İçeriğe geç
Futbol Taktiği

Futbolda xG (Beklenen Gol) Nedir ve Hesabın Mantığı Nasıl İşler?

xG nasıl hesaplanır? Mesafe, açı, vuruş biçimi ve oyun durumu bir şutun gol olasılığını nasıl belirler; sınırlar ve çocuklar için sayım oyunu.

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
23
Okuma
14 dk
Futbolda xG (Beklenen Gol) Nedir ve Hesabın Mantığı Nasıl İşler?
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 10 saniyede okunur

xG nasıl hesaplanır?

Model, geçmişte çekilmiş çok sayıda şutun gol olup olmadığına bakar. Ardından yeni bir şutu mesafe, açı, vuruş biçimi ve oyun durumu gibi özelliklerle eşleştirir. Çıkan değer, o şutun gole dönme olasılığıdır ve 0 ile 1 arasında yer alır.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.22 bölüm · 14 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Bu yazı yalnızca xG nasıl hesaplanır sorusunun mantığını anlatıyor. Ayrıca rakamın maç sırasında nasıl güncellendiğini ekrandaki xG rakamı yazımızda ele aldık. Veri analistinin işini ise veri analisti rehberimizde bulabilirsiniz. Ancak burada ikisini tekrarlamıyoruz.

Önce uyarı: Hesabın iç ayrıntıları sağlayıcıdan sağlayıcıya değişir ve ağırlıklar ticari bilgidir. Bu yüzden yazıdaki bilgiler sağlayıcı sözlüklerine ve hakemli çalışmalara dayanır.

Reklamlar

xG nasıl hesaplanır sorusundan önce xG neyi ölçer?

xG, bir şansın kalitesini ölçer. Örneğin bir sağlayıcının açıklamasına göre 0 değeri, şansın gole dönmesinin imkânsız olduğunu gösterir. 1 değeri ise oyuncunun o şansı her seferinde gole çevireceği anlamına gelir. Üstelik aradaki her değer bir olasılıktır.

Aynı açıklama önemli bir sınırı da yazıyor: xG, maçın beklenen sonucunu değil, yalnızca şansın kalitesini ölçer. Dolayısıyla toplamı yüksek olan takımın kazanması gerekmez. Ayrıca kesirli gol olmadığı için gerçek skor, beklenen değerden her zaman sapar.

  • xG ölçer: Tek bir şutun, yani tek bir anın gole dönme olasılığını.
  • xG ölçmez: Oyuncunun o gün nasıl hissettiğini, şutun gerçekte nereye gittiğini ve maçın kimin hak ettiği sonuçla bittiğini.
  • xG tahmin eder: Aynı koşuldaki şutların uzun vadede kaç tanesinin gol olacağını.

xG nasıl hesaplanır: model geçmiş şutlardan neyi çıkarır?

Her xG modeli aynı fikre dayanır. Bu nedenle binlerce eski şutu, her birinin özellikleriyle birlikte bir tabloya koyarsınız. Her satırın sonuna da "gol oldu" ya da "olmadı" bilgisini yazarsınız. Yine de model bu tablodan hangi özelliklerin gol ihtimalini yükselttiğini çıkarır.

Bir sağlayıcı, erkek modelini 2018-19 ile 2021-22 arasındaki 40 müsabakadan gelen yaklaşık bir milyon şutla eğittiğini yazıyor. Dolayısıyla kadın müsabakaları için ise ayrı bir model kullandığını, çünkü mesafe ve kaleci etkisinin farklı çıktığını belirtiyor. Bu bilgi, modelin hangi veriyle eğitildiğinin sonucu neden değiştirdiğini gösteriyor.

Hakemli bir çalışmada (Mead ve ark., 2023, PLOS ONE) araştırmacılar hem lojistik regresyonu hem de gelişmiş bir ağaç tabanlı yöntemi denedi. Log loss ölçüsü ağaç tabanlı modelde yaklaşık 0,282, lojistik regresyonda yaklaşık 0,286 çıktı. Yani basit bir yöntem bile gelişmiş yönteme çok yakın sonuç verdi. Log loss küçüldükçe tahmin iyileşir.

