Piriformis Sendromu Nedir? Kalçadan Bacağa Vuran Ağrı Futbolu Engeller mi?

Bu başlıktaki en önemli kelime "tartışmalı"dır. Bazı uzmanlar sendromun gerçek ve sık olduğunu ileri sürer. Öte yandan bazıları gereğinden fazla tanı konduğunu söyler. Bu rehber ikisini dengeler. Neyin bilindiğini, neyin tartışıldığını ve futbolcuda neye dikkat edilmesi gerektiğini anlatır. Ancak tanı koymaz, tedavi yazmaz. Amaç, oyuncunun, velinin ve antrenörün doğru zamanda doğru uzmana ulaşmasıdır.

Piriformis kası nerede durur ve ne işe yarar?

Piriformis, kalça bölgesinin derininde, kuyruk sokumu kemiğinden (sakrum) uyluk kemiğinin dış çıkıntısına uzanan küçük ve armut biçimli bir kastır. Nitekim adı da Latince "armut biçimli" anlamına gelir. Ayrıca büyük kalça kasının (gluteus maksimus) altında kalır.

Görevi, kalçayı dışa döndürmektir. Ayrıca kalça bükülüyken bacağı yana açmaya yardım eder. Yürürken ve koşarken pelvisi dengede tutan küçük kaslar arasında yer alır. Örneğin futbolda şutun öncesindeki dönüşlerde, yan koşuda ve yön değiştirmede çalışır.

Piriformis küçük bir kas olmasına rağmen komşuluğu nedeniyle ilgi çeker. Siyatik sinir bu kasın hemen yakınından geçer. Hatta bazı kişilerde kasın içinden ya da üstünden geçer. Bu yakınlık, kas kasıldığında ya da kalınlaştığında sinirin etkilenebileceği fikrinin temelidir.

Siyatik sinirle piriformis arasındaki ilişki nedir?

Siyatik sinir, vücudun en kalın sinirlerinden biridir. Bel omurgasından çıkan sinir köklerinden oluşur, kalçanın derininden geçer ve bacağın arkasından ayağa kadar iner. Üstelik bu yolun bir bölümü piriformisin yakınındadır.

Siyatik ağrısının en sık nedeni, bel omurgasındaki sinir kökü sıkışmasıdır. Örneğin buna fıtık ya da kanal darlığı yol açabilir. Piriformis sendromunda ise sorunun kalça bölgesindeki yolda, kasın çevresinde olduğunu varsayarız. Bu yüzden iki tablo birbirine karışır.

Bilim insanları kalçanın derinindeki sinir sıkışmalarını artık daha geniş bir başlık altında toplar: derin gluteal sendrom. Yani piriformis bu başlığın yalnızca bir olası nedenidir. Bu farkı birkaç bölüm sonra ayrıntılı anlatacağız.

Piriformis sendromu neden "tartışmalı bir tanı" olarak anılıyor?

Üç neden öne çıkıyor. İlki, kesin bir referans testin olmamasıdır. Hopayian ve Danielyan'ın sistematik derlemesi, piriformis sendromunu tanımlayan en sık dört bulguyu sıralar: kalçada ağrı, oturunca artan ağrı, büyük siyatik çentiğin yakınında dışarıdan basıyla hassasiyet ve piriformis kasını geren hareketlerde ağrı. Yazarlar ayrıca bacağı düz kaldırma testinin tanıyı dışlamadığını söyler.

İkincisi, çalışma kalitesidir. Ayrıca aynı derleme olgu bildirilerinin kalitesinin düzelmediğini söyler. Üstelik birçok testin doğruluğu bu çalışmalardan çıkarılamıyor. Yani hekimler testleri sık uygular, ama testlerin ne kadar güvenilir olduğu belirsizdir.

Üçüncüsü, fazla tanı kaygısıdır. Sharma ve arkadaşlarının derlemesi, piriformis sendromunun gereğinden fazla tanı alan bir durum olduğunu söyler. Ayrıca pelvis bölgesindeki anatomik farklılıkların da siyatik benzeri ağrıya yol açabileceğini ekler. Bazı anlatı derlemeleri sendromun bel ağrısı olgularının yaklaşık yüzde 5 ila 8'ini oluşturabileceğini belirtir. Ancak bu oran kesinleşmiş bir rakam değildir.

