Futbol Sahasındaki Çizgiler Ne Anlama Gelir? Hangi Çizgi Hangi Kuralı Belirler
Futbol sahasındaki çizgiler hangi kuralı belirler? Taç, kale, orta, ceza alanı, penaltı ve köşe çizgilerinin kararlara etkisi ve çocuk sahası notları.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 21
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Futbol Sahasındaki Çizgiler Ne Anlama Gelir?
Futbol sahasındaki çizgiler oyunun sınırını çizer ve her kuralın nerede işleyeceğini söyler. Taç ve kale çizgisi topun oyun dışına çıkışını, ceza alanı çizgisi penaltıyı, orta çizgi ofsaytı, köşe yayı korneri belirler. Çizgi de ait olduğu alanın parçasıdır.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.20 bölüm · 15 dk okumaBu yazı çizgileri tek tek ölçmez. Adları ve ölçüler için saha çizgilerinin isimleri ve ölçüleri yazısına bakabilirsiniz. Burada başka bir soruyu cevaplıyoruz: hangi çizgi hangi kararı doğurur?
Bu bakış açısı hem izleyen veliye hem de çocuğa kural öğreten antrenöre iş görür. Çünkü kural çoğu zaman bir kelimeyle değil, bir çizgiyle başlar. Böylece çizgiyi doğru okuyan oyuncu kararı da daha çabuk anlar.
Futbol sahasındaki çizgiler hakkındaki kural bilgileri güncel IFAB kural kitapçığına dayanır.
Çizgiler Neden Sahanın Bir Parçasıdır?
IFAB, çizgilerin ait oldukları alanın sınırı olduğunu ve o alanın parçası sayıldığını yazar. Yani ceza alanı çizgisi ceza alanına, taç çizgisi oyun alanına dahildir. Çizgiyi saymadan "dışarıda" demek kuralın tersidir.
Ayrıca bu ilke birçok tartışmayı çözer. Örneğin bir savunmacı rakibe çizginin tam üzerinde pervasız faul yaparsa, faul ceza alanı içinde sayılır. IFAB bu durum için hakemin penaltı vermesini ve savunmacıya sarı kart göstermesini söyleyen örnek bir soru-cevap yayımlar.
Aynı mantık topa da işler, çünkü çizgi oyun alanının parçasıdır. Topun bir kısmı çizgide kalıyorsa top hâlâ oyundadır. Ayrıntıyı topun sahayı terk etmesi için tamamının çizgiyi geçmesi gerekir mi yazısında bulabilirsiniz.
Kaynak: IFAB Oyun Kuralları, Kanun 1 (çizgilerin alana ait olması ve soru-cevap bölümü).
Futbol Sahasındaki Çizgiler Hangi Kuralları Belirler?
Yani her çizgi bir ya da birkaç karara bağlanır. Aşağıdaki tablo çizgi ile kural ilişkisini tek bakışta gösterir. Ölçü yok, yalnızca "bu çizgi neyi değiştirir" sorusunun cevabı var.
| Çizgi veya işaret | Belirlediği kural | İlgili kanun |
|---|---|---|
| Taç çizgisi | Topun tamamı geçerse taç atışı; atıcının ayak konumu | Kanun 9, 15 |
| Kale çizgisi | Gol, korner, kale vuruşu; penaltıda kalecinin ayak konumu | Kanun 9, 10, 14, 17 |
| Orta çizgi | Ofsayt için rakip yarı saha; santrada oyuncuların yeri | Kanun 8, 11 |
| Orta yuvarlak | Santrada rakibin topa uzaklığı | Kanun 8 |
| Ceza alanı çizgisi | Faul penaltı mı serbest vuruş mu; kalecinin eli; kale vuruşunda rakibin yeri | Kanun 12, 14, 16 |
| Kale alanı çizgisi | Kale vuruşunun yeri; alan içi serbest vuruşların yeri | Kanun 13, 16 |
| Penaltı noktası ve yayı | Penaltının yeri; diğer oyuncuların bekleme düzeni | Kanun 14 |
| Köşe yayı | Korner topunun konumu; rakibin uzaklığı | Kanun 17 |
| Teknik alan | Yedeklerin ve teknik ekibin hareket sınırı | Kanun 1 |
Tablodaki her satırı aşağıda ayrı ayrı açıyoruz. Bu sırayla ilerleyince kuralı çizgiden takip etmek kolaylaşır.