Şut mesafesi xG'yi neden bu kadar çok etkiler?

Mead ve arkadaşlarının çalışmasında mesafe baskın özellik olarak öne çıktı. Ardından araştırmacılar bazı modelleri ayarladıklarında model yalnızca mesafeyi kullanır hale geldi. Üstelik log loss değeri yaklaşık yarıya indi. Öte yandan bu, mesafenin tek başına bile güçlü bir gösterge olduğunu söylüyor.

Sebebi basit bir mantığa dayanıyor. Çünkü kaleye yaklaşan oyuncuya kale daha geniş görünür, kaleci ise tepki için daha az zaman bulur. Savunmacıların araya girme süresi de kısalır. Ayrıca bu çıkarım geometriden ve fizikten gelir; kaynaklardaki modellerin özellik listeleri de mesafeyi mutlaka içerir.

Yine de mesafe tek başına yetmez. Ancak aynı uzaklıktaki iki şut, açı ve baskı yüzünden çok farklı değer alabilir. Bir sonraki bölümde açıyı ayrı inceliyoruz.

Şut açısı xG hesabına nasıl girer?

Açı, kalenin şutçuya ne kadar geniş göründüğünü anlatır. IFAB'ın Kanun 1 metnine göre direkler arası iç mesafe 7,32 metredir. Şutçudan iki direğe çizilen çizgilerin arasındaki açı, yaklaşık bir görüş penceresi gibi düşünülebilir. Örneğin bu pencere genişledikçe gol ihtimali yükselir.

Aşağıdaki değerleri kendimiz hesapladık (geometri; iki direk ile şutçu arasındaki açı). Ölçü yalnızca geometriyi gösterir, gol olasılığını göstermez.

Şutçunun yeri (kale çizgisinden uzaklık, ortadan yanal sapma)Direkler arası açı (derece)Okuma
5 m, tam ortadayaklaşık 72Kale çok geniş görünür
6 m, tam ortadayaklaşık 63Çok geniş pencere
11 m (penaltı noktası hizası), ortadayaklaşık 37Geniş pencere
16,5 m (ceza alanı çizgisi), ortadayaklaşık 25Orta pencere
25 m, ortadayaklaşık 17Dar pencere
5 m önde, 8 m yandayaklaşık 26Mesafe yakın ama pencere dar

Tablonun son satırı önemli bir ders içerir. Üstelik kaleye 5 metre kala bile kenardan vuran oyuncunun penceresi, 16,5 metre ortadan vuran oyuncununkiyle benzerdir. Bu yüzden iyi modeller mesafeyi ve açıyı birlikte kullanır.

Mead ve arkadaşları açıyı kendi çalışmalarında kullandıkları biçimde sınırlı bulduklarını yazıyor. Bu nedenle açıyı en yakın direğe göre ölçmeyi öneriyorlar. Yani açının en iyi tanımı bile hâlâ tartışmalı.

Reklamlar

Vuruş biçimi ve vücut parçası sonucu nasıl değiştirir?

Sağlayıcı sözlüklerinin her ikisi de vuruşun ayakla mı kafayla mı yapıldığına bakıyor. Yine de biri doğrudan "ayak ya da kafa" yazıyor. Diğeri şutun türünü sayıyor: hangi ayakla vurulduğu, vole olup olmadığı, kafa olup olmadığı ve kaleciyle karşı karşıya olup olmadığı. Dolayısıyla ağırlıkların ne olduğu iki kaynakta da belirtilmiyor.

Şöyle düşünebiliriz: Kafa vuruşunda top çoğunlukla havadadır ve oyuncu hedefi ayakla olduğu kadar iyi kontrol edemez. Ardından model bu farkı veride kendisi bulur. Bu cümle bir kaynak bulgusu değil, bir yorumdur.

  • Ayakla yerden vuruş: Denetim çoğunlukla yüksektir.
  • Vole: Top havadadır, zamanlama zordur.
  • Kafa vuruşu: Çoğunlukla ortadan gelir ve hedef denetimi sınırlıdır.
  • Kaleciyle karşı karşıya: Sağlayıcı sözlüğü bunu ayrı bir şut türü olarak sayıyor.

