Elle Oynama Kuralı: Kol Vücuda Yapışıksa Penaltı Olur mu?
Kol vücuda yapışıksa penaltı olur mu? IFAB Kural 12'ye göre koltuk altı sınırı, vücudu büyütme, kendi vuruşundan seken top ve hücumcu kuralı örneklerle.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 19
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kol vücuda yapışıksa penaltı olur mu?
Çoğu durumda hayır. Kol vücuda yapışıksa ve oyuncu kolunu topa doğru hareket ettirmediyse, IFAB Kural 12'ye göre vücudunu doğal olmayan şekilde büyütmüş sayılmaz ve elle oynama ihlali oluşmaz. İstisna hücum oyuncusudur: Top kazara bile koluna çarpıp doğrudan kaleye girerse ya da oyuncu hemen ardından golü kendisi atarsa gol geçerli olmaz.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.18 bölüm · 15 dk okumaTribünden en sık yükselen itirazlardan biri 'el var' çığlığıdır. Oysa topun kola değmesi, kural açısından hikâyenin yalnızca başlangıcıdır. Kol vücuda yapışıksa çoğu pozisyonda ihlal yoktur; ama bu cümlenin de istisnaları vardır ve o istisnalar maçın sonucunu değiştirebilir.
Bu yazı IFAB'ın güncel Kural 12 metnine ve kurulun resmî yorum örneklerine dayanıyor. Elle oynama kuralının genel çerçevesini futbolda el kuralının ne olduğunu anlatan yazı işliyor. Burada tek bir soruya odaklanıyoruz: Kolun gövdeye yakın olduğu pozisyonlarda hakem neye bakar?
Başlıktaki penaltı sorusunun bir ön koşulu da vardır. Hakem ancak savunma oyuncusunun kendi ceza sahasında elle oynama ihlali gördüğünde penaltı verir. Aynı temas ceza sahası dışında olsaydı karar direkt serbest vuruş olurdu. Yani önce ihlal olup olmadığına, sonra ihlalin nerede olduğuna bakmak gerekir.
Güncel kural elle oynamayı nasıl tanımlar?
Kural 12 önce temel bir cümle kurar: Oyuncunun eli ya da kolu ile topa her teması bir ihlal değildir. Ardından ihlal sayılan üç durumu sayar. Buna göre oyuncu şu durumlarda elle oynama ihlali yapar:
- Topa eli ya da kolu ile bilerek dokunursa, örneğin elini ya da kolunu topa doğru hareket ettirirse
- Eli ya da kolu vücudunu doğal olmayan şekilde büyütmüşken topa dokunursa
- Rakip kaleye, kaleci dahil, kazara bile olsa doğrudan eli ya da koluyla gol atarsa; ya da top eline veya koluna kazara bile değdikten hemen sonra gol atarsa
Bu üç maddenin ilk ikisi bütün oyunculara uygulanır. Üçüncü madde ise yalnızca gol atan oyuncuya, yani pratikte hücum tarafına yöneliktir. Kol vücuda yapışık olduğunda ilk iki madde çoğu zaman devre dışı kalır; çünkü ne bilinçli bir hareket ne de vücudu büyüten bir kol konumu vardır.
Kaleci için ayrı bir hüküm vardır. Kaleci kendi ceza sahası dışında diğer oyuncularla aynı kısıtlamalara tabidir. Kendi ceza sahasında elle oynama izni olmadığı halde topa elle dokunursa ise rakip dolaylı serbest vuruş kazanır; kaleci bu ihlal için disiplin cezası almaz.
Kolun sınırı nerede başlar, omuz kol sayılır mı?
Kural 12 sınırı açıkça çizer: Elle oynama ihlallerini belirlemek için kolun üst sınırı, koltuk altının alt hizasıdır. Bu çizginin üstünde kalan bölge kol sayılmaz. Yani omuz, kural açısından kolun parçası değildir.
