsa antrenör düdük çalar.
  • İlerleme: Önce forvet pasif, sonra yarı baskılı, en son tam baskılı.
  • Hata: Kalecinin topu bırakıp panikle geri alması. Çözüm: Topu bırakmadan önce yön kararını ver.

Oyun 2: Dokunuşu Yakala

  • Kurulum: İki takım, her kale önünde bir kaleci, yan çizgide bir gözlemci.
  • Amaç: Kuralı hem uygulamak hem tanımak.
  • Kural: Gözlemci, bırakılan topa dokunan ilk oyuncuyu işaretler; kaleci ancak ondan sonra eliyle alabilir.
  • İlerleme: Gözlemci rolü sırayla değişir.
  • Hata: Gözlemcinin dokunuşu yanlış okuması. Çözüm: Pozisyonu tekrar oynatıp birlikte konuşun.

Son olarak çocuk güvenliği: Yerde top alma ve atlama tekrarlarını sınırlı tutun, yorgunlukta ara verin ve yaşa uygun ilerleyin. Çocuk dirsek, diz ya da bilekte ağrı bildirirse çalışmayı hemen bırakın. Ayrıntılı plan için kaleci antrenman programı yazısına, genel gelişim için kalecilik nasıl geliştirilir yazısına bakın.

Veli ve Seyirci Bu Kararı Tribünden Nasıl Okur?

Tribünde duyulan itirazların çoğu, kuralın bir parçasını bilmemekten doğar. Doğru okumak için üç soru yeter:

  1. Kaleci topu gerçekten kontrol etmişti mi, yoksa seken bir topa mı dokundu?
  2. Top bırakıldıktan sonra başka bir oyuncu ona değdi mi?
  3. Olay kalecinin kendi ceza sahası içinde miydi?

Üç sorunun cevabı da ihlale işaret ediyorsa, düdük beklenir. Cevaplardan biri farklıysa, hakemin kararı büyük olasılıkla ihlal yönünde olmaz. Her durumda sahadaki hakemin görüşü esastır.

Ayrıca ebeveynler için bir not: Çocuğun maçında hakem bu kuralı uygulamadıysa, itiraz etmek yerine maç sonrası çocukla birlikte kuralı konuşmak daha verimlidir. Çünkü bu cümle bir kural değil, pedagojik bir öneridir.

Kaleci eğitimi almak isteyen aileler bölgelerine göre seçenekleri İstanbul kaleci okulu sayfasından inceleyebilir. Bir okulla ilgili sorun yaşayanlar futbol okulu şikâyet sayfasındaki yolu izleyebilir.

Reklamlar
Reklamlar

Bu Kural Neden Var?

Kuralın gerekçesini kitapçık tek cümleyle yazmıyor. Yine de metnin yapısına bakınca mantığı okuyabiliriz. Kaleci, ceza sahasında eliyle oynayan tek oyuncudur. Bu ayrıcalık ona güç verir. Ancak kural bu gücün sınırını çizer.

Yani sınır olmasaydı kaleci şu hamleyi yapardı: Topu bırakır, rakibi çeker, rakip yaklaşınca topu eliyle alır. Böylece hem rakibin pres hareketini boşa çıkarır hem de oyunu yavaşlatırdı. Kural bu döngüyü kapatıyor.

Ayrıca kural oyunun dengesini korur. Çünkü ayağıyla oynamaya karar veren kaleci, bu kararın riskini de taşımalıdır. Rakip topu kapabilir, kaleci de bunu elle engelleyemez.

Sekiz saniye kuralıyla birlikte düşününce tablo tamamlanır. Biri kalecinin topu elinde ne kadar tutacağını, diğeri bıraktığı topu yeniden alıp alamayacağını sınırlar. İkisi birlikte kalecinin oyunu uzatma yollarını daraltır.

Kaleci Pres Altında Topu Bırakmadan Önce Ne Düşünmeli?

Bu bölüm kural değildir. Yine de kuralın pratikte nasıl yaşandığını gösterir. Kaleci topu bırakmadan önce üç şeye bakar.

  1. Rakip forvet ne kadar yakın?
  2. Takım arkadaşlarından hangisi pas seçeneği olarak açık?
  3. Topu uzağa vurmak daha güvenli mi?

