Futbolda Hakem Topu (Drop Ball) Ne Zaman Uygulanır?

Maçın ortasında düdük çalıyor, ama ortada faul yok. Bir oyuncu yerde kalmış olabilir, tribünden sahaya bir cisim düşmüş olabilir ya da top hakemin bacağından dönüp tehlikeli bir ataka dönüşmüş olabilir. Böyle anlarda hakem topu (drop ball) devreye girer ve sorular başlar: top kime gidecek, nereye düşecek, rakipler ne kadar uzakta bekleyecek?

Bu yazı IFAB Oyun Kuralları'nın 8. kanununa dayanır, ayrıca güncel IFAB kural kitapçığındaki metni esas alır. Eski usulle yeni usul arasındaki farkı, ceza sahasındaki uygulamayı ve çocuk maçlarında dikkat edilecek noktaları adım adım ele alır. Taç, korner ve kale vuruşu gibi diğer yeniden başlatmaları ayrı yazılarda anlattığımız için burada yalnızca değiniyoruz.

IFAB'ın kanun metni bu yöntemi tek cümleyle tanımlar: hakem oyunu durdurur ve kanun diğer yeniden başlatmalardan birini istemiyorsa oyun hakem topuyla sürer. Yani bu yöntem bir ceza değil, bir düzeltmedir. Ortada suç olmadığı için serbest vuruş ya da penaltı da yoktur.

Sahada en sık karşılaşılan nedenler şunlardır:

• Ciddi sakatlık nedeniyle hakemin oyunu durdurması.
• Sahaya giren ikinci topun, seyircinin ya da başka bir dış etkenin oyunu etkilemesi.
• Topun patlaması ya da kullanılamaz hale gelmesi.
• Topun hakeme ya da yardımcı hakeme çarpıp kanunda sayılan sonuçlardan birini doğurması.
• Hakemin yanlışlıkla düdük çalması.
• Saha dışındaki bir kişinin (yedek oyuncu, teknik ekip üyesi) disiplin ihlali yüzünden oyunun durması.

Listeyi ezberlemek yerine mantığı akılda tutmak daha kolaydır: oyun durdu, ama kimse suçlu değil ve elde hazır başka bir yeniden başlatma yok. O zaman hakem topu gelir.

Hakem topunu hakem nasıl bırakır?

Uygulama dört adımda toplanır. Hakem önce alıcı takımı belirler, sonra topu doğru noktada elinden bırakır. Top yere değdiği anda oyun başlar. O ana kadar diğer bütün oyuncular, iki takımdan da, topa en az 4 metre uzakta bekler.

1. Hakem, topun hangi takıma gideceğine karar verir (sonraki bölüm).
2. Hakem, topu oyunun durduğu noktada bırakır. Top hakeme ya da bir dış etkene çarpıp oyun durduysa, temasın gerçekleştiği noktada bırakır.
3. Alıcı takımın bir oyuncusu dışında herkes, iki takımdan da, topa en az 4 metre mesafede durur.
4. Top yere değdiği anda oyun başlar; o ana kadar kimse topa oynayamaz.

Bu sıra önemlidir, çünkü gerçek maçlarda tartışma çoğu zaman ikinci adımda çıkar. Bir oyuncu topun tam nereye bırakıldığını sorgular, bir başkası alıcıya itiraz eder. Kuralın cevabı nettir: yer, durdurma anındaki yerdir; alıcı ise hakemin belirlediği takımın oyuncusudur.

Topa yere değmeden vuran oyuncu ihlal yapmış olur ve hakem topu yeniden bırakır. Bu yüzden alıcıya "topun yere değmesini bekle" demek, antrenörün en yararlı kısa uyarılarından biridir.

Topu hangi takım alır?

Ceza sahası dışında hakem, topu elinde tutan ya da oyun durmasaydı kazanacak olan takımın oyuncusuna bırakır. Bunu belirleyemezse topa son dokunan takımdan bir oyuncuya bırakır. Kanun metni ölçütü "has or would have retained or gained possession" kalıbıyla yazar.

Peki mantık nasıl işliyor? Burada iki katmanlı bir düşünce var. Birinci katman, oyun durmasaydı topun kimde kalacağı ya da kime geçeceğidir. İkinci katman, bu belirsizse kullanılan basit ölçüdür: topa en son kim dokundu?