Oyun durumu ve bir önceki aksiyon hesaba nasıl girer?

Şut öncesi ne olduğu da modele girer. Öte yandan bir sağlayıcı önceki aksiyonun tipini, örneğin asistin türünü, değişken olarak sayıyor. Diğer sağlayıcı ise şuttan hemen önce çalım olup olmadığını, şutun duran toptan mı kontra atak ya da geçişten mi geldiğini ve etiketleyicinin verdiği tehlike derecesini kullanıyor.

BağlamNeden önemli olabilir?Dayanak
Açık oyunSavunma düzenlidir, boşluklar sınırlıdırSağlayıcı sözlüğü: oyun örüntüsü değişken
Duran topAtış önceden planlanır, savunma dizilidirSağlayıcı sözlüğü: duran top değişken
Kontra atakSavunma henüz dizilmemiş olabilirSağlayıcı sözlüğü: kontra/geçiş değişken
Şuttan önce çalımSavunmacı yerinden oynamış olabilirSağlayıcı sözlüğü: çalım değişken
Asistin türüPasın yönü ve hızı şutu etkilerSağlayıcı sözlüğü: asist türü değişken

"Neden önemli olabilir" sütunu bir yorumdur. Kaynaklar yalnızca değişkenin var olduğunu söylüyor; etkinin yönünü ve büyüklüğünü açıklamıyor.

Penaltının xG değeri neden sabittir?

Penaltıda şutçunun yeri, mesafesi ve açısı her seferinde aynıdır. IFAB Kanun 1'e göre penaltı noktası, direklerin orta noktasından 11 metre uzaktadır. Koşullar standart olduğu için iki sağlayıcı da penaltıya sabit bir değer veriyor.

Bir sağlayıcı bu değeri, tarihsel dönüşüm oranını yansıtan 0,79 olarak yazıyor. Çünkü diğeri 0,76 kullanıyor. İki rakamın farklı olması, her sağlayıcının kendi veri kümesinden gelen farkı gösteriyor.

Bu sabit değerin bir bedeli var. Ayrıca şutçunun becerisi, kalecinin penaltı tutma gücü ve baskı hesaba girmez. Penaltının ruhsal tarafını penaltı psikolojisi yazımızda anlattık.

Kaleci ve savunmacı konumu hesaba nasıl girer?

Olay verisi yalnızca şutun kendisini kaydeder. Ancak oyuncuların o anki yerini bilmek için ek veri gerekir. Bir sağlayıcı, kalecinin şuta uzaklığını, görüş doğrultusuna göre yerini, ceza alanı içinde olup olmadığını ve elini kullanıp kullanamayacağını değişken olarak sayıyor. Ayrıca kale ağzının ne kadar açık olduğunu ve rakip savunmacıların baskısını da hesaba katıyor.

Sıradaki soru, bu ek verinin fark yaratıp yaratmadığıdır. Örneğin bir Bundesliga çalışmasında (Anzer ve Bauer, 2021) araştırmacılar 105.627 şut kullandı. Yalnızca olay verisiyle modelin AUC değeri 0,772, konum verisi eklenince 0,823 çıktı. AUC, modelin gol olan ve olmayan şutları ayırma gücünü gösterir.

Pratik sonuç şudur: Aynı şut, savunmacı konumunu da kullanan bir modelde farklı bir değer alabilir. Hangi yayının hangi veriyi kullandığını izleyici çoğu zaman öğrenemez.

Reklamlar

Tek bir şutta xG nasıl hesaplanır, adım adım?

Aşağıdaki örnek tamamen kurgusaldır ve gerçek bir maça ait değildir. Üstelik amacı yalnızca mantığı göstermektir. Rakamlar sağlayıcıların gerçek ağırlıklarını yansıtmaz.

  1. Sistem şut olayını kaydeder: yer, vuruş biçimi, durum.
  2. Model mesafeyi ve açıyı ölçer. Örneğin ceza alanı içinde, ortaya yakın bir yer geniş pencere demektir.
  3. Model vuruş biçimine bakar. Yerden ayak vuruşu ile kafa farklı değer alır.
  4. Model durumu okur: açık oyun mu, duran top mu, kontra mı.
  5. Model varsa kaleci ve savunmacı konumunu ekler.
  6. Tüm girdiler bir olasılığa dönüşür. Kurgusal sonuç: 0,18.
  7. Değer 0,18 olduğu için okur şöyle düşünür: bu tür şutların yaklaşık 100 tanesinde 18 gol bekleriz.

