Maç Yayınında Sol Alt Köşedeki İstatistik Rakamları Ne İfade Eder?

Bu yazı yalnızca o kutudaki temel kalemleri ele alıyor. Her rakamın neyi saydığını, neyi saymadığını ve yanlış okunduğu yerleri anlatıyoruz. Kalemlerin derin konuları için ilgili yazılarımıza yönlendiriyoruz ve onları burada tekrar etmiyoruz.

Sol alt köşedeki istatistik paneli resmî bir standart mı?

Hayır. Güncel IFAB kural kitapçığında yayın istatistik panelini tanımlayan bir bölüm yoktur. Kural kitapçığı oyunu yönetir. Hangi rakamın ekrana çıkacağını ise yayıncı ve veri sağlayıcı seçer.

Bu yüzden iki kanalda aynı maçta farklı kalemler görebilirsiniz. Birinde yalnızca şut ve korner yer alır, diğerinde pas isabeti ve beklenen gol de çıkar. Ayrıca aynı kalemin tanımı da küçük farklar taşıyabilir. Bu bir yorumdur ve sağlayıcıların açık sözlüklerindeki farklara dayanır.

• Kural: hakemin sahada uyguladığı metin. Örneğin gol, süre, korner, faul ve kart.
• İstatistik tanımı: veri sağlayıcının yazdığı sayım ölçütü. Örneğin isabetli şut ve pas isabeti.
• Yayın tasarımı: kalemin ekranda nasıl, ne zaman ve hangi adla görüneceği. Bunun için ortak bir resmî kaynak bulunmuyor.

Bu üç katmanı ayırmak, rakamları doğru okumanın ilk adımıdır. Çünkü bir tartışmada "kural böyle" diyen kişi çoğu zaman aslında bir veri tanımından söz eder.

Skor göstergesi neyi söyler?

Skor göstergesi, gol sayısını gösterir. IFAB Kanun 10'a göre topun bütünü gol çizgisini direklerin arasından ve üst direğin altından geçtiğinde gol olur, yeter ki golü atan takım bir ihlal yapmamış olsun. Daha çok gol atan takım maçı kazanır.

Burada ince bir nokta var. Skor ile gol anının ekranda belirmesi aynı anda olmayabilir. Hakem kararı bekleyen bir pozisyonda yayın, golü geçici gösterip sonra geri alabilir. Bu bir yayın uygulamasıdır ve her kanalda aynı değildir.

Skorun istatistik kutusundaki diğer rakamlarla ilişkisi de önemlidir. Örneğin öndeki takım genellikle daha az riske girer. Bu yüzden skoru, diğer rakamların neden öyle durduğunu açıklayan bir bağlam olarak okuyoruz. Golü sayılmayan bir şutun şut hanesine ne olduğunu ayrı bir yazıda işledik: golü sayılmayan şut istatistikte yer alır mı.

Ayrıca skor satırı, çocuk ve amatör maçlarda da en güvenilir rakamdır. Çünkü gol sayısını herkes aynı şekilde sayar. Örneğin şut ya da pas sayımında tartışma çıkabilir, ama golde çıkmaz. Bu yüzden diğer rakamları skorla çapraz kontrol etmek iyi bir alışkanlıktır.

Süre göstergesi ve eklenen süre ne anlatır?

Süre göstergesi, maçın geçen dakikasını verir. IFAB Kanun 7 maçı 45 dakikalık eşit iki devre olarak tanımlar. Hakem her devrede kaybedilen oyun süresini telafi eder. Bu kayıp; oyuncu değişikliği, sakatlık değerlendirmesi, zaman geçirme, disiplin cezaları, VAR incelemesi ve gol sevinci gibi nedenlerden oluşabilir.

Dördüncü hakem, hakemin belirlediği asgari ek süreyi levhayla gösterir. Kural metni bu süreyi artırmaya izin verir, azaltmaya vermez. Yani ekranda "+5" görüyorsanız bu en az beş dakika demektir. Kesin bitiş anı değildir.

Ekrandaki "45+2" gibi biçimler ise yayın uygulamasıdır. Kural kitapçığında bu yazım biçimi yer almaz. Yine de mantık aynıdır: ilk sayı devrenin normal süresini, artı işaretinden sonraki sayı eklenen dakikayı gösterir.

