Futbolda Hakem İşaretleri Ne Anlama Gelir? Orta Hakem, Bayrak ve VAR İşaretleri

Bu rehber işaretleri rol rol ayırır: orta hakem, yardımcı hakem, dördüncü hakem ve video yardımcı hakem. Düdüğün ne zaman çalındığını, kartların ayrıntısını ve avantaj kuralının mantığını kardeş yazılara bıraktık. Burada odak, sahada gördüğünüz hareketin hangi hakeme ait olduğu ve neyi anlattığıdır.

Güncel IFAB kural kitapçığı işaretlerin birçoğunu metinle değil, grafikle gösterir.

Ayrıca bir not ekleyelim. Hakem işaretleri her yıl küçük güncellemelere uğrayabilir, çünkü IFAB kural kitapçığını düzenli olarak yeniler. Okurken kendi organizasyonunuzun talimatını da yanınızda tutun.

Hakem işaretleri hangi kaynaklara dayanır?

Kural metni IFAB hakem kanunu sayfasından, yardımcı hakem ve dördüncü hakem görevleri diğer maç görevlileri sayfasından alınmıştır. Beden dili ve düdük rehberi, VAR protokolü ve geri sayım protokolü de kaynaklar arasındadır.

Bu sayfaların ilginç bir özelliği var. Hakem işaretleri bölümü yalnızca 'onaylı işaretler için grafiklere bakın' der. Yani kol açısını, bayrak yüksekliğini ya da dikdörtgen çizimini kelimelerle tarif eden resmî bir paragraf yoktur.

Hakem işaretleri neden her sahada aynıdır?

IFAB, Oyun Kuralları'nı belirleyen uluslararası kuruldur ve kural kitapçığı bütün resmî maçlar için tek metindir. İşaretlerin grafikleri de bu kitapçığın içindedir. Bu nedenle ilçe turnuvasındaki hakem ile büyük bir karşılaşmadaki hakem aynı dili konuşur.

IFAB'ın beden dili rehberi önemli bir sınır çizer. Beden dili maçı yönetmeye ve otoriteyi göstermeye yardım eder, ama kararın açıklaması değildir. Yani hakem kolunu yön gösterecek biçimde uzatır. Gerekçeyi ise gerektiğinde sözle anlatır.

Düdüğün ne zaman çalındığı ayrı bir konudur. Hakem el işaretleri ve düdük anlamları yazımız bunu ayrıntılı işler. Burada tekrar etmiyoruz; yalnızca şunu hatırlatıyoruz: net taç, korner, kale vuruşu ve gol için düdük şart değildir, hakemin kolu yönü anlatır.

Serbest vuruş ve dolaylı serbest vuruş işaretini hangi hareket anlatıyor?

Doğrudan serbest vuruşta hakem kolunu, vuruşu kullanacak takımın hücum ettiği yöne doğru uzatır. Bu tarif IFAB metninde değil, saha uygulamasındadır. Her seviyede aynı biçimde karşımıza çıkar ve çoğu hakem kolunu yere yaklaşık paralel tutar.

Dolaylı serbest vuruş için IFAB metni net konuşur. IFAB'ın SSS bölümüne göre hakem, dolaylı serbest vuruşu göstermek için kolunu başının üzerine kaldırır. Hakem bunu unutur ve top doğrudan kaleye girerse, aynı takım vuruşu yeniden kullanır.

Hakem işaretleri arasında en çok karıştırılan çift, doğrudan ve dolaylı vuruştur. Çünkü ikisinde de oyun durur ve hakem aynı yöne bakar. Ayrım yalnızca kolun yukarıda kalıp kalmamasındadır. Bu yüzden çocukların gözü önce hakemin koluna, sonra topa gitmelidir.

Bu ayrıntı çocuk maçlarında da çok işe yarar. Çünkü kolun yukarıda olması, golün sayılması için topun başka bir oyuncuya değmesi gerektiğini hatırlatır. Antrenör bu yüzden oyuncuya 'kol yukarıdaysa tek vuruşta gol yok' diyebilir.

Faul türlerinin neden doğrudan ya da dolaylı sayıldığını faul türleri yazımızda bulabilirsiniz.

Avantaj işareti ne zaman çıkıyor ve ne söylüyor?