Piriformis sendromunun belirtileri nelerdir?

Tipik tablo, kalçada, genellikle tek tarafta hissedilen derin ağrıdır. Ayrıca ağrı bazen uyluğun arkasına, nadiren de baldıra uzanır. Bazı kişiler ayrıca uyuşma ya da karıncalanma anlatır.

Sık bildirilen belirtiler şunlardır:

• Kalçanın derininde, tek tarafta ağrı.
• Uzun süre oturunca artan ağrı, özellikle yirmi otuz dakikadan sonra.
• Kalçayı içe çevirirken ya da dizi karşı omuza çekerken ağrı.
• Kalçanın arkasında, çentik bölgesine bastırınca hassasiyet.
• Bacağın arkasına yayılan ağrı, bazen karıncalanma.

Ancak bu belirtilerin hiçbiri piriformise özgü değildir. Örneğin bel fıtığı, sakroiliyak eklem sorunu, kalça eklemi sıkışması ya da hamstring tendon sorunları da benzer ağrı yapabilir. Bu nedenle ağrının "piriformis olduğunu" kendi kendinize söylemeyin.

Derin gluteal sendrom nedir, piriformis sendromundan farkı nedir?

Derin gluteal sendrom (DGS), kalçanın derinindeki alanda siyatik sinirin sıkışmasıdır. Kizaki ve arkadaşlarının sistematik derlemesi, DGS'yi üç parçalı bir tanımla özetler: Sorun bel diskinden gelmez, siyatik sinir bozukluğu şeklinde görünür ve kalçanın derin boşluğundaki sıkışmaya bağlıdır.

Ayrıca aynı derleme tanı yolunu da anlatır. Hasta öyküsünde kalçanın arkasında ağrı, yayılan sinir ağrısı ve otuz dakikadan uzun süre oturmakta güçlük öne çıkar. Ardından muayenede hekim derin kalça bölgesinde hassasiyeti, oturur piriformis testini ve Pace bulgusunu yoklar. Görüntülemede pelvis röntgeni ile bel ve pelvis manyetik rezonansı yaygındır.

Burada önemli nokta şudur: Piriformis, derin gluteal sendromun yalnızca bir olası kaynağıdır. Sinir; fibröz bantlar, kan damarları, küçük kalça kasları ya da hamstring kökü gibi başka yapılar yüzünden de sıkışabilir. Dolayısıyla "piriformis sendromu" etiketi bazen daha geniş bir tablonun kısaltmasıdır.

Siyatik, bel fıtığı ve piriformis sendromu birbirinden nasıl ayırt edilir?

Ancak ayrım zordur ve hekim muayenesi gerektirir. Aşağıdaki tablo yalnızca genel bir fikir verir.

NHS'in siyatik sayfası, siyatiğin kalça ve bacağın arkasında yanıcı ağrı, karıncalanma, uyuşma ya da güçsüzlük yapabileceğini söyler. Ayrıca ağrı hareketle, öksürük ve hapşırıkla artabilir. Bu bulgular, piriformis sendromunu belden gelen siyatikten ayırmada ipucu verir ama tek başına belirleyici değildir. Üstelik siyatik genellikle birkaç hafta ile birkaç ay içinde düzelir. Ayrıntı için NHS siyatik sayfası yararlı bir kaynaktır.

Piriformis sendromunu taklit eden başka hangi sorunlar vardır?

Kalçanın arkasında ağrı yapan çok sayıda neden var. Bu yüzden "piriformis" etiketi çoğu zaman bir eleme sonucudur. Hekim şu olasılıkları gözden geçirebilir:

• Bel omurgasından kaynaklanan sinir kökü sıkışması.
• Oturan kemik çevresindeki hamstring tendon sorunu.
• Oturan kemik ile uyluk kemiği arasındaki dar alanın sıkışması.
• Kalça eklemi ya da eklem kıkırdağı sorunları.
• Sakroiliyak eklem ağrısı.
• Stres kırığı gibi kemik sorunları. Bu konu için stres kırığı yazısına bakabilirsiniz.
• Nadiren, sabah tutukluğu uzun süren iltihabi romatizmal hastalıklar.

Bu uzun liste bir şeyi vurgular: Kalça ağrısı, kendi başınıza ad koyacağınız kadar basit değildir. Özellikle gece ağrısı, ateş, açıklanamayan kilo kaybı ya da yaygın tutukluk varsa hekim değerlendirmesi gecikmeden yapılmalıdır.