Eklenen sürenin nasıl hesaplandığını daha ayrıntılı merak ediyorsanız hakemin maçı kaç dakika uzattığını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Bu arada ekrandaki süre sayacı ile hakemin elindeki süre aynı olmayabilir. Çünkü sayacı yayıncı çalıştırır, maçın resmî süresini ise hakem tutar. Yani sayaç yaklaşık bir göstergedir. Bunu kaynaklı bir kural olarak değil, bir yorum olarak okuyun.

Şut sayısı tam olarak neyi sayar?

Şut sayısı, kaleye ulaşmayı amaçlayan girişimleri toplar. Opta futbol istatistik tanımları sayfasında "toplam şut" için ayrı bir tanım yer almıyor. Sayfa şutları isabetli ve isabetsiz olarak ayırıyor. İsabetsiz şutu da "hedefi ıskalayan kasıtlı gol girişimi" diye anlatıyor.

Bu yüzden toplam şut kutusunun içine nelerin girdiği, özellikle blok edilen vuruşlarda, sağlayıcıya göre değişebilir. Opta sayfası blok şutu ayrı bir kalem olarak listeliyor. Bu kalemin toplam şuta ve isabetli şuta nasıl yazıldığını tek cümleyle söylemiyoruz, çünkü sayfa bunu açıkça belirtmiyor.

Şut sayısının bir başka sınırı daha var. Sayı, şutun kalitesini ölçmez. Kale önünde çekilen net bir vuruş ile otuz metreden çıkan zayıf bir vuruş tabloda aynı değeri taşır. Kaliteyi ayırmak için yayıncılar ekrana beklenen gol rakamını koyar. Onu xG rakamının maç sırasında nasıl güncellendiğini anlatan yazıda açıkladık.

İsabetli şut ne demek?

Opta sözlüğü isabetli şutu "hedefte olan kasıtlı gol girişimi" diye tanımlıyor. Gol olan vuruşlar bu gruba girer. Kaleci kurtarışı da girer. Çizgiden son savunmacı çıkarırsa vuruş yine isabetli sayılır.

Direğe ya da üst direğe çarpıp ağa girmeyen top ise isabetsiz şuttur. Taraftar "kaleyi buldu" der, tablo ise "bulmadı" der. Bu ayrımı direkten dönen top yazımızda ayrıntısıyla anlattık, burada tekrar etmiyoruz.

Bir şeyi net söyleyelim: isabetli şut bir oyun kuralı değildir. Güncel IFAB kitapçığında bu terimin tanımı yer almaz. Hakem golün geçerli olup olmadığına bakar. Şutun hangi sütuna yazılacağına veri ekibi karar verir.

Şutu ve isabetli şutu birlikte nasıl okuruz?

İki rakam yan yana okununca üç ayrı hikaye çıkar. Birinci hikayede şut sayısı yüksek, isabet düşüktür. İkincisinde şut az, isabet yüksektir. Üçüncüsünde ikisi de yüksektir ve baskı gerçekten kaleyi zorlamıştır.

Tablonun son sütununu bilerek koyduk. Tanım kısmı sözlüğe dayanıyor. Yorum kısmı ise bizim okuma önerimizdir ve bilimsel bir sonuç değildir.

Korner sayısı ne ifade eder?

Hakem korneri, top gol çizgisini tamamen aştığında ve son olarak savunan takımdan bir oyuncuya değdiğinde verir. Bu tanım IFAB Kanun 17 içinde yer alır. Gol atılmışsa korner olmaz. Korner atışından doğrudan gol de olabilir, ama yalnızca rakibe karşı.

Opta sözlüğünde "kazanılan korner" ve "kullanılan korner" ayrı kalemlerdir. İlki kornerin verildiği takımın hanesine girer. Panelde hangisinin gösterildiği ise kanaldan kanala açık değildir.

Çoğu izleyici korner sayısını hücum baskısıyla birlikte düşünür. Bu çıkarım mantıklıdır, ama sağlam bir kanıta dayandığını kaynak göstererek söyleyemeyiz. Çünkü savunma, topu kasıtlı olarak çizgi dışına atarak da korner verebilir. Yani yüksek korner sayısı bazen baskı, bazen de savunmanın rahatlama yoludur. Kornerin kendi başına taktik tarafı için set parçası yazımıza bakabilirsiniz.