IFAB'ın yorum örnekleri bu sınırın sonucunu açıkça yazar. Top bir oyuncunun omzuna değerse bu elle oynama değildir. Hücum oyuncusu topu omzuyla ağlara gönderirse gol geçerlidir; omzu bilerek ya da kazara kullanmış olması sonucu değiştirmez.
Bu ayrım, kol vücuda yapışıksa sorusunda da önemlidir. Gövdeye yapışık bir kolun üst kısmına değen topta, temas noktası bazen koltuk altı hizasına çok yakın olur. Hakem önce temas noktasının kol bölgesinde olup olmadığına bakar. Temas omuzdaysa tartışma orada biter.
Aynı sınır ofsayt için de kullanılır: Ofsaytı belirlemede de kolun üst sınırı koltuk altının alt hizasıdır. Bu ortak tanımın ofsayttaki sonucunu kolun ofsayt sayılıp sayılmadığını anlatan yazı işliyor.
Vücudu doğal olmayan şekilde büyütmek ne demektir?
Kural 12 bu kavramı tek bir cümleyle tanımlar: Oyuncunun eli ya da kolunun konumu, o belirli durum için yaptığı vücut hareketinin bir sonucu değilse ya da bu hareketle açıklanamıyorsa, oyuncu vücudunu doğal olmayan şekilde büyütmüş sayılır. Kural ardından bir uyarı ekler: Oyuncu elini ya da kolunu bu konumda tutarak topun ona çarpması ve cezalandırılma riskini üstlenir.
Bu tanımın anahtarı 'o belirli durum' ifadesidir. Hakem kolun konumunu boşlukta değil, oyuncunun o anda ne yaptığıyla birlikte yorumlar. Örneğin sıçrayan bir oyuncunun kollarının yukarı kalkması dengeyle açıklanabilir. Aynı yükseklikteki kol, yerde duran ve şutu bloke etmeye çalışan bir oyuncuda ise farklı yorumlanabilir.
Kol vücuda yapışık olduğunda bu sorunun cevabı büyük ölçüde kendiliğinden ortaya çıkar. Gövdeye yapışık bir kol, vücudun kapladığı alanı genişletmez. Bu yüzden gövdeye yakın kola çarpan top, kural açısından çoğu zaman gövdeye çarpan toptan farklı bir sonuç doğurmaz.
Ancak 'yapışık' ifadesi kuralın kendi sözcüğü değildir. Kural metni yakınlık ölçüsü vermez. Belirleyici olan, kolun vücudu büyütüp büyütmediği ve bunun vücut hareketiyle açıklanıp açıklanamadığıdır.
Kol vücuda yapışıksa ama topa doğru giderse ne olur?
Bu durumda ihlal vardır. Kural 12'nin ilk maddesi bilerek dokunmayı ayrıca sayar ve örnek olarak eli ya da kolu topa doğru hareket ettirmeyi verir. Yani kolun başlangıçta gövdeye yakın olması, sonradan topa uzanan hareketi aklamaz.
Saha içinde bu fark çoğu zaman saniyenin küçük bir bölümünde ortaya çıkar. Örneğin savunma oyuncusu kolunu gövdesine yakın tutarken top yaklaşır ve oyuncu dirseğini dışarı açarak topu keser. Kolun son konumu hâlâ gövdeye yakın olabilir. Ancak topa doğru yapılan hareket, bilinçli dokunmanın tanımına girer.
Tersi de mümkündür. Oyuncu topun geldiğini görür ve kolunu gövdesine doğru çeker. Top yine de kola değer. Burada hareket topa doğru değil, toptan uzağa doğrudur. IFAB'ın yorum örnekleri bu ikinci senaryoyu açıkça ihlal saymaz; bir sonraki bölüm bu örnekleri ayrıntılı anlatıyor.
Dolayısıyla hakemin sorusu yalnızca 'kol nerede?' değil, 'kol hangi yöne hareket etti?' sorusudur. Bu ayrım, VAR'ın elle oynama pozisyonlarında neden normal hızda görüntü izlediğini de açıklar.
Kolunu vücuduna çeken savunmacı penaltı yaptırır mı?