Ayrıca tabloda bir örüntü göze çarpar. Çizgilerin çoğu iki işi birden yapar: bir yandan alanı sınırlar, bir yandan da o alanda geçerli bir kuralın başlangıcını gösterir. Bu yüzden çizgiyi yalnızca "boya" olarak görmek yanıltır.
Taç Çizgisi Hangi Kararları Belirler?
Taç çizgisi sahanın iki uzun kenarıdır. Top yerde ya da havada bu çizgiyi tamamen geçerse oyun durur. Bu durumda hakem taç atışını, topa en son dokunan oyuncunun rakibine verir.
Çizgi atış kuralını da şekillendirir. Örneğin atıcı sahaya dönük durur ve her ayağının bir kısmı ya çizgide ya da çizginin dışındaki zeminde olur. Yani çizgiye basmak hata değildir. Üstelik rakipler atış noktasından en az 2 m uzakta bekler.
Atışı yanlış yerden ya da yanlış biçimde yapan takım hakkını kaybeder. Ayrıntıyı taç atışı doğru yerden atılmazsa ne olur yazısında ayrı olarak bulabilirsiniz.
Taç atışına bir de zaman kuralı bağlıdır. Atıcı takım gecikirse hakem beş saniyelik geri sayım yapar. Süre dolarsa ise atış rakibe geçer. Bu kural güncel IFAB kural kitapçığının 15. kanununda yer alır.
Kale Çizgisi Gol, Korner ve Kale Vuruşunu Nasıl Ayırır?
Kale çizgisi iki kısa kenardır ve kaleler bu çizginin ortasında durur. Top bu çizgiyi tamamen geçince üç sonuç mümkündür. Ancak hangisinin çıkacağı, topun nereden geçtiğine ve kimin dokunduğuna bağlıdır.
- Top direklerin arasından ve üst direğin altından geçerse, ihlal yoksa gol olur.
- Topa en son savunan takımdan biri dokunduysa ve gol yoksa hakem korner verir.
- Topa en son hücum eden takımdan biri dokunduysa hakem kale vuruşu verir.
Kanun 10 golü şöyle tarif eder: topun tamamı çizgiyi, direkler arasında ve üst direğin altında geçmelidir. Hakem topun tamamı çizgiyi geçmeden gol işareti verirse oyun hakem topuyla yeniden başlar. Kaleci topu elle doğrudan rakip kaleye atarsa gol sayılmaz, kale vuruşu verilir.
Gol çizgisi teknolojisi yalnızca bu çizgiyi izler ve yalnızca gol olup olmadığını söyler. Nasıl çalıştığını gol çizgisi teknolojisi yazısında anlattık.
Ayrıca kale çizgisinin kalınlığı da kurala bağlıdır: çizgi, kale direkleri ve üst direkle aynı genişlikte olur.
Orta Çizgi Ofsayt ve Santrayı Nasıl Etkiler?
Orta çizgi sahayı iki yarıya böler ve çizginin ortasında santra noktası bulunur. Bu yüzden maç ve ikinci yarı buradan başlar. Gol yiyen takımın rakibi de oyunu yine buradan başlatır.
Santrada vurucu hariç herkes kendi yarı sahasında olur. Rakipler ise topa en az 9,15 m uzakta bekler. Top vurulup net biçimde hareket edince oyun başlar. Üstelik bu vuruştan doğrudan gol çıkabilir. Ancak top vuranın kendi kalesine girerse rakip korner kazanır.