Güncel kitapçıktaki bir ayrıntı özellikle işe yarar. "Topu kazanacak takım" ifadesi, top oyun alanını terk edecek olsaydı yeniden başlatmayı yapacak takımı da kapsar. Örneğin top çizgiden çıkmak üzereyken bir dış etken oyunu durdurmuşsa, taç atışını kullanacak takımın oyuncusu alıcı olabilir.

Hakem takdir yetkisini burada kullanır, ancak keyfi davranmaz. Kanun "hakem bunu belirleyebiliyorsa" şartını açıkça koyar. Belirsizlik varsa son temas ölçüsü devreye girer ve tartışmayı kısa keser.

Aşağıdaki üç örnek saha uygulaması niteliğinde basitleştirilmiş çıkarımlardır; kanun metni ayrıntıyı hakemin yorumuna bırakır.

• Takım A'nın oyuncusu topu taşıyor, yakınında rakip yok ve sakatlık oyunu durduruyor: alıcı Takım A'dır.
• Top havada, kimin kazanacağı belli değil: topa son dokunan takım alır.
• Top çizgiyi aşmak üzereyken oyun durdu: çizgiden sonra atışı hangi takım kullanacaksa o takım alır.

Ceza sahasında top kaleciye mi düşer?

Evet. Oyun durduğunda top ceza sahasının içindeyse hakem topu savunan takımın kalecisine bırakır. Hücum eden takım bu durumda topu kalecinin önünde mücadele ederek kazanamaz.

Kanun metni bu durumu şöyle yazar: top ceza sahasının içindeyse, hakem topu savunan takımın o ceza sahasındaki kalecisine bırakır. Ölçüt, topun oyun durduğu andaki yeridir. Top ceza sahası dışında duruyorsa önceki bölümdeki sahiplik ölçüsü geçerlidir.

Küçük bir tarihçe notu var. IFAB'ın önceki kural paketi kaleciye bırakmayı iki koşula bağlıyordu: top ceza sahasındaydı ya da son dokunuş ceza sahasında gerçekleşmişti. Güncel kitapçıkta ölçüt topun durma anındaki yeridir. Bu ayrıntı IFAB'ın kural değişikliği belgesindeki karşılaştırmaya dayanır; maçınızda tartışma çıkarsa hakemin elindeki kitapçık sürümüne bakın.

Ayrıca kaleciye bırakılan topun ardından neler olabileceği de bellidir. Kaleci topu bir savunmacıya bırakabilir ve oyun devam eder. Top yere değdikten sonra kaleci ceza sahası içinde topu elle de alabilir. Kaleci kurallarının ayrıntısı için kalecinin topu elinde tutma süresi yazımıza bakın.

Eski usulle yeni usul arasındaki fark nedir?

Üç dönem var. Eskiden iki takımdan çok sayıda oyuncu topu mücadele ederek kazanabiliyordu. Sonra IFAB mücadeleyi kaldırıp topu son dokunan takıma verdi. Güncel kitapçık ise topu, oyun durmasaydı kimde kalacaksa o takıma veriyor; bunu belirleyemezse son dokunana dönüyor.

Örneğin bazı anlatımlarda hâlâ "iki oyuncu arasında yarışmalı top" ya da "her zaman son dokunan takıma gider" ifadelerine rastlarsınız. İlki 2019'dan önceki uygulamayı, ikincisi son iki yıllık değişimden önceki dönemi anlatır. Dolayısıyla güncel kitapçıkta ikisi de geçerli değildir.

IFAB değişikliğin gerekçesini kısaca açıklıyor: bazen top açıkça rakibe gidecekken, son dokunan takıma bırakmak haksız sonuç doğuruyor. Hakem net görebiliyorsa topu kazanacak takıma vermesi daha adil sayılıyor.

Sık duyulan "hakem topu son temas eden takıma ve tek oyuncuya bırakılır" cümlesi artık eksiktir. Güncel kitapçıkta önce olası sahiplik, belirsizse son temas ölçüsü geçerlidir.

Top hakeme çarparsa her zaman oyun durur mu?

Hayır. Top hakeme çarptığında oyun çoğu zaman devam eder. Hakem yalnızca üç durumda düdük çalar: top oyun alanında kalıp bir takım umut verici bir atağa başlarsa, top doğrudan kaleye girerse ya da topa sahip olan takım değişirse.

Bu üç şart IFAB'ın 9. kanununda yer alır. Üç durumdan hiçbiri gerçekleşmiyorsa, top hakemin vücuduna çarpmış olsa bile oyun sürer. Hakemler bu yüzden düdüğü çoğu zaman çalmaz.