IFAB'ın iki resmî yorum örneği bu soruya doğrudan cevap verir. İlkinde hücum oyuncusu topa vurur ve top, yakında duran bir savunmacının koluna çarpar. Savunmacının kolu gövdesinin yanında tutulmuştur ve oyuncu temastan kaçınmak için kolunu gövdesine doğru çekmiştir. IFAB'a göre bu elle oynama değildir ve hakem oyunu devam ettirir.
İkinci örnekte savunmacı, hücum oyuncusunun şutunu bloke etmek için yaklaşır. Topa elle dokunmamak için sol kolunu gövdesine doğru çeker. Top yine de göğsünün üzerinde duran kola değer ve kale çizgisini geçerek dışarı çıkar. IFAB'ın kararı yine açıktır: Kasıtlı bir dokunuş yoktur, kol gövdeye yakındır ve vücudu doğal olmayan şekilde büyütmemiştir. Oyun kornerle başlar.
Bu iki örnek, kol vücuda yapışıksa sorusunun en net cevabıdır. Savunmacının temastan kaçınmak için yaptığı hareket, ihlali değil, ihlalden kaçınma çabasını gösterir.
Bu yüzden şut bloklarken kollarını gövdesine çeken ya da göğsüne kapatan savunma oyuncuları, hem kurala uygun davranır hem de hakeme açık bir mesaj verir. Bu davranış, elle oynama riskini en aza indiren tekniktir.
Top oyuncunun kendi ayağından ya da başından sekerse ne olur?
IFAB'ın yorum örnekleri bu durumu da açıklar. Savunma oyuncusu topa vurur ve top kazara kendi koluna değer. IFAB'a göre bu elle oynama değildir; çünkü temas, oyuncunun topa vücudunun başka bir parçasıyla bilerek oynamasının sonucudur. Hakem oyunu devam ettirir.
Bir başka örnek daha çarpıcıdır. Rakip takım topu ceza sahasına gönderir. Savunma oyuncusu topa kafa vurur, top koluna çarpar ve doğrudan kendi kalesine girer. IFAB'ın kararı: Gol geçerlidir. Çünkü elden gol atma yasağı yalnızca hücum eden takımın oyuncuları için geçerlidir.
Bu iki örnek, kendi vücudundan seken top meselesinde kuralın mantığını gösterir. Oyuncu topa bilerek başka bir vücut parçasıyla oynamışsa, ardından gelen kol teması o hareketin sonucudur. Kol vücuda yapışıksa bu sonuç daha da açıktır.
Ancak bu mantığın sınırı da vardır. Topa ayakla vurduktan sonra kolunu topa doğru uzatan oyuncu, yeni ve bilinçli bir hareket yapmış olur. Hakem bu durumda ilk dokunuşa değil, ikinci harekete bakar.
Yakındaki takım arkadaşından seken top kola çarparsa ne olur?
IFAB'ın yorum örneklerinden biri bu durumu doğrudan ele alır. Savunma oyuncusu topu uzaklaştırmak ister. Top, ceza sahasında yakında duran ve topun takım arkadaşından geleceğini beklemeyen başka bir savunmacının koluna çarpar.
IFAB'a göre bu elle oynama değildir ve hakem oyunu devam ettirir. Örneğin dikkat çekici bir ayrıntısı vardır: IFAB, savunmacının vücudunu doğal olmayan şekilde büyütmüş sayılmayacağını yazar ve bunun kolun gövdeye yakın ya da zaten açık olmasından bağımsız olduğunu ekler.
Bu örnek, 'o belirli durum' ifadesinin pratikteki anlamını gösterir. Takım arkadaşından aniden gelen ve beklenmeyen bir topa tepki vermek mümkün değildir. Kolun konumu, oyuncunun o andaki doğal duruşunun parçasıdır.
Burada bir uyarı gerekir. Güncel kural metni mesafeyi ya da topun hızını ayrı bir ölçüt olarak saymaz. Yorum örneği belirli bir senaryoyu anlatır. Hakem her pozisyonu kendi koşullarıyla değerlendirir; örneğin oyuncunun topu görüp görmediği ve kolunu oyunun gereği dışında açıp açmadığı önemlidir.