Ofsayt açısından orta çizginin özel bir rolü vardır. Kanun 11, ofsayt pozisyonu için oyuncunun baş, gövde veya ayağının bir kısmının rakip yarı sahada olmasını şart koşar ve orta çizgiyi bu yarıdan saymaz. Yani çizgi üzerindeki oyuncu rakip yarı sahada değildir.
Tam ofsayt tanımı için ofsayt nedir yazısına, çizgi çizen teknoloji için yarı otomatik ofsayt sistemi yazısına bakın. Bu içeriği burada tekrar etmiyoruz.
Orta Yuvarlak Neden Çizilir?
Orta yuvarlak, rakibin santra sırasında nerede bekleyeceğini gösteren bir işarettir. Kanun 1, santra noktasının çevresine yarıçapı 9,15 m olan bir çember çizilmesini ister. Çember hem bir sınır hem de görsel bir ölçüdür.
Ancak Kanun 8 çemberin adını anmaz. Kural, rakibin top oyuna girene kadar toptan en az 9,15 m uzakta durmasıdır. Çember bu mesafeyi sahada gözle okunur kılar. Ayrıca serbest vuruş ve korner gibi başka başlangıçlarda da aynı 9,15 m mesafesi geçer. Bu yüzden çemberi bilmek başka durumlarda da işe yarar.
Peki çocuk sahalarında ne olur? Çember çizmek orada zordur. Saha ölçüsüne göre küçültülmüş bir çember çizmek mümkündür. Ancak hangi çemberin geçerli olduğu organizasyonun talimatına bağlıdır. Bu konuya çocuk sahası bölümünde dönüyoruz.
Ceza Alanı Çizgisi Hangi Kararları Değiştirir?
Ceza alanı çizgisi futbolun en pahalı çizgisidir, çünkü savunan oyuncu doğrudan serbest vuruşluk bir ihlali alan içinde yaparsa hakem penaltı verir. Aynı ihlal çizginin bir adım dışındaysa hakem serbest vuruş verir.
Üç farklı kural bu çizgiye bağlanır:
- Faul ve el ile oynama: ihlal alandaysa penaltı, dışındaysa serbest vuruş.
- Kalecinin eli: kaleci topu elle yalnızca kendi ceza alanında tutabilir; dışında diğer oyuncularla aynı sınırlara uyar.
- Kale vuruşu: top oyuna girene kadar rakipler ceza alanının dışında bekler.
Çizgi alanın parçası olduğu için temas çizgi üzerinde olsa bile hakem penaltı verir. Bu durumu çizgi penaltı sayılır mı yazısı ayrıca işler. Kalecinin alan dışındaki davranışı için ceza sahası dışında kaleci topu elle tutarsa ne olur yazısına bakın.
Ayrıca kaleci topu elinde tutarken sekiz saniye sınırına uyar. Kaleci süreyi aşarsa rakip korner kazanır. Süre ayrıntıları için kaleci topu kaç saniye elinde tutabilir yazısı yeterlidir.
Kale Alanı Çizgisi Hangi Kuralları Belirler?
Kale alanı, ceza alanının içindeki küçük dikdörtgendir. Çizgisi iki kuralı etkiler: kale vuruşunun yeri ve alan içindeki serbest vuruşların yeri.
Kale vuruşunda savunan takımdan bir oyuncu topu kale alanı içinde herhangi bir noktadan, durağan halde vurur. Top vurulup net biçimde hareket edince oyun başlar. Topun alanı terk etmesi gerekmez. Rakipler top oyuna girene kadar ceza alanının dışında kalır.
Ayrıca serbest vuruşlarda iki özel durum vardır. Savunan takım kendi kale alanındaki serbest vuruşu o alanın herhangi bir yerinden kullanabilir. Hücum eden takım rakibin kale alanı içindeki ihlal için dolaylı serbest vuruş kazanırsa, vuruş ihlale en yakın noktadan, yani kale çizgisine paralel kale alanı çizgisinden yapılır.
Bu yüzden kale vuruşunu geciktirmek de bedel getirir. Hakem beş saniyelik geri sayım yapar. Süre dolarsa rakip korner kazanır. Bu kuralın tam metni güncel IFAB kural kitapçığındaki 16. kanun ve ilgili protokolde durur.