Avantajda hakem düdüğü çalmaz, kollarını ileri doğru uzatarak oyunun sürdüğünü gösterir. Bu hareket, saha uygulamasında en tanınan işaretlerden biridir. Kuralın metni ise IFAB hakem kanununda yer alır: hakem, kural dışı oyuna uğramayan takım yarar sağlıyorsa oyunun sürmesine izin verir.

IFAB'a göre beklenen yarar o anda ya da birkaç saniye içinde doğmazsa hakem ihlali cezalandırır ya da yeniden başlatmayı yeniden yaptırır. Hakem kararı verirken ihlalin ağırlığına, konuma, hücumun hemen gelişme ihtimaline ve maçın havasına bakar. Konum kaleye yaklaştıkça avantaj daha etkili olur.

Güncel IFAB değişiklik listesinde avantajla ilgili iki yenilik gördük. Birincisi, yeniden başlatma hatalı yapıldığında ve top oyundayken hakem avantaj oynatabilir. İkincisi, avantaj oynatılıp gol atılırsa hakem bazı açık gol fırsatı ihlallerinde kart göstermez. Bu maddeleri uygulamadan önce kitapçığın tam metninden okumanızı öneririz.

Avantajın mantığını ve kartla kesiştiği noktaları avantaj kuralı yazımızda ayrıca anlattık.

Penaltı, korner, taç ve kale vuruşunu hangi yön ayırıyor?

Kolun yönü bu dört kararı birbirinden ayırır. Penaltıda hakem düdüğü çalar ve kolunu penaltı noktasına doğru uzatır. Kornerde kol köşe bayrağını, kale vuruşunda kol kale alanını gösterir. Taçta kol, atışı kullanacak takımın hücum yönüne uzanır.

Bu tarifler sahadaki yaygın uygulamaya dayanır; resmî grafikte aynı yönler çizilidir. IFAB metninin söylediği şey ise başkadır: net bir taç, korner, kale vuruşu ya da gol için düdük gerekmez. Bu yüzden oyuncular bazen hiçbir ses duymadan kolu görerek oyuna devam eder.

Penaltı farklıdır. Hakem serbest vuruş ve penaltı için oyunu düdükle durdurur. Penaltıda ayrıca yardımcı hakem, kaleci çizgiden erken çıkarsa ve top çizgiyi geçerse görevlidir. Yardımcı hakemin bu bilgiyi nasıl ileteceğini hakem maç öncesi talimatlarda söyler.

Güncel IFAB değişikliklerine göre kaleci topu elleriyle sekiz saniyeden uzun tutarsa hakem rakibe korner verir.

Kart işaretleri neleri anlatır?

Sarı kart uyarıyı, kırmızı kart ise oyundan çıkarılmayı bildirir. Hakem kartı oyuncunun ve herkesin net görebileceği biçimde gösterir. Kartın rengi, hangi cezanın verildiğini tek bakışta anlatır. Bu yüzden kart, işaretler içinde en sade olanıdır.

Nedenleri ve sonuçları başka yazılarda işledik. Sarı kartın tipik gerekçeleri için sarı kart yazımıza, doğrudan kırmızı ile çift sarı farkı için kırmızı kart yazımıza bakabilirsiniz.

Burada yeni bir bilgi ekleyelim. Güncel IFAB değişiklik listesine göre yanlış oyuncuya kart gösterilmesi (kimlik karışıklığı) ve açıkça hatalı ikinci sarıdan çıkan kırmızı artık VAR incelemesine açık. Yani video yardımcı hakem kartın rengine olduğu kadar kimin cezalandığına da bakar.

Yardımcı hakemin bayrak işaretleri neleri anlatıyor?

IFAB'ın rehberine göre yardımcı hakem bayrağı açık ve ortada tutar, işaret vermeden önce koşmayı bırakır, sahaya döner, hakemle göz teması kurur ve bayrağı bilinçli biçimde kaldırır. Bayrağı, bir sonraki işareti verecek elinde tutar.

Top oyun dışındaysa yardımcı hakem işareti, orta hakem fark edene kadar kaldırılı bırakır. Gol çizgisinden top tamamen çıktığında bayrak sağ elle kalkar. Top net biçimde çizgiyi geçtiyse bayrak gerekmez.

Bu rehberde yardımcı hakemin kendi başına karar vermediğini de görürüz. Yardımcı hakem bilgi ve öneri verir, orta hakem kararı açıklar. Bayrak yetersiz kalırsa 'bip' sinyali devreye girer. Elektronik bip yalnızca orta hakemin dikkatini çekmeye yarar.