Faul sayısı neyi anlatır?

Faul sayısı, hakemin faul olarak cezalandırdığı ihlalleri toplar. Opta sözlüğü faulü "hakem tarafından faul olarak cezalandırılan her ihlal" diye tanımlıyor ve serbest vuruş ya da penaltıyla sonuçlanmasını şart koşuyor. Ofsayt faul sayılmıyor.

Kural tarafında IFAB Kanun 12 doğrudan ve dolaylı serbest vuruş ihlallerini ayırır. Hakem, ihlalin dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güçle yapıldığına bakar. Kural metni, bir sayıya ulaşınca ceza gerektiren bir faul sınırı koymaz. "Israrlı" ihlal için de kesin bir sayı ya da örüntü yazmaz. Bunu hakem değerlendirir.

Panelde 14-9 görmek şunu söyler: hakem bir takıma daha çok faul çaldı. Nedenini söylemez. Faul türlerini ayırmak için faul türleri yazımıza bakın.

Sarı ve kırmızı kartlar panelde nasıl yer alır?

IFAB Kanun 12 kuralı açık yazar: sarı kart uyarıyı, kırmızı kart oyundan çıkarmayı bildirir. Kart gösterilebilecek kişiler oyuncu, yedek, oyundan çıkmış oyuncu ve takım yetkilisidir. Opta sözlüğü ise kartları sarı, ikinci sarı ve kırmızı olarak topladığını yazıyor.

Ayrıca panelde kart sayısı, genellikle hakemin sertlik çizgisini de yansıtır. Örneğin aynı müdahaleye bir hakem sarı, başka bir hakem hiç kart göstermeyebilir. Bu bir yorumdur. Yani kart sayısı ile oyunun gerçek sertliği arasında birebir ilişki kurmayın.

Bu iki cümle arasındaki fark küçük ama önemli. Kural, bir kartın ne anlama geldiğini söyler. Sözlük, kartın istatistik tablosuna nasıl gireceğini söyler. İkinci sarının panelde sarı mı, kırmızı mı sayıldığı ise sağlayıcıların tanımlarında açıkça yer almıyor.

• Sarı kartın sebepleri için sarı kart yazımıza bakabilirsiniz.
• Kırmızı kartın çeşitleri ve ikinci sarıdan farkı için kırmızı kart yazımız yardımcı olur.
• Oyuncu azalınca panelin diğer rakamları neden değişir sorusunu aşağıdaki "yanıltma" bölümünde ele alıyoruz.

Topa sahip olma yüzdesini nasıl okuruz?

Topa sahip olma yüzdesi iki takımın toplamı 100 eden bir orandır. Opta sözlüğünde bu yüzdenin hesabı yer almıyor. Sözlük yalnızca "sahiplik" kavramını anlatıyor. Bu yüzden iki kanalın %58 rakamı aynı yöntemle çıkmış olmayabilir.

Yüzdeyi yorumlarken en sık yapılan hata, onu üstünlük göstergesi saymaktır. Rakam, topun kimde kaldığını söyler. Oyunun kimin lehine aktığını söylemez. Bu konunun ayrıntısı, araştırmalar ve sınırlarıyla birlikte topa sahip olma oranı yazımızda var.

Aşırı topa sahip olmanın tehlikesi ise ayrı bir konudur. Sterile possession tuzağı yazımız bunu işliyor. Burada yalnızca şunu vurguluyoruz: yüzde, panelin en çok yanlış yorumlanan rakamıdır.

Pas sayısı ve pas isabeti ne gösterir?

Opta sözlüğü pası "bir oyuncudan aynı takımdaki başka bir oyuncuya topun gönderilmeye çalışılması" diye tanımlıyor. Pas isabetine yakın kalemin adı "pas tamamlama" ve başarılı paslar toplam denenen pasa bölünerek hesaplanıyor.

Panelde 420-310 pas ve %87-%79 isabet görünce takımın topu daha temiz dolaştırdığını anlarsınız. Ancak bu, ileriye tehdit ürettiği anlamına gelmez. Geri dörtlüde yapılan güvenli paslar yüzdeyi yükseltir. Yani isabet yüksek olduğunda risk düşük de olabilir.

Pasın asistle ilişkisi ayrı bir konudur. Asistin tanımını ve farklarını asist yazımızda anlattık.

