İçeriğe geç
Futbol Kuralları

Kaleci Çıkışında Rakiple Çarpışırsa Penaltı mı? Kaleci Temasının Kuralı

Kaleci çıkışında rakiple çarpışma penaltı mı? IFAB Kural 12'ye göre faul ölçütleri, kart, kalecinin korunduğu an ve sakatlıkta oyunun nasıl başladığı.

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
24
Okuma
15 dk
Kaleci Çıkışında Rakiple Çarpışırsa Penaltı mı? Kaleci Temasının Kuralı
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 15 saniyede okunur

Kaleci çıkışında çarpışma penaltı mı?

Kaleci çıkışında yaşanan çarpışma, ancak kaleci rakibine dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güçle faul yaptıysa ve bu temas kendi ceza sahası içinde olduysa penaltıdır. İki oyuncu da topa kurallara uygun biçimde oynarken çarpıştıysa faul yoktur; hakem oyunu sürdürür ya da sakatlık için durdurup hakem topuyla başlatır.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.23 bölüm · 15 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Tribünde en sık duyulan cümle "kaleci topa dokundu, penaltı olmaz" ya da tam tersi "kaleci adamı biçti, kesin penaltı" cümlesidir. İkisi de eksiktir. Kural kitabı kaleciye çıkış sırasında ne özel bir dokunulmazlık tanır ne de ona ayrı bir yasak koyar. Kaleci, ceza sahasında topu eliyle oynayabilen tek oyuncudur; ama rakibe yaptığı temas, sahadaki herhangi bir oyuncunun temasıyla aynı ölçüye göre değerlendirilir.

Kural kitabı kaleci temasını nasıl tanımlar?

Dayanak, IFAB Kural 12 metnidir. Kural, bir oyuncunun rakibine karşı şu hareketlerden birini dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güçle yapması hâlinde doğrudan serbest vuruş verilmesini öngörür:

Reklamlar
  • Omuz vurmak (charge).
  • Üzerine atlamak.
  • Tekme atmak ya da atmaya çalışmak.
  • İtmek.
  • Vurmak ya da vurmaya çalışmak (kafa atmak dâhil).
  • Topa müdahale ya da mücadele etmek.
  • Çelme takmak ya da takmaya çalışmak.

Listede "kaleci hariç" diye bir istisna yoktur. Kaleci ileri atılıp rakibin ayağına ya da gövdesine bu biçimlerden biriyle temas ederse ihlali yapan oyuncu odur. Kural ayrıca açık bir cümle içerir: hakem temas içeren ihlali doğrudan serbest vuruşla cezalandırır. Doğrudan serbest vuruş gerektiren bir ihlal savunan takımın ceza sahası içinde olursa, Kural 14 gereği oyun penaltıyla başlar.

Dikkatsiz, pervasız ve aşırı güç ne demek?

Bu üç kavram, çarpışmanın hem faul olup olmadığını hem de kartın rengini belirler. IFAB'ın tanımları şöyle:

DüzeyKural metnindeki anlamıDisiplin cezası
DikkatsizOyuncu mücadele ederken dikkat ya da özen göstermez, önlem almadan hareket ederGerekmez
PervasızOyuncu, rakip için tehlikeyi ya da sonuçları hiçe sayarak hareket ederSarı kart
Aşırı güçOyuncu gereken gücü aşar ya da rakibin güvenliğini tehlikeye atarKırmızı kart

Kaleci açısından bu tablo şunu söyler: geç kalan, rakibin bacağına çarpan ama tehlikeli olmayan bir çıkış dikkatsiz faul olabilir ve penaltıyla sonuçlanır, kart gerekmeyebilir. Hızla, dizler önde, rakibin güvenliğini hiç düşünmeden yapılan çıkış ise sarı karta, rakibin güvenliğini açıkça tehlikeye atan bir çıkış kırmızı karta gider.

Kaleci topa önce dokunursa yine de faul olur mu?

Olabilir. Kural metni "topa önce dokunan oyuncu faul yapmış sayılmaz" gibi bir hüküm içermez. Hakem, mücadelenin biçimine bakar. Kaleci topu yumruklayıp ardından bütün gövdesiyle rakibin üzerine düşerse, topa dokunmuş olması mücadelenin pervasız olduğu gerçeğini değiştirmez.

