VAR Hangi Pozisyonlara Müdahale Eder? 4 Temel Müdahale Alanı

Bu cevap kısa, ancak ayrıntıları önemli. VAR hangi pozisyonlara müdahale eder sorusunun cevabı, protokol metninde tam olarak sayılmıştır. Çünkü tribünde ya da ekran başında "VAR buna da baksın" dediğimiz pozisyonların çoğu aslında protokolün dışında kalıyor. Bu yazıda ayrıca dört alanı, ölçütü, inceleme yöntemlerini ve çocuk ile amatör maçlardaki durumu sırayla anlatıyoruz. Kural anlatımı IFAB Oyun Kuralları ve VAR protokolüne dayanır.

Yazı boyunca "güncel IFAB kural kitapçığı" ifadesini kullanıyoruz. Kitapçık her yıl güncellendiği için bir sürüm yılı yazmak yerine, sitedeki en son metin esas alınır. Yeni sürümle gelen VAR değişikliklerine ayrı bir bölümde bakacağız.

VAR ne yapar, ne yapmaz?

VAR (Video Yardımcı Hakem), bağımsız görüntü erişimi olan bir maç görevlisidir. Video operasyon odasında çalışır, yanında yardımcı VAR ve görüntü operatörleri bulunur. Görevi, hakemin kararını ezmek değil, açık ve net bir hata ihtimalini hakeme bildirmektir.

Protokolün ana ilkeleri kısa bir listeye sığar:

• Hakem her zaman önce kendi kararını verir, VAR ondan sonra kontrol eder. Oyunun devam etmesi kararı da incelenebilir.
• İncelemeyi yalnızca hakem başlatır. VAR ve diğer görevliler yalnızca öneri yapabilir.
• Son kararı hakem verir. Bu karar VAR bilgisine ya da hakemin kendi izlediği tekrara dayanabilir.
• İnceleme için süre sınırı yoktur, çünkü protokol doğruluğu hızdan önemli sayar.
• Oyuncuların inceleme istemesine gerek yoktur. VAR her gol, penaltı, doğrudan kırmızı kart ve kimlik durumunu otomatik kontrol eder.

Bir şart daha var: VAR kullanmak için organizasyonun VAR el kitabındaki gereklilikleri karşılaması ve FIFA'dan yazılı izin alması gerekir (IFAB VAR protokolü). Dolayısıyla "VAR her maçta vardır" varsayımı doğru değildir. Bu nokta, çocuk ve amatör maçlar bölümünde yeniden önem kazanıyor.

"Açık ve net hata" ölçütü ne demek?

Protokol, VAR'ın yalnızca "clear and obvious error" (açık ve net hata) ya da "serious missed incident" (ciddi biçimde gözden kaçan olay) durumunda yardım edebileceğini söyler. Eski Türkçe anlatımlarda "açık ve bariz hata" da denir, anlam aynıdır. Orijinal protokol ölçütü sayısal bir eşikle tanımlamaz.

Bu yüzden ölçütü yorumlarken dikkatli olmak gerekir. Metin bir milimetre, bir yüzde ya da bir saniye vermez. Hakemin ilk kararı makul bir bakışla savunulabiliyorsa, VAR'ın "ben başka türlü görürdüm" demesi yetmez. Yani asıl soru "VAR ne düşünüyor" değil, "hakemin kararı açıkça yanlış mı" sorusudur.

Ölçütün pratikteki iki sonucu var:

• Olgusal konularda (top çizgiyi geçti mi, temas nerede oldu, ihlal ceza alanı içinde mi) hata genellikle net biçimde ortaya çıkar.
• Yoruma açık konularda (faulün şiddeti, elle oynama değerlendirmesi) hakem takdiri daha geniştir. Bu yüzden benzer iki pozisyonda farklı kararlar görebilirsiniz.

Saha etiketi: yoruma açık pozisyonlarda tribün ile hakem arasındaki farkın çoğu, bu ölçütün "ikinci bir hakem daha iyi görsün" anlamına gelmemesinden doğar.

Gol anlarında VAR hangi pozisyonlara müdahale eder?

Birinci alan gol ya da gol değil kararıdır. Protokole göre VAR, golden önce ya da golün atıldığı sırada şu durumları kontrol eder:

• Hücum eden takımın golün hazırlığında ya da golü atarken yaptığı ihlal: elle oynama, faul, ofsayt gibi.
• Topun golden önce oyun alanı dışına çıkıp çıkmadığı.
• Golün gerçekten olup olmadığı, yani topun çizgiyi tamamen geçip geçmediği.
• Penaltıda kalecinin ya da vuruşu yapanın ihlali ya da diğer oyuncuların alana erken girmesi, vuruş direkten ya da kaleciden döndüyse.