Yukarıdaki adımlar mantıksal bir özetdir. Bu nedenle gerçekte modeller bu adımları ayrı ayrı çalıştırmaz; tüm girdileri aynı anda işler. Sağlayıcılar bu sürecin ayrıntısını yayımlamıyor.

Basit bir modelde xG nasıl hesaplanır?

Bir model kurmak isteyen herkes için xG nasıl hesaplanır sorusu, aslında bir sınıflandırma sorusudur. Yine de elinizde her şutun mesafesi, açısı ve sonucu varsa, gol olasılığını tahmin eden bir denklem kurabilirsiniz. Hakemli çalışmada böyle bir lojistik regresyon, gelişmiş yönteme çok yakın sonuç verdi.

Lojistik regresyon, her özelliğe bir katsayı verir ve toplamı 0 ile 1 arasına sıkıştırır. Dolayısıyla mesafe arttıkça olasılık düşer, açı genişledikçe yükselir. Ağırlıklar kamuya açık sağlayıcı sözlüklerinde yer almıyor.

Bir sağlayıcı ise modelin gerçek rakam yerine olasılık vermesi gerektiğini vurguluyor. Ardından rakam bir kesinlik değil, benzer koşullardaki şutların uzun vadeli sonucunu temsil eder. Bu nedenle xG nasıl hesaplanır sorusunun cevabı bir formülden çok bir veri sürecidir. Öte yandan veri kalitesi düşükse en gelişmiş algoritma bile güvenilir bir olasılık üretemez. Etiketleme hatası, eksik konum bilgisi ve küçük örnek bu zinciri zayıflatır.

  • Veri toplanır: Her şutun yeri, biçimi ve sonucu kayıt altına girer.
  • Özellikler çıkarılır: Mesafe ve açı hesaplanır, durum etiketlenir.
  • Model eğitilir: Algoritma, özelliklerle sonuç arasındaki ilişkiyi bulur.
  • Sınama yapılır: Kalibrasyon, log loss ve AUC değerlerine bakılır.
  • Model yeni şuta uygulanır: Her şuta bir olasılık yazılır.

xG nasıl hesaplanır sorusunun spor eğitimindeki yeri nedir?

Bir antrenör için xG nasıl hesaplanır sorusunun pratik değeri, oyuncuya iyi pozisyonu tarif etmesidir. Çünkü model sayıları saha dışında kalır; sahada ise "yakın, geniş açı, az baskı" cümlesi kalır. Bu üç kelime, birçok modelin özet halidir.

Üstelik çocuk yaşta her şutu sayıya çevirmek gerekmez. Önce kaleye yakın ve boş alana çekilen şutların daha sık gol olduğunu oyun içinde yaşamak yeterlidir. Daha büyük yaşlarda video üzerinden şut seçimini konuşmak, video analizle antrenman planı yazımızdaki yaklaşımla uyumludur.

Ancak model rakamı ile oyuncu yeteneği karıştırılmamalıdır. Ayrıca bir çocuğun iki şutunun düşük değerli çıkması, onun kötü oyuncu olduğunu göstermez. Örnek çok küçüktür ve değerler profesyonel veriden gelir.

Sağlayıcılar neden aynı şuta farklı xG verir?

Üç temel neden var. Birincisi, her sağlayıcı farklı bir değişken listesi kullanıyor. Biri etiketleyicinin tehlike derecesini kullanırken diğeri kaleci konumunu sayıyor. İkincisi, eğitim verisi farklı. Üçüncüsü, model türü ve ayarları farklı.

Sonuç olarak iki sağlayıcının aynı maç için verdiği toplam çoğunlukla yakın, ama birebir aynı değildir. Ancak bu fark bir hata değildir. Her model, kendi veri ve kurallarına göre bir tahmin yapar.