Üstelik uygulama noktası da açık. Top hakeme ya da bir dış etkene çarptıysa hakem topu durduğu yerde değil, temasın gerçekleştiği noktada bırakır. Güncel kitapçık bu ayrıntıyı özellikle vurgular.

Ceza sahasında ise durum biraz daha keskin. Top hakeme çarpıp doğrudan kaleye girerse gol geçersizdir ve hakem topu savunma kalecisine bırakır. Hakemin oyunun dışında kalması gerektiği ilkesini bu hüküm korur.

Antrenör ve veli için pratik not: çocuk maçlarında bu durum çoğu zaman hakeme çarpan şut ya da pastan sonra gündeme gelir. Bu yüzden oyuncuya "düdük çalmadıysa oynamaya devam et" alışkanlığını erken öğretmek yararlıdır.

Sakatlık yüzünden oyun durursa ne olur?

Hakem yalnızca ciddi sakatlıkta oyunu durdurur. Hafif sakatlıkta top oyun dışına çıkana kadar oyun devam eder. Faul olmadan sakatlık yüzünden oyun durmuşsa, oyun hakem topuyla yeniden başlar.

IFAB'ın 5. kanunu sırayı şöyle kurar. Hafif yaralanmada oyun sürer. Ciddi yaralanmada hakem düdük çalar ve yaralı oyuncunun sahadan çıkmasını sağlar. Sakatlık bir kural ihlalinden doğmadıysa yeniden başlatma hakem topudur.

Güncel kitapçıkta bir ek var: sahada tedavi gören ya da oyunu durduran oyuncu, oyun yeniden başladıktan sonra bir dakika boyunca sahaya dönemez. Yani süreyi çalışan saat ölçer. Kaleci sakatlığı, aynı takımdan iki oyuncunun çarpışması ve rakibin kartla cezalandırıldığı fiziksel ihlal sonrası hızlı tedavi gibi istisnalar vardır.

Beyin sarsıntısı şüphesinde, bilinç kaybında ya da kanamada önce oyuncunun sağlığı gelir, oyunun hızı sonra gelir. Bu konuları ayrı yazılarda ele aldık: oyuncu bilincini kaybederse maçın ne zaman durduğunu, kanama durumunda oyunun neden hemen durduğunu ve kafa sarsıntısı şüphesinde izlenecek protokolü bu yazılarda bulabilirsiniz.

Bir uyarı daha: özellikle sakatlık sonrası oyuncunun ne zaman döneceğine sağlık personeli karar verir, antrenör değil. Çocuk ve ergen oyuncuda belirti sürüyorsa oyuna dönmek yerine dinlenmek önce gelir.

İkinci top ve dış etken sahaya girerse ne olur?

Sahaya giren ikinci top, seyirci ya da hayvan gibi bir dış etken oyunu etkilemiyorsa hakem oyunu durdurmaz ve nesneyi fırsat bulunca kaldırtır. Oyunu etkilerse durdurur ve oyun hakem topuyla devam eder.

Kanunun 5. maddesi bu esnekliği tanır. Örneğin kenardan giren top maçı bozmuyorsa oyun sürebilir. Top pozisyonu değiştiriyorsa, örneğin bir savunmacının önüne düşüp oyunu etkiliyorsa, hakem düdük çalar. Böylece bir takım dış etken yüzünden avantaj ya da dezavantaj yaşamaz.

Kitapçığın soru-cevap bölümünde bu konuya örnekler var. Sahaya atılan bir şişe oyunu etkilediğinde hakem oyunu durdurur, şişeyi kaldırtır ve maç askıya alınmadıysa ya da yarıda kalmadıysa hakem topu bırakır. Taç atışına gidecek topu yakalayan bir top toplayıcı çocuk için hakem onu sahadan çıkarır, taç atışını kullanacak takımın oyuncusuna hakem topu verir ve serbest vuruş vermez.

Diğer iki yaygın durum da şunlardır:

• Hakemin yanlışlıkla düdük çalması: oyun drop ball ile başlar.
• Yedek kulübesinden ya da saha dışından biri disiplin ihlali yaparsa (örneğin yedek oyuncu bir takım arkadaşına vurursa) ve hakem oyunu durdurmuşsa, oyun yine hakem topuyla başlar. Serbest vuruş yoktur; disiplin yaptırımı ayrıca işler.

Hava koşulları, ışık arızası ya da zemin sorunu gibi durumlarda maçı durdurma, askıya alma veya yarıda bırakma kararı hakemindir. Ayrıntılar için sahada elektrik kesilirse ne olacağını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Hakem topundan doğrudan gol olur mu?

