Teknik Direktör Neden Sarı Kart Görür? Kuralın Mantığı, Tetikleyiciler ve Sınırlar

Bu yazı, sahadaki kart davranışlarını sayan genel anlatımların bir adım ötesine geçiyor. Önce kuralın mantığını, sonra uyarı, sarı ve kırmızı arasındaki çizgiyi açıklıyoruz. Ardından senaryo tablosuyla hangi tepkinin hangi sonuca gittiğini gösteriyoruz. Teknik alanın ölçüsü, oyuncu değişikliği ve alanda kimlerin bulunabileceği gibi konular için teknik alan kuralları yazısıa bakabilirsiniz. Burada o ayrıntıları yinelemiyoruz.

Kural cümleleri IFAB Kanun 12 sayfası ile IFAB Kanun 5 sayfasındaki güncel metne dayanır. Kural kitapçığı her yıl küçük değişiklik görebildiği için kesin hüküm için resmî metne bakın.

Teknik direktöre kart gösterme yetkisi nereden gelir?

Yetki IFAB Futbol Kanunları'ndan gelir. Kanun 12, kırmızı ya da sarı kartın yalnızca oyuncuya, yedeğe, oyundan çıkmış oyuncuya ve takım görevlisine gösterilebileceğini yazar. Kanun 5 ise hakemin disiplin yetkisini tanımlar. Hakem, sorumlu davranmayan takım görevlisini uyarabilir. Kart gerektiren bir ihlalde sahadan, çevresinden ve teknik alandan kart gösterebilir.

Takım görevlilerinin kartla cezalandırılması 2019/20 kural değişikliğiyle girdi. IFAB değişikliği 2019 yılının başında kabul etti ve yeni sezonda yürürlüğe koydu. Yani teknik direktöre kart gösterilmesi yeni bir uygulama değildir, ancak oyuncu kartları kadar eski de değildir.

• Takım görevlisi: takım listesinde adı bulunan antrenör, yardımcı antrenör, sağlık görevlisi gibi kişilerdir.
• Dış kişi: listede adı olmayan kişidir. Hakemin kart yetkisi değil, sahaya girişin önlenmesi ve uzaklaştırma devreye girer.
• Sorumlu kişi: kimliği belirsiz bir ihlalde yaptırımı teknik alandaki kıdemli antrenör alır.

Rol farkını merak ediyorsanız teknik direktör ile antrenör arasındaki fark yazısı unvanların lisansta ve maç günü nasıl ayrıldığını anlatır.

Kural neden uyarı, sarı ve kırmızı diye kademelenir?

Kademeli sistem, hakemin oyunu durdurmadan yönetebilmesi için vardır. Kenardaki herkes heyecanlıdır. Her tepkiye kart göstermek maçı kart gösterisine çevirir. Bu nedenle IFAB düşük düzeyli itirazı çoğu zaman yalnızca uyarıya bırakır.

Sarı kart, davranışın hakemin sabrını aştığını gösterir. Kırmızı kart ise hakemin, rakibin ya da oyunun düzenini ciddi biçimde bozan davranışlar içindir. Bu kademe sayesinde teknik direktör hata yaptığında ikinci bir şansı olur. Aynı zamanda ısrarlı davranış cezasız kalmaz.

Mantığı üç cümlede özetleyebiliriz. Birincisi, küçük ve ilk ihlal uyarıdır. İkincisi, açık, ısrarlı ya da kışkırtıcı ihlal sarı karttır. Üçüncüsü, oyuna, hakeme veya rakibe doğrudan zarar veren davranış kırmızı karttır. Ancak her olayda hakemin takdiri belirleyicidir, çünkü kitapçık sınırları örneklerle çizer ve sayıyla değil.

IFAB, "ısrarlı" davranış için sabit bir sayı vermez. Üç itiraz mı, beş itiraz mı sorusunun kural kitapçığında cevabı yoktur. Hakem davranışın niteliğine, zamanına ve maçın sıcaklığına bakar (hakem takdiri).

Hakem hangi davranışlarda teknik direktörü yalnızca uyarır?