Burada en çok konuşulan konu ofsayttır. Ofsayt ayrı bir VAR alanı değildir, VAR onu gol kararının parçası olarak kontrol eder. Ofsayt konusunu ilk kez öğreniyorsanız ofsayt kuralının temel mantığına bakabilirsiniz.

Bir ayrıntıya dikkat edin: golden sonra hakem oyunu yeniden başlatmadan önce VAR hâlâ kontrol edebilir. Ancak oyun yeniden başladıysa gol kararı için artık geri dönüş yoktur. Bu sınırı ilerleyen bölümde ayrıca anlatacağız.

Penaltı var mı yok mu: VAR neleri inceler?

İkinci alan penaltı kararıdır. Protokol iki yönlü çalışır: hakem penaltı verdiyse ve bu karar açıkça yanlışsa VAR yardım edebilir, hakem penaltıyı vermediyse ve ihlal açıkça kaçtıysa yine yardım edebilir. İncelenen başlıklar şunlardır:

• Penaltıya giden pozisyonda hücum eden takımın daha önce yaptığı bir ihlal.
• Topun pozisyondan önce oyun dışına çıkıp çıkmadığı.
• İhlalin ceza alanının içinde mi dışında mı gerçekleştiği.
• Yanlış verilen penaltı.
• Cezalandırılmamış penaltı ihlali.

"Ceza alanının içinde mi dışında mı" sorusu tipik bir olgusal sorudur. Çünkü çizgi yakınındaki bir temasın yerini, saha içi açıdan bakan hakem çoğu zaman kesin göremez. Tekrar bu tür pozisyonlarda hakemin işini kolaylaştırır.

Elle oynama ise daha karmaşıktır. Elin konumu, topla mesafe ve vücudun büyütülmesi gibi değerlendirmeler yoruma dayanır. Kuralı ayrıntılı öğrenmek için el kuralı rehberimize göz atın.

Doğrudan kırmızı kart hangi durumlarda incelenir?

Üçüncü alan doğrudan kırmızı karttır. Protokol şu durumları sayar:

• Bariz gol şansını engelleme (DOGSO).
• Ciddi faul.
• Şiddet içeren davranış, ısırma ya da tükürme.
• Saldırgan, hakaret içeren ya da aşağılayıcı hareketler.

Bazı anlatımlarda sık geçen "tehlikeli müdahale" ifadesi protokolde ayrı bir başlık olarak yer almaz. Tehlikeli bir müdahale ancak ciddi faul kapsamına girerse kırmızı kart konusu olur. Sarı kartlık bir müdahale VAR'ın kendi başına kırmızıya çevirebileceği bir şey değildir; VAR yalnızca hakemin kararının açıkça yanlış olduğunu bildirir.

Ayrıca avantaj sürerken gol olursa hakem DOGSO için sarı kart göstermez. Bu değişiklik güncel kitapçıktaki Kanun 12 değişikliklerinde yer alıyor. Kartların ceza karşılığını kırmızı kart ve ceza rehberimizde bulabilirsiniz; burada tekrar etmiyoruz.

Yanlış oyuncuya kart gösterilirse VAR ne yapar?

Dördüncü alan kimlik hatasıdır (mistaken identity). Hakem faulü yapan oyuncuyu karıştırıp kartı başka oyuncuya gösterirse, VAR bu durumu düzeltmeye yardım eder. Yani burada incelenen şey kartın kendisi değil, kartı kimin hak ettiğidir.

Ancak protokol bu konuda dardır. Dolayısıyla VAR yalnızca suçlu oyuncunun kimliğine bakar. Ancak olay bir gol, penaltı ya da doğrudan kırmızı kartla bağlantılıysa, o olayın tamamı da incelenebilir.

Güncel kitapçık bu alanı genişletti. Artık bir oyuncuya sarı ya da kırmızı kart gösterilmişse ve ihlali iki takımdan herhangi birinin başka bir oyuncusu yapmışsa, VAR yardım edebilir. Yani yanlış takımın oyuncusuna kart gösterilmesi de kapsama girer.