Bir takımın toplamını karşılaştırırken hep aynı kaynağı kullanmak önemlidir. Farklı sağlayıcıların rakamlarını aynı tabloda karıştırmak yanıltıcı olur.

Reklamlar

Bir xG modeli iyi çalışıyor mu, nasıl sınarız?

Analistler üç ölçütü sık kullanır. Birincisi, kalibrasyon: Modelin 0,10 dediği şutların yaklaşık yüzde onu gerçekten gol olmalıdır. İkincisi, log loss: Tahmin edilen olasılıkların gerçek sonuca ne kadar yakın olduğunu ölçer. Üçüncüsü, AUC: Gol olan ve olmayan şutları ayırma gücünü gösterir.

Bu üç ölçüt birbirini tamamlar. Örneğin bir model iyi ayırabilir ama olasılıkları sistematik olarak yüksek ya da düşük verebilir. Bu yüzden tek bir ölçüte bakmak yetmez.

Mead ve arkadaşlarının çalışmasında xG, bir sonraki maçın sonucunu ve gelecekteki gol oranlarını şut ve gol sayılarından daha iyi öngördü. Üstelik aynı çalışmada modeller beraberliği hiç öngörmedi. Bu bulgu, tek bir çalışmanın sonucudur ve her lige genellenemez.

Maç toplamı nasıl hesaplanır ve tek maçta ne zaman yanıltır?

Maç toplamı için xG nasıl hesaplanır sorusunun cevabı kolaydır. Bu nedenle bir takımın maç toplamı, o maçta ürettiği şans kalitesinin toplamıdır. Toplamı hesaplamak basittir: Her şutun değerini toplarsınız. Örneğin kurgusal olarak 0,05 + 0,12 + 0,40 + 0,08 = 0,65 olur.

Ancak tek bir maçta şans payı büyüktür. Yine de bir sağlayıcı bunu açıkça yazıyor: Beklenen değerden sapma normaldir ve analistlerin baktığı şey tam da budur. Önceki fazla goller ise gelecekte ters bir düzeltmeyi gerektirmez.

Bu yüzden xG'yi tek maçın hükmü olarak okumayın. Dolayısıyla birkaç maçın eğilimine ya da bir sezonun toplamına bakmak daha sağlam bir resim verir. Şut kalitesini daha geniş bir maç okumasına yerleştirmek için maç analiz rehberimiz yardımcı olur.

xG hesabının sınırları nelerdir?

Sınırlar hem sağlayıcı açıklamalarında hem de hakemli çalışmada yazıyor.

  • Model, maçın beklenen sonucunu değil, yalnızca şans kalitesini ölçer.
  • Bazı sağlayıcılar erkek ve kadın müsabakaları için ayrı model kullanıyor.
  • Mead ve arkadaşlarının veri setinde konum verisi yoktu ve bu bazı yararlı özelliklerin kurulmasını engelledi.
  • Aynı çalışmada modeller beraberlikleri hiç öngöremedi.
  • Ağırlıklar ve model ayrıntıları ticari bilgi olduğundan kamuya açık değil.

Bunlara ek olarak sağlayıcının kendisi, xG'nin hâlâ yalnızca bir ölçü olduğunu ve maçı gerçek golün belirlediğini yazıyor. Ardından bir sağlayıcı ayrıca modelin oyuncunun bireysel kalitesini ayrı bir girdi olarak saymadığını söylemiyor; bu konuda kaynaklarda net bir cümle yer almıyor. Bu yüzden iyi bir bitiricinin değerini xG'den tek başına okumayın. Öte yandan aynı şekilde psikolojik baskı da kaynaklardaki değişken listelerinde yer almıyor. Yani xG bir pusuladır, harita değildir.

Şut sayısı ile xG neden aynı şey değildir?

Şut sayısı, kaç kez vurulduğunu söyler. xG ise o vuruşların kalitesini toplar. Kurgusal bir örnek: Bir takım yirmi uzak şut çekip düşük bir toplam üretebilir. Çünkü diğer takım beş yakın şutla daha yüksek bir toplam yapabilir.