Panelde xG, top hızı ve ısı haritası görünürse ne yapmalı?

Bu üç kalem klasik kutunun parçası değildir, ama büyük yayınlarda ekrana gelebilir. Her birini kendi yazısında derinlemesine işledik. Burada yalnızca yönlendirme yapıyoruz.

• Beklenen gol: şutun kalitesini gösterir. Ekranda nasıl güncellendiğini xG yazısında bulabilirsiniz.
• Top hızı: şutun ya da pasın ölçülen hızıdır. Ölçüm yöntemini ayrı anlattık.
• Isı haritası: oyuncunun sahada bulunduğu bölgeleri gösterir. Okuma rehberi ayrı bir yazıdır.

Bu kalemleri panelde görmek, yayıncının size ek bir bakış açısı sunduğunu gösterir. Ancak her yayıncı aynı veri sağlayıcıyı kullanmaz. Bu yüzden xG değeri bir kanalda 1,2 iken başka bir kanalda farklı çıkabilir. Çünkü modeller farklıdır ve yöntemlerini genellikle açıklamazlar.

Tehlikeli atak, ceza sahasında topla buluşma ve koşu mesafesi gibi kalemleri de yayınlarda görebilirsiniz. Bunların ortak bir resmî tanımı bulunmuyor. Bu yüzden ekranda bu adlarla bir rakam görürseniz, tanımı yayıncının sayfasından okumak en güvenli yoldur.

Sol alt köşedeki istatistik rakamlarını birlikte nasıl okuruz? Senaryo tablosu

Tek kalemi okumak yerine kalemleri sırayla okumak daha güvenlidir. Önce skoru ve süreyi, sonra şut ve isabeti, sonra topa sahip olmayı okuyun. Son olarak faul ve kartlara bakın.

Tablodaki "olası anlam" sütunu kesin bir sonuç değildir. Hangi senaryonun gerçekten yaşandığını yalnızca maçı izleyerek anlayabilirsiniz.

Sol alt köşedeki istatistik panelini neden yanlış okuyabiliriz?

Birinci neden skor durumudur. Öne geçen takım çoğu zaman topu bırakır, geride kalan takım ise topa daha çok sahip olur. Bu yüzden maçın sonunda topa sahip olma yüzdesi, üstünlüğü değil skor durumunu da yansıtabilir.

İkinci neden örneklem büyüklüğüdür. Maçın ilk on dakikasında şut sayısı ikiden dörde çıkabilir, ama bu bir eğilim göstermez. Küçük sayılar oynaktır. Yayıncı genellikle ilginç bir anda rakamı gösterir, yani gördüğünüz an seçilmiş bir andır.

Üçüncü neden kaynak farkıdır. Aynı maç için iki sitede iki farklı isabetli şut sayısı görebilirsiniz. Sınır durumlarda, yani blokta, kaleci temasında ve sekmede, sağlayıcılar küçük farklarla ayrışabilir. Karşılaştırma yapacaksanız yalnızca aynı kaynağın rakamlarını yan yana koyun.

Beşinci neden sahadaki gerçek çevredir. Yağmur, saha zemini ve hava sıcaklığı pas isabetini ve tempoyu etkiler. Panel bunları göstermez. Yani aynı rakam farklı koşullarda farklı anlam taşıyabilir.

Dördüncü neden oyuncu sayısıdır. Bir takım on kişiye düştüğünde kalan rakamlar artık eşit koşulları yansıtmaz. Panelde bunu gösteren ayrı bir uyarı olmayabilir.

Çocuk ve amatör maçlarında istatistiği nasıl tutarız?

Çocuk maçlarında hangi istatistiğin tutulacağı organizasyonun ya da okulun kararıdır. Bu yüzden federasyon, lig ya da turnuva talimatına bakın. TFF'nin güncel duyurusunu da tff.org adresinden izleyebilirsiniz.

Saha uygulaması olarak şunu öneriyoruz: 7v7 ve 9v9 yaşlarında takım düzeyinde birkaç kalem yeterlidir. Şut, isabetli şut ve korner gibi sayılabilir kalemler seçin. Çocuğa bireysel liste çıkarmayın, çünkü sayıyı artırma baskısı çocuğu pas yerine şuta yöneltebilir.

