İçeriğe geç
Futbol Kuralları

Kale Vuruşunu Kaleci Dışında Bir Oyuncu Kullanabilir mi?

Kale vuruşu yalnız kalecinin mi hakkı? Kural 16'ya göre vuruşu kim kullanabilir, top ne zaman oyunda sayılır, elle oynamada ceza neden değişir?

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
22
Okuma
16 dk
Kale Vuruşunu Kaleci Dışında Bir Oyuncu Kullanabilir mi?
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 15 saniyede okunur

Kale vuruşunu kaleci dışında bir oyuncu kullanabilir mi?

Evet, kullanabilir. Oyun Kuralları'nın 16. maddesi kale vuruşunu kullanacak kişiyi yalnızca "savunan takımın bir oyuncusu" diye tanımlar ve kaleciyi şart koşmaz. Bu yüzden stoper, bek ya da orta saha oyuncusu da topu kale sahasına koyup vuruşu yapabilir; usul ve cezalar herkes için aynıdır, tek fark elle oynama cezasında çıkar.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.21 bölüm · 16 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Peki bu cevap neden bu kadar şaşırtıcı geliyor? Çünkü maç izleyen çoğu kişi bu vuruşu neredeyse her zaman kalecinin ayağında görür. Üstelik Türkçede bu yeniden başlamaya halk arasında "kaleci vuruşu" denir ve isim, kuralın bir kaleci ayrıcalığı olduğu izlenimini güçlendirir. Ancak kuralın resmî adı "kale vuruşu"dur ve metin bir mevki belirtmez. Bu yazıda kuralın tam olarak ne dediğini, vuruşu kalecinin dışında biri kullandığında hangi ayrıntıların değiştiğini, hakemin hangi durumda ne karar verdiğini ve takımların bu seçeneği neden kullandığını adım adım anlatıyoruz.

Kural 16 kale vuruşunu kullanacak oyuncuyu nasıl tanımlar?

Uluslararası Futbol Birliği Kurulu (IFAB) her sezon Oyun Kuralları'nı yayımlar ve söz konusu yeniden başlama bu kitabın 16. kuralıdır. Usul bölümündeki temel cümle şunu söyler: top sabit durur ve savunan takımın bir oyuncusu onu kale sahası içindeki herhangi bir noktadan vurur. Cümlede "kaleci" kelimesi geçmez. Dolayısıyla sahadaki on bir oyuncudan herhangi biri bu görevi üstlenebilir.

Reklamlar
Reklamlar

Kuralda kaleci ismen yalnızca bir yerde geçer: vuruşu yapan oyuncunun elle oynama ihlali yaptığı durumda. Orada kurallar kaleciyi ayrı tutar, çünkü kalecinin ceza sahası içinde topu elle oynama hakkı vardır. Bu istisna da kalecinin vuruşu kullanma zorunluluğu olduğunu göstermez; tam tersine, vuruşu başka oyuncuların da yapabileceğini varsayar.

  • Kim kullanır: savunan takımın sahadaki herhangi bir oyuncusu.
  • Nereden: kale sahasının içindeki herhangi bir nokta.
  • Nasıl: top sabitken, ayakla vurularak.
  • Kimler bekler: rakipler, top oyuna girene kadar ceza sahasının dışında.

Yedek oyuncu ya da takım yetkilisi ise vuruşu kullanamaz, çünkü kural "oyuncu" der ve oyuncu sahadaki on bir kişidir.

Kale vuruşu ne zaman verilir ve doğrudan gol olur mu?

Hakem bu yeniden başlamayı, topun tamamı kale çizgisini yerden ya da havadan geçtiğinde ve gol olmadığında verir. Bunun için topa en son hücum eden takımın bir oyuncusunun dokunmuş olması gerekir. Topa en son savunan takım dokunduysa yeniden başlama köşe vuruşu olur.

Kale vuruşundan doğrudan gol olabilir, ancak yalnızca rakip kaleye. Vuruşu kim kullanırsa kullansın bu kural değişmez. Yani bir stoperin kendi kale sahasından vurduğu top rüzgârın da etkisiyle rakip kaleye girerse gol geçerlidir. Öte yandan top doğrudan vuruşu yapan takımın kendi kalesine girerse gol sayılmaz; hakem rakibe köşe vuruşu verir. Bu ihtimal pratikte çok nadirdir, fakat kısa oynanan ve kontrolden çıkan toplarda teorik olarak mümkündür.