Uygulamada hakemler topa önce dokunmayı, kalecinin topa oynama niyetinin güçlü bir işareti olarak okur. Üstelik bu işaret, temasın doğal ve kaçınılmaz olduğu durumlarda hakemin faul yok kararını destekler. Örneğin kaleci yerde kayarak topu ayağıyla uzaklaştırır, rakip de koşusunun devamında kalecinin üzerinden geçerken takılırsa çoğu hakem oyunu sürdürür. Buna karşılık kaleci topa dokunduktan sonra bacağını rakibe doğru savurursa ya da topu çoktan uzaklaştırmışken rakibe çarparsa faul kararı gündeme gelir.

Kaleci topu ıskalayıp rakibe çarparsa ne olur?

Bu, IFAB'ın kural kitabındaki soru cevaplarında doğrudan yer alan bir örnektir. Serbest vuruşla ceza sahasına gelen topa kaleci yumrukla çıkar, topa dokunamaz ve havadaki rakibe çarpıp onu yere düşürür. IFAB'ın cevabı nettir: hakem penaltı verir ve kaleciye uygun disiplin cezasını uygular.

  • Çıkış pervasızsa ya da rakibin bariz gol şansını engellediyse sarı kart.
  • Kaleci rakibin güvenliğini tehlikeye attıysa kırmızı kart.

Buradaki ders şudur: topu ıskalamak kalecinin aleyhine bir işarettir, çünkü temas artık topla değil, doğrudan rakiple olmuştur. Hava toplarında kaleciler çoğu zaman bacak ya da diz kaldırarak kendilerini korur; bu hareket rakibin gövdesine çarparsa hakem bunu "üzerine atlama" ya da "tehlikeli hareket" olarak değerlendirebilir.

Bununla birlikte her yüksek diz faul değildir. Kaleci topa yükselirken dizini doğal bir dengeleme hareketiyle kaldırırsa ve rakip kendi koşusuyla bu dize çarparsa hakem çoğu zaman oyunu sürdürür. Bu yüzden karar, hareketin rakibe yönelip yönelmediğine göre değişir. Ayrıca kalecinin topu ıskalamasına rağmen hücumcunun topa hiç ulaşamayacağı açıksa, hakem temasın etkisini daha sınırlı görebilir; ancak faul varsa ceza sahasında penaltı yine de kaçınılmazdır.

Reklamlar

Kaleci çıkışında hangi durumda kırmızı kart çıkar?

Kırmızı kart iki ayrı yoldan gelir. İlki çıkışın kendisinin aşırı güçle yapılmasıdır; bu durumda gerekçe ciddi fauldür ve yerin önemi yoktur. İkincisi bariz gol şansının engellenmesidir. Kural 12, ceza sahası içinde bariz gol şansını engelleyen ve penaltıyla sonuçlanan bir faulde şu ayrımı yapar: ihlal topa oynama ya da topa mücadele girişimiyse oyuncu sarı kart görür; tutma, çekme, itme ya da topa oynama olasılığının olmadığı diğer durumlarda kırmızı kart görür.

Kaleci açısından bunun anlamı şudur. Kaleyle karşı karşıya kalan rakibe topa uzanarak çıkan ve onu düşüren kaleci, ceza sahası içindeyse penaltı ve sarı kartla kurtulabilir. Aynı kaleci topa hiç uzanmadan rakibi tutup çekerse kırmızı kart görür. Ceza sahası dışında ise bu yumuşatma yoktur: kaleci dışarı çıkıp bariz gol şansını faulle engellerse diğer oyuncular gibi kırmızı kart görür. Konunun genel çerçevesi çifte ceza yazısında var.

Kaleci çıkışında hakem avantaj verebilir mi?

Evet. Kaleci faul yapar ama top yine hücum eden takımda kalır ve gol olasılığı sürerse hakem avantaj verebilir. IFAB'ın soru cevaplarındaki örnekte rakip, kaleciyi geçmeye çalışırken dikkatsizce düşürülür ama top yine de doğrudan kaleye girer. Hakem golü verir ve kaleci, bariz gol şansını engelleme gerekçesiyle kart görmez; çünkü gol gelmiş, şans kaybolmamıştır.