Ayrıca çocuklar için rakam, öğrenmeye yardım ettiği sürece değerlidir. Ancak sonuç baskısı arttığında rakam motivasyonu düşürebilir. Bu yüzden antrenör maç sonrası konuşmasını rakamla değil, oyundan bir örnekle açsın.

• Tanımı maçtan önce yazılı paylaşın. Örneğin "kaleye giden ya da kalecinin kurtardığı vuruş".
• Yetişkin saysın, çocuk oyuna odaklansın.
• Rakamı skor ve oyun anlatısıyla birlikte konuşun.
• Tutulan rakamları çocukla kıyas aracına çevirmeyin.

Yaş gruplarına göre oyun biçimi ve topa sahip olmayı öğretme sınırı için topa sahip olma yazımıza göz atabilirsiniz.

Çocuklarla panel okuma oyununu nasıl kurarız? (Drill 1)

Bu çalışma 10 yaş ve üstü için uygundur. Amaç, çocuğun rakamla sahadaki gerçeği karşılaştırmayı öğrenmesidir.

• Kurulum: 20x30 metre alanda 4v4 oyun. Yan çizgide bir yetişkin, kâğıda iki sütun hazırlar: şut ve korner.
• Amaç: oyun bitince çocuğun "bence kim daha çok baskı kurdu" tahminini rakamla karşılaştırması.
• Kural: oyun 6 dakika sürer. Yalnızca yetişkin sayar. Çocuk oyun sırasında rakamlara bakmaz.
• İlerleme: ikinci turda isabetli şut sütununu ekleyin. Üçüncü turda topu kaybeden takımın kaç saniyede geri kazandığını gözleyin.
• Hata: çocuklar sayı için çok uzaktan şut atmaya başlarsa sayımı bırakın ve oyunu serbest oynatın.

Güvenlik için çocuk başına toplam oyun süresi sınırlı olsun ve kısa mola verin. Ağrı olursa çocuk çalışmayı bırakır ve yetişkine söyler. Tekrar sayısı arttıkça dikkat dağılabilir, bu yüzden her tur altı dakikayı geçmesin.

Video durdur ve tahmin et çalışmasını nasıl yaparız? (Drill 2)

Bu çalışmayı evde ya da sınıfta yaparsınız, sahaya çıkmak gerekmez. Amaç, rakamı görmeden önce oyunu okuma alışkanlığı kazanmaktır.

1. Kurulum: 10 dakikalık bir maç bölümü seçin ve ekrandaki paneli kâğıtla kapatın.
2. Çocuğa üç soru sorun: top kimde kaldı, kim kaleyi daha çok zorladı, kim daha çok faul yaptı.
3. Kâğıdı kaldırıp paneli gösterin ve tahminle karşılaştırın.
4. Farkın nedenini birlikte konuşun. Örneğin yüksek pas, düşük tehdit olabilir.
5. Hata: çocuğa "doğru cevap" dayatmayın. Amaç gözlemi tartışmaktır.

Süreyi kısa tutun. Ekran karşısında geçen süre çocuk için de sınırlı olmalı. Dilerseniz çalışmayı haftada bir kez yapın.

Bu rakamlarla uğraşmak bir meslek olabilir mi?

Evet, futbol verisiyle çalışan roller var. Ancak eğitim yolu, yaş şartı ve yetki alanlarını burada yazmıyoruz. Bunlar güncel mevzuata ve kurumlara bağlıdır. TFF'nin ve ilgili kurumun güncel duyurusuna bakın.

Rolün ne yaptığını merak ediyorsanız iki yazımız var. Veri analisti yazısı veri tarafını, performans analisti yazısı ise saha içi analizi ele alıyor. Bu yazılarda ücret ya da iş garantisi vaadi bulmazsınız ve burada da vermiyoruz.

Futbol okulu istatistik paylaşıyorsa nelere bakmalıyız?

Bir okul size çocuğunuzun rakamlarını gösteriyorsa önce tanımı sorun. Şut, pas ve koşu verisi gibi kalemlerin nasıl ölçüldüğünü açıkça söyleyebilmeli. Ölçüm yöntemini açıklayamayan bir rakamı kararınıza temel almayın.