Kale vuruşu ile kalecinin oyun içinde topu elinden ya da yerden dağıtması da birbirine karışır. Kaleci kurtarışı tutup topu yere bırakarak vurduğunda bu bir kale vuruşu değildir, oyun içinde bir pastır. Bu ayrım ofsayt ve gecikme gibi pek çok konuda farklı sonuç doğurur. Ofsayt boyutunu kaleci vuruşundan ofsayt olur mu sorusunu ele alan yazımızda ayrıntılı anlattık.

Top nereye konur ve ne zaman oyunda sayılır?

Top kale sahası içinde herhangi bir noktaya konabilir. Sağ ya da sol köşe, çizginin hemen arkası ya da kale sahasının ön kenarı fark etmez. Topun hangi tarafa konacağını, topun çizgiyi hangi taraftan geçtiği belirlemez. Kale sahasının ölçüleri ve çizgilerin işlevi için 6 pas ve kale sahası rehberine bakabilirsiniz.

İkinci kritik nokta topun oyuna girdiği andır. Güncel kurala göre top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyundadır. Topun ceza sahasını terk etmesi gerekmez. Bu nedenle vuruşu yapan oyuncu topu iki metre ötedeki takım arkadaşına da oynayabilir, otuz metre ileriye de gönderebilir.

KonuKuralın hükmüVuruşu kaleci dışında biri yaparsa
Vuruşu kim yaparSavunan takımın bir oyuncusuAynen geçerli
Topun yeriKale sahası içinde herhangi bir noktaAynen geçerli
Top ne zaman oyundaVurulup açıkça hareket ettiğindeAynen geçerli
Rakiplerin yeriTop oyuna girene kadar ceza sahası dışındaAynen geçerli
İkinci dokunuşRakibe endirekt serbest vuruşAynen geçerli
Vuruşu yapanın elle oynamasıKaleci ise endirekt serbest vuruşDirekt serbest vuruş, kendi ceza sahasındaysa penaltı

Tablo şunu açıkça gösteriyor: kuralın neredeyse bütün maddeleri vuruşu yapan kişiden bağımsız işler. Fark yalnızca son satırda ortaya çıkar.

Reklamlar
Reklamlar

Eski kural ile bugünkü kural arasında ne fark var?

Bugün sık gördüğümüz kısa kale vuruşları, büyük ölçüde 1 Haziran 2019'da yürürlüğe giren değişikliğin sonucudur. Eski kuralda top ancak ceza sahasını terk ettiğinde oyuna giriyordu. Bu yüzden ceza sahası içindeki bir takım arkadaşı topu alamıyordu; vuruşu kullanan oyuncu topu ya ceza sahası dışına göndermek ya da vuruşu tekrarlatmak zorundaydı.

Değişiklikle birlikte top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyuna girmeye başladı. Ardından takım arkadaşları ceza sahası içinde topu almaya başladı ve kaleden kısa pasla oyun kurma yaygınlaştı. ABD federasyonunun eğitim birimi o dönem yayımladığı açıklamada yeni durumu şöyle özetledi: vuruşu yapan takımın oyuncuları artık vuruştan önce sahanın herhangi bir yerinde, ceza sahası içinde de durabilir.

Peki bu değişiklik vuruşu kimin kullanacağını etkiledi mi? Hayır, çünkü "savunan takımın bir oyuncusu" ifadesi değişmedi. Ancak dolaylı bir etkisi oldu. Kısa oyunda kaleci artık pasın alıcısı olabildiği için bazı takımlar vuruşu bir savunmacıya verip kaleciyi pas seçeneği olarak kullanmaya başladı. Futbol kurallarının zaman içindeki diğer dönüşümlerini değişen kurallar yazımızda topladık.

Takım arkadaşları ceza sahası içinde durabilir mi?

Evet. Vuruşu yapan takımın oyuncuları vuruş anında ceza sahası içinde, hatta kale sahasının hemen yanında durabilir. Kural yalnızca rakiplere ceza sahası dışında bekleme yükümlülüğü getirir. Böylece bu yeniden başlama, savunan takım için kendi bölgesinde rahatça pas başlatma fırsatına dönüşür.