Futbolcuda piriformis ağrısı nasıl ortaya çıkar?

Ancak futbolcuda piriformis ağrısını özel olarak inceleyen çalışma çok azdır. Bu nedenle aşağıdaki bilgiler genel çalışmalardan ve saha gözleminden gelir.

Olgu bildirilerinin sistematik derlemesi, 212 hastanın yaklaşık yüzde 38'inde künt pelvis travması ya da şiddetli fiziksel etkinlik ve spor kaynaklı kas zorlanması öyküsü olduğunu bildirdi. Ancak bu çalışma olgu bildirilerinden oluşur. Dolayısıyla sonuçlar belirli bir hasta grubunu yansıtır. Ayrıntıyı olgu bildirileri derlemesinde görebilirsiniz.

Futbolda ağrıyı tetikleyebilecek durumlar şunlardır:

• Okul, otobüs ve araçta uzun süre oturduktan sonra doğrudan antrenmana geçmek.
• Düşme ya da kalçaya darbe sonrası kasta zorlanma.
• Kalçayı dışa döndüren hareketlerin yinelenen yükü: şut, yan koşu, yön değiştirme.
• Antrenman hacminin ani artışı ve yetersiz toparlanma.
• Kalça ve gövde kuvvetindeki dengesizlik.

Ancak bunlar olasılıktır, kesin neden değildir. Örneğin uzun yolculuk sonrası ağrı yaşayan oyuncuların hepsinde sorun piriformis değildir. Aynı bölgedeki ağrı, bel ya da kalça kaynaklı da olabilir. Bu yüzden saha gözlemi ve oyuncunun anlatımı, hekim muayenesinin yerini tutmaz, onu tamamlar. Üstelik futbolcunun kalçasında ağrı varsa kas yırtığı, kasık ağrısı ve kalça eklemi sorunları da gündeme gelir. İlgili okumalar için kasık ağrısı yazısına ve kalça fleksör sakatlığı yazısına bakabilirsiniz.

Uzun oturma, okul ve araç alışkanlıkları ağrıyı etkiler mi?

Hopayian'ın derlemesine göre oturunca artan ağrı, sendromun dört temel bulgusundan biridir. Ayrıca Kizaki'nin derlemesi de otuz dakikadan uzun oturmakta güçlüğü tanı yolunun öykü bölümüne ekler. Bu nedenle oturma alışkanlıkları önem taşır.

Üstelik çocuk ve ergen futbolcular gün içinde uzun süre okulda, serviste ve bilgisayar başında oturur. Ardından antrenmana doğrudan geçerler. Özellikle kalça kasları uzun süre kısa ya da gergin kalmışsa ısınmadan hızlı hareket zorlayıcı olabilir.

Pratik önlemler şunlardır:

• Oturma süresini bölün, her yirmi otuz dakikada kısa bir yürüyüşe kalkın.
• Antrenman öncesinde kalça, uyluk ve gövdeyi içeren dinamik ısınma yapın.
• Servis ya da araç yolculuğundan sonra doğrudan sprint yerine kademeli bir başlangıç tercih edin.
• Ağrı yaparsa oturma pozisyonunu değiştirin ve ağrıyı not alın.

Ancak bunlar basit önlemlerdir ve sendromu tedavi ettiğini iddia etmez. Yine de ağrı örüntünüzü anlamanıza yardımcı olur.

Piriformis sendromunda hekim muayenede neye bakar?

Tanı süreci ayrıntılı bir öyküyle başlar. İlk olarak hekim ağrının yerini, oturmayla ilişkisini, beldeki yakınmayı ve sinir belirtilerini sorar. Ardından yürüyüşü, kalça hareketlerini ve bacak gücünü izler.

Muayenede sık kullanılan işlemler şunlardır:

1. Bel hareketlerini ve bacak kaldırma testini kontrol etmek.
2. Kalçanın derin bölgesine basarak hassasiyeti yoklamak.
3. Oturur piriformis testi ve Pace bulgusu gibi provokasyon testlerini uygulamak.
4. Refleksleri, kas gücünü ve duyuyu değerlendirmek.