Üstelik kimlik hatası, oyun yeniden başladıktan sonra bile incelenebilen iki istisnadan biridir. Bu istisna, adil bir sonuç için kimliğin sonradan düzeltilmesine izin verir.

Yeni sürümle VAR protokolünde ne değişti?

IFAB, güncel Oyun Kuralları sürümünün değişiklik özetini Temmuz ayında yayımladı. Sürüm 1 Temmuz itibarıyla geçerlidir, organizasyonlar daha erken uygulamaya geçebilir. VAR protokolüyle ilgili üç değişiklik var:

Özellikle korner satırı önemlidir. Çünkü "VAR kornere bakmaz" bilgisi artık her organizasyonda geçerli değildir. Organizasyon isterse bu seçeneği açabilir. Seçeneği açmayan bir ligde korner kararları eskisi gibi hakemde kalır.

Bu yenilikleri dünya turnuvası bağlamında ele alan ayrı bir yazımız var; burada yalnızca kuralın kendisini özetledik. Hangi organizasyonun hangi seçeneği kullandığını ise ilgili organizasyonun duyurusundan öğrenmeniz gerekir.

Protokol neden yalnızca bu dört alana bakar?

Protokol metni bir gerekçe cümlesi vermez, bu yüzden aşağıdaki açıklama bir yorumdur. Dört alanın ortak yanı, maçın sonucunu doğrudan değiştirmesi ve çoğunlukla evet ya da hayır diye cevaplanabilmesidir. Örneğin gol ya da penaltı gibi bir karar maçın skorunu hemen etkiler.

Buna karşılık sarı kart, taç atışı ya da küçük bir faul çok daha sık yaşanır. Eğer VAR hepsini incelese, oyun sürekli kesilirdi. Dolayısıyla alanları dar tutmak, hem akışı korur hem de incelemeyi ciddi hatalara ayırır.

Yine de dar alan, her zaman kolay uygulama demek değildir. Çünkü sınırdaki pozisyonlarda "bu bir penaltı ihlali miydi" sorusu hâlâ hakem takdirine dayanır. Bu nedenle VAR, tartışmayı bitirmez, yalnızca en açık hataları azaltmayı hedefler.

VAR hangi kararlara karışmaz?

Dört alanın dışında kalan her şey, hakemin kendi kararında kalır. Bu liste, tartışmaların çoğunu açıklar. Örneğin:

• Tek başına sarı kart kararı: gösterilen ya da gösterilmeyen sarı kartı VAR inceleyemez. Ayrıntılar için VAR ve sarı kart yazımıza bakın.
• Taç atışı, aut ve serbest vuruş kararları.
• Faul olup olmadığı, eğer pozisyon bir gol, penaltı ya da kırmızı kartla bağlantılı değilse.
• Avantaj uygulama kararı, ilgili olay bu dört alana girmedikçe.
• Oyuncu değişikliği ve süre gibi maç yönetimi kararları.

Korner ise yukarıda anlattığımız gibi artık bir organizasyon seçeneğidir. Bu nedenle bir liginin korneri inceleyip incelemediğini genel bir kuraldan değil, o liginin duyurusundan öğrenirsiniz.

Bir başka ayırım önemli: VAR bir olayı incelerken oyunun akışını da korur. Hakem oyunu bir sonraki tarafsız anda durdurur ve TV sinyalini gösterir. Böylece hakem hem incelemeyi yürütür hem de gereksiz duruşlardan kaçınır.

VAR incelemesi adım adım nasıl işler?

Protokolün işleyişi altı adımda özetlenebilir:

1. Hakem VAR olmasaymış gibi kendi kararını verir.
2. VAR görüntüyü izler. Olası açık ve net hata ya da ciddi biçimde gözden kaçan olay yoksa konuşmaz; buna sessiz kontrol denir.
3. Hata ihtimali varsa VAR hakeme bildirir ve hakem incelemeyi başlatıp başlatmayacağına karar verir.
4. VAR tekrarı anlatır. Hakem, saha içi inceleme ya da yalnızca VAR bilgisiyle devam etmeyi seçer.
5. Hakem TV sinyalini gösterir ve nihai kararı açıklar.
6. Hakem varsa disiplin cezasını uygular ve oyunu kurallara uygun biçimde yeniden başlatır.

Kontrol sırasında hakem parmağını kulaklığa götürür ve diğer kolunu uzatır. Bu hareketin anlamını hakem işaretleri yazımızda görebilirsiniz.