Rakip çok yakınsa topu bırakmak risklidir, çünkü kaleci artık eliyle geri alamaz. Bu durumda topu elinde tutup en uygun anda dağıtmak, sekiz saniye içinde kalmak şartıyla daha güvenlidir.

Ama pas seçeneği açıksa durum farklıdır. Kaleci topu yere bırakır, ayağıyla oynar ve oyunu hızlı kurar. Burada kritik nokta, kararın bırakmadan önce verilmesidir. Kaleci bırakıp sonra düşünürse, yönünü değiştirme şansı kalmaz.

Yaşa uygun bir ilerleme de önemlidir. Çocuk kalecilerde önce elle dağıtım, sonra kontrollü ayakla oyun kurma öğretmek mantıklıdır. Ayakla oyun kurmak teknik beceri ister ve acele ettirilmemelidir. Hata yapan çocuğu eleştirmek yerine, karar anını birlikte konuşmak daha verimlidir.

Takım Arkadaşları Kalecinin Topu Bırakmasına Nasıl Yardımcı Olur?

Kalecinin bıraktığı topun ardından ne olacağı, yalnız kalecinin işi değildir. Takım arkadaşları da kuralı bilirse oyun daha rahat akar. Aşağıdaki öneriler resmî bir kural değildir.

  • Savunmacılar kaleciye pas açısı verir. Böylece kaleci topu bıraktıktan sonra seçeneksiz kalmaz.
  • Orta saha oyuncusu geri düşerek ikinci bir seçenek sunar.
  • Kaleci topu bırakınca takım arkadaşı hızla topa gider ve ilk dokunuşu yapar. Bu dokunuş kaleci için de yeni bir durum yaratır.
  • Takım arkadaşı topa bilerek ayağıyla kaleciye gönderecekse, kalecinin elle alamayacağını önceden bilir.

Bu işbirliği antrenmanda kurulur. Ancak maç içinde iletişim kısa olmalıdır. Örneğin kaleci "ayakta!" diye bağırarak topu ayakla oynayacağını söyler. Böylece savunma da ona göre konum alır.

Özellikle çocuk takımlarında bu iletişim çoğu zaman eksik kalır. Bu yüzden antrenörün sözlü işaretleri baştan belirlemesi yararlıdır. Önemli olan, kuralı hatırlatan ortak bir dil kurmaktır.

Bir Maçta Bu Kural Hangi Anlarda Gündeme Gelir?

Bu ihlal sık görülen bir pozisyon değildir. Yine de belli anlarda risk artar. Aşağıdaki durumlar, kuralın en çok sınandığı anlardır; liste ölçüme değil, saha gözlemine dayanır.

  • Rakip yüksek pres yaparken kaleci oyun kurmaya çalışırsa.
  • Zemin ıslak olup top kayganlaşırsa ve kaleci kontrol kurmakta zorlanırsa.
  • Kaleci uzun süre topla oynayıp sürenin bittiğini düşünerek aceleye gelirse.
  • Kaleci yorgun, dikkati dağınık ya da rakip taraftar baskısı altındaysa.

Bu listenin her maddesi, kalecinin hatasını artırır. Hata arttığında ise bu yüzden ihlal ihtimali yükselir. Bu nedenle deneyimli kaleciler, baskı altında basit çözümü seçer. Basit çözüm genellikle topu bırakmadan elde tutmak ya da uzağa vurmaktır.

Hakem açısından da bu anlar zordur, çünkü hızla gelişen oyunda bırakma ve alma arasındaki süre çok kısadır. Yine de hakemin görüşü, kalecinin niyetinden çok topun ve elin durumuna dayanır.

Halı Sahada ve Futsalda Aynı Kural Geçerli mi?

Hayır, bunu otomatik varsaymayın. IFAB'ın 11'e 11 kuralları çim saha futbolu içindir. Halı sahada tek bir resmî kural kitabı yoktur. Her organizasyon kendi kurallarını koyar ve bu kurallar kaleci davranışını da değiştirebilir.