Gol gelmezse durum değişir. Hakem avantaj verdiği hâlde atak golle bitmezse, bariz gol şansını engelleyen kaleci kırmızı yerine sarı kart görür. Faul kendi başına pervasız ya da aşırı güçlüyse, avantajdan bağımsız olarak o faulün kartı top oyun dışına çıktığında gelir. Bu yüzden boş kaleye giden topun peşinden koşan hücumcunun düştüğü pozisyonlarda hakemin birkaç saniye beklemesi normaldir.

Rakip kaleciye ne zaman mücadele edemez?

Kalecinin kurala bağlı tek ayrıcalığı, topu eliyle kontrol ettiği andır. Kural 12, elleriyle topu kontrol eden kaleciye rakibin mücadele edemeyeceğini yazar. Kural metnine göre kaleci şu durumlarda topu elle kontrol ediyor sayılır:

  • Top iki eli ya da kolu arasındaysa veya eli ile herhangi bir yüzey (zemin, kendi gövdesi) arasındaysa.
  • Topu açık ve uzanmış elinde tutuyorsa.
  • Topu yere sektiriyor ya da havaya atıyorsa.

Kaleci kurtarış yaptıktan sonra top elinden sekip yere düştüyse bu koruma biter. IFAB'ın örneğinde kaleci kurtarış yapar, top yerde ve kaleci elleriyle topa dokunmuyorken rakip topa mücadele edebilir; mücadele dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güçle değilse hakem oyunu sürdürür. Bu konuyu "kaleci dokunulmazlığı" adıyla ele alan ayrıntılı yazı da aynı sınırı anlatır.

Hücumcu kaleciye çarparsa ne karar çıkar?

Çarpışmayı başlatan taraf hücumcuysa karar tersine döner. Hücum oyuncusu topu elinde tutan kaleciye çarpar, havada topa çıkan kaleciye bilerek omuz verir ya da kaleciyi iterse hakem savunan takım lehine doğrudan serbest vuruş verir. Hücumcunun hareketi pervasızsa sarı kart da gelir.

Kural, topu elinden bırakmak üzere olan kaleciyi de korur. Kural 12'ye göre kalecinin topu elinden bırakmasını engellemek ya da kaleci topu bırakırken topa vurmaya çalışmak dolaylı serbest vuruş gerektirir. IFAB'ın örneğinde kaleci topu eliyle atarken önüne sıçrayan hücumcunun kafasından seken top kaleye girer; hakem golü vermez ve kaleci lehine dolaylı serbest vuruş verir. Bu durum ısrarlı, pervasız ya da umut vadeden bir atağı durdurucu nitelikteyse hücumcu sarı kart görür.

Reklamlar

İki oyuncu da topa oynarken çarpışırsa ne olur?

Futbolun doğasında bazı çarpışmalar kaçınılmazdır. Kaleci ve hücumcu aynı topa aynı anda, ikisi de kurallara uygun biçimde koşar ve çarpışırsa faul yoktur. Hakem, oyuncuların durumu ciddi değilse oyunu sürdürür. Oyuncular sakatlanmışsa oyunu durdurur.

Faul olmadan durdurulan oyun hakem topuyla başlar. Kural 8'e göre top durdurulduğu anda ceza sahasının içindeyse hakem topu savunan takımın kalecisi için ceza sahasında bırakır. Top ceza sahası dışındaysa, topu elinde tutan ya da topu kazanacak olan takımın bir oyuncusu için bırakır; hakem bunu belirleyemezse topa son dokunan takımın oyuncusu için bırakır. IFAB'ın Kural 8 soru cevaplarında da kaleci ile hücumcunun havada çarpıştığı, faul olmayan bir örnek var; hakem oyunu hakem topuyla başlatır.