Kayarak müdahalede kol nerede olmalı?
Kayarak müdahale, kolun en çok tartışıldığı anlardan biridir. IFAB'ın yorum örneklerinden biri bu durumu ele alır: Hücum oyuncusu pas atmaya çalışır, savunmacı pası kesmek için kayar. Top, gövdeden açıkça uzaklaşmış ve gövdeyi desteklemeyen sağ kola çarpar.
IFAB'a göre bu elle oynamadır. Gerekçe kuralın tanımıyla aynıdır: Kolun konumu, oyuncunun o durumdaki vücut hareketinin bir sonucu değildir ya da bu hareketle açıklanamaz. Hakem direkt serbest vuruş verir; ihlal savunmacının kendi ceza sahasındaysa karar penaltıdır.
Örnekteki 'gövdeyi desteklemeyen' ifadesi dikkat çekicidir. Kayan oyuncunun bir kolu çoğu zaman yere iner ve vücudu taşır. Kural metni destek kolu için ayrı bir hüküm yazmaz. Ancak IFAB'ın örneği, sorunun kolun gövdeden uzakta ve bir işlevi olmadan açılmasında olduğunu gösterir.
- Kayarken kollarınızı mümkün olduğunca gövdenize yakın tutun.
- Destek için yere inen kolu topun yolundan uzak tarafta kullanmaya çalışın.
- Şut bloklarken havaya ya da yana açılan kol, ihlal riskini büyütür.
Hücum oyuncusunun kolu vücuda yapışıksa gol geçerli mi?
Hücum oyuncusu için kural daha serttir. Kural 12'nin üçüncü maddesine göre oyuncu, top eline ya da koluna kazara bile değdikten hemen sonra gol atarsa ya da doğrudan eli veya koluyla gol atarsa ihlal yapar. Bu maddede kolun konumu önem taşımaz.
IFAB'ın yorum örnekleri bunu açıkça gösterir. Hücum oyuncusu uzun bir pası alır, top kazara koluna değer ve oyuncu hemen golü atar. Kolu vücudunu büyütmemiş olsa bile bu bir ihlaldir; hakem golü saymaz ve savunmaya direkt serbest vuruş verir. Ceza sahasında karışık bir anda top hücumcunun koluna kazara çarpıp doğrudan kaleye girerse de sonuç aynıdır. Hücumcu bu durumda sarı kart görmez; çünkü kaza vardır, golü elle atma girişimi yoktur.
Ancak yasak, golü atan oyuncuyla sınırlıdır. Top bir hücum oyuncusunun koluna kazara değer, oyuncu topu takım arkadaşına verir ve arkadaşı golü atarsa ihlal yoktur. Kol vücudu büyütmemişse IFAB bu golü geçerli sayar. Hatta top kazara değdikten sonra pas, takım arkadaşından geri gelir ve aynı oyuncu golü atarsa da ihlal oluşmaz.
Elle atılan gollerin tarihteki en ünlü tartışmasını ve bugünkü kurallarla sonucunu Tanrı'nın Eli golünü anlatan yazı işliyor.
Elle oynama ne zaman penaltı, ne zaman serbest vuruş olur?
Kural 12, elle oynama ihlalini direkt serbest vuruş gerektiren ihlaller arasında sayar. Kararın penaltıya dönüşmesi için ihlalin, ihlali yapan oyuncunun kendi ceza sahası içinde olması gerekir. Dolayısıyla 'el var, penaltı' cümlesi yalnızca savunma oyuncusunun kendi ceza sahasındaki ihlali için doğrudur.
- Savunma oyuncusu kendi ceza sahasında elle oynama ihlali yaparsa: penaltı.
- Savunma oyuncusu ceza sahası dışında ihlal yaparsa: direkt serbest vuruş.
- Hücum oyuncusu rakip ceza sahasında ihlal yaparsa: savunma lehine direkt serbest vuruş.