Yardımcı hakemin görevlerini ve konumlanmasını yardımcı hakem yazımızda bulabilirsiniz.

Ofsayt bayrağının yüksekliği neyi gösterir?

Yardımcı hakem ofsaytta önce bayrağı sağ elle yukarı kaldırır. Orta hakem oyunu durdurursa, bayrakla ihlalin olduğu bölgeyi gösterir. IFAB rehberi bayrağın dikey kalkışını yazar. Bölgeyi göstermek için bayrağı indirme ayrıntısını ise grafik çizer.

Saha uygulamasında bayrağın üç kademesi vardır. Aşağı eğik bayrak yardımcı hakeme yakın bölgeyi, yatay bayrak orta bölgeyi, yukarı eğik bayrak uzak bölgeyi anlatır. Bu üç açının tam derecesi resmî metinde yer almaz.

IFAB rehberi ayrıca bayrağın ne zaman inebileceğini söyler. İşaret, orta hakem fark edene ya da savunan takım topu açıkça kontrol edene kadar yukarıda kalır. Çocuk maçlarında çoğu kişi bu detayı kaçırır, çünkü bayrak çoğu zaman erken iner.

Ofsayt kararının kendisi ve teknolojisi için yarı otomatik ofsayt yazımıza göz atabilirsiniz.

Yardımcı hakem faulde ve gol anında ne yapar?

Faulde yardımcı hakem yalnızca olay hakemin görüş alanı dışındaysa ya da çok yakınındaysa bayrak kaldırır. IFAB rehberine göre bayrağı yine işaretin devamını verecek elle kaldırır, göz teması kurar ve bayrağı hafifçe ileri geri sallar.

Önce iki kontrol yapar: ihlal hakemin görüşünde değil mi ve hakem avantaj uygulamaz mı? Faul yiyen takım avantajdan yararlanıyorsa yardımcı hakem bayrağı kaldırmadan bekler. Hakemler bu tekniğe 'bekle ve gör' der.

Ceza alanı içindeki ihlalde yardımcı hakem bayrak ve bip kullanır, köşe bayrağına doğru kıyıdan iner. Ceza alanı dışındaki ihlalde orta çizgiye doğru yürür. Böylece olayın alanın dışında olduğunu sessizce bildirir.

Gol anında ek yardımcı hakem varsa, telsizle bildirir ve sol kolunu gol çizgisine dik, saha merkezine doğru uzatır. Top çizgiyi çok net geçmişse bu hareket gerekmez. Nihai kararı yine orta hakem verir.

Oyuncu değişikliği işaretini kim gösterir?

Yardımcı hakem, oyuncu değişikliği isteği kendisine bildirildiğinde bir sonraki oyun duruşunda orta hakemi uyarır. IFAB'a göre dördüncü hakem değişiklik prosedürünü gözetir. Yani bayrak ya da tabela işareti iki farklı görevlinin işidir.

Tabelada çıkan ve giren oyuncunun numarası yer alır. Bu uygulamanın metin tarifi IFAB kitapçığında yok; ancak dördüncü hakemin değişiklikleri gözetmesi kural metnindedir. Saha uygulaması olarak tabela, iki numarayı birlikte gösterir.

Kaç değişiklik yapılabileceği ve kaç fırsat olduğu organizasyona göre değişir. Ayrıntıyı oyuncu değişikliği kuralları yazımızda bulabilirsiniz.

Dördüncü hakemin ek süre tabelası neyi gösterir?

IFAB'a göre dördüncü hakem, hakemin oynatmayı düşündüğü asgari ek süreyi her yarının sonunda gösterir. Uzatma yarıları için de aynı kural geçerlidir. Tabelada yazan süre bir alt sınırdır; hakem sonrasında fazlasını oynatabilir.

Örneğin ilk yarı biter bitmez tabelada belirli bir dakika görürseniz, bu o yarının asgari ek süresidir. Hakem maçı bu süreden daha uzun oynatabilir. Bu yüzden tabelayı kesin bitiş saati sanmak yanlıştır.

Dördüncü hakem ayrıca ekipman kontrolü yapar, yedek topları gözetir ve teknik alandaki sorumsuz davranışları hakeme bildirir. Bu işlerin hiçbirinde kart ya da düdük yetkisi yoktur.