Örneğin oyuncular ve takım yetkilileri bu sırada hakemi çevrelememeli, incelemeyi etkilemeye çalışmamalıdır. Protokole göre TV sinyalini aşırı kullanmak ya da hakem inceleme alanına girmek sarı kartla sonuçlanır. Video operasyon odasına giren kişi ise kırmızı kart görür. Oyun anlatımında spikerin ne dediğini spiker anlatımı yazımızda ele aldık.

Saha içi inceleme (OFR) ile yalnızca VAR incelemesi arasında ne fark var?

Hakem incelemeyi iki yöntemle yürütür. İkisinde de son karar hakemindir, ancak hakem farklı yollardan bilgi edinir.

Protokol OFR'yi olgusal konularda da, maçı yönetmeye yardımcı olacaksa kullanılabilir olarak tanımlar. Yani kural "öznel konu = OFR" kadar katı değildir. Hakem, hangi yöntemin kararı daha güvenilir kıldığına kendisi bakar.

Sık duyulan "VAR incelemesine OFR denir" ifadesi bu yüzden eksiktir. OFR, VAR incelemesinin kendisi değil, onun bir türüdür. Diğer türü yalnızca VAR incelemesidir.

Yoruma açık pozisyonlarda hakemin ekranı kendisinin izlemesi, kararın kabul görmesini destekleyen bir uygulama olabilir. Bu bir yorumdur; etkisini ölçen sistematik veri sınırlıdır.

Hakem ve VAR odası nasıl iletişim kurar?

Protokole göre VAR, hakemle yalnızca bir düğmeye basarak konuşabilir. Bu düzenleme, hakemin kulaklığında sürekli bir gürültü olmasını önler. Üstelik hakem, yalnızca gerçekten gerekli olduğunda bilgi alır. Bu nedenle çoğu pozisyonda hiçbir konuşma geçmez ve oyun kesilmez.

Bir inceleme sırasında oyuncular sahada kalır, yedekler ve takım yetkilileri ise saha dışında bekler. Hakem görünür kalmalıdır, çünkü şeffaf bir süreç kararın kabulünü kolaylaştırır. Kulaklık iletişiminin nasıl yürüdüğünü ayrı bir yazıda anlattık.

Tekrarın tribündeki dev ekranda gösterilip gösterilmeyeceği ise protokolün konusu değil, organizasyonun yayın düzenidir. Bu konuyu dev ekran yazımızda ele aldık. Burada yalnızca hakemin kararının, ekranda ne gösterildiğine bağlı olmadığını not edelim.

Bu bölümün saha sonucu basittir: seyirci olarak ekranda gördüğünüz tekrar, hakemin izlediği tekrarla aynı olmak zorunda değildir. Bu yüzden "bana göre faul değildi" cümlesi, kural açısından değil, bakış açısı açısından değerlidir.

Oyun yeniden başladıktan sonra VAR hâlâ karışabilir mi?

Hayır, iki dar istisna dışında. Korner, taç gibi yeniden başlatma kararları oyun başladıktan sonra değiştirilemez. Oyun durup yeniden başladıysa, inceleme yalnızca şu iki durum için açıktır:

• Kimlik hatası.
• Şiddet içeren davranış, tükürme, ısırma ya da aşırı saldırgan, hakaret içeren ya da aşağılayıcı hareketler nedeniyle olası bir kırmızı kart.

Bu kural, golün kesinleşmesini açıklar. Hakem gol sonrası orta noktadan başlatırsa, golle ilgili bir ofsayt ya da faul keşfi artık işe yaramaz. Bu konuyu kararın ne zaman kesinleştiğini anlatan yazımızda ayrıca işledik.

Bir başka ilke ise şudur: bir maç, VAR teknolojisinin arızalanması, VAR'ın dahil olduğu yanlış bir karar, inceleme yapılmaması ya da incelenemeyecek bir durumun incelenmesi nedeniyle geçersiz sayılmaz. Yani VAR hatası maçı iptal ettirmez.

Bu pozisyonlarda VAR bakar mı?

Aşağıdaki tablo, sık yaşanan durumları IFAB protokolüne göre sınıflıyor. Tablodaki cevaplar protokol metninden gelir; hakemin ilk kararına bağlı koşullara dikkat edin.

Özetle bu tabloyu bir kural kitapçığı gibi değil, hızlı bir yönlendirme gibi okuyun. Her pozisyonda ilk karar hakemindir ve ölçüt açık ve net hatadır. Benzer bir karmaşıklık için ofsayt ve faulün aynı anda olduğu pozisyonlara da bakabilirsiniz.