Küçük yaşta bireysel sıralama ve karşılaştırma baskı yaratabilir. İyi bir okul, gelişimi ölçerken çocuğu diğerleriyle kıyaslamaz. Okul seçerken bakacağınız diğer noktalar için İstanbul futbol okulları sayfasını inceleyebilirsiniz.

Bir okulun uygulamasından memnun değilseniz futbol okulu şikayet sayfamız sürecinizi nasıl ilerleteceğinizi anlatır.

Yayıncı rakamı neden tam o anda ekrana getirir?

Yayıncı rakamı çoğunlukla anlatıya hizmet ettiği için gösterir. Bir takım baskı kurup gol bulamıyorsa şut ve korner rakamı çıkar. Öne geçen takım az topla oynuyorsa topa sahip olma yüzdesi çıkar. Devre arasına yaklaşırken de genel bir özet gelir.

Yayın rejisinin ekran kararları resmî bir kaynakta açıklanmıyor. Ancak sonuç basittir: kutuda gördüğünüz an, tesadüfi bir an değil, yayıncının öne çıkarmak istediği bir andır.

Bu yüzden panel size bütün maçı değil, seçilmiş bir kesiti gösterir. Kesiti okurken ilk dakikalardaki küçük sayılara fazla anlam yüklemeyin. Maç ilerledikçe şut, korner ve faul rakamları birikir ve tablo daha anlamlı hale gelir. Yine de canlı rakam, maç bittikten sonraki resmî rapordan farklı olabilir.

Canlı sayımda ufak düzeltmeler de olur. Veri ekibi bir vuruşu önce isabetsiz yazıp sonra değiştirebilir. Bu ayrıntı sağlayıcıların sözlüklerinde açıkça yer almıyor, ama canlı veri akışında düzeltme yapılması mantıklı bir beklentidir. Dolayısıyla maç sırasında gördüğünüz her rakamı kesin kabul etmeyin.

Hangi rakam çiftleri en sık karıştırılır?

Altı çift sürekli birbirine karışır. Her çiftte ilk kalem ölçülür, ikinci kalem ise yorumlanır. Okuyucu çoğu zaman ikisini aynı şey sanar.

• Topa sahip olma ile üstünlük: yüzde topun kimde kaldığını gösterir, kimin daha iyi oynadığını göstermez.
• Şut ile net fırsat: şut sayısı denemeyi sayar, kaliteyi sayamaz.
• İsabetli şut ile gol beklentisi: ilki sonucu tablolar, ikincisi şutun konumuna bakar.
• Pas sayısı ile hücum gücü: çok pas, çok tehdit anlamına gelmez.
• Korner ile gole yakınlık: korner baskıya işaret edebilir, ama kalite taşımayabilir.
• Faul ile sertlik: hakemin çaldığı ihlal sayısı, oyunun gerçek sertliğiyle aynı olmayabilir.

Her çift için ortak çözüm aynıdır: rakamı kendi tanımıyla okuyun. Sonra yan rakamla, skorla ve gördüğünüz oyunla çaprazlayın. Tek bir kalemden çıkardığınız hükme güvenmeyin.

Maç izlerken beş soruluk bir kontrol listesi nasıl işe yarar?

Her panel göründüğünde kendinize aynı beş soruyu sorabilirsiniz. Bu liste kanıta dayalı bir yöntem değildir. Yine de rakamları sırayla okumanıza yardım eder.

1. Skor ve dakika nedir, takımlardan biri öne geçmiş mi?
2. Top kimde kaldı ve bu skor durumuyla uyumlu mu?
3. Şut ve isabetli şut birlikte ne söylüyor?
4. Korner, faul ve kart hangi takımın baskı kurduğunu ya da oyunu bozduğunu gösteriyor?
5. Rakamlar gördüğüm oyunla örtüşüyor mu, örtüşmüyorsa neden?

Ayrıca listeyi maç boyunca bir kez değil, her panel göründüğünde yinelemek daha faydalıdır. Çünkü rakamlar dakikalar ilerledikçe değişir ve ilk izlenim çoğu zaman yanıltır.

Bu soruları çocukla birlikte sormak da mümkündür. Böylece çocuk rakamı hazır hüküm olarak değil, merak edilecek bir ipucu olarak görür. Cevaplar çoğu zaman tek bir kalemde değil, kalemlerin birbiriyle uyumsuzluğunda saklıdır.