IFAB, bazı davranışlarda çoğu zaman yalnızca uyarı beklenmesini söyler. Tekrarlanırsa ya da açıkça ortadaysa aynı davranış karta döner. Dolayısıyla "bir kez söylemek" ile "her dakika söylemek" arasında kural açısından büyük fark vardır.

• Hakem veya dördüncü hakemle işbirliği yapmamak, örneğin yardımcı hakemin ya da dördüncü hakemin talimatını duymazdan gelmek.
• Bir karara küçük ve düşük düzeyli itiraz etmek, sözle ya da hareketle.
• Başka bir ihlal yapmadan arada sırada teknik alanın dışına çıkmak.
• Saygılı ve çatışmasız biçimde sahaya girmek.

Bu liste önemlidir, çünkü yaygın inanış tam tersini söyler. Birçok izleyiciye göre hakeme tek bir tepki sarı karttır. Oysa kitapçığa göre ilk ve küçük tepki uyarı düzeyindedir. Sahaya girmek ise hakem izni olmadan her zaman risklidir. Saygılı bir giriş uyarıyla kalabilir, ancak hakemle yüzleşmek için giriş kırmızı karttır.

Bu aşamada dördüncü hakemin rolü belirleyicidir. Teknik alanın tam kenarındaki ilk muhatap odur. Görevlerinin ayrıntısı için dördüncü hakemin görevleri içeriğine bakabilirsiniz.

Teknik direktör sarı kartı hangi davranışlarla görür?

IFAB, takım görevlileri için sarı kart nedenlerini "şunlarla sınırlı olmamak üzere" biçiminde sayar. Yani hakemin takdiri listeyi genişletebilir. IFAB metninde sarı kart gerektiren başlıca davranışlar şunlardır.

• Teknik alanın sınırlarını açıkça ve ısrarla yok saymak.
• Kendi takımının oyunu yeniden başlatmasını geciktirmek.
• Rakibin teknik alanına çatışmacı olmayan biçimde girmek.
• Sözle ya da hareketle itiraz etmek. Su şişesini veya başka bir nesneyi atmak ya da tekmelemek, alaycı alkışlamak bu gruptadır.
• Hakem inceleme alanına girmek.
• Kart için aşırı ve ısrarlı işaret yapmak ya da VAR "TV" işaretini aşırı kullanmak.
• Kışkırtıcı ya da provoke edici davranmak.
• Uyarı düzeyindeki davranışları tekrarlayarak kabul edilemez bir tutum sergilemek.
• Oyuna açık biçimde saygısızlık göstermek.

Listedeki ortak payda saygısızlıktır. Teknik direktör kararı beğenmeyebilir. Ancak tepkisi hakemi küçük düşürüyor, oyunu yavaşlatıyor ya da düzeni bozuyorsa kart gelir. oyuncular için sarı kart nedenleri yazısında oyuncular için benzer mantığı bulabilirsiniz.

Sarı ile kırmızı arasındaki çizgi nerede başlar?

Aynı davranışın iki ucu çoğu zaman farklı karta gider. Fark, davranışın kime yöneldiğinde ve ne kadar sert olduğunda saklıdır. Aşağıdaki tablo bunu Kanun 12'ye göre karşılaştırır.

Tabloda bir şey dikkat çeker. Nesne atmak hem sarı hem kırmızı sütunda görünür. Fark niyette ve hedeftedir. İtiraz ederken şişeyi fırlatmak sarıya, kasıtlı olarak sahaya atmak kırmızıya gider. Bu ayrım hakemin takdirine ve görüntüye bağlı olduğundan, kenardan "nasıl olsa sarı" diye düşünmek riskli bir hesaptır.

Senaryo tablosunda teknik direktör kartı ne zaman görür?

Aşağıdaki senaryolar IFAB sınıflandırmasını örnek durumlara uygular. Hakemin son kararı olayın akışına göre değişebilir. Bu nedenle sütunu "olağan yaptırım" diye okuyun, kesin hüküm diye değil.

Tablonun beşinci satırı, IFAB'ın kendi örneklerinden birine yakındır. Kitapçıktaki örnekte antrenör alandan birkaç kez çıkıp sarı kart görür. Daha sonra skor üstünlüğüyle taç atışını geciktirir ve ikinci sarıyla kırmızı kart alır.