Peki faul olup olmadığına karar veremeyen hakem ne yapar? Hakemin "karar yok" diye bir seçeneği yoktur; ya faul çalar ya da oyunu sürdürür. Uygulamada hakemler, iki oyuncunun da gözünü topta tuttuğu, ikisinin de topa ulaşma şansının benzer olduğu ve temasın yalnız hızdan doğduğu çarpışmaları faul saymaz. Buna karşılık oyunculardan biri topa değil rakibe yöneldiyse, örneğin hücumcu topun artık kalecide olduğunu gördüğü hâlde koşusunu sürdürüp çarptıysa, hakem o oyuncu aleyhine faul çalar.

Çarpışmadan sonra sakatlanan oyuncular sahayı terk etmeli mi?

Kural 5'e göre sahada tedavi gören oyuncu kural olarak sahayı terk etmek ve oyun yeniden başladıktan sonra hakemin izniyle dönmek zorundadır. Ancak kural bazı istisnalar sayar. Bunlardan ikisi doğrudan bu konuya bakar: kalecinin sakatlanması ve bir kaleci ile bir saha oyuncusunun çarpışıp ikisinin de müdahaleye ihtiyaç duyması.

IFAB'ın soru cevaplarında bu istisna açıkça yazılı: kaleci ile saha oyuncusu çarpışır ve ikisi de müdahale gerektirirse hakem ikisinin de tedavi görüp sahada kalmasına izin verir. Ancak yalnız biri tedavi görürse, örneğin kaleci kalkıp oynamaya devam eder ve hücumcu sahada tedavi görürse, hücumcu sahadan çıkmak zorundadır. Çarpışma, karşı oyuncunun sarı ya da kırmızı kart gördüğü fiziksel bir faulden doğduysa ve tedavi kısa sürdüyse sakatlanan oyuncu yine sahada kalabilir.

Kafa çarpışmasında öncelik ne olmalı?

Kaleci çıkışlarında en ciddi risk, kafa ve boyun çarpışmalarıdır. Kaleci havada topa çıkarken rakibin dizi, dirseği ya da kafasıyla temas edebilir. Böyle bir anda kural sorusu ikinci plandadır; ilk soru oyuncunun güvenliğidir. Spor hekimliğinin genel ilkesi "şüphe varsa oyundan çıkar" şeklindedir.

Beyin sarsıntısı şüphesinde dikkat edilecek işaretler, oyuncunun bilinç durumu, denge kaybı, baş ağrısı, bulantı ve olayı hatırlamamasıdır. Bilinç kaybı, nöbet, giderek artan baş ağrısı ya da tekrarlayan kusma gibi tehlike işaretlerinde 112 aranmalıdır. Oyuna dönüş kararını antrenör ya da veli değil, sağlık profesyoneli verir. Ayrıca oyuncu o gün kendini iyi hissetse bile aynı maçta yeniden sahaya dönmemelidir; belirtiler saatler sonra da ortaya çıkabilir. Maç sonrasında da oyuncuyu bir süre yalnız bırakmamak ve belirtileri izlemek gerekir. Ayrıntılı adımlar beyin sarsıntısı protokolü yazısında var. Kalecilerde sık görülen omuz yaralanmaları için de omuz ve köprücük kemiği yazısına bakılabilir.

Reklamlar

Kaleci çıkışında penaltı kararını hangi ayrıntılar değiştirir?

Penaltı ile serbest vuruş arasındaki fark çoğu zaman birkaç santimdir. Kural 1'e göre çizgiler, sınırladıkları alanın parçasıdır. Yani ceza sahası çizgisinin üzerindeki temas, ceza sahası içinde sayılır. Bu yüzden çizgi üzerindeki bir kaleci faulü de penaltıdır. Ayrıntılar için çizgi penaltı sayılır mı yazısına bakılabilir.

Belirleyici olan, topun ya da kalecinin değil, temasın yeridir. Örneğin kaleci ceza sahası içinden kayarak çıkar ama hücumcunun ayağına ceza sahası dışında çarparsa karar serbest vuruştur. Tersine, temas dışarıda başlayıp içeride sürerse, örneğin tutma gibi süren bir ihlalde, kural hakemin penaltı vermesini ister. Ayrıca hakem, temasın hücumcunun dengesini gerçekten bozup bozmadığına bakar. Hafif bir değme ile düşüş arasında açık bir bağ yoksa hakem çoğu zaman oyunu sürdürür.