Bu durum vuruşu kaleci dışında birinin kullandığı senaryolarda özellikle önem kazanır. Örneğin stoper topu kale sahasının köşesine koyar, kaleci de birkaç metre yana açılıp pası bekler. Stoper vurduğu anda top oyundadır ve kaleci onu ayakla kontrol edebilir. Hatta ikinci bir savunmacı da ceza sahası çizgisine yakın durup ikinci pas seçeneği oluşturabilir.

Yine de takım arkadaşının topu oyuna girmeden önce alması mümkün değildir. Vuruş yapılmadan topa dokunan ya da top hareket etmeden onu süren bir oyuncu, kuralın usulünü bozar ve hakem vuruşu tekrarlatır. Pratikte bu hata en çok küçük yaş maçlarında görülür, çünkü çocuklar topun hareket etmesini beklemeden koşmaya başlar. Antrenörün bu noktayı sahada birkaç kez canlandırarak göstermesi, kuralın ezber değil davranış olarak yerleşmesini sağlar.

Rakipler nerede beklemeli, içeride kalan rakibe ne olur?

Rakip takımın oyuncuları top oyuna girene kadar ceza sahasının dışında beklemek zorundadır. Bu kural vuruşu kaleci de kullansa, bir savunmacı da kullansa aynıdır. Ancak kural, hızlı kullanılan vuruşlar için makul bir esneklik tanır.

  • Rakip oyuncu ceza sahasından çıkacak zamanı bulamadan vuruş hızla kullanılırsa hakem oyunu durdurmaz.
  • Buna karşılık ceza sahası içinde kalan ya da top oyuna girmeden içeri giren bir rakip, top oyuna girmeden topa dokunur veya topa müdahale ederse hakem vuruşu tekrarlatır.
  • Top oyuna girmeden ceza sahasına giren bir oyuncu faul yapar ya da faule uğrarsa vuruş yine tekrarlanır; faulün niteliğine göre ilgili oyuncu sarı ya da kırmızı kart görebilir.
  • IFAB'ın Kural 16'ya dair açıklamasına göre çıkacak zamanı olmayan rakip vuruşu engelleyemez, fakat top oyuna girdikten sonra pası kesebilir.

Bu kurallar, vuruşu kullanan oyuncunun mevkisine göre değişmez. Öte yandan pratik bir sonuç doğurur: vuruşu hızlı kullanan takım, içeride kalan rakibin topu kesme riskini kendisi üstlenir. Rakip baskısının kale vuruşlarını nasıl şekillendirdiğini yüksek ve düşük pres farkını anlatan yazıda bulabilirsiniz.

Reklamlar
Reklamlar

Kale vuruşunu kaleci dışında biri kullanırsa elle oynama cezası değişir mi?

Evet, değişir ve Kural 16'nın vuruşu yapan kişiye göre farklılaşan tek maddesi budur. Kurala göre vuruşu yapan oyuncu, top oyuna girdikten sonra ve başka bir oyuncu dokunmadan topu elle oynarsa rakibe direkt serbest vuruş verilir. İhlal vuruşu yapanın kendi ceza sahası içinde gerçekleşirse karar penaltıdır.

Ancak vuruşu kaleci kullandıysa durum farklıdır. Kaleci topu vurduktan sonra, başka biri dokunmadan ceza sahası içinde eliyle oynarsa rakip penaltı değil endirekt serbest vuruş kazanır. Çünkü kalecinin ceza sahası içindeki elle oynaması bir elle oynama faulü değil, ikinci dokunuş ihlalidir.

Somut bir örnekle düşünelim. Stoper vuruşu kısa kullanıyor, top kötü bir sekmeyle havalanıyor ve stoper refleksle topu ceza sahası içinde eliyle durduruyor. Bu pozisyonda hakemin vereceği karar penaltıdır. Aynı topu kaleci vurup sonra eliyle tutsaydı karar endirekt serbest vuruş olurdu. Direkt ve endirekt serbest vuruşun farkını faul türlerini anlatan yazıda görebilirsiniz.

Topa ikinci kez dokunmak hangi sonucu doğurur?

Vuruşu yapan oyuncu, top oyuna girdikten sonra başka bir oyuncu dokunmadan topa yeniden dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır. Bu hüküm vuruşu kaleci de yapsa, saha oyuncusu da yapsa aynıdır. Elle dokunma ise yukarıda anlattığımız ayrı bir başlıktır.