VAR hakkında en yaygın yanlış inançlar neler?

Bazı kalıplaşmış cümleler, kuralı yanlış anlamamıza yol açar. Aşağıdaki tablo bunları kural metniyle yan yana koyuyor.

Bu yanlışların çoğu yayın dilinden gelir. Örneğin "VAR golü iptal etti" demek akıcıdır, ancak teknik olarak hakem golü iptal eder. Bu fark, çocuklarla konuşurken özellikle önemli, çünkü hakem otoritesini korumak sporun öğretici bir parçasıdır.

Yarı otomatik ofsayt VAR ile aynı şey mi?

Hayır. Yarı otomatik ofsayt, ofsayt konumunu belirlemeye yardım eden ayrı bir teknolojidir. VAR ise bir protokoldür ve bir olayın hangi başlıkta incelenebileceğini belirler. Kural kitapçığı iki teknolojiyi aynı maddede (Kanun 5) anar, ancak ayrı alanlar olarak sayar.

Kitapçığa göre organizasyonlar VAR protokolü, topun oyunda ya da dışarıda olması (gol çizgisi teknolojisi dahil) ve ofsayt (yarı otomatik ofsayt teknolojisi dahil) konularında hakemin karar vermesine ya da kararı değiştirmesine yardımcı teknoloji kullanabilir. Bu yüzden ofsayt görüntüsü, bir gol incelemesinin içinde karşınıza çıkar.

Teknolojinin nasıl çalıştığını yarı otomatik ofsayt yazımızda, çizginin ekrandaki görünümünü ise ofsayt çizgisi yazımızda anlattık. Burada tekrar yazmıyoruz.

Türkiye liglerinde VAR nasıl uygulanıyor?

Lig bazında VAR uygulaması için TFF'nin resmî sayfalarında kalıcı ve ayrıntılı bir metin yayımlanmıyor. Bu yüzden hangi ligde hangi VAR seçeneğinin açık olduğunu burada yazmıyoruz.

Yerine genel çerçeveyi veriyoruz. Protokol, VAR'ı kullanan her organizasyonun FIFA'dan yazılı izin almasını ve VAR el kitabındaki gereklilikleri karşılamasını şart koşar. Güncel kitapçıktaki korner seçeneği gibi isteğe bağlı konuları da organizasyon kendisi belirler. Dolayısıyla soru "Türkiye'de VAR böyle mi?" değil, "hangi lig ve hangi seçeneklerle?" olmalıdır.

Güncel ve kesin bilgi için TFF'nin güncel duyurusuna bakın. Hakemlik sistemine genel bir bakış istiyorsanız teknolojilerin sınırlarını anlatan yazımızı okuyabilirsiniz.

Çocuk ve amatör maçlarda VAR hangi pozisyonlara müdahale eder?

Çocuk ve amatör maçlarda VAR yoktur; dolayısıyla müdahale edeceği bir pozisyon da yoktur. Protokol, VAR kullanımını VAR el kitabı gereklilikleri ve FIFA'nın yazılı izniyle sınırlar. Küçük yaş kategorilerinde ya da mahalle turnuvalarında bu şartları karşılayan bir düzen genellikle yoktur.

Bu durumun sahadaki sonucu açıktır, yani hakemin kararı kesindir ve başka kontrol mekanizması yoktur. Çocuk maçlarında yaş kategorisine göre saha, top, süre ve oyuncu sayısı değişebilir. Bunların hepsi için organizasyon talimatına bakın. Halı saha ya da farklı biçimli oyunlar için halı saha kuralları rehberimizi inceleyin.

Veliler ve antrenörler için pratik sonuçlar şunlardır:

• Maçtan sonra "VAR olsaydı bu gol sayılmazdı" cümlesi çocuğa güven vermez; hakem kararını kabul etmek spor eğitiminin parçasıdır.
• Hakem hatası olabilir, ancak bu hata VAR ile düzeltilemeyeceği için, çocuğa hatanın oyunun normal bir parçası olduğunu anlatmak gerekir.
• Ciddi bir hakem davranışı ya da okul kaynaklı bir şikâyetiniz varsa, şikâyet yolları sayfasına bakabilirsiniz.

Hakem hatasının çocuk üzerindeki psikolojik etkisini ayrı bir yazıda ele aldık.