Ek sürenin nasıl hesaplandığını hakem maçı kaç dakika uzatır yazımızda, dördüncü hakemin diğer görevlerini ise dördüncü hakem yazımızda okuyabilirsiniz.

VAR sırasında hakem hangi işareti gösterir?

IFAB VAR protokolüne göre hakem, bir inceleme için oyunu durdurduğunda 'TV işareti' gösterir. Kararı değiştirmeden önce ya da inceleme sonrası son karardan hemen önce de aynı işareti kullanır. Tek bir TV işareti yeterlidir.

Protokol, işaretin biçimini metinle tarif etmez. İnsanlar bunu genellikle ekran çizimi olarak bilir. Resmî grafiğe bakmanızı öneririz.

Sessiz kontrolde ise hakem hiçbir işaret göstermez. VAR olayı arka planda kontrol eder ve açık ve net bir hata görmezse hakemle konuşmaz. Yeniden başlatmayı geciktirmek gerekirse hakem bir parmağını kulaklığına dokundurur, diğer elini uzatır ve kontrol bitene kadar bunu tutar.

Saha içi inceleme alanına giden hakem, TV işaretini daha önce göstermediyse önce onu gösterir. Güncel değişiklik listesinde korner incelemesi yarışma seçeneği olarak yer alır ve karar değişirse TV işareti gerekir.

Hangi pozisyonlara bakıldığını VAR müdahale alanları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Beş saniyelik geri sayımı hangi işaret başlatıyor?

Hakem taç ya da kale vuruşunda bilerek gecikme gördüğünde düdüğü çalar, tekrar başlatmayı gösterir ve kalkık elle beş saniyeyi geri sayar. Gerekirse sesle de sayar. IFAB bu protokolü metinle tarif eden nadir işaretlerden biridir.

Süre dolarsa taçta rakip takım, aynı noktadan atışı kullanır. Kale vuruşunda ise rakip takım korner kazanır. Oyuncu o anda zaten atışa ya da vuruşa başlamışsa ceza almaz. Sarı kart ise yalnızca gecikme karşıt takımı gerçekten zorluyorsa gündeme gelir.

Hakem uyarıyı ayrıca sözle yapabilir; geri sayım için uyarı şart değildir. Antrenör çocuklara bu işareti öğretirken sadece 'elin kalktı, hızlan' demelidir. Cezalandırma mantığını ise yetişkin kategorilerine bırakın.

Hakem işaretleri hakkında en sık yanlış bilinenler nelerdir?

Yanlışların çoğu işareti kararın gerekçesi sanmaktan doğar. Aşağıdaki liste en yaygın hataları toplar.

• Kol yukarıdaysa kart gelecek sanılır. Oysa dolaylı serbest vuruşta da kol yukarıdadır.
• Hakem her duraklamada düdük çalar sanılır. Oysa net taç, korner, kale vuruşu ve gol için düdük gerekmez.
• Bayrak kalkınca ofsaytın kesinleştiği sanılır. Oysa yardımcı hakem bilgi verir, orta hakem kararı açıklar.
• Dördüncü hakemin kart gösterdiği sanılır. Oysa o hakeme bildirir, kararı orta hakem verir.
• İşaretlerin ligden lige değiştiği sanılır. Oysa IFAB tek kural kitapçığı yayımlar; yarışmalar yalnızca belirli seçenekleri ekleyebilir.
• Hakem bir kez işaret verince kararın değişmeyeceği sanılır. Oysa oyun yeniden başlamadan önce hakem kararını düzeltebilir; ayrıntısı kardeş yazıda.

Son maddeyi şöyle okuyun: işaret aynı kalır ama organizasyon bazı seçenekleri değiştirebilir. Top hakeme çarparsa ne olduğu gibi sıkça karıştırılan bir konuyu ayrı bir yazıda ele aldık.

Hangi işareti kim gösterir, düdük gerekir mi?

Aşağıdaki tablo, tartışmaları azaltmak için işaretleri tek yerde toplar. Düdük sütunu IFAB beden dili rehberine dayanır, kol tarifleri ise yukarıda etiketlediğimiz gibidir.

Çocuk ve amatör maçlarda işaretler farklı mı?

İşaretlerin kendisi aynıdır, ama sahadaki hakem sayısı değişebilir. Çocuk ve amatör organizasyonlarda çoğu zaman yalnızca tek hakem görev yapar ve yardımcı hakem bayrağı yerine kıyıdaki gönüllü ya da oyuncu olmayan bir yetişkin yardım edebilir. Bu durum organizasyon talimatına bağlıdır.