Gerekirse hekim görüntüleme de ister. Örneğin röntgen kemiği, ultrason yumuşak dokuyu, manyetik rezonans (MR) ise kası ve siniri gösterir. Bazı merkezler sinirin ayrıntılı görüntülenmesi için MR nörografi yöntemini tercih eder. Elektromiyografi (EMG) sinir iletimini ölçer. Hekim bazen kalçanın derinine tanı amaçlı bir enjeksiyon yaparak ağrının kaynağını sınar.

Muayeneye giderken şu sorulara hazırlıklı olun:

• Ağrı ne zaman başladı ve o dönemde antrenman, zemin ya da oturma düzeninde ne değişti?
• Ağrı en çok hangi hareketle, hangi pozisyonda artıyor?
• Bacakta uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük hissediyor musunuz?
• Bel ağrısı, öksürükle artan ağrı ya da gece ağrısı var mı?
• Daha önce bel, kalça ya da hamstring sorunu yaşadınız mı?

Bu cevaplar, hekimin hangi görüntülemeyi isteyeceğine karar vermesine yardımcı olur. Ayrıca hekime kullandığınız ilaçları, geçirdiğiniz ameliyatları ve ailenizdeki bel ya da omurga hastalıklarını da söyleyin. Hekim bu bilgilerle bel kaynaklı nedenleri daha hızlı ayırır ve gereksiz tetkikleri azaltır. Dolayısıyla soruları önceden düşünmek, muayenenin verimini artırır.

Olgu bildirileri derlemesinde, görüntüleme bulgusu olmadan yalnızca klinik bulguyla tanı konan hastalarda cerrahi tedavinin başarısız olma olasılığı daha yüksek çıktı (olasılık oranı 5,3). Bu bulgu, tanıyı iyi kanıtlamanın önemini hatırlatır.

Sahada üç farklı kalça ağrısı senaryosu nasıl ayırt edilir?

Aşağıdaki üç örnek kurgudur, ancak sahada sık karşılaşılan durumları anlatır. Tanı koymak için değil, hangi durumda ne kadar acele edilmesi gerektiğini göstermek için yazıldı.

Senaryo bir: Kırk beş yaşındaki bir amatör oyuncu, uzun bir araba yolculuğundan sonra halı sahaya çıkar. Isınma sırasında kalçasının derininde ağrı ve bacağının arkasında hafif karıncalanma başlar. Oturunca ağrı artar. Dolayısıyla burada piriformis ve bel kaynaklı siyatik birlikte düşünülür. Ağrı sürüyorsa hekim gerekir, ancak acil değildir.

Senaryo iki: On dört yaşındaki bir oyuncu sprint sırasında kalçasının arkasında keskin bir ağrı ve "çıtırtı" hisseder. Oturmakta zorlanır, topallar. Bu yüzden burada büyüme bölgesinden kemik kopması akla gelir. Bu durum aynı gün hekim değerlendirmesi gerektirir.

Senaryo üç: Yirmi yaşındaki bir oyuncuda iki bacakta karıncalanma başlar. İdrarını tutmakta güçlük çeker. Bu tablo piriformisle ilgisi olmayan, ciddi bir bel sorununun işareti olabilir ve acil tıbbi yardım gerektirir.

Üç senaryodan çıkan ortak ders şudur: Ağrının yeri aynı olsa bile aciliyet çok farklı olabilir. Bu yüzden belirtinin türüne, gücüne ve eşlik eden bulgulara bakın.

Piriformis sendromunda görüntüleme neyi gösterir, neyi gösteremez?

Görüntüleme, çoğu zaman piriformisi doğrudan "kanıtlamak" yerine diğer nedenleri elemek için istenir. Röntgen kemik yapıyı gösterir, ancak kas ve sinir hakkında bilgi vermez. Ayrıca ultrason yumuşak dokuyu dinamik olarak inceleyebilir. Manyetik rezonans (MR) ise kas, sinir ve çevre dokuları ayrıntılı gösterir.

Alrabai ve arkadaşlarının anlatı derlemesine göre geleneksel görüntüleme, özgül olmayan bulgular nedeniyle piriformis sendromunu çoğu zaman gözden kaçırır. MR nörografi ise siyatik sinirdeki iltihabi değişiklikleri gösterebilir. Yani görüntü normal çıkarsa sorun yok demek değildir. Öte yandan görüntüde bir bulgu çıkması da ağrının kaynağı olduğunu kanıtlamaz.