Antrenmanda VAR mantığını nasıl çalıştırabiliriz?

VAR ölçütünü çocuklara öğretmek için kısa bir rol oyunu kullanılabilir. Bu bir "hakem rolü oyunu"dur ve gerçek tekrar izleme gerektirmez. Bu tür oyunların öğrenme etkisini ölçen araştırma sınırlıdır.

• Kurulum: 4 oyunculu iki takım küçük alanda oynar. Yanda iki oyuncu "hakem" ve "yardımcı hakem" olur. Alan boyutu rehberdir; yaşa göre küçültün.
• Amaç: Kararı kimin verdiğini ve "açık ve net hata" ölçütünü deneyimlemek.
• Kural: Oyun durunca hakem kararını açıklar. Yardımcı hakem yalnızca "hata açık mı, değil mi" diye fikir söyler. Son kararı hakem verir. Oyuncular itiraz etmez.
• İlerleme: Oyunu 4 dakikalık turlara bölün. Roller her turda değişsin. Her oyuncu en çok iki turda hakem olsun.
• Hata: Yardımcı, hakemin yerine karar verir. Bu durumda antrenör hemen "yardımcı yalnızca önerir" diye hatırlatır. Ayrıca oyun çok sertleşirse tur süresini kısaltın.

Güvenlik notu: Temaslı oyunda yaşa uygun alan ve yoğunluk kullanın. Küçük alan oyunları şiddeti artırabileceği için tur sayısını sınırlı tutun. Bir çocuk ağrı bildirirse oyunu bırakır ve antrenöre söyler, çünkü ağrıyla oynamaya devam etmek doğru değildir. Hakem rolündeki çocuğu itirazlara karşı destekleyin.

Antrenör ve veliler VAR konusunda çocuklara ne söylemeli?

Çocuk için VAR bir televizyon olgusudur. Kendi maçında ise hakem tek karar vericidir. Bu farkı açıkça konuşmak, hayal kırıklığını azaltabilir. Bu pratik bir öneridir; etkisini ölçen araştırma sınırlıdır.

Konuşmayı üç cümleyle başlatabilirsiniz:

1. "Televizyondaki maçlarda bir ekip daha izler, bizim maçımızda hakem tek başına karar verir."
2. "Hakem de hata yapabilir, ama biz oyunumuza ve davranışımıza odaklanırız."
3. "Karara itiraz etmek yerine bir sonraki toptaki işimize bakarız."

Antrenör olarak çocuklara hakemle konuşma biçimini, takım kaptanının rolünü ve saygılı itirazın sınırlarını da öğretebilirsiniz. Rolü anlamak için hakemlik yolunu anlatan rehberimiz çocuklara hakem tarafını göstermek için iyi bir kaynaktır.

Hakem olmak isteyen gençler için eğitim yolu ve yaş şartları konusunda TFF'nin güncel duyurusuna bakın; burada sayı ya da şart yazmıyoruz.

Maç izlerken VAR kararını nasıl hızlıca değerlendirirsiniz?

Üç soruluk bir kontrol listesi, çoğu tartışmayı çözer. Şunu deneyin:

1. Pozisyon dört alandan birine giriyor mu: gol, penaltı, doğrudan kırmızı kart ya da kimlik?
2. Hakem önce bir karar verdi mi ve bu karar açıkça yanlış mı?
3. Oyun yeniden başladı mı? Başladıysa yalnızca kimlik hatası ve ağır disiplin olayları incelenebilir.

Böylece VAR hangi pozisyonlara müdahale eder sorusunu kendiniz cevaplayabilirsiniz. Üç sorunun cevabı da evetse, VAR'ın devreye girmesini bekleyebilirsiniz. Bunlardan biri hayırsa, hakemin kararı büyük olasılıkla kesin kalır. Elbette yoruma açık pozisyonlarda hakem takdiri devrededir ve beklentiniz farklı çıkabilir.

Kuralları tarihsel bağlamda merak ediyorsanız kuralların nasıl değiştiğini anlatan yazıyı okuyun. Teknolojinin geçmişi için bir notla bitirelim: IFAB, VAR'ı Mart ayında yapılan genel kurulunda onayladı ve ilk dünya kupası kullanımı o yılın turnuvasında yaşandı. Sık duyulan "VAR'ın en sık müdahale ettiği yer gol pozisyonlarıdır" iddiası ise kaynağı gösterilmedikçe kesin bilgi sayılmamalıdır.