İkinci dokunuş ihlali en çok iki durumda yaşanır. Birincisi, oyuncunun topa hafifçe dokunup "oyuna soktum" diye yeniden sürmeye başlamasıdır. Kurala göre top açıkça hareket ettiyse oyundadır, dolayısıyla ikinci dokunuş ihlaldir. İkincisi, kısa vuruşun takım arkadaşına ulaşmadan dönüp vuruşu yapana gelmesidir; burada da arada başka bir oyuncunun dokunuşu yoksa ihlal oluşur.

Antrenörler bu yüzden kısa vuruşta alıcının topa gerçekten dokunmasını öğretir. Özellikle vuruşu bir savunmacıya bırakan takımlarda, vuruşu yapanla pası alan arasındaki iletişim net olmalıdır. Aksi takdirde basit bir anlaşmazlık ceza sahası çevresinde rakibe serbest vuruş kazandırabilir.

Kale vuruşunu geciktiren takıma ne olur?

IFAB'ın güncel kural kitabı bu yeniden başlamadaki gecikmeye yeni bir yaptırım getirdi. Bir oyuncu kale vuruşunu haksız biçimde geciktiriyorsa hakem beş saniyelik görsel bir geri sayım başlatır. Geri sayım bittiğinde top hâlâ oyunda değilse rakip takım köşe vuruşu kazanır. Köşe vuruşu, asıl vuruşun yapılacağı noktaya en yakın taraftan kullanılır.

IFAB'ın taç atışı ve kale vuruşu geri sayım protokolü uygulamayı şöyle tarif eder:

  1. Hakem önce düdük ya da sözle oyuncuyu acele etmesi için uyarabilir, ancak bu uyarı şart değildir.
  2. Hakem düdük çalar ve kol ya da el işaretiyle vuruşun yapılması gerektiğini gösterir.
  3. Hakem kaldırdığı eliyle beş saniyeyi görsel olarak sayar; isterse sesli de sayabilir.
  4. Geri sayım oyuncu topu yavaşça almaya giderken ya da topu yanlış yere koyduğunda da başlayabilir.
  5. Süre biterken oyuncu vuruş hareketinin içindeyse ceza uygulanmaz.

Sarı kart ise ancak oyuncu ya da takım arkadaşı, köşe vuruşu verildikten sonra rakibin yeniden başlamasını aşırı geciktirirse gündeme gelir. Bu kural da vuruşu kimin kullandığına bakmaz. Türkiye'de bu değişikliklerin hangi liglerde uygulandığını TFF duyurur; güncel durumu federasyonun resmî açıklamalarından kontrol edin.

Reklamlar
Reklamlar

Kale vuruşu ile kalecinin sekiz saniye kuralı aynı şey mi?

Hayır, ikisi farklı kurallardır ve sıkça karışır. Sekiz saniye kuralı, kalecinin oyun sırasında topu elinde tuttuğu süreyi sınırlar ve aşıldığında rakibe köşe vuruşu verilir. Kale vuruşunda ise top yerde, sabit durur ve gecikmenin ölçüsü yukarıda anlattığımız beş saniyelik geri sayımdır.

Bu ayrım vuruşu kaleci dışında birinin kullanmasıyla daha da belirginleşir. Bir stoper vuruşu bekletirse ona sekiz saniye kuralı uygulanmaz, çünkü topu elinde tutmuyordur. Aynı şekilde kaleci bu vuruş için topu yere koyduğunda da elde tutma süresi işlemez; hakem gecikme görürse geri sayım protokolünü kullanır.

Kalecinin elde tutma süresine dair ayrıntıları ve hakemin bu sayımı nasıl gösterdiğini kalecinin topu kaç saniye elinde tutabileceğini anlatan yazımızda okuyabilirsiniz. Kısa bir hatırlatma yapalım: iki kuralın yaptırımı benzer görünse de başlangıç noktası, sayımın nasıl yapıldığı ve kimin üzerinde uygulandığı farklıdır.

Kaleci kale vuruşunu bir savunmacıdan alırsa topu eliyle tutabilir mi?

Hayır, tutamaz. Vuruşu bir saha oyuncusu kullanıp topu bilerek kalecisine ayakla oynadığında, kaleci ceza sahası içinde topu eliyle oynayamaz. Bu, Kural 12'de yer alan ve halk arasında geri pas kuralı diye bilinen hükmün doğrudan sonucudur. Kaleci topu eliyle tutarsa hakem rakibe endirekt serbest vuruş verir.