Hakem teknik direktöre kartı hangi sırayla uygular?

Hakem yolunu genellikle üç basamakta izler. Önce sözlü ya da el işaretiyle uyarır. Davranış sürerse kartı gösterir. Ağır bir ihlalde ise uyarı basamağını atlayıp doğrudan kırmızı kartı çıkarır. IFAB bu sırayı kural olarak yazmaz, ancak uyarı düzeyindeki davranışların tekrarını kart nedeni sayar.

1. Hakem ya da dördüncü hakem davranışı fark eder.
2. Olay küçük ve ilkse çoğunlukla uyarı gelir.
3. Uyarı sonrası davranış sürerse sarı kart gösterilir.
4. Sarıdan sonra yeni bir ihlal olursa ikinci uyarı kırmızıya döner.
5. Küfür, şiddet veya sahaya girerek yüzleşme gibi ağır ihlallerde kırmızı kart doğrudan çıkar.

Kart gösterildikten sonra hakem olayı maç raporuna yazar. Federasyonun disiplin organı ek yaptırıma bu rapor üzerinden karar verir. Raporun ayrıntısı hakemden hakeme farklı olabilir, bu yüzden "raporda ne yazar" sorusuna genel bir cevap veremeyiz.

Teknik direktörün kartı takımın oyununu nasıl etkiler?

Kartın en görünür sonucu, kenardaki sesin değişmesidir. Sarı kart gören teknik direktör çoğu zaman bir sonraki tepkisini daha temkinli verir. Kırmızı kartta ise başantrenör alanı terk eder ve takım iletişimini yardımcıyla ya da başka bir görevliyle sürdürür.

Dolayısıyla maçtan önce yedek planı konuşmak mantıklıdır. Kırmızı kart gelirse talimatı kimin ileteceği, değişiklik kararını kimin vereceği ve hakemle kimin konuşacağı önceden netse takım dağılmaz. Çocuk takımlarda bu plan çok daha basit olur, çünkü antrenör çoğu zaman tek kişidir. O durumda organizasyonun yedek görevli kuralı devreye girer.

Gözlemsel olarak, kenarda kontrolü kaybeden bir yetişkin oyuncuların dikkatini de dağıtabilir. Bunu destekleyen futbola özgü ölçülmüş çalışma sınırlıdır, bu nedenle bir bulgu olarak sunulmuyor. Yine de maç boyunca tek ve sakin bir ses, hem kart riskini hem de oyundaki karışıklığı azaltır.

Sarı kart gören teknik direktör maçta kalır mı?

Evet, sarı kart tek başına teknik direktörü maçtan çıkarmaz. Sarı kart bir uyarıdır. Teknik direktör talimat vermeyi sürdürebilir, ancak ikinci bir kart ihlali aynı maçta kırmızıya döner. Böylece ilk kart, hakemle kalan süre için bir sınır çizer.

Kırmızı kart ise başka bir tablo çizer. IFAB'a göre kırmızı kart gören görevli, saha ve çevresinden, teknik alan dahil, ayrılmak zorundadır. Hakem kartı devre arasında veya maç sonunda da gösterebilir. Kırmızı kartın kaç maçlık ceza getirdiği IFAB'ın değil, federasyon disiplininin konusudur. Bu nedenle sayı vermiyoruz.

Aynı pozisyonda iki sarı kart verilebilir mi sorusunun cevabı oyuncu ve görevli için benzerdir. Ayrıntıyı iki sarı kart yazısı bulabilirsiniz. Kartın doğrudan kırmızı ile ikinci sarıdan farkını ise kırmızı kart yazısı anlatır.

• Sarı kart sonrası: teknik direktör teknik alanda kalır ve talimat verir.
• İkinci sarı: hakem kırmızı kart gösterir, görevli sahadan ve teknik alandan ayrılır.
• Doğrudan kırmızı: aynı sonuç, ilk kart olmadan.

Hakem kartı ne zaman ve nereden gösterir?

Hakemin disiplin yetkisi, saha denetimi için sahaya girdiği andan maçtan sonra sahayı terk edene kadar sürer. Kartlar devre arasında, uzatmada ve seri penaltılarda da gösterilebilir. Dolayısıyla teknik direktörün "maç bitti, artık kart olmaz" düşüncesi yanlıştır.