Penaltı Noktası ve Penaltı Yayı Hangi Kuralı Belirler?
Penaltı noktası, penaltının vurulduğu yerdir. Top bu noktada durur ve vuruş anına kadar kıpırdamaz. Kaleci kale çizgisinde, direklerin arasında ve vurana dönük bekler. Vuruş anında kalecinin bir ayağının en az bir kısmı çizgide, çizgiyle aynı hizada ya da çizginin gerisinde olmalıdır.
Penaltı yayı ise noktadan çizilen bir daire yayıdır ve ceza alanının dışında kalır. Yayın kendi başına bir kuralı yoktur. Görevi, diğer oyuncuların nerede bekleyeceğini göstermektir. Kanun 14, diğer oyuncuların noktaya en az 9,15 m uzakta, noktanın gerisinde, saha içinde ve ceza alanının dışında durmasını ister.
Burada sık bir karışıklık yaşanır: insanlar yayı yarım daire sanar. Oysa tam daireden yalnızca ceza alanının dışında kalan parça çizilir. Önemli olan yayın şekli değil, oyuncuların alanın dışında durmasıdır.
Vuruş sırasında alana girmek her zaman ceza getirmez. IFAB, ihlalin vuruşu etkilemesi ya da girişin ardından oyuncunun topu oynayıp gol pozisyonu yaratması gibi koşulları arar. Kalecinin çizgiyi erken terk etmesi için penaltı atışında kaleci çizgide durmalı mı yazısı ayrıntıyı verir.
Köşe Yayı Hangi Kuralları Belirler?
Köşe yayı, köşe bayrağından sahaya doğru çizilen çeyrek dairedir. Korner topu bu alana konur. Bayrak direğini yerinden oynatmak yasaktır.
Top vurulup net biçimde hareket edince oyun başlar. Topun alanı terk etmesi gerekmez. Rakipler top oyuna girene kadar köşe yayından en az 9,15 m uzakta durur. Vuran, topa başka bir oyuncu dokunmadan ikinci kez oynarsa hakem rakibe dolaylı serbest vuruş verir.
Ayrıca köşe yayı ofsayt için de önemlidir. Kornerden doğrudan top alan oyuncu ofsayt ihlali yapmaz. Bu istisna taç atışı ve kale vuruşu için de geçerlidir. Ayrıntıyı kornerden ofsayt olur mu yazısında bulabilirsiniz.
Saha dışında, köşe yayından 9,15 m uzakta, gol çizgisine ve taç çizgisine dik açıyla işaret koymak mümkündür. Böylece bu işaret rakibin mesafesini görmeyi kolaylaştırır.
Teknik Alan Çizgisi Kimlere Neyi Sınırlar?
Teknik alan, yedek oyuncuların ve teknik ekibin oturduğu bölgeyi gösterir. Yalnızca belirlenmiş oturma alanı olan stadyumlarda söz konusudur. Alan, oturma alanının her iki yanında 1 m ve taç çizgisine doğru 1 m ile sınırlıdır.
Alanda kaç kişinin bulunabileceğini organizasyon belirler. Ayrıca bu kişiler maçtan önce tanımlanır ve sorumlu biçimde davranmak zorundadır. Hakem izin verirse sahaya girebilenler istisnadır. Örneğin sakatlanan oyuncuya bakmaya giden doktor ya da fizyoterapist hakemin onayıyla alandan çıkar.
Taktik talimatı da sınırlıdır: bir seferde yalnızca bir kişi teknik alandan taktik bilgi verebilir. Antrenörün maçta neler yapabileceğini teknik alan kuralları yazısında görebilirsiniz.
Çizgi Kalınlığı ve İşaretleme Kuralları Nelerdir?
Bütün çizgiler aynı kalınlıkta olur ve kalınlık 12 cm sınırını aşmaz. Kale çizgisi ise kale direkleri ve üst direkle aynı genişliktedir. Çizgiler sürekli olmalı ve tehlike yaratmamalıdır.