Bu yüzden vuruşu bir savunmacıya bırakan takımlarda kaleci, pası bir saha oyuncusu gibi ayakla karşılar. Kalecinin ayak tekniği zayıfsa bu tercih risk taşır; rakibin baskısı altında yapılan bir kontrol hatası doğrudan gol pozisyonuna dönüşebilir. Geri pas hükmünün nereden çıktığını ve neden konduğunu geri pas kuralının tarihini anlatan yazıda bulabilirsiniz.

Bir ayrıntıyı da ekleyelim: pas kafayla, göğüsle ya da dizle gelirse kaleci topu eliyle alabilir. Ancak bu kapıyı bilerek kullanmak başka bir ihlali doğurur. Bunu bir sonraki bölümde anlatıyoruz.

Topu havaya kaldırıp kaleciye kafayla aktarmak serbest mi?

Hayır, serbest değildir. Kural 12, bir oyuncunun kalecinin topu eliyle alabilmesi için kuralı dolanmaya yönelik kasıtlı bir hile yapmasını yasaklar. Topu ayakla havaya kaldırıp kafayla ya da göğüsle kaleciye aktarmak bu hilenin tipik örneğidir ve serbest vuruş ile kale vuruşu da bu kapsama girer. Hakem böyle bir durumda rakibe endirekt serbest vuruş verir ve hileyi başlatan oyuncuya sarı kart gösterir. Kaleci hileyi başlatan kişiyse yaptırım ona uygulanır.

Bu konunun Kural 16 ile ilginç bir bağı var. Kısa kale vuruşunun mümkün hâle geldiği dönemde bazı kaleciler topu bu vuruşta havaya kaldırıp takım arkadaşının kafayla geri vermesini sağladı. IFAB o dönem yayımladığı açıklamada bu uygulamaya geçici olarak izin verilmemesini, ancak cezalandırılmamasını, vuruşun tekrarlanmasını istedi. Bugünkü kural metni ise kasıtlı hileyi açıkça yaptırıma bağlıyor.

Uygulamada çocuk ve amatör maçlarında bu tür bir hile nadirdir. Yine de antrenörlerin kuralı bilmesi, sahada yanlış bir alışkanlığın yerleşmesini önler.

Takımlar kale vuruşunu neden bazen bir savunmacıya bırakır?

Kural seçeneği açık tuttuğu için takımlar bu kararı tamamen sahadaki ihtiyaçlara göre verir. Kalecinin vuruşu kullanması bir gelenek, kural değil. Saha oyuncusunun vuruşu kullanmasının en sık görülen gerekçeleri şunlardır:

  • Kaleciyi pas seçeneği yapmak: Savunmacı vuruşu yapar, kaleci pası alıp oyunu kurar; böylece arkada bir kişi fazlalık oluşur.
  • Uzun vuruş kalitesi: Takımda topu daha uzağa ve daha isabetli gönderen bir saha oyuncusu varsa vuruşu ona verebilir.
  • Kalecinin sakatlığı: Kaleci hafif bir ağrıyla oynamaya devam ediyorsa vuruşları bir arkadaşı üstlenebilir.
  • Kaleyi boş bırakmamak: Kaleci kale önünde kalır, uzun vuruşta top kaybedilirse kale boş yakalanmaz.
  • Çocuk futbolunda gelişim: Antrenör, bütün oyuncuların bu yeniden başlamayı deneyimlemesi için vuruşu sırayla farklı oyunculara verebilir.

Bu gerekçelerin hiçbiri kuralın bir gereği değildir. Kuralı bilen bir takım, maçın durumuna göre en uygun kişiyi seçer. Arkadan oyun kurmanın genel prensiplerini arkadan yapılanma yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Reklamlar
Reklamlar

Hangi durumlarda kalecinin kullanması daha mantıklıdır?

Saha oyuncusunun vuruşu kullanması bazı avantajlar getirse de kalecinin kullanması da birçok durumda daha akılcıdır. Burada karar, takımın oyun planına, rakibin baskısına ve oyuncuların becerisine bağlıdır.