Hayır. Top kaleye girmeden önce en az iki oyuncuya dokunmalıdır. Hakem topu doğrudan rakip kaleye giderse kale vuruşu, kendi kaleye giderse rakibe korner olur.

Çünkü kuralın amacı sade: bu yöntem bir atış değil, oyunu başlatma biçimidir. Bir oyuncu topu yere değer değmez doğrudan kaleye gönderirse hiçbir ek temas yoktur ve kanun golü geçersiz sayar.

Kitapçıktaki bir örnek bunu pekiştirir: hakemin bıraktığı top kısa bir pasla takım arkadaşına gider ve o oyuncu kaleciyi yerinden çıkmış halde yakalayıp golü atarsa, iki oyuncu topa dokunduğu için gol geçerlidir. Bu yüzden oyunculara "iki dokunuş" kuralını en baştan anlatmak gerekir.

Ofsayt kuralı da bu yeniden başlatmadan sonra işler. Kitapçıktaki bir örnekte bu yeniden başlatmadan sonra ofsaytlı bir pasla gol olursa gol sayılmaz ve rakibe dolaylı serbest vuruş çıkar. Ofsayt kavramını okumak için pasif ve aktif ofsayt yazımıza göz atın.

Top ne zaman yeniden bırakılır?

Top yere değmeden bir oyuncuya dokunursa ya da yere değdikten sonra hiçbir oyuncuya dokunmadan saha dışına çıkarsa, hakem topu yeniden bırakır. Kitapçık bu iki durumu ihlal olarak yazar.

Birinci durum, oyuncunun acelesinden doğar. Oyuncu topun yere değmesini beklemeden vurursa hakem yeniden bırakır; serbest vuruş ya da kart yoktur. İkinci durum nadirdir: top yere değer, ama hiçbir oyuncuya dokunmadan çizgiden çıkar. Hakem yine aynı takım için işlemi tekrarlar.

• Alıcı topa yere değmeden vurursa: yeniden bırak.
• Top yere değdi, hiçbir oyuncuya dokunmadan çizgiden çıktı: yeniden bırak.

Mesafe ihlalinin sonucu ise kitapçıkta ayrıca ele alınıyor. Bu yazıda yalnızca şu noktaya değiniyoruz: 4 metre kuralı iki takımın bütün oyuncuları için geçerli ve top oyuna girene kadar sürüyor.

Hangi durumda hakem topu kime, nereye düşer?

Aşağıdaki tablo sahada en sık karşılaşılan durumları ve güncel kitapçıktaki cevapları özetler. Tablodaki alıcı sütunu kanun metnine dayanır; yer sütunu da kitapçıkla tutarlıdır. Sahadaki gerçek karar yine hakemin takdirindedir.

Özellikle tek ilkeyi akılda tutun: kanun alıcıyı olası sahiplik ölçüsüne bağlar. Hakem net göremiyorsa son temas devreye girer. Çocuklarla hakem rolü oyunu oynarken bu ayrımı konuşmak zor değil.

Hakem topu ile serbest vuruş ve avantaj arasındaki fark nedir?

Bu yöntemde ihlal yoktur, serbest vuruşta vardır. Avantajda ise ihlal vardır ama oyun durmaz. Bu üç kavramı karıştırmak, sahada "neden faul vermedi?" itirazlarının en büyük kaynağıdır.

Faulün türüne göre direkt ya da endirekt serbest vuruş çıkmasını faul türleri yazımızda, avantaj kuralının işleyişini avantaj yazımızda bulabilirsiniz. Elle oynama kararlarında serbest vuruş ya da penaltı gündeme gelir; bu konuyu el kuralı yazımızda ele aldık.

Diğer yeniden başlatmaların kendi kuralları var. Yanlış yerden atılan taç için taç atışı yazımıza, taçtan doğrudan kaleye giden top için tacla gol yazımıza, kornerden doğrudan gol için korner yazımıza bakın. Hakemin düdük ve el işaretleriyle bu kararları nasıl anlattığını hakem işaretleri rehberinde görebilirsiniz.

Kitapçıktaki soru-cevap örneklerinden hangi ipuçları çıkar?

IFAB'ın 8. kanun sayfası, kuralı örneklerle açıklayan uzun bir soru-cevap bölümü içerir. Aşağıdaki özetler o bölümden alındı; her satır tek bir senaryonun kitapçıktaki cevabını kendi cümlemizle anlatır.