- Sahaya yalnızca Kanun 1'de sayılan çizgiler çizilir.
- Yapay zeminde başka çizgiler olabilir; ancak bunların rengi farklı ve futbol çizgilerinden net biçimde ayırt edilir olmalıdır.
- Yapay zeminin rengi yeşil olmak zorundadır.
- Maç sırasında izinsiz işaret yapan oyuncu uyarı alır, yani sarı kart görür.
Ancak son madde pek bilinmez. Hakem izinsiz işareti maç sırasında fark ederse, oyuncuya top bir sonraki sefer oyun dışına çıkınca sarı kart gösterir. Çimi kazıyıp sahayı kendi lehine düzenlemek bu yüzden riskli bir davranıştır.
Kaynak: IFAB Oyun Kuralları, Kanun 1 (alan işaretleri bölümü).
Çizgi Üzerindeki Pozisyonlarda Hangi Karar Çıkar?
Aşağıdaki senaryo tablosu, çizgiye dokunan sık pozisyonların IFAB kuralına göre nasıl okunduğunu özetler. Her satır kuralı doğrudan yansıtır, kendi yorumumuzu içermez.
| Senaryo | Karar | Dayanak |
|---|---|---|
| Savunmacı rakibe çizgi üzerinde pervasız faul yapar | Penaltı ve sarı kart | Kanun 1 (çizgi alana ait), Kanun 12 |
| Top çizgide durur, tamamı geçmez | Oyun devam eder | Kanun 9 |
| Hakem top çizgiyi tamamen geçmeden gol işareti verir | Hakem topuyla yeniden başlar | Kanun 10 |
| Hücumcu orta çizgide durur, arkadaşı pas verir | Rakip yarı sahada sayılmaz, ofsayt pozisyonu yok | Kanun 11 |
| Atıcının ayağı taç çizgisinde | Atış geçerli | Kanun 15 |
| Hücum takımından oyuncu penaltıdan önce ceza alanı çizgisine basar | Çizgi alana ait; yalnızca Kanun 14'teki koşullarda ihlal | Kanun 1, 14 |
| Kaleci topu elle atar ve top doğrudan rakip kaleye girer | Gol yok, kale vuruşu | Kanun 10 |
| Savunan takımın kale alanında serbest vuruşu | Alanın herhangi bir yerinden kullanılabilir | Kanun 13 |
Son satır kale alanı çizgisinin gerçek işlevini gösterir. Alanın içi savunan takım için serbest bölgedir.
Çizgilerle İlgili Sık Yanlış İnanışlar Nelerdir?
Futbol sahasındaki çizgiler hakkında dolaşan yanlışları ayıklayalım. Çizgiler çok görüldüğü için yanlış bilgi de çok yayılır, hatta bazıları yıllardır dolaşır. Bunlardan altısı özellikle sık karşımıza çıkar.
- "Çizgi sahanın dışıdır." Hayır, çizgi ait olduğu alanın parçasıdır.
- "Top çizgiyi sıyırınca çıkar." Hayır, topun tamamı geçmelidir.
- "Penaltı yayı yarım dairedir." Hayır, çemberin ceza alanı dışında kalan parçasını çizeriz.
- "Orta yuvarlak oyuncuya özel kural getirir." Hayır, rakipler toptan 9,15 m uzakta durur; çember bunu gösterir.
- "Kaleci her yerde elini kullanır." Hayır, kendi ceza alanı dışında diğer oyuncularla aynı sınırlar geçerlidir.
- "Teknik alanda herkes istediği gibi bağırır." Hayır, bir kişi talimat verir ve herkes sınırlar içinde kalır.
Çocuğa bu listeyi tek tek göstermek yerine, oyun sırasında yanlış anlaşılan duruma kısa bir açıklama eklemek daha kalıcıdır. Bu öneri bilimsel bir bulguya dayanmaz.
Hakem Çizgi Kararlarında Nerede Takdir Kullanır?