IFAB genel düzenlemeleri, yaş kategorilerinde saha, top, süre ve oyuncu sayısının değiştirilebileceğini söyler. Türkiye'de çocuk ve amatör maçlar için 'organizasyon talimatına bakın' demek en doğrusudur. Halı sahada kural kitabı da organizasyona göre değişebilir; halı saha kuralları yazımız bunu ele alır.

Küçük yaşlarda hedef, işareti tek bakışta okumaktır. Mevkii ve taktik öğretimi için acele etmemek gerektiğinden 12 yaşta mevki yazımıza bakabilirsiniz. Minikler futbol okulu seçenekleri arasında hakem rolü oyunu yapan programlar da olabilir; her okulda ne yaptıklarını yerinde sorun.

Antrenmanda hakem işareti oyununu nasıl kurarsınız?

Bu oyun, işaretleri korkusuz öğretmek içindir. Çocuklar hakem rolünü sırayla alır.

• Kurulum: 20x15 metrelik alan, 6 çocuk, iki konideki küçük kale. Bir çocuk hakem, biri yardımcı hakem olur, diğerleri iki takım kurar.
• Amaç: Hakem rolündeki çocuk kol ve bayrak işaretini gösterir, oyuncular doğru yeniden başlatmayı yapar.
• Kural: Düdük yok, yalnızca kol. Hakem kolunu uzatır, oyuncular yönü sözle söyler. Dolaylı serbest vuruşta kol yukarıdadır ve gol için başka bir oyuncuya değme şartı vardır.
• İlerleme: Sırayla avantaj, taç ve korner işaretini ekleyin. Sonra yardımcı hakem bayrağı kaldırır ve hakem 'gör ve onayla' der. Her tur 3 dakikayı geçmesin.
• Hata: Hakem rolündeki çocuk kararını sert söylüyorsa oyunu durdurun ve işaretin sadece iletişim olduğunu hatırlatın.

Bu oyunun bir yan faydası vardır. Hakem işaretleri çocuğa soyut kural gibi gelmez, çünkü onları kendi vücuduyla yapar. Dolayısıyla ertesi hafta gerçek bir maçta aynı hareketi gördüğünde anlamı hemen yakalar. Bu kanıtlanmış bir sonuç değildir.

Güvenlik için tur sayısını sınırlayın, hakem rolünü sırayla verin, hiçbir çocuğu 'yanlış karar' nedeniyle azarlamayın. Ağrı, yorgunluk ya da kasılma şikayeti olan çocuğu hemen dinlendirin. Koşu yoğunluğu düşüktür; amaç bilgi öğretmektir.

İlerlemede yaşa uygun yol izleyin. Küçük çocuklar yalnızca iki işaretle (serbest vuruş, taç) başlasın. Büyüklerde dört işaret, ardından yardımcı hakem bayrağı eklenebilir. Çocuğun hakem olması, kimsenin yerine geçmek değil, sırayla öğrenmektir.

Antrenör ve veli hakem işaretlerine nasıl tepki vermeli?

Kenardaki yetişkin işareti okuyup çocuğa yönü sakin biçimde anlatabilir. Kol hareketini görünce 'avantaj, oyun devam' demek, kararı tartışmaktan çok daha yararlıdır. Çocuk bu modeli taklit eder.

Ayrıca antrenör, çocuklara hakem işaretleri hakkında tek bir cümle öğretebilir: hakem gösterdi, oyun sürüyor. Bu cümle itiraz refleksini azaltır. Üstelik çocuk, kararı beğenmese bile işaretin ne dediğini anlamış olur.

Hakem kararına itiraz etmek ya da hakemin işaretini alaya almak çocuklara yanlış mesaj verir. Hakemin bir gönüllü ya da genç hakem olduğu maçlarda bu daha önemlidir. Bir okul ya da organizasyonla ilgili şikayetiniz varsa şikayet sayfamızdaki yola başvurabilirsiniz; saha kenarı bunun yeri değildir.

Maç sonrasında çocuğa 'hangi işareti gördün?' diye sormak iyi bir alışkanlıktır. Ayrıca düdük sonrası gol gibi karışık sorularda önce hakemin ne işaret ettiğine bakmak gerekir.