Kaleci ile kendi savunmacısı çarpışırsa faul var mı?

Hayır. Kural 12'deki fauller rakibe karşı yapılan ihlallerdir. Kaleci topa çıkarken kendi takım arkadaşıyla çarpışırsa faul yoktur. Hakem, oyuncuların durumu ciddiyse oyunu durdurur ve hakem topuyla başlatır. Top ceza sahasının içindeyse hakem topu yine kalecinin kendisi için bırakır.

Sakatlık açısından da kural ayrı bir istisna tanır. Kural 5, aynı takımdan iki oyuncunun çarpışıp müdahaleye ihtiyaç duymasını sahayı terk etme zorunluluğunun istisnaları arasında sayar. Dolayısıyla iki oyuncu da sahada tedavi görüp kalabilir. Ancak bu tür çarpışmalar çoğu zaman iletişim eksikliğinden doğar. Kaleci ile stoperin aynı topa koşması, antrenmanda çözülmesi gereken bir sorundur. Sesli komut, yani kalecinin "benim" ya da savunmacının "senin" diye net bir sözle seslenmesi, bu çarpışmaların önemli bölümünü önler.

Hücumcu çarpışmayı abartırsa ne olur?

Kaleci çıkışları simülasyonun da en sık görüldüğü anlardandır. Hücumcu, kalecinin uzanan eline ya da bacağına değmeden düşebilir ya da hafif bir teması büyütebilir. Kural 12, faule uğramış gibi yapmayı hakemi aldatma girişimi sayar ve oyuncuya sarı kart verilmesini ister. Bu durumda penaltı yoktur; kart hücumcuya çıkar.

Uygulamada hakemler birkaç işarete bakar. Düşüşün temastan önce mi sonra mı başladığı, hücumcunun topa ulaşma niyetini sürdürüp sürdürmediği ve düşüşün temasın gücüyle orantılı olup olmadığı bunların başında gelir. Örneğin top hücumcunun önünden kale çizgisine doğru kaçmışken kalecinin yanından geçen oyuncu bacağını uzatıp düşerse, hakem bunu temas arama olarak okuyabilir. Bununla birlikte temas gerçekse ve hücumcunun dengesini bozduysa, oyuncunun düşüşü abartması faulü ortadan kaldırmaz.

Hakem kaleci çıkışını değerlendirirken nereye bakar?

Hakem birkaç saniyelik bir pozisyonda çok sayıda ayrıntıyı tartar. Uygulamada hakemlerin genelde baktığı noktalar şunlardır:

  1. Topa kim önce ulaştı ve kaleci topa gerçekten oynadı mı?
  2. Kalecinin çıkış hızı ve vücudunun hangi bölümüyle temas etti?
  3. Temas, hücumcunun hareketini ya da dengesini bozdu mu?
  4. Temasın yeri ceza sahası içi mi, dışı mı?
  5. Hücumcunun bariz bir gol şansı var mıydı?

İlk üç soru faul olup olmadığını, dördüncüsü penaltı ile serbest vuruş arasındaki farkı, beşincisi ise kartın rengini belirler. Bu sırayı bilen izleyici, kararı tribünde daha sakin okuyabilir. Üstelik aynı sıra, maç sonrasında görüntüleri izleyen antrenör ve oyuncu için de kararı tartışmanın en düzenli yoludur. Ayrıca hakemin açısı da önemlidir: çıkış hakemin arkasında ya da oyuncu kalabalığının içinde kaldıysa yardımcı hakemin işareti karara yön verebilir.