- Kaleci kendi ceza sahasında elle oynama izni olmadığı halde topu elle oynarsa: dolaylı serbest vuruş, disiplin cezası yok.
Temas noktası da önemlidir. IFAB'ın yorum örneğine göre kalecinin ihlalinde belirleyici olan, elin topa değdiği noktanın ceza sahası içinde mi dışında mı olduğudur; kalecinin ayaklarının nerede olduğu önemli değildir.
Çizgi de ceza sahasına dahildir. Bu yüzden ceza sahası çizgisinin üzerinde yapılan bir ihlal, ceza sahası içinde sayılır ve savunma için penaltı anlamına gelir. Kendi ceza sahasındaki kalecinin kendine özgü kurallarını kaleci dışında başka oyuncunun elle oynayıp oynayamayacağını anlatan yazı işliyor.
Elle oynamada hangi kart çıkar?
IFAB'ın yorum örnekleri elle oynamadaki kart kurallarını bir arada sayar. Oyuncu şu durumlarda sarı kart görür:
- Elle oynamayla umut vaat eden bir atağı engellerse veya durdurursa; ancak hakem kasıtsız elle oynama için penaltı veriyorsa bu sarı kart çıkmaz
- Elle gol atmaya kalkışırsa
- Kasıtsız elle oynamayla bir golü ya da bariz gol şansını engeller ve hakem penaltı verirse
Oyuncu şu durumlarda ise kırmızı kart görür: kasıtlı elle oynamayla bir golü ya da bariz gol şansını, ihlal nerede olursa olsun engellerse ve kasıtsız elle oynamayla kendi ceza sahası dışında bir golü ya da bariz gol şansını engellerse. Kaleci kendi ceza sahasında bu kapsamın dışındadır.
Kol vücuda yapışık pozisyonlarda bu tablo çoğu zaman devreye girmez; çünkü ortada ihlal yoktur. Ancak kol gövdeye yakın olsa bile topa doğru bilinçli bir hareket varsa ve bu hareket bir golü engellemişse, sonuç kırmızı kart ve penaltı olabilir. Penaltı ile kırmızı kartın birlikte verildiği durumları çifte cezanın ne zaman verildiğini anlatan yazı işliyor.
Bir ayrıntı daha önemlidir: Hakem avantaj oynatır ve hücum takımı golü atarsa, golü elle engellemeye çalışan savunmacı kart görmez.
Kol vücuda yapışıksa hangi durumda karar değişir?
Aşağıdaki tablo, kol konumu ve hareket yönüne göre güncel kural metnindeki sonuçları özetler. Her satırda başka bir ihlal olmadığı varsayılmıştır:
| Durum | Karar | Dayanak |
|---|---|---|
| Savunmacının kolu gövdeye yapışık, top koluna çarpar | İhlal yok | Vücut büyümemiş, kasıt yok |
| Savunmacı kolunu gövdesine doğru çekerken top çarpar | İhlal yok | IFAB yorum örneği |
| Kol gövdeye yakın ama oyuncu dirseğini topa doğru açar | İhlal | Topa doğru hareket, bilerek dokunma |
| Oyuncunun kendi vuruşu kendi koluna seker | İhlal yok | Temas, başka vücut parçasıyla oynamanın sonucu |
| Savunmacının kafa vuruşu koluna çarpıp kendi kalesine girer | Gol geçerli | Elden gol yasağı yalnız hücum için |
| Hücumcunun yapışık koluna kazara değen top doğrudan kaleye girer | Gol yok, savunmaya direkt serbest vuruş | Kol konumu fark etmez |
| Hücumcunun koluna kazara değen topla takım arkadaşı gol atar | Gol geçerli | Kol vücudu büyütmemişse ihlal yok |
| Kayan savunmacının gövdeden uzak, destek vermeyen kolu topu keser | İhlal | Vücut doğal olmayan şekilde büyümüş |
| Top omza çarpar | İhlal yok | Omuz kol sayılmaz |
Tablonun ortak mesajı şudur: Kol vücuda yapışıksa sonuç çoğunlukla ihlal yoktur; ancak bilinçli hareket ve hücum oyuncusunun golü bu kuralın iki büyük istisnasıdır.