Hakem sahaya girmeden önceki ısınma sürecindeki bir ihlali kartla cezalandıramaz. Bunu ilgili makama rapor eder. Maç sonu itirazı ise kartla cezalandırılabilir ve hakem raporuna yazılır.

• Devre arasındaki tepki karta dönüşebilir.
• Seri penaltılarda rakip teknik kadroya karşı kışkırtıcı davranan antrenör uyarılabilir, duruma göre atılabilir.
• Kart gösterildiğinde hakem iki takımı bilgilendirir. Gerekirse ikinci yarıdan önce seyirciye duyurur.
• Oyun yeniden başladıktan sonra yaptırım, yalnızca başka bir görevlinin ihlali görüp hakeme iletmeye çalıştığı durumlarda mümkündür.

Bu ayrım, özellikle kenarda yoğun duygu yaşanan maçlarda işe yarar. Teknik direktör kartın zamanlamasını bilirse, devre arasında tünelde ya da maç bitiminde yaptığı bir tepkinin de kayda geçebileceğini hesaba katar. Yani sakinlik yalnızca düdükle bitmez, sahadan ayrılışa kadar sürer.

Sahada gösterilen kart işaretlerini ve düdük dilini hakem işaretleri rehberi ile birlikte okumak faydalı olur.

Kimliği belli olmayan ihlalde teknik direktör neden cezayı alır?

Kural basittir. Teknik alandan ya da yedek kulübesinden bir ihlal gelir ama hakem kimin yaptığını göremez. IFAB bu durumda yaptırımı teknik alandaki kıdemli antrenöre verir. Böylece kimse "ben yapmadım" diyerek cezadan kaçmaz.

Kuralın mantığı sorumluluğa dayanır. Başantrenör, yedek kulübesinin düzeninden sorumludur. Bu nedenle bir şişe sahaya uçar da kimse sahiplenmezse, kıdemli antrenör cezayı alır. Ancak bu hüküm kimliği belirsiz oyuncu hatasını kapsamaz. Oyuncudan gelen belirsiz bir ihlal için hakem olayı yetkili makama bildirir.

Kulübe düzenini maçtan önce konuşmak işe yarar. Yedeklere ve yardımcılara kimin hangi tepkiyi göstermeyeceği net bilinmelidir. Böylece tek bir sinirli hareket tüm kadroya cezaya dönmez.

Sarı kart TFF disiplininde teknik direktörü nasıl etkiler?

TFF Futbol Disiplin Talimatının sarı kart maddesine göre, bir sezonda aynı kategorideki müsabakalarda dört sarı kart gören teknik adam veya görevli, kulübün aynı kategorideki bir sonraki resmi maçında isim listesine yazılamaz. Ayrıca soyunma odasına ve yedek kulübesine giremez. Madde numarası sürümden sürüme farklı göründüğü için numara vermiyoruz.

Birkaç nokta sık karıştırılır. Birincisi, kategoriler ayrı sayılır. Süper Lig, kupa ve gelişim ligi sayacı birbirinden bağımsızdır. İkincisi, aynı maçta sarıdan sonra kırmızı gelirse o sarı kart dört kartlık hesaba katılmaz. Üçüncüsü, talimat amatör liglerde dört sarı uygulamasının geçerli olmadığını söyler. Lig statüsünde başka bir düzenleme varsa o geçerlidir.

Sayaç ayrıntılarını, kart silmeyi ve kategorileri sarı kart cezası yazısından ayrıca okuyabilirsiniz. Bilinçli kart görme konusu ise bilinçli sarı kart yazısında ele alınıyor. Talimatın genel yapısına disiplin talimatı yazısı içinden de bakabilirsiniz.

Teknik direktör sarı kart riskini azaltmak için hangi alışkanlıklar işe yarar?

Hiçbir alışkanlık hakem takdirini sıfırlamaz. Yine de bazı davranışlar kart riskini düşürür. Aşağıdaki öneriler kural kitapçığındaki sarı kart nedenlerinden çıkarılan yorumlardır. Bilimsel bir etki ölçümü yoktur.