• Kaleci kaleden vuruşunu kullandı, top ceza sahası dışında hakeme çarptı ve kaleci eliyle yakaladı: hakem topu kalecinin takımına, temas noktasında bırakır.
• Bir savunmacı sakatlandı, hücum eden takım atak yapıyordu: hakem topu hücum eden takıma, oyunun durduğu noktada bırakır.
• Hakem topu bırakılmışken bir savunmacı hücum oyuncusuna ceza sahasında pervasızca müdahale ederse: penaltı ve sarı kart gelir.
• Hakem topu bırakılırken top yere değmeden bir oyuncuya dokunursa: yeniden bırak.
• Bir şişe sahaya düşüp oyunu etkilerse: hakem şişeyi kaldırtır, maç askıya alınmadıysa hakem topu bırakır.
• Hakemin yanlış düdüğü: hakem topu gelir.
• Hakem topu savunma kalecisine bırakıldı, kaleci topu savunmacıya bıraktı: oyun devam eder.
• Ceza sahasında bir savunmacının uzaklaştırma vuruşu hücum oyuncusunun yüzüne çarptı: oyun sürer; oyuncu tedavi gerektirirse hakem topu savunma kalecisine bırakır.

Ancak bu liste kitapçığın tamamını kapsamaz. Amacı, hakem topunun "ceza gerektirmeyen duraklama" mantığını görmeye yardım etmektir. Her senaryoda ilk soru aynıdır: ihlal var mı? Yoksa top nerede, kime gidecek?

Hakem topu hakkında en sık yanlış bilinenler neler?

Kural sade görünse de en çok yanlış anlaşılan yeniden başlatmalardan biridir. Aşağıdaki liste, tribünde ve çocuk maçı kenarında sıkça duyulan inançları kitapçıktaki cevapla karşılaştırır.

• "İki oyuncu arasında yarışmalı atılır." Hayır, bu uygulama bitti; top tek takıma bırakılır.
• "Her zaman son dokunan takıma gider." Güncel kitapçıkta önce topu kazanacak takıma bakılır; belirsizse son dokunan alır.
• "Top hakeme çarparsa hakem topu başlar." Yalnızca umut verici atak, gol ya da sahip değişimi gibi sonuçlar varsa.
• "Doğrudan gol olur." Hayır; iki farklı oyuncunun dokunması gerekir.
• "Rakip yakına gelebilir." Hayır; iki takımın diğer oyuncuları 4 metre mesafede bekler.
• "Bu bir ceza türüdür." Hayır; ihlal olmadığı için ceza da yoktur.
• "Ceza sahasında her zaman kaleciye gider." Yalnızca oyun durduğunda top ceza sahasının içindeyse.

Çünkü yanlış inançların bir kısmı eski kuralların hatırasından gelir. Oyuncu ya da antrenör "eskiden böyleydi" der ve haklıdır, çünkü gerçekten öyleydi. Hakem bu noktada güncel kitapçığa sakin bir dille dönebilir.

Televizyonda bazen oyuncuların topu sonradan rakibe geri bıraktığı fair-play örnekleri görülür. Kanun metninde böyle bir yükümlülük yok; bu gelenek kuralın değil, spor ahlakının parçası.

Çocuk ve amatör maçlarında hakem topu nasıl işler?

Çocuk ve amatör maçlarında mantık aynı, ama organizasyon kendi talimatını uygulayabilir. Türkiye'de çocuk, halı saha ve amatör lig maçları için hangi sürümün geçerli olduğunu organizasyon talimatından kontrol edin.

IFAB gençlik, veteran ve engelli futbolu gibi alanlarda ulusal federasyonlara ve organizasyonlara bazı değişiklikler yapma yetkisi tanır. Saha ölçüsü, top boyutu, kale ölçüsü, oyuncu sayısı ve yedek oyuncu kullanımı bu başlıklar arasında yer alır. IFAB'ın genel değişiklikler sayfasındaki listede bu prosedür yer almıyor; yine de organizasyonunuzun yazılı kuralı varsa onu esas alın. Güncel talimat metni için TFF resmî sitesine bakın.

Pratikte çocuk maçlarında üç konu öne çıkar (bunlar kanun hükmü değildir):

• Küçük sahada 4 metre mesafe çocuklara soyut gelebilir. Hakem ya da antrenör mesafeyi gözle gösterirse karışıklık azalır.
• Çocuklar topun yere değmesini beklemekte zorlanır. Topu net bırakmak ve önce "bekle" demek işleri kolaylaştırır.
• Amatör ve halı saha maçlarında organizasyonun kendi kuralı olabilir. Farkları halı saha kuralları yazımızda okuyabilirsiniz.