Serbest vuruş duvarındaki oyuncunun koluna top çarparsa ne olur?
Duvarda duran oyuncular çoğu zaman ellerini gövdelerinin önünde birleştirir. Bu duruş, kol vücuda yapışıksa sorusunun en sık görülen örneklerinden biridir. Kural metni duvar için ayrı bir hüküm koymaz; dolayısıyla aynı ölçütler geçerlidir.
Eller gövdenin önünde ve gövdeye yakın duruyorsa vücudun kapladığı alan genişlemez. Top bu ellere çarparsa ve oyuncu ellerini topa doğru hareket ettirmediyse kural gereği ihlal yoktur. Ancak duvardaki oyuncu sıçrarken kollarını iki yana açar ya da topu kesmek için elini kaldırırsa tablo değişir. Bu durumda kol, vücudu doğal olmayan şekilde büyütmüş olabilir ya da topa doğru bilinçli bir hareket yapmıştır.
Duvardaki oyuncular için en önemli ayrıntı sıçrama anıdır. Sıçrarken dengede kalmak için kollar doğal olarak hareket eder; ama yukarı ve yana açılan kol, topun yolunu kapatabilir. Hakem bu hareketin sıçramanın doğal parçası mı yoksa duvarı genişletme çabası mı olduğuna karar verir.
- Duvarda ellerinizi gövdenizin önünde ve gövdenize yakın tutun.
- Sıçrarken kollarınızı yanlara açmamaya çalışın.
- Top size doğru gelirken ellerinizi topa doğru uzatmayın; gövdenizi döndürmek daha güvenlidir.
VAR elle oynama pozisyonunu nasıl inceler?
Elle oynama, VAR'ın penaltı ve gol kategorilerinde sık incelediği konulardandır. Protokol, elle oynama değerlendirmesini saha içi incelemenin uygun olduğu öznel kararlar arasında sayar. Yani protokol, hakemin görüntüleri bizzat izlemesini genelde daha uygun bulur.
Protokol, görüntü hızı için de ayrım yapar. Yavaş çekim genelde olgular için kullanılmalıdır; örneğin temas noktası. Elle oynama ihlali olup olmadığına karar vermek içinse normal hız kullanılmalıdır. Bu ayrımın mantığı açıktır: Yavaş çekim, gövdeye yapışık bir kolun bile topa doğru gidiyormuş gibi görünmesine yol açabilir.
IFAB'ın VAR protokolündeki bir örnek bu süreci adım adım anlatır. Savunma oyuncusu vücudunu büyütmüş ve kendi ceza sahasında topa koluyla dokunmuştur; hakem oyunu devam ettirmiştir. VAR durumu hakeme bildirir. Hakem, top tarafsız bir bölgeye geldiğinde oyunu durdurur, TV işaretini yapar ve inceleme alanına gider. Kararını görüntüleri izledikten sonra verir.
VAR'ın hangi kararlara karışıp hangilerine karışmadığını VAR'ın temel müdahale alanlarını anlatan yazı işliyor.
Hakem neden benzer pozisyonlarda farklı karar verebilir?
Kural 5'e göre hakem kararlarını Oyun Kuralları ve oyunun ruhu çerçevesinde, kendi görüşüne dayanarak verir. Elle oynama, bu takdir alanının en geniş olduğu konulardan biridir. Çünkü 'o belirli durum için vücut hareketi' ifadesi, her pozisyonun kendi bağlamında okunmasını ister.
Ekranda birbirine çok benzeyen iki pozisyon, sahada farklı ayrıntılar taşıyabilir. Örneğin birinde oyuncu sıçrarken kolunu dengede tutmuştur, diğerinde aynı yükseklikte ama duran halde kolunu açmıştır. Birinde top yakın bir takım arkadaşından aniden gelmiştir, diğerinde oyuncu topu uzun süre görmüştür.