Birincisi, uzun vuruş istenen durumlarda kaleciler genellikle bu vuruşu en çok çalışan oyuncudur. İkincisi, kaleci vuruşu yaparsa savunma hattındaki bütün oyuncular sahaya yayılabilir ve pas seçenekleri artar. Üçüncüsü, kalecinin kendi ceza sahasında topu elle oynaması penaltıya değil endirekt serbest vuruşa yol açtığı için olası bir hatanın bedeli daha düşüktür.

Buna karşılık kalecinin ayakla oyunu iyiyse onu pasın alıcısı yapmak daha cazip hâle gelir. Ayağı iyi kalecinin oyundaki rolünü libero kaleci yazımızda anlattık. Kısacası tek bir doğru cevap yoktur. Antrenörün görevi, iki seçeneği de takıma öğretmek ve maçın içinde hangisinin daha az risk taşıdığına karar vermektir.

Hangi pozisyonda hakem hangi kararı verir?

Kale vuruşunu kimin kullandığına bağlı olarak sahada çıkabilecek tipik durumları aşağıda topladık. Kararlar IFAB'ın güncel kural metnine dayanır; özel organizasyonlarda uygulama değişebilir, bu yüzden kendi liginizin talimatını kontrol edin.

PozisyonHakemin kararı
Bek kale vuruşunu kullanıyor, top doğrudan rakip kaleye giriyorGol geçerli
Stoper kısa vuruşu kullanıyor, top hiç kimseye değmeden kendi kalesine giriyorGol yok, rakibe köşe vuruşu
Stoper vuruştan sonra topu kendi ceza sahasında eliyle durduruyorPenaltı
Kaleci vuruştan sonra topu kendi ceza sahasında eliyle tutuyorEndirekt serbest vuruş
Savunmacı vuruşu kaleciye ayakla oynuyor, kaleci eliyle alıyorEndirekt serbest vuruş
Vuruşu yapan oyuncu, başkası dokunmadan topa yeniden dokunuyorEndirekt serbest vuruş
Ceza sahasında kalan rakip, top oyuna girmeden topa müdahale ediyorVuruş tekrarlanır
Vuruşu kullanacak oyuncu oyunu geciktiriyor, beş saniyelik sayım bitiyorRakibe köşe vuruşu

Hakemin karar verirken izlediği işaretleri ve bu işaretlerin ne anlama geldiğini hakem işaretleri rehberinde bulabilirsiniz.

Kalecinin kullandığı diğer duran toplarda durum benzer mi?

Kale vuruşu, kalecilere ait sanılan tek yeniden başlama değildir. Pek çok kişi tersini de merak eder: kaleci köşe vuruşu ya da taç atışı kullanabilir mi? Kurallar bu konuda da benzer bir mantık izler. Yeniden başlamaları belirli bir mevkiye ayırmaz, "oyuncu" der ve kaleci de bir oyuncudur.

Dolayısıyla kale vuruşunda saha oyuncusu için geçerli olan esneklik, diğer duran toplarda kaleci için de geçerlidir. Elbette taktik açıdan kalecinin rakip yarı sahada köşe vuruşu kullanması nadir ve risklidir. Bu sorulara ayrı yazılarda cevap verdik: köşe vuruşunu kalecinin kullanıp kullanamayacağı ve kalecinin taç atışı kullanmasıyla ilgili az bilinen kurallar.

Genel ilke şu: kural metni bir görevi özel olarak kaleciye ayırmadıysa, o görevi sahadaki herhangi bir oyuncu üstlenebilir. Kalecinin ayrıcalığı, kendi ceza sahası içinde topu elle oynayabilmesidir ve bu ayrıcalık da belirli sınırlarla gelir.

Küçük yaş maçlarında kale vuruşu nasıl uygulanır?

IFAB, ulusal federasyonlara gençler, veteranlar, engelli futbolu ve tabandaki amatör futbol için bazı organizasyon kurallarını değiştirme yetkisi tanır. Saha ölçüsü, topun boyutu ve ağırlığı, kale ölçüsü, devre süresi ve dönüşlü oyuncu değişikliği bu değişiklikler arasındadır. Vuruşu kimin kullanacağı ise bu listede yer almaz.