1. Teknik alanın içinde kalın. Sınırı arada aşmak uyarı, ısrarla aşmak sarı karttır.
2. İtirazı tek kişiye verin. Dördüncü hakeme saygılı ve kısa bir soru yöneltin.
3. Kararı beğenmeseniz de alaycı alkış, el kol hareketi ve nesneye vurmaktan kaçının.
4. Skor lehinizeyken oyunu yavaşlatan hareketlerden uzak durun. Kendi takımınızın başlatmasını geciktirmek sarı karttır.
5. Yedek kulübesine "tek ses, sakin tepki" kuralını maçtan önce anlatın.
6. VAR veya kart için ısrarlı işaret yapmayın.

Bu maddelerin hepsi kural ihlali ihtimalini azaltır. Üstelik takımın dikkatini kenardaki gerginlikten sahadaki oyuna çevirir. Bu etki bir gözlemdir, ölçülmüş bir bulgu değildir.

Teknik direktör hakem kararına nasıl itiraz edebilir?

Meşru yol, itirazı kısa, sakin ve teknik alanın içinden iletmektir. Dördüncü hakem bu iletişimin muhatabıdır. Hakemin kararını değiştirmek amaç olmamalıdır, çünkü karar sahadaki hakemindir. Amaç bir şeyi not etmek ve maç sonrası kayıt yoluyla ilerlemektir.

Saha uygulaması olarak, itirazı üç parçaya ayırmak işe yarar. Önce soğukkanlı bir cümle kurun. Sonra cevabı dinleyin. Ardından oyuna dönün. Bu sıra, hakemin sizi "işbirliği yapmayan" ya da "ısrarlı itiraz eden" olarak görme ihtimalini azaltır.

Maç bittikten sonra da yol açıktır. Kararla ilgili şikâyet varsa kulübün resmî kanalı üzerinden, kendi federasyonunun usulüne göre ilerlenir. Başvuru süreleri ve biçimi talimata göre değişir, bu yüzden süre vermiyoruz. Soğukkanlı bir not almak, kenarda yüksek sesle tartışmaktan çok daha etkili bir hazırlıktır.

• Kararın dakikasını ve nasıl olduğunu kısa bir notla kaydedin.
• Maç sırasında tartışmak yerine bu notu maç sonrası görüşmeye saklayın.
• Kulübün yetkili kişisi dışında basına tepki vermeyin.
• Hakem raporunu ve federasyon duyurularını bekleyin.

Hakem hatasından sonra duygusal toparlanma sadece teknik direktörün değil, oyuncuların da işidir. Bu konuyu hakem hatası sonrası toparlanma yazısı içinde ayrıca ele aldık.

Teknik direktör VAR işaretiyle sarı kart görür mü?

Evet, görebilir. IFAB, kart için aşırı ve ısrarlı işaret yapmayı da VAR "TV" işaretini aşırı kullanmayı da sarı kart nedenleri arasında sayar. Çünkü bu davranış hakemi baskı altına almaya çalışmak gibi okunur. Antrenör incelemeyi başlatan taraf değildir.

Hakem inceleme alanına girmek de sarı kart nedenidir. Video operasyon odasına girmek ise kırmızı kart nedenidir. Kural, bu alanların yalnızca hakeme ve ilgili görevlilere açık olduğunu hatırlatır. VAR sürecinin sarı kartlara ne kadar karıştığını VAR ve sarı kart yazısı ayrıntılı anlatıyor.

Kulaklık ve taktik iletişim araçları için ayrı bir kural vardır. Yetkisiz elektronik araç kullanan görevli kırmızı kart görebilir. Bu konuyu kulaklık yazısında ayrıca bulabilirsiniz.

Çocuk ve amatör maçlarında teknik direktör sarı kart nasıl işler?

IFAB Kanunları 11'e 11 resmî futbol için yazılmıştır. Çocuk, veteran ve amatör organizasyonlar saha, süre, oyuncu sayısı ve değişiklik sistemini uyarlayabilir. Kart uygulaması da organizasyonun talimatına göre değişebilir. Bu nedenle çocuk maçında "kural kitapçığındaki her madde birebir geçerlidir" demek doğru olmaz.