- Oyuncu o anda ne yapıyordu: koşuyor, sıçrıyor, dönüyor ya da duruyor muydu?
- Kol, bu hareketin doğal bir parçası mıydı?
- Kol topa doğru mu, toptan uzağa mı hareket etti?
- Top kolun hangi noktasına, koltuk altı hizasının altına mı üstüne mi değdi?
Bu dört soru, hakemlerin de taraftarların da pozisyonu tutarlı okumasına yardım eder. Kol vücuda yapışıksa ilk iki sorunun cevabı çoğu zaman oyuncunun lehinedir.
Elle oynama hakkında sık yapılan yanlışlar nelerdir?
Sık duyulan 'topun kola değmesi her zaman elle oynamadır' bilgisi yanlıştır: Kural 12, oyuncunun eli ya da koluyla topa her temasının ihlal olmadığını açıkça yazar. Diğer yaygın yanlışlar şunlardır:
- Kol vücuda yapışıksa hiçbir koşulda ihlal olmayacağını sanmak; topa doğru hareket ve hücumcunun golü istisnadır.
- Omzun da kol sayıldığını düşünmek; sınır koltuk altının alt hizasıdır.
- Kendi kafa vuruşuyla koluna çarptırıp kendi kalesine gol atan savunmacının golünün iptal edileceğini sanmak.
- Kalecinin kendi ceza sahasındaki elle oynama ihlalinin penaltı getireceğini düşünmek; karar dolaylı serbest vuruştur.
- Hücumcunun koluna kazara değen topla takım arkadaşının attığı golün her zaman iptal edileceğini sanmak.
- Yavaş çekimde görülen her kol hareketinin kasıt kanıtı olduğunu düşünmek.
Bu yanlışların ortak noktası, kuralı tek bir cümleye indirgemektir. Oysa güncel metin, kolun konumunu, hareket yönünü ve oyuncunun rolünü birlikte değerlendirir.
Savunma oyuncuları kol kullanımını nasıl çalışmalı?
Kol vücuda yapışıksa ihlal riskinin düştüğünü bilmek, antrenmanda doğru alışkanlık kurmanın temelidir. Ancak oyuncudan kollarını tamamen kilitlemesini beklemek, denge ve hız açısından gerçekçi değildir. Amaç, kritik anlarda kolu gövdeye yakın tutmayı refleks haline getirmektir.
- Şut blok çalışmalarında oyuncuya gövdesini yana çevirip kollarını gövdeye yakın tutmasını öğretin.
- Ortaya karşı savunmada kafa vuruşuna sıçrarken kolların dengede kullanılmasını, ama topun geldiği tarafa açılmamasını çalışın.
- Kayarak müdahaleyi yalnızca gerekli anlarda kullanın; destek kolunu topun yolundan uzak tarafa indirmeyi gösterin.
- Videoyla kendi pozisyonlarını izleyen oyuncunun kol hareketlerini fark etmesini sağlayın.
Çocuklara kollarını arkada bağlamanın öğretilip öğretilmemesi ayrı bir tartışma konusudur; bu konudaki görüşleri el kuralının genel çerçevesini anlatan yazıda bulabilirsiniz. Buradaki pratik öneri, kolu yasaklamak değil, kolun ne zaman risk oluşturduğunu öğretmektir. Oyuncu, kolunu gövdesine çekmenin kendisini koruyan bir hareket olduğunu bildiğinde, kritik anda bunu düşünmeden yapar.
Çocuk ve amatör maçlarında el pozisyonlarına nasıl bakmalı?
Çocuk ve amatör maçlarda da aynı Kural 12 geçerlidir. Ancak bu maçlarda VAR yoktur ve hakem çoğu zaman tek başınadır. Bu yüzden kenardan yükselen 'el!' sesleri, hakemin üzerinde ciddi bir baskı yaratabilir.