Bu belirsizlik nedeniyle hekim görüntüyü her zaman muayeneyle birlikte yorumlar. Hekim gerekli görürse sinir iletimi testi (EMG) ya da uzman bir fizik tedavi hekimi değerlendirmesi de ekleyebilir. Bu yüzden bir görüntüleme raporunu tek başına tanı sanmayın. Raporu muayeneyi yapan hekime götürün ve birlikte değerlendirin.

Evde ağrıyı yönetmek için neler yapılabilir?

Buradakiler genel bilgidir, kişiye özel tedavi değildir. NHS, siyatik için hareketli kalmanın ve uzun süre oturup yatmamanın iyileşmeyi hızlandırabileceğini belirtir. Yani hareket ağrılı olsa bile genellikle zararsızdır.

Pratikte şunlar yardımcı olabilir:

• Oturma süresini bölün ve kısa yürüyüşler yapın.
• Ağrıyı çok artıran hareketlerden geçici olarak kaçının ama tam hareketsiz kalmayın.
• Hafif yürüyüşü ve yumuşak hareketliliği ağrı sınırında sürdürün.
• Ağrı kesici kullanımı için hekime ya da eczacıya danışın. Antrenör ilaç vermez.

Şu uyarı da önemlidir: Ağrıyı yoğun biçimde artıran zorlayıcı germeleri bırakın. Çünkü bacağa yayılan karıncalanma sinirin tahriş olduğunu gösterebilir. Bu durumda germeyi zorlamak şikâyeti artırır.

Egzersiz ve germe piriformis sendromunda işe yarar mı?

Egzersiz, NHS'in siyatik için saydığı tedavi seçenekleri arasında yer alır. Ancak piriformis sendromuna özel egzersiz programlarının üstünlüğünü gösteren güçlü ve karşılaştırmalı çalışma sınırlıdır. Bu nedenle program fizyoterapist tarafından kişiye göre kurulmalıdır.

Genellikle üç ilke öne çıkar:

1. Hareketlilik: Kalçanın dönme ve bükülme açıklığını ağrısız aralıkta korumak.
2. Kuvvet: Kalçanın dışında ve arkasında duran büyük kasları ve gövdeyi güçlendirmek.
3. Kontrol: Tek bacak üstünde denge kurmak ve dizin içe çökmesini önlemek.

Çocuk ve ergenler için kuvvet çalışması konusunda uluslararası bir uzlaşı bildirisi, gözetimli kuvvet antrenmanının güvenli ve yararlı olduğunu, büyümeyi durdurduğuna dair kanıt bulunmadığını söyler. Bildiri haftada iki ya da üç ardışık olmayan günü ve tekniğin yüke tercih edilmesini önerir. Bu yüzden çocuğun kalça ve gövde kuvvetini bir uzman gözetiminde, ağırlığı değil tekniği öne çıkararak çalışın.

Piriformisi germe fikri yaygındır ve ağrıyı rahatlatabilir. Ancak germenin sendromun gerçek nedenini çözdüğüne dair güçlü kanıt yoktur. Bu yüzden germeyi ağrı sınırında ve kısa süreli yapın. Hareketlilik çalışmalarına futbolcular için mobilite rutini yazısı örnek verir. Belle ilişkili ağrılar içinse sırt ve bel ağrısı egzersiz programına bakabilirsiniz.

Hekim ve fizyoterapist hangi tedavi seçeneklerini değerlendirir?

Seçenekler basamak basamak ilerler. Önce aktivite düzenlemesi, egzersiz ve fizyoterapi gelir. Daha sonra, bunlar yetmezse hekim enjeksiyon, kuru iğneleme, şok dalgası ya da nadiren cerrahi seçenekleri tartışabilir.

Kanıt zayıftır. Olgu bildirileri derlemesinde muhafazakâr tedavi hastaların yaklaşık yüzde 41'inde etkili olmuş, yüzde 59'unda ise cerrahi gerekmişti. Ancak bu sonuç, dergilerde yazılmış olgulara dayanır. Çünkü zor hastalar daha sık yazıldığı için oranlar gerçeği olduğundan kötü gösterebilir. Dolayısıyla bu rakamı genel bir tahmin gibi okumayın.