Reklamlar

Kaleci çıkışında sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Bu pozisyonlarda tartışma çoğu zaman kuralın yanlış bilinmesinden çıkar. En yaygın yanlışlar şunlardır:

  • "Kaleci ceza sahasında dokunulmazdır." Yanlış. Koruma yalnız topu elle kontrol ettiği andadır.
  • "Kaleci topa dokunduysa faul olmaz." Yanlış. Mücadelenin biçimi pervasızsa yine faul olabilir.
  • "Kaleci faulü her zaman kırmızıdır." Yanlış. Ceza sahası içinde, topa oynama girişimiyle yapılan bariz gol şansı faulünde kart sarıya iner.
  • "Kalecinin çıkışı dolaylı serbest vuruştur." Yanlış. Temaslı faul doğrudan serbest vuruş ya da penaltıdır.
  • "Hücumcu düştüyse kesin penaltıdır." Yanlış. Hücumcu temas olmadan düştüyse ya da düşüşü abarttıysa hakem simülasyon için sarı kart gösterebilir.
  • "Çarpışan iki oyuncu da sahadan çıkmak zorundadır." Kaleci ile saha oyuncusu çarpışıp ikisi de tedavi görürse kural ikisinin de kalmasına izin verir.

Hangi saha senaryosunda hangi karar çıkar?

Aşağıdaki tablo, sahada sık görülen çıkış türlerini kural metninin mantığıyla eşleştirir. Her pozisyonun son kararı hakemindir; tablo düşünme biçimini göstermek içindir.

Saha anıOlası kararKart
Kaleci topu ayağıyla temiz uzaklaştırıyor, rakip koşusunun devamında takılıyorFaul yok, oyun sürerYok
Kaleci geç kalıyor, rakibin ayağına çarpıyor, tehlike yokPenaltı (ceza sahası içinde)Gerekmeyebilir
Kaleci topu ıskalıyor, havadaki rakibe çarpıyorPenaltıPervasızsa sarı
Kaleci kaleye giden rakibi topa uzanarak düşürüyor (ceza sahası içinde)PenaltıSarı
Kaleci aynı rakibi topa uzanmadan tutup çekiyorPenaltıKırmızı
Kaleci ceza sahası dışında kaleye giden rakibi düşürüyorDoğrudan serbest vuruşBariz gol şansıysa kırmızı
Kaleci ile hücumcu kurallara uygun biçimde çarpışıyor, ikisi de yerdeHakem topuYok

Kaleci çıkışında savunmacılar ne yapmalı?

Kaleci çıkışı tek kişilik bir hareket gibi görünse de aslında bütün savunmanın ortak kararıdır. Kaleci ileri çıktığında kale boş kalır; bu yüzden en yakın savunmacının kale çizgisine doğru geri koşması gerekir. Böylece kaleci topu kaçırırsa ikinci bir engel oluşur. Ayrıca savunmacı, kalecinin çıkış çizgisinin içine girmemeli, aksi hâlde iki oyuncu birbirine çarpabilir.

Öte yandan savunmacının hücumcuyu kaleciye doğru itmesi ya da hücumcunun koşu yolunu bedenle kapatıp kaleciye "temiz" bir çıkış hazırlaması da kurala aykırı olabilir. Kural 12, top oynama mesafesinde değilken rakibin önüne geçip yolunu kesmeyi engelleme sayar. Kısacası savunmacının görevi kaleciye alan açmak değil, kalecinin kaçırma ihtimaline karşı arkayı tutmaktır. Antrenmanda bu rol, kaleci çıkış çalışmalarına bir savunmacı ekleyerek kolayca çalışılabilir.

Kaleci çıkışında doğru teknik neden önemli?

İyi bir çıkış hem golü hem faulü önler. Kaleci antrenörlerinin genelde öğrettiği temel ilke, çıkışın ya tam kararlı ya da hiç olmamasıdır. Yarım kalan, geç başlayan çıkışlar hem rakibe gol fırsatı verir hem de çarpışma riskini artırır. Teknik açıdan dikkat edilen noktalar şunlardır:

  1. Erken karar vermek ve çıkışı tek hamlede tamamlamak.
  2. Bire birde gövdeyi yana çevirip geniş bir yüzeyle açıyı kapatmak.
  3. Ayak önde değil, eller ve gövde topa doğru yere inmek.
  4. Hava toplarında rakibe değil, topa bakarak yükselmek.
  5. Topu kazanamayacağı anlaşılınca son anda rakibe dalmak yerine durmak.