Velilerin ve antrenörlerin bilmesi gereken en önemli bilgi, topun kola değmesinin tek başına ihlal olmadığıdır. Kol vücuda yapışıksa ve çocuk topa doğru hareket etmediyse hakemin oyunu devam ettirmesi kurala uygundur. Bu bilgiyi bilen bir veli, hem hakeme hem de çocuğuna daha sakin bir örnek olur.
- Çocuklara 'top kola değdi diye maç durmaz, düdüğü bekle' ilkesini öğretin.
- Kendi takımınızın lehine de aleyhine de el itirazlarını kenardan yapmayın.
- Kural bilgisini eğlenceli biçimde pekiştirmek için futbol kuralları testi çözün.
Kuralın resmî İngilizce metni ve yorum örnekleri IFAB Kural 12 sayfasında, VAR'ın inceleme biçimi ise IFAB VAR protokolü sayfasında yer alır.
Sıkça sorulan sorular
Kol vücuda yapışıkken top ceza sahasında koluma çarparsa penaltı olur mu?
Kolunuz gövdenize yakınsa, vücudunuzu doğal olmayan şekilde büyütmüyorsa ve topa doğru hareket etmediyse kural gereği elle oynama ihlali yoktur, dolayısıyla penaltı da yoktur. IFAB'ın yorum örnekleri, kolunu gövdesine çeken ya da göğsüne kapatan savunmacının ihlal yapmadığını açıkça yazar. Karar her zaman hakemin pozisyonu nasıl gördüğüne bağlıdır.
Elini arkasında tutan oyuncunun sırtına çarpan top el sayılır mı?
Kural metni elleri arkada tutmayı ayrıca düzenlemez. Belirleyici olan, topun koltuk altı hizasının altındaki kol bölgesine değip değmediği ve kolun vücudu doğal olmayan şekilde büyütüp büyütmediğidir. Sırtın arkasında birleştirilmiş eller genelde vücudu büyütmez. Top ele değse bile oyuncu topa doğru hareket etmediyse hakem çoğu zaman ihlal görmez.
Top kola yakın mesafeden çarparsa el sayılmaz mı?
Güncel kural metni mesafeyi ayrı bir ölçüt olarak saymaz. Hakem, kolun konumunun o andaki vücut hareketiyle açıklanıp açıklanamadığına ve kolun topa doğru hareket edip etmediğine bakar. IFAB'ın yorum örneklerinden biri, yakında duran ve topun takım arkadaşından geleceğini beklemeyen savunmacının ihlal yapmadığını yazar; ancak bu, her yakın mesafe pozisyonu için genel bir kural değildir.
Kaleci ceza sahası dışında kolu vücuduna yapışıkken topa değerse ne olur?
Kaleci kendi ceza sahası dışında diğer oyuncularla aynı kurallara tabidir. IFAB'ın yorum örneğine göre oyuncunun eli ya da koluyla topa her teması ihlal değildir ve bu kaleciler için de geçerlidir. Kol gövdeye yakınsa ve vücudu büyütmüyorsa ihlal yoktur. İhlal varsa direkt serbest vuruş ve gerekirse kart gelir.
Elle oynama ihlalinde hakem avantaj oynatabilir mi?
Oynatabilir. Hakem, ihlale uğrayan takım için oyunun devam etmesi daha yararlıysa avantaj uygular. IFAB'ın yorum örneklerine göre savunmacı golü elle engellemeye çalışır ama başaramaz ve hakem avantajla golü verirse, savunmacı kart görmez. Avantaj gerçekleşmezse hakem birkaç saniye içinde geri dönüp ihlali cezalandırır.
Top hücumcunun koluna değip kaleciye giderse ve kaleci tutarsa ne olur?
Gol olmadığı için gol atma yasağı devreye girmez. Bu durumda hakem, kolun vücudu doğal olmayan şekilde büyütüp büyütmediğine ve oyuncunun topa bilerek dokunup dokunmadığına bakar. Kol vücuda yapışıksa ve hareket yoksa ihlal yoktur ve oyun devam eder. İhlal varsa savunma takımı direkt serbest vuruş kazanır.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.