Bazı federasyonlar küçük yaş formatlarında ek uygulamalar kullanır. Örneğin ABD federasyonunun küçük yaş maçlarında kullandığı oyun kurma çizgisi, kale vuruşunda rakiplerin belirli bir çizginin gerisine çekilmesini ister. Federasyonun açıklaması vuruşu "kaleci ya da vuruşu yapan takımın başka bir oyuncusu" diye tarif eder. Amaç, çocukların baskı altında kalmadan arkadan pasla oyun kurmayı öğrenmesidir.

Türkiye'de küçük yaş müsabakalarında hangi uygulamaların geçerli olduğu yaş kategorisine ve organizasyona göre değişir. Bu yüzden velilerin ve antrenörlerin TFF'nin ve il temsilciliklerinin güncel talimatlarına bakması en doğrusudur. Küçük yaşta çocuğun bütün mevkileri deneyimlemesine önem veren programları İstanbul minikler futbol okulu sayfasında inceleyebilirsiniz.

Reklamlar
Reklamlar

Futsal ve halı sahada kale vuruşu aynı mı işler?

Hayır. Futsalda kale vuruşu yoktur; onun yerine kale atışı vardır ve bu yeniden başlamayı yalnızca savunan takımın kalecisi elle kullanır. Kaleci topu kendi ceza sahası içinden atar ve kısa bir süre sınırına uymak zorundadır. Futsal kuralları bu konuda büyük sahadaki futboldan açıkça ayrılır.

Dolayısıyla "kaleci dışında biri kullanabilir mi" sorusunun cevabı futsalda olumsuzdur. Futsalın diğer farklarını futsal kurallarını anlatan yazımızda topladık.

Halı saha için ise tek bir resmî kural kitabı yoktur. Tesisler ve organizasyonlar kendi kurallarını belirler; bazı maçlarda kaleci topu elle oyuna sokar, bazılarında yerden vurur. Bu nedenle maçtan önce takımlar arasında kısa bir anlaşma yapmak tartışmaları önler. Halı sahada sık görülen uygulamaları halı saha kuralları yazısında anlattık.

Antrenmanda kale vuruşunu farklı oyunculara nasıl çalıştırırsınız?

Kuralı bilmek bir şey, sahada uygulamak başka bir şeydir. Bu vuruşu bütün oyunculara öğretmek, takımın maç içindeki seçeneklerini artırır. Aşağıdaki basit çalışmalar çocuk ve genç takımlarda kolayca uygulanabilir:

  • Sırayla vuruş: Her oyuncu topu kale sahasının farklı bir noktasına koyar ve kısa pasla takım arkadaşına oynar. Amaç topun yerini ve sabit durma şartını öğrenmektir.
  • Kaleci alıcı: Bir savunmacı vuruşu yapar, kaleci pası ayakla alır ve kanada açar. Kaleci topu eliyle almaz; geri pas kuralını davranışa dönüştürür.
  • Baskı altında seçim: İki rakip ceza sahası çizgisinde bekler. Vuruşu yapan oyuncu kısa mı uzun mu oynayacağına karar verir.
  • Hakem rolü: Antrenör bazı tekrarlarda ikinci dokunuş ya da elle oynama hatası canlandırır, oyuncular doğru kararı söyler.

Çalışmalarda yaşa uygun top boyutu kullanın ve uzun vuruş tekrarlarını sınırlayın. Kalecilerin ayak tekniğini ve dağıtımını geliştiren özel programlar için İstanbul kaleci okulu sayfasına göz atabilirsiniz.

Kale vuruşu hakkında hangi yanlış inançlar yaygın?

Tribünde, halı sahada ve hatta bazı çocuk maçlarında bu yeniden başlamayla ilgili birkaç yanlış bilgi dolaşır. En yaygınlarını kısaca düzeltelim:

  • "Kale vuruşunu sadece kaleci kullanır." Yanlış. Kural savunan takımın herhangi bir oyuncusuna izin verir.
  • "Top ceza sahasından çıkmadan oyunda değildir." Bu eski kuraldı. Bugün top vurulup açıkça hareket ettiğinde oyundadır.
  • "Top çizgiyi hangi taraftan geçtiyse o tarafa konur." Yanlış. Top kale sahası içinde herhangi bir noktaya konabilir.
  • "Kale vuruşundan gol olmaz." Yanlış. Rakip kaleye doğrudan gol olabilir.
  • "Kale vuruşunu geciktirmenin bedeli yoktur." Güncel kurallarda hakem beş saniyelik sayımla rakibe köşe vuruşu verebilir.