Türkiye'de çocuk müsabakaları için TFF ya da il federasyonunun güncel talimatına bakın. Çocuk müsabakalarına özel teknik direktör kart hükmü organizasyona göre değişebilir; bu nedenle burada kesin madde ya da ceza süresi verilmiyor.

Veli ve antrenör açısından asıl mesele, kenardaki sestir. Çocuğa sürekli bağıran yetişkin, hakem kararına karşı tepki gösteren yetişkini örnek alan çocuğu da etkiler. Bu bir kural değil, katılım odaklı gelişim yaklaşımıdır ve saha uygulaması olarak yazıyoruz.

• Maç öncesi organizasyonun kart ve disiplin kurallarını okuyun.
• Hakem maç öncesi toplantısında kenar düzenini sorun.
• Çocuğa kararın hakemde olduğunu sakin bir dille anlatın.
• Bir antrenörün davranışı çocuğu zorluyorsa önce okulla konuşun. Sonuç yoksa futbol okulu şikayet sayfasındaki adımlara bakın.

Çocuk güvenliği açısından kritik bir not var. Çocuk ağrı, sersemlik ya da baş dönmesi bildirirse oyundan alınır. Şüphede oyuna döndürülmez, gerekirse 112 aranır. Antrenörün sinirli bir tartışma yüzünden bu işaretleri kaçırması kart riskinden çok daha büyük bir sorundur. İletişimin ayrıntıları için antrenör ve veli iletişimi yazısı ile minikler futbol okulları sayfası faydalı olur.

Çocuklara hakem kararından sonra oyuna dönmeyi nasıl öğretirsiniz?

Sarı kartın temelinde çoğu zaman karar sonrası tepki yönetimi vardır. Çocuklarda bu becerinin antrenmanla geliştiğine dair doğrudan futbol araştırması sınırlıdır. Süreler rehberdir.

• Kurulum: 20x15 m alanda 4v4 oyun. Antrenör hakem rolünde, düdük kısa çalar.
• Amaç: Düdükten sonra tepki vermek yerine hızla bir sonraki göreve dönmek.
• Kural: Her düdükten sonra oyuncu üç saniye sessiz kalır, ardından yeniden başlatma için pozisyonunu alır. Tartışma yok, yalnızca kısa bir el işareti serbest.
• İlerleme: Önce düdükler öngörülebilir olur, ardından rastgele atılır. Yaşa ve seviyeye göre 5v5'e çıkılabilir.
• Hata: Antrenörün her düdüğü uzun uzun açıklaması. Açıklamayı kısa tutun, oyuncuya yalnızca oyuna dönme görevi verin.

Güvenlik için, oyun süresini 3-4 dakikalık turlara bölün ve aralara su ve dinlenme ekleyin. Haftada tekrar sayısını sınırlı tutun ve ağrı bildiren çocuğu oyundan alın. Yaş büyüdükçe tur sayısını artırın, ancak çocuğa baskı kurmayın.

Teknik direktör sarı kart konusunda hangi yanlış inanışlar yaygındır?

Kural sahada hızla yayıldığı için yanlış anlaşılmalar çoğalır. Aşağıdaki tablo, yanlış inanışları dayanaklarıyla birlikte düzeltir.

Bu satırların hiçbiri kulis bilgisi değildir. Hepsi kural kitapçığından ya da federasyon talimatından alınmıştır. Bu nedenle hakem kararına tepki veren her teknik direktörün kenarda kendi sınırını bilmesi gerekir.

Güncel kuralı nereden kontrol edersiniz?

Aşağıdaki konularda güncel bilgiyi ilgili kaynaktan kontrol edin.

• Kırmızı kartın federasyon disiplinindeki ceza süresi: TFF'nin güncel duyurusuna bakın.
• Çocuk maçlarında teknik direktör kartı: organizasyon talimatına bakın.
• Madde numaraları: güncel TFF Futbol Disiplin Talimatı'na bakın.
• Kural kitapçığı sürümü: IFAB'ın güncel kitapçığını okuyun.

Hakem takdiri, bir kural kitapçığının her olayı öngöremeyeceğini kabul eder. Bu nedenle kenarda sakin kalmak, kitapçığı ezberlemekten daha pratik bir güvencedir.