Saha ölçüsü ve top boyutu çocukların yaşına göre değişir. Ceza sahasının sınırlarını ve çizgilerin anlamını saha çizgileri rehberinde bulabilirsiniz.

Antrenmanda hakem topu nasıl çalıştırılır?

Kuralı anlatmanın en iyi yolu çocukların bizzat denemesidir. Aşağıdaki hakem rolü oyunu saha deneyimine dayanan bir öneridir; bilimsel bir çalışma değildir.

• Kurulum: 20 x 15 metrelik alan, iki küçük kale, 5 oyuncu ve hakem rolünde bir çocuk. Roller sırayla değişir.
• Amaç: oyun durduğunda topun kime, nereye ve nasıl düşeceğini uygulayarak öğrenmek.
• Kural: Antrenör rastgele bir anda "dur" der. Hakem rolündeki çocuk alıcı takımı seçer, topu durduğu yerde bırakır, diğer oyuncular dört adım uzakta bekler. Top yere değince oyun başlar.
• İlerleme: Önce yalnızca topu bırakma, sonra ceza sahasında kaleciye bırakma, en son top hakeme çarptı senaryosu.
• Hata: Alıcı topa yere değmeden vurursa topu yeniden bırak ve nedenini kısaca anlat.

Güvenlik için süre ve tekrar sınırı koyun. Her tur en çok 4 dakika sürsün ve çocuklar rolleri sırayla değiştirsin. Yorgunluk ya da herhangi bir ağrı belirtisi olan çocuğu oyundan alın; ağrıda devam ettirmeyin. Yaşa uygun ilerleyin: yeni senaryoya geçmeden önce her çocuğun önceki adımı rahat yaptığından emin olun.

Ayrıca hakem rolü, çocuğa kararların ne kadar hızlı verildiğini gösterir. Bu deneyim maçta hakem kararına saygıyı da besler. Antrenörün maç sırasında neler yapabileceğini teknik alan kuralları yazımızda bulabilirsiniz.

Antrenör ve veli hakem topunda nelere dikkat etmeli?

Antrenör ve veli için tek cümlelik kural şu: bu yeniden başlatmada ceza yok, çünkü ihlal yok. Bu nedenle itiraz etmek yerine çocuğun topun yere değmesini beklemesine ve rakibin 4 metre uzakta durmasına odaklanmak gerekir.

• Çocuğa "oyun yeniden başlıyor, ceza yok" cümlesini öğretin.
• Alıcı oyuncuya topun yere değmesini beklemesini hatırlatın.
• Kaleciye bırakılan top için yeni başlayan kaleciye süre baskısı yapmayın.
• Hakem kararına kenardan sakin tepki verin; çocuk yetişkinin tavrını örnek alır.
• Kararın yanlış olduğunu düşünüyorsanız maçtan sonra organizasyonun yazılı itiraz yoluna başvurun.

Bir okulun maç yönetimi, hakem iletişimi ya da çocuk güvenliği anlayışından memnun kalmıyorsanız futbol okulu şikayet sayfamız size yol gösterir. Hakemlik yapmak isteyen gençler için eğitim yolunu futbol hakemi nasıl olunur yazısında bulabilirsiniz; yaş şartı ve yetki gibi konularda TFF'nin güncel duyurusuna bakın.

Bu kuralı kendi başınıza nasıl doğrularsınız?

En güvenli yol, IFAB'ın güncel kural kitapçığını açıp 8. kanunun "Dropped ball" bölümünü okumaktır. Sayfada hangi sürüm etiketi varsa o sürüm geçerlidir; metin sezonla birlikte güncellenebilir.

Bu yazının dayandığı kaynaklar: IFAB Kanun 8 sayfası; topun oyunda ve oyun dışında olduğu anlar için IFAB Kanun 9 sayfası; sakatlık ve dış etken hükümleri için IFAB Kanun 5 sayfası; eski ve yeni metin farkı için IFAB değişiklik belgesi; gençlik düzenlemeleri için IFAB genel değişiklikler sayfası.

Türkiye'deki çocuk liglerinde hakem topu uygulaması organizasyonun talimatına göre değişebilir. Bu yüzden çocuk ve amatör maçlarda kesin cevap için organizasyon talimatına bakın.