Hakem olmak isteyen genç bu işaretleri nereden öğrenebilir?

Hakemlik yolu, yaş şartı ve yetki alanı için TFF'nin güncel duyurusuna bakın. Genel bir yol haritası için futbol hakemi nasıl olunur yazımıza bakabilirsiniz; bu yazıda ücret ya da iş garantisi iddiası bulamazsınız.

İşaretleri öğrenmenin pratik yolu, IFAB diğer maç görevlileri sayfasındaki grafikleri ezberlemek değil, tek bir işaret ailesini seçip sahada uygulamaktır. Önce orta hakemin üç işaretiyle, ardından yardımcı hakemin bayrak tekniğiyle başlayın. Sonra bir maç izleyip hangi işaretin geldiğini not edin.

Türkiye'deki resmî kurslar ve talimatlar için TFF sitesine bakın. Kurs içeriğini ve başvuru koşullarını yalnızca oradan öğrenmenizi öneririz.

Maçta işaretleri hangi sırayla okumalısınız?

Önce orta hakemin koluna bakın, çünkü karar çoğu zaman oradan gelir. Sonra yardımcı hakemin bayrağını arayın. Son olarak dördüncü hakemin tabelasına göz atın. Bu üç adım, kalabalık bir tribünde bile karışıklığı büyük ölçüde azaltır.

Bu sıra bir kural değil, pratik bir öneridir. Yine de işe yarar, çünkü karar yetkisi orta hakemdedir. Yardımcı hakem bilgi verir ve dördüncü hakem süreci gözetir. Dolayısıyla önce yetkili kişiyi okumak yanlış anlamayı azaltır.

1. Orta hakemin kolu hangi yöne gidiyor, yukarı mı, ileri mi, yatay mı?
2. Düdük çaldı mı, yoksa oyun sürüyor mu?
3. Yardımcı hakem bayrağı kaldırdı mı, kaldırdıysa hangi elle?
4. Dördüncü hakem tabela ya da süre gösteriyor mu?
5. Hakem kulaklığına dokunuyor mu, yani VAR kontrolü var mı?

Çocuklarla bu listeyi bir maç izlerken kullanmak iyi bir alışkanlık yaratır. Her duraklamada önce soruyu sorun, sonra cevabı birlikte bulun. Böylece çocuk karardan çok işareti okumayı öğrenir.

İşaretleri öğrenirken en sık hangi hatalar yapılıyor?

En büyük hata, tek bir hareketi tek bir anlamla ezberlemektir. Örneğin kol yukarıda dendiğinde aklınıza yalnızca dolaylı serbest vuruş gelmeli, ama VAR sürecindeki parmak ve kulaklık hareketi başka bir mesajdır.

Ayrıca hakem işaretlerini yalnızca bir kez görüp ezberlemeye çalışmak da yanıltır. Hareketi birkaç kez kendiniz yaparsanız aklınızda kalır. Bu yüzden önceki bölümdeki oyunu haftalık ısınmanın bir parçası yapabilirsiniz.

İkinci hata, saha uygulamasını resmî kural sanmaktır. Bu yazıda etiketlediğimiz hareketler çoğu hakemde aynıdır, ancak resmî grafikte küçük farklar çıkabilir. Bu yüzden itiraz ya da sınav için grafiğe bakın.

Üçüncü hata, yardımcı hakem bayrağını nihai karar saymaktır. IFAB rehberi, bayrağın orta hakem fark edene kadar yukarıda kalmasını ister. Yani bayrak bilgi taşır; orta hakem bu bilgiyi düdük ve işaretle karara çevirir.

Dördüncü hata, işareti gerekçe sanmaktır. IFAB beden dilinin kararı açıklamadığını söyler. Hakem 'neden' sorusuna sözle cevap verir ve gerekirse oyuncuya kısa bir açıklama yapar.

Hangi hakem işaretleri kural metninde tarif edilmez?

Kolların avantajdaki tam biçimi, penaltı ve korner işaretlerinin tarifi, ofsayt bayrağının üç kademesinin dereceleri ve TV işaretinin çizimi IFAB metninde yoktur.

Yazıdaki tarifler bu noktalarda saha uygulamasına dayanır. Çocuk maçları için bu yeterlidir; resmî sınav ya da itiraz için yeterli değildir. Bu durumda IFAB'ın onaylı grafiklerine ve organizasyon talimatına bakın.