Çizginin kendisi kesin bir referanstır. Ancak çizgiyi kimin, nasıl aştığını okumak her zaman kolay değildir. Bu yüzden hakemin takdiri tam burada devreye girer.
- Temasın yeri: faulde temas noktası çizginin hangi tarafındaydı? Hakem ekibi pozisyonu görerek karar verir.
- Ofsayt anı: oyuncunun hangi vücut parçası öndeydi? Kollar ve eller hesaba girmez; koltuk altının alt hizası sınırdır.
- Topun çizgiyi geçmesi: karar hakem ekibine aittir; gol çizgisi teknolojisi yalnızca gol çizgisini izler.
- Faulün türü: temas dikkatsiz mi, pervasız mı, aşırı güçle mi? Bu değerlendirmeyi hakem yapar.
Gol çizgisi teknolojisi gol kararına destek olur, ama diğer çizgilerde insan gözü esastır. VAR da yalnızca belirli kategorilerde, açık hata durumunda devreye girer.
Kural kitapçığı, alt seviyede Kanun 1'in her zaman tam uygulanamayacağını kabul eder. IFAB, eksik köşe bayrağı ya da gri direk gibi durumlarda hakemin, takımların onayıyla maçın oynanmasına izin verebileceğini ve durumu ilgili makamlara bildireceğini yazar.
Çizgi Kararlarında VAR ve Teknoloji Ne Yapar?
VAR, hakemin kararını yalnızca belirli kategorilerde ve açık hata ya da ciddi kaçırılmış pozisyon varsa gözden geçirir. Gol, penaltı, doğrudan kırmızı kart ve yanlış oyuncuya kart bu kategorilerin başında gelir. Çizgi konumu bu incelemelerin ortak noktasıdır.
Örneğin faulün ceza alanının içinde mi dışında mı olduğu penaltı kararını belirler. Gol anında topun çizgiyi geçip geçmediği gol kararını belirler. Ofsayt anında oyuncunun çizgiye göre konumu golün geçerliliğini belirler.
Teknoloji bu işte yardımcı olur ama sınırlıdır. Gol çizgisi teknolojisi yalnızca kale çizgisine bakar ve bir saniye içinde hakeme sonucu bildirir. Yarı otomatik ofsayt sistemi ofsayt çizgisini çizmeye yardım eder. Taç çizgisi gibi diğer çizgilerde ise hakem ekibi kararı kendi gözüyle verir.
Gol çizgisi teknolojisinin kullanımı organizasyon kurallarında yazmalıdır. Yani her turnuvada ya da ligde bu sistem bulunmaz. Çocuk ve amatör maçlarında VAR ve teknoloji genelde yoktur, çizgi kararı hakemin gözüne kalır.
Futbol Sahasındaki Çizgiler Çocuk Sahasında da Aynı mıdır?
Her zaman değil. IFAB, gençler, veteranlar, engelliler ve alt seviye futbol için ulusal federasyonlara bazı düzenleme esnekliği tanır. Saha büyüklüğü, top boyutu, kale genişliği ve yüksekliği, devre süresi ve oyuncu sayısı bu esnek alandadır.
Yani çocuk futbolunda çizgilerin adı aynı kalır ama ölçüsü değişebilir. Örneğin küçük sahada ceza alanı daha küçük olur ve orta çizgi daha yakın durur. Hangi ölçünün geçerli olduğunu organizasyonun talimatı belirler. Türkiye'de bu konuda ilgili organizasyonun talimatına bakın.
Halı sahada ise tek resmi kural kitabı yoktur, yani çizgi sayısı tesise göre değişebilir. Çizgi sayısı ve ölçüsü tesise göre değişir. Farkları halı saha futbol kuralları yazısında topladık. Topun boyutu da yaşa göre değişir: yaşa göre top seçimi.
Ayrıca veliler çocuğun oynadığı tesisin çizgi ve kale düzenine bakabilir. Ölçülerin neden farklı olabildiğini saha ölçüleri yazısı anlatır. Minik gruplar için program arayanlar İstanbul minikler futbol okulu sayfasına göz atabilir.