Derin gluteal sendromda endoskopik sinir serbestleştirme üzerine yapılan bir sistematik derleme, yedi çalışmada 312 hastayı inceledi ve başarı oranını yüzde 70 ile 100 arasında bildirdi. Ancak ilk tedavi bu hastaların hepsinde yetersiz kalmıştı ve hastalar özenle seçilmişti. Bu nedenle sonuçlar, cerrahinin uygun bir seçenek olabileceğini gösterir ama ilk adım olduğunu göstermez.

İlaç, enjeksiyon ve cerrahi kararı hekime aittir. Burada doz ya da ürün önermiyoruz.

Piriformis sendromu futbolu engeller mi, oyuncu futbola ne zaman dönebilir?

Kesin bir takvim vermek mümkün değildir. Çünkü dönüş, ağrının ve sinir belirtilerinin gidişine bağlıdır. Örneğin çoğu siyatik tablosunda NHS birkaç hafta ile birkaç ay arasında düzelme bildirir. Ancak piriformis sendromuna özel bir süre standardı yoktur.

Öte yandan hafif ağrıda hekimin izin verdiği ölçüde yük azaltılarak antrenman sürebilir. Güçsüzlük, uyuşma ya da şiddetli ağrı varsa oyuncuyu sahadan çekin.

Sahaya dönüşte şu ölçütler yol gösterir:

1. Oyuncu günlük yaşamda ve oturmada ağrısızdır.
2. Bacakta güçsüzlük, uyuşma ya da karıncalanma kalmamıştır.
3. Kalça hareket açıklığı ve kuvveti iki tarafta benzerdir.
4. Koşu, sprint, şut ve yön değiştirme ağrısız ilerler.
5. Antrenman yükü kademeli biçimde artar.

Ancak her adımda ağrı geri gelirse bir önceki adıma dönün. Oyuncunun kendine güvenini kazanması için sakatlık sonrası psikolojik toparlanma yazısı da yararlıdır.

Ergen futbolcuda kalçanın arkasındaki ağrı ne anlama gelir?

Ancak çocuk ve ergende kalçanın arkasındaki ağrının nedeni çoğunlukla yetişkinden farklıdır. Büyüme çağındaki oyuncuda kemik uçlarındaki büyüme bölgeleri henüz olgunlaşmamıştır. Üstelik bağ ve kas bu bölgelere yapışır. Aşırı yükte ya da ani, güçlü bir kasılmada bu bölgeler zorlanabilir.

Hamstring kaslarının oturan kemiğe bağlandığı yerde, büyüme çağında kemik parçası kopabilir. Kaila ve arkadaşlarının cerrahi serisi, ergenlerde ani ve güçlü bir kas kasılmasının ardından görülen bu sorunu bildirdi. Yaralanma yaşı ortalama 14,6 idi. Mogami ve arkadaşlarının çalışmasına göre 9 ile 17 yaş arasındaki futbolcularda röntgen kopmayı doğrulayabiliyor ama dışlayamıyor. Ayrıntı için ergen futbolcularda görüntüleme çalışmasına bakabilirsiniz.

Ergen futbolcuda şu işaretler hekime başvurmak için yeterlidir: sprint ya da şut anında ani ve keskin ağrı, "çıtırtı" hissi, oturunca şiddetli ağrı, topallama. Büyüme çağındaki ağrılar için büyüme ağrıları ve Osgood-Schlatter yazısı genel bir çerçeve sunar. Ayrıca çocuğunuzun çalıştığı İstanbul'daki futbol okullarında yük planını da sorabilirsiniz.

Antrenör ve veli piriformis sendromunda ne yapmalı?

Antrenör doktor değildir. Dolayısıyla görevi, ağrıyı fark etmek ve oyuncuyu doğru kişiye yönlendirmektir.

Antrenör için öneriler:

• Kalçası ağrıyan oyuncuya "dayan" demeyin.
• Antrenman öncesi oyuncunun uzun süre oturup oturmadığını sorun ve ısınmayı buna göre uzatın.
• Isınmaya kalça hareketliliği, denge ve gövde kontrolü ekleyin.
• Ağrı bir haftadan uzun sürerse veliye haber verin.

Veli için öneriler:

• Çocuğun ağrısını küçümsemeyin. Ağrının ne zaman başladığını, ne zaman arttığını yazın.
• Çocuğun çantasına ve oturma düzenine göz atın.
• Bacakta güçsüzlük ya da uyuşma varsa beklemeden hekime götürün.
• Ağrı kesici kararını hekime bırakın.