Bu ilkeler bir kaleci okulunun ya da kulübün değil, kaleci antrenmanının genel sağduyusudur. Çocuğunu kaleci olarak yetiştirmek isteyen aileler İstanbul kaleci okulu sayfasında bölgelerindeki seçeneklere bakabilir.

Çocuk kaleciye çıkış tekniğini nasıl öğretmeli?

Çocuk futbolunda kaleci çıkışı en çok sakatlık kaygısı taşıyan konulardan biridir. Bu yaşlarda öncelik cesareti zorlamak değil, güvenli tekniği yerleştirmektir. Yumuşak zeminde, yavaş tempoda ve yalnız antrenör gözetiminde yapılan çıkış çalışmaları en uygun başlangıçtır.

  • Çocuğa önce yana düşmeyi ve yuvarlanmayı öğretmek.
  • Bire bir çalışmalarında hücumcunun hızını kısıtlamak, gerekirse yürüyerek başlamak.
  • Kafa öne, ayak öne dalışları erkenden düzeltmek.
  • Çarpışma sonrası her türlü baş ağrısını ve sersemliği ciddiye almak.
  • Çocuğu kalecilik için zorlamamak; isteğini ve yaşını gözetmek.

Veliler için de bir hatırlatma yerinde olur: tribünden "çık, at kendini" diye bağırmak, çocuğu güvenli olmayan çıkışlara itebilir. Küçük yaşta kaleci olmak isteyen çocuklarla nasıl konuşulacağına dair öneriler kaleci olmak isteyen çocuk yazısında var.

Reklamlar

Amatör maçta kaleci çıkışı tartışmasını ne azaltır?

Amatör maçlarda hakem çoğu zaman tek başınadır ve açısı sınırlıdır. Bu yüzden kaleci çıkışlarındaki kararlar daha çok tartışma doğurur. Oyuncular ve antrenörler tartışmayı azaltmak için birkaç basit alışkanlık edinebilir. Kaleci çıkış sırasında yüksek sesle "benim" diye seslenirse savunmacılar ile kaleci arasındaki çarpışmalar azalır. Hücumcu topa yetişemeyeceğini anladığında koşusunu kesmeli, kaleciye çarpmamalıdır.

Karar verildikten sonra ise hakemi kuşatmak, itiraz etmek ya da sahayı terk etmekle tehdit etmek, takıma yalnız kart kazandırır. Kural kitabı itirazı sarı kartla cezalandırır. Kararın kendisini merak eden oyuncular maçtan sonra kural metnine bakabilir; bilgilerini sınamak isteyenler futbol kuralları testi ile kaleci pozisyonlarını içeren soruları çözebilir.

VAR kaleci çıkışı kararına bakabilir mi?

VAR uygulanan maçlarda kaleci çıkışı pozisyonları sık incelenen kararlardır, çünkü sonuç çoğu zaman penaltı ya da kırmızı karttır. IFAB'ın VAR protokolü, "penaltı ya da penaltı değil" kararını ve doğrudan kırmızı kartı incelenebilir kararlar arasında sayar. Protokol ayrıca ihlalin ceza sahası içinde mi dışında mı olduğunu da incelenecek konular arasında yazar.

Ancak protokol, hakemin kararının yalnız "açık ve belirgin bir hata" varsa değişeceğini söyler. Yani kalecinin temasının dikkatsiz mi yoksa doğal mı olduğu gibi yoruma açık pozisyonlarda hakemin sahadaki kararı çoğu zaman geçerli kalır. Amatör maçların büyük bölümünde ise VAR yoktur ve kararın tamamı sahadaki hakeme aittir.

VAR olan maçlarda bile izleyicinin bilmesi gereken bir sınır daha var. Hakem bir faul için penaltı verir ve oyun yeniden başlarsa, VAR artık o pozisyona yalnız protokolün izin verdiği dar durumlarda, örneğin yanlış oyuncuya kart gösterilmesi ya da şiddet içeren bir hareket gibi kırmızı kart gerektiren olaylarda dönebilir. Bu yüzden inceleme kararının oyun yeniden başlamadan önce verilmesi gerekir. Kısacası kaleci çıkışındaki karar, ister sahada ister ekran başında verilsin, aynı kural ölçüsüne dayanır: temasın biçimi, yeri ve engellenen fırsatın büyüklüğü.