Çocuklara Çizgi ve Kural İlişkisi Nasıl Öğretilir?
Kural ezberlemek yerine oyunun içinde yaşamak çocuk için daha anlamlıdır. Aşağıdaki oyun çizgiyle kararı birleştirmeyi hedefler. Yani bilimsel olarak ölçülmüş bir yöntem değildir.
Hakem rolü oyunu
- Kurulum: Küçük bir sahada 4v4 ya da 5v5 oynanır. Her turda bir çocuk hakem olur ve yalnızca el işaretiyle karar verir. Kaleler sabit olmalı, saha çevresinde engel bulunmamalıdır.
- Amaç: Çizgiyi okumak ve kararı kendi sözleriyle söylemek.
- Kural: Top taç çizgisini tamamen geçince çocuk "taç" der. Kale çizgisini geçince "korner ya da kale vuruşu" der. Top çizgide durunca "oyun devam" der. Böylece antrenör yalnızca yanlış karar çıkarsa araya girer.
- İlerleme: Önce yalnızca taç ve kale çizgisi. Sonra ceza alanı çizgisi gelir ("faul alanın içinde mi dışında mı?"). Büyük çocuklarda orta çizgi ve ofsayt tartışması da katılır.
- Hata: Çocuk çizgiyi saha dışı sanabilir. Antrenör "çizgi alanın parçasıdır" diyerek durdurur. Çocuk aceleyle karar verirse "bir nefes al, çizgiye bak" hatırlatması yapar.
Güvenlik için turları kısa tutun, örneğin 6-8 dakika, ve rolleri sırayla değiştirin. Çocuk ağrı hissederse oyunu durdurun. Yaşa uygun ilerleme esastır: 6-8 yaşta yalnızca taç, kale ve orta çizgi yeterlidir.
Antrenör ve Veli Çizgi Kararlarında Nelere Dikkat Etmeli?
Antrenör çizgi bilgisini kenardan bağırarak değil, antrenmanda öğreterek kullanır. Maç günü ise hakemin kararına saygı gösterir. Veli de aynı şekilde davranır.
- Kenarda "çizgiyi geçti!" diye bağırmak yerine, maçtan sonra çocukla kuralı konuşun.
- Hakemin açısını hesaba katın; kenardan gördüğünüz görüntü hakemin gördüğüyle aynı olmayabilir.
- Sahada çizgi silikse ya da kale sabit değilse maçtan önce görevliye söyleyin.
- Çizgiler tehlike yaratıyorsa (kaygan boya, çukur, sivri nesne) çocuğu oynatmayın.
Maç öncesi kısa bir saha turu da işe yarar. Köşe bayraklarının yerinde olup olmadığına, çizgilerin okunur durmasına ve kalelerin sağlam durmasına bakın. Çizgi silikse hakem ya da organizasyon görevlisi çoğu zaman sahayı yeniden işaretletir. Kesin süreç organizasyona göre değişir. Futbol sahasındaki çizgiler çocuğa tek cümleyle anlatılabilir. Ayrıca çocuğunuza maçtan önce hangi çizgilerin hangi kararı verdirdiğini tek cümleyle hatırlatmak, kenardaki tartışmaları azaltır.
Bir okulun saha güvenliği ya da yönetimiyle sorun yaşarsanız futbol okulu şikayet sayfasındaki yolları inceleyebilirsiniz. Ayrıca platform tarafsızdır ve hiçbir okulu ya da tesisi övmez.
Kale güvenliği için IFAB kitapçığı, taşınabilir kaleler dahil bütün kalelerin zemine sağlam biçimde bağlanmasını ister. Bahçe ve halı sahada kale seçerken dar alan kalesi nasıl seçilir rehberine bakabilirsiniz.
Futbol Sahasındaki Çizgiler Güncel Kural Sürümünde Değişti mi?