Piriformis sendromu hakkında sık duyulan bilgiler doğru mu?

Bu konuda dolaşan bazı cümleler yanıltıcıdır. Şu düzeltmeler işinize yarar:

• "Her siyatik piriformis yüzündendir." Yanlış. Siyatiğin en sık nedeni bel kaynaklı sinir kökü sıkışmasıdır.
• "Röntgen normalse sorun yoktur." Yanlış. Röntgen kas ve siniri göstermez.
• "Germe kesin çözümdür." Kanıt yetersizdir. Germe rahatlatabilir, ancak nedeni çözdüğü gösterilmemiştir.
• "Futbolcularda çok sık görülür." Bu konuyu doğrudan inceleyen araştırma sınırlıdır, dolayısıyla sıklığı bilinmez.
• "Cerrahi en kesin çözümdür." Cerrahi nadir ve seçilmiş olgular içindir. Yayımlanmış çalışmalar küçüktür.

Bu düzeltmeler tek bir mesajı vurgular: Tanıyı koyan ve tedaviyi planlayan kişi hekimdir. Antrenör, veli ve oyuncu ise erken fark etmekten, ağrıyı kayıt altına almaktan ve gerekli yönlendirmeyi yapmaktan sorumludur.

Piriformis sendromunda sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Bu hatalar tablonun uzamasına yol açar:

• "Her kalça ağrısı piriformistir" demek: Birçok farklı sorun aynı bölgede ağrı yapar.
• Sürekli zorlayıcı germe: Sinir tahriş olmuşsa şikâyet artabilir.
• Masaj tabancasıyla derin bastırmak: Hassas bölgeyi ve sinir çevresini sinirlendirebilir. Genel bilgi için masaj tabancası yazısına bakın.
• Bel ve kalçayı birlikte değerlendirmemek: Siyatik bazen belden doğar.
• Güçsüzlük ve uyuşmayı küçümsemek: Bu belirtiler hekim değerlendirmesi gerektirir.
• Hemen enjeksiyon ya da cerrahi aramak: Önce tanıyı sağlamlaştırmak gerekir.

Piriformis sendromuyla ilgili ağrı tekrar etmesin diye neler yapılabilir?

Öte yandan doğrudan piriformis sendromunu önleyen, kanıtı güçlü bir program yoktur. Yine de genel ilkeler zarar vermez ve sakatlık önlemede mantıklıdır.

Şu alışkanlıklar riski azaltmaya yardımcı olabilir:

1. Antrenman yükünü kademeli artırmak.
2. Kalça, gövde ve uyluk kuvvetini düzenli çalışmak.
3. Uzun oturmaları bölmek.
4. Isınmayı ve soğumayı atlamamak.
5. Uykuya ve toparlanmaya yer açmak.

Isınma düzeni için FIFA 11+ ısınma programı bilinen bir örnektir. Dizin dış yüzündeki benzer bir aşırı kullanım sorununu da iliotibial bant sendromu yazısında ele aldık.

Piriformis sendromunda ne zaman hekime veya acile gitmek gerekir?

Aşağıdaki durumlarda hekime başvurun:

• Ağrı birkaç haftada belirgin biçimde azalmıyor ya da giderek artıyor.
• Bacakta güçsüzlük, uyuşma ya da karıncalanma var.
• Ağrı geceleri uyandırıyor ya da dinlenirken sürüyor.
• Ateş, kilo kaybı ya da genel halsizlik ağrıya eşlik ediyor.
• Çocuk topallıyor, ağrıdan oturamıyor ya da yürüyemiyor.

NHS'e göre aşağıdaki durumlarda acile gidin ya da 112'yi arayın:

• Siyatik belirtileri iki bacakta da var.
• İki bacakta şiddetli ya da artan güçsüzlük veya uyuşma var.
• Genital bölgede ya da makat çevresinde uyuşma var.
• İdrarı başlatmak zor, yapamıyorsanız ya da kontrol edemiyorsanız, ayrıca dışkı kontrolü kaybolduysa.

Çünkü bunlar ciddi bir bel sorununun belirtileri olabilir ve hemen tedavi gerekir. Acile kendiniz araba kullanarak gitmeyin.