Kaleci çıkışında akılda tutulacak temel ilke nedir?

Bütün bu kuralları tek bir cümleye indirmek mümkün: kaleci, topu elinde tutmadığı sürece sahadaki her oyuncu gibi değerlendirilir. Temas topa kurallara uygun bir mücadelenin doğal sonucuysa faul yoktur. Temas dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güçle yapıldıysa faul vardır; ceza sahası içinde bu, penaltı demektir.

Kart sorusu ise iki ayrı ölçüye bakar: mücadelenin sertliği ve engellenen fırsatın büyüklüğü. Bu iki ölçüyü birbirinden ayırabilen izleyici, kaleci pozisyonlarındaki kararların çoğunu kolayca anlar. Kuralın en güncel metnini her zaman IFAB'ın sitesi, Türkçe çevirisini ise TFF sitesi yayımlar.

Sıkça sorulan sorular

Kaleci topu elinde tutarken çarpışma olursa ne olur?

Topu elleriyle kontrol eden kaleciye rakip mücadele edemez. Hücumcu bu anda kaleciye çarparsa ya da topa vurmaya çalışırsa hakem savunan takım lehine serbest vuruş verir: temas varsa doğrudan, yoksa dolaylı serbest vuruş. Hareket pervasızsa ya da umut vadeden bir atağı durdurduysa hücumcu ayrıca sarı kart görür.

Kaleci ceza sahası dışında çarpışırsa penaltı olur mu?

Hayır. Penaltı yalnız ihlal savunan takımın kendi ceza sahası içinde olursa verilir. Kaleci ceza sahası dışında faul yaparsa hakem ihlalin olduğu yerden doğrudan serbest vuruş verir. Kaleci bu durumda diğer oyuncularla aynı kurallara bağlıdır; bariz gol şansını engellediyse kırmızı kart görür ve ceza sahasındaki sarı kart istisnası işlemez.

Kaleci yumrukla topa çıkıp rakibin kafasına vurursa ne olur?

Kaleci topu ıskalayıp rakibe çarptıysa ve temas ceza sahası içindeyse hakem penaltı verir. Kart, temasın niteliğine bağlıdır: pervasız bir çıkış sarı kart, rakibin güvenliğini tehlikeye atan bir çıkış kırmızı karttır. Kafa teması olduğu için oyuncunun durumu da öncelik kazanır; sarsıntı şüphesinde oyuncu oyundan çıkarılmalıdır.

Kaleci ile hücumcu çarpışınca ikisi de sahada tedavi görebilir mi?

Evet. Kural 5, kaleci ile bir saha oyuncusunun çarpışıp ikisinin de müdahaleye ihtiyaç duyduğu durumu, sahayı terk etme zorunluluğunun istisnaları arasında sayar. İkisi de tedavi görüp sahada kalabilir. Yalnız biri tedavi görürse, örneğin yalnız hücumcu, o oyuncu sahadan çıkar ve oyun yeniden başladıktan sonra hakemin izniyle döner.

Faulsüz çarpışmadan sonra oyun nasıl başlar?

Hakem oyunu faul olmadan durdurduysa oyun hakem topuyla başlar. Top durdurulduğu anda ceza sahası içindeyse hakem topu savunan takımın kalecisi için bırakır. Top ceza sahası dışındaysa, topu elinde tutan ya da kazanacak olan takımın bir oyuncusu için bırakır. Diğer oyuncular topun en az 4 metre uzağında durur.

Çocuk maçlarında kaleci çıkışı için ayrı bir kural var mı?

Uluslararası oyun kuralı kaleci çıkışı için yaşa göre ayrı bir hüküm içermez. Bazı ülkelerin ve organizasyonların küçük yaş grupları için kendi uyarlamaları olabilir; bunlar ilgili talimattan kontrol edilmelidir. Antrenörün sorumluluğu, kurala bakmaksızın güvenli tekniği öğretmek ve kafa çarpışmalarından sonra çocuğu oyundan almaktır.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Kuralları yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.