Futsal ise ayrı bir oyundur. FIFA Futsal Oyun Kuralları'nı kullanır ve kalecinin top kontrolüne dair kendi hükümlerini taşır. Ancak bu kitapçıktaki bırakma ve yeniden alma ayrıntısı burada aktarılmıyor; ayrıntı için kitapçığın kendisine bakın.

Bu yüzden pratik öneri şudur: Maç yapmadan önce organizasyonun kural sayfasını okuyun. Kaleci için geçerli sınırları not edin ve takıma anlatın. Ayrıntılı karşılaştırma için halı saha futbol kuralları ve futsal kuralları yazılarına bakabilirsiniz.

Böylece tartışma yerine hazırlıkla maça çıkarsınız. Bu, hem oyuncular hem hakemler için en sakin yoldur.

Kaleci Kuralının Resmî Metnini Nereden Okuyabilirsiniz?

Resmî metne kendiniz bakmak isterseniz IFAB Oyun Kuralları sitesinden Kanun 12 bölümünü açın. Türkiye'de uygulanan talimatlar için Türkiye Futbol Federasyonu sitesini kullanın. Çocuk futbolunda güncel yönerge için TFF'nin güncel duyurusuna bakın.

Bu yazı, hakem eğitimi ya da hukuki görüş yerine geçmez. Pozisyon kararlarında sahadaki hakem esastır.

Sıkça sorulan sorular

Kaleci topu yere bırakıp tekrar alırsa ne olur?

Top başka bir oyuncuya değmeden kaleci onu eliyle yeniden alırsa, hakem bunu ihlal sayar. Ceza, kalecinin kendi ceza sahası içinde rakip takıma verilen endirekt serbest vuruştur. Bu ihlal tek başına kart gerektirmez. Ancak aynı pozisyonda ayrı bir disiplin ölçütü doğarsa hakem onu ayrıca değerlendirir.

Kaleci topu elinde sektirirse bırakmış sayılır mı?

Hayır. IFAB metni topu yerde sektirmeyi ve havaya atmayı kalecinin kontrolünün bir parçası sayar. Bu yüzden sektirme tek başına bırakma değildir. Kaleci topu sektirirken yeniden yakalayabilir. Ancak topu yere koyup elini çekerse bırakma gerçekleşmiş olur ve artık başka oyuncu dokunmadan eline alamaz.

Rakip topa dokunduktan sonra kaleci topu eliyle alabilir mi?

Evet. Kural, bırakılan topun başka bir oyuncuya değmesini sınır olarak koyar. Rakip ya da takım arkadaşı topa gerçekten değerse bu yasak kalkar. Yine de takım arkadaşı topu bilerek ayağıyla kaleciye gönderdiyse, geri pas kuralı ayrı bir yasak getirebilir. Hakem her iki kuralı da ayrı ayrı değerlendirir.

Kurtarıştan seken topu kaleci eline alabilir mi?

Evet. IFAB metnine göre kurtarış sırasında topa dokunan kaleci, topun kontrolünü kurmuş sayılmaz. Bu yüzden seken topu ilk kez yakalaması ihlal değildir ve hakem düdük çalmaz. Kural, kontrol kurduktan sonra bırakılan topu hedef alır. Kurtarıştan sonra topu yakalayıp yere koyarsa ana kural yeniden işler.

Bu ihlalde serbest vuruş nereden kullanılır?

Vuruş genel olarak ihlalin yapıldığı noktadan kullanılır. İhlal kale alanı içinde olduysa, kale çizgisine paralel uzanan kale alanı çizgisi üzerindeki en yakın noktadan atılır. Vuruş endirekt olduğundan, top gole dönüşmeden önce başka bir oyuncuya değmelidir. Doğrudan kaleye giden vuruş gol sayılmaz ve oyun kale vuruşuyla devam eder.

Çocuk maçlarında da aynı kural uygulanır mı?

IFAB kuralları esastır, ancak çocuk futbolunda saha, süre ve oyuncu sayısı organizasyona göre uyarlanabilir. Kaleci kuralının bu uyarlamada nasıl işlendiği de organizasyona göre değişebilir. Turnuvanın yönergesine ve TFF'nin güncel duyurusuna bakmak en güvenli yoldur. Böylece sahada sürpriz yaşamazsınız ve çocuğunuza doğru kuralı öğretirsiniz.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Kuralları yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.