Bu bilgileri hem çocuklara hem de velilere anlatmak, maç sırasında hakemle yaşanan gereksiz tartışmaları azaltır. Kuralları derinlemesine öğrenmek ve hakemlik yapmak isteyenler için futbol hakemi olma yolunu anlatan yazımız iyi bir başlangıç noktasıdır.

Kaynaklar

  • Kural 16, Kale Vuruşu. IFAB Oyun Kuralları, güncel sürüm. Kural metni
  • U.S. Soccer Coaching Education and Referee Program. How do changes to IFAB Law 16 (The Goal Kick) affect the Build-Out Line? Ağustos 2019. Federasyon açıklaması (PDF)
  • Kural 12, Fauller ve Kötü Davranış (kasıtlı hile ve kaleciye pas hükümleri). IFAB Oyun Kuralları, güncel sürüm. Kural metni
  • Taç atışı ve kale vuruşu geri sayım protokolü. IFAB, Notlar ve değişiklikler bölümü. Protokol metni
  • Güncel kural değişiklikleri (Kural 15 ve Kural 16 geri sayım değişikliği). IFAB. Değişiklik listesi
  • Clarification: Law 16, The Goal Kick. IFAB duyurusu, Ağustos 2019. Duyuru metni

Sıkça sorulan sorular

Kale vuruşunu kullanan saha oyuncusu topu kaleciye pas verebilir mi?

Evet, verebilir. Top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyunda olduğu için kaleci pası ceza sahası içinde alabilir. Ancak pas ayakla ve bilerek kaleciye oynandıysa kaleci topu eliyle tutamaz; ayakla kontrol etmek zorundadır. Kaleci topu eliyle alırsa hakem rakibe endirekt serbest vuruş verir.

Kale vuruşunda top yerdeyken kaleci elle alıp atabilir mi?

Hayır. Büyük sahada kale vuruşu ayakla yapılan bir yeniden başlamadır ve top kale sahası içinde sabitken vurulmalıdır. Kalecinin topu eliyle alıp atması kale vuruşu yerine geçmez; hakem usulün yeniden doğru biçimde uygulanmasını ister. Elle oyuna sokma futsaldaki kale atışına özgüdür.

Kale vuruşunu kullanacak oyuncu değiştirilebilir mi?

Evet. Topu kale sahasına koyan oyuncu son anda vuruşu bir takım arkadaşına bırakabilir, çünkü kural yalnızca vuruşun savunan takımdan bir oyuncu tarafından yapılmasını ister. Yine de bu değişim oyunu geciktirmeye dönüşürse hakem beş saniyelik geri sayımı başlatabilir ve süre dolarsa rakibe köşe vuruşu verebilir.

Kale vuruşunda rakip oyuncu ceza sahası çizgisinin üzerinde durabilir mi?

Çizgiler ait oldukları alanın parçasıdır, bu yüzden çizginin üzerinde duran oyuncu ceza sahasının içinde kabul edilir. Rakiplerin top oyuna girene kadar çizginin tamamen dışında beklemesi gerekir. İçeride kalan rakip topa müdahale ederse hakem vuruşu tekrarlatır; hızlı kullanılan vuruşlarda ise zamanında çıkamayan rakip sonradan pası kesebilir.

Kale vuruşu iki kez tekrarlanırsa oyuncu kart görür mü?

Tekrarın kendisi kart gerektirmez. Ancak aynı ihlal ısrarla sürerse hakem durumu kurallara sistematik aykırılık olarak değerlendirebilir. Ayrıca top oyuna girmeden ceza sahasında faul yapan oyuncu, faulün niteliğine göre sarı ya da kırmızı kart görebilir. Kararlar hakemin maç içindeki değerlendirmesine bağlıdır.

Çocuk futbolunda kale vuruşunu her oyuncunun denemesi faydalı mı?

Pek çok antrenör, küçük yaşta oyuncuların bütün mevkileri ve duran topları deneyimlemesini gelişim açısından değerli bulur. Kale vuruşunu sırayla farklı çocukların kullanması, topu sabit koyma, pas seçme ve kuralı uygulama becerisini birlikte geliştirir. Yaşa uygun top boyutu ve sınırlı tekrar sayısıyla çalışmak önemlidir.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Kuralları yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.