IFAB sitesindeki en güncel kural kitapçığında Kanun 1 için ayrı bir değişiklik maddesi görmedik. Değişiklik listesinde Kanun 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 12, 14, 15, 16 ve 17 başlıkları var. Yani Kanun 1 listede yok.
Ancak çizgilerle dolaylı ilgili birkaç madde var. Hakem topu oyununda top ceza alanındaysa hakem topu savunan takımın kalecisine bırakır. Ayrıca taç atışı ve kale vuruşunda gecikme için beş saniyelik geri sayım geldi. Kale vuruşunu geciktiren takım rakibe korner verir. Hakem topunun ayrıntısı için hakem topu (drop ball) yazısına bakın.
Bir de IFAB, 27 Temmuz tarihli bir genelgeyle VAR protokolü ve oyun durdurma protokolleri hakkında açıklama yaptı. Genelgede çizgi kurallarıyla doğrudan ilgili bir madde yer almıyor.
Bu yüzden bu yazıda sürüm etiketi vermiyoruz. Yıl yerine "güncel IFAB kural kitapçığı" diyoruz. Kuralların güncel metni için resmi siteye, Türkiye'deki uygulama için TFF duyurularına bakın.
Sıkça sorulan sorular
Futbol sahasındaki çizgiler oyunun parçası mıdır?
Evet. IFAB çizgilerin ait oldukları alanın parçası olduğunu yazar. Çizgi üzerinde duran top hâlâ oyundadır. Ceza alanı çizgisi üzerindeki faul de ceza alanı içinde sayılır ve hakem penaltı verir. Bu yüzden çizgiyi saha dışı saymak yanlıştır. Çocuklara da bunu oyun içinde gösterin.
Penaltı yayı ne işe yarar?
Penaltı yayı, vuruş sırasında vurucu ve kaleci dışındaki oyuncuların nerede bekleyeceğini gösterir. Bu oyuncular noktaya en az 9,15 m uzakta, noktanın gerisinde, saha içinde ve ceza alanının dışında durur. Yayın kendisine ait ayrı bir kuralı yoktur, görevi yalnızca bekleme düzenini sahada görünür kılmaktır.
Orta çizgideki oyuncu ofsaytta olur mu?
Hayır. Kanun 11, ofsayt pozisyonu için oyuncunun baş, gövde veya ayağının bir kısmının rakip yarı sahada olmasını şart koşar ve orta çizgiyi bu yarıdan saymaz. Bu yüzden orta çizgide duran oyuncu rakip yarı sahada sayılmaz ve ofsayt pozisyonunda olmaz. Ofsayt için ayrıca oyuncunun konumu ve oyuna katılımı değerlendirilir.
Kale alanındaki serbest vuruş nereden kullanılır?
Savunan takım kendi kale alanındaki serbest vuruşu o alanın herhangi bir noktasından kullanabilir. Hücum eden takım rakibin kale alanındaki ihlal için dolaylı serbest vuruş kazanırsa, vuruş ihlale en yakın noktadan, yani kale çizgisine paralel kale alanı çizgisinden yapılır. Bu istisna yalnızca kale alanı içindeki ihlalleri kapsar.
Çocuk futbolunda çizgiler farklı olur mu?
Olabilir. IFAB, ulusal federasyonlara gençler ve alt seviye futbol için saha büyüklüğü, top boyutu, kale ölçüsü, süre ve oyuncu sayısını değiştirme esnekliği tanır. Hangi ölçünün geçerli olduğunu organizasyonun talimatı belirler, o yüzden mutlaka talimata bakın. Türkiye'de çocuk ve amatör maçlar için organizasyon talimatı esastır.
Taç atışında çizgiye basmak hata mıdır?
Hayır. Atıcının her ayağının bir kısmı taç çizgisinde ya da çizginin dışındaki zeminde olmalıdır. Çizgiye basmak serbesttir. Sahanın içine doğru basmak ise hatalı atış sayılır ve hakem atış hakkını rakibe verir. Bu yüzden ayaklarınızı çizginin üzerinde ya da gerisinde tutun. Atışın doğru yapılıp yapılmadığına hakem karar verir.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.