Hangi şutun "isabetli" sayıldığı da ayrı bir konudur. Ayrıca i̇sabet tanımını isabetli şut yazımızda anlattık. Sağlayıcı sözlüğüne göre pre-shot xG modeli, isabetsiz ve engellenen şutları da içeren tüm şutlarla çalışır. Post-shot xG modeli ise yalnızca kaleyi bulan şutlara bakar ve şutun gittiği yönü kullanır.

ÖlçüNeye bakar?Kime yarar?
Şut sayısıKaç kez vurulduğunaGenel hücum hacmine
İsabetli şutKaleyi bulup bulmadığınaŞutçunun hedef denetimine
xG (pre-shot)Şut anındaki koşullaraPozisyon kalitesine
Post-shot xGŞutun kaleye giden yolunaKaleci ve bitirici değerlendirmesine
Reklamlar

xG hakkında en sık görülen yanlış okumalar nelerdir?

İlk yanlış okuma, xG'yi gol sayısı sanmaktır. xG bir olasılıktır, gol sayısı ise sonuçtur. İkinci yanlış okuma, gol olan şutun xG değerinin 1 olacağını düşünmektir. Ancak oysa model, şutun gole dönme ihtimalini yazar.

  • "xG yüksekse o takım kazanır." Yanlış: Sağlayıcı bunu açıkça reddediyor.
  • "Bu oyuncu sürekli xG'sinden fazla gol atıyor, demek ki mükemmel." Kısa dönemde şans da olabilir; bunu kanıtlamak için uzun örnek gerekir.
  • "xG her şeyi açıklar." Hayır: Kaynaklar sınırlarını yazıyor.
  • "İki sağlayıcının rakamı farklıysa biri yanlıştır." Hayır: Değişkenler ve veri farklıdır.

Bu liste, kaynaklarda yazılanlardan ve yorumdan oluşuyor.

Çocuk ve amatör futbolunda xG var mı?

Çocuk ya da amatör maçları için bu tür model rakamları kaynaklarda yer almıyor. Örneğin kaynaklardaki modeller profesyonel müsabakaların verisini kullanıyor. Bu veriler, yaş grupları, küçültülmüş kaleler ve değişen saha ölçüleri için geçerli olmayabilir.

Bu nedenle çocuk futbolunda "xG" diye bir sayıyı hesaplamaya çalışmak yerine kavramı oyun diliyle öğretmek daha mantıklıdır. Üstelik çocuğa şunu sorun: Hangi şutu kaleye daha yakın, daha geniş açıdan ve daha az baskıyla çektik? Yaş grubuna göre oyun biçimleri ve küçük alanlı oyunlar için küçük alan oyunları rehberimize bakabilirsiniz.

Organizasyonlara göre oyuncu sayısı, saha ve kale ölçüleri değişir. Kendi lig ya da okulunuzun uygulamasını federasyon ve organizasyon talimatından öğrenin.

Şut kalitesi sayım oyununu nasıl kurarız?

Aşağıdaki oyun, xG'nin mantığını çocuklara oyun diliyle göstermek isteyen bir öneridir. Çocuklarda bu oyunun öğrenmeye etkisini gösteren çalışma sınırlıdır.

  • Kurulum: Küçük saha, iki kale. Ceza alanı benzeri bölgeyi üç renkli parçaya bölün: yakın-orta, yakın-kenar, uzak. Her takımda 4 ya da 5 oyuncu olabilir. 7v7 ya da 9v9 oyunlarına uyarlamak için aynı kurallar kalır.
  • Amaç: Oyuncular şutu atmadan önce şansın kalitesini düşünmeyi denerler.
  • Kural: Bir şut, yakın-orta bölgeden çekilirse 3, yakın-kenardan 2, uzaktan 1 puan değerindedir. Gol ise her şutta ek 1 puan getirir. Antrenör puanları yüksek sesle söyler.
  • Ilerleme: Önce bölgeler sabit olur. Sonra bölgeler kalkar ve çocuklar kendi değerlendirmesini yapar. Daha büyük yaşlarda savunmacı baskısı için bir ek puan kuralı gelir.
  • Hata: Çocuklar yalnızca yüksek puanlı bölge için pas bekleyip hızlı kararı kaçırabilir. Bu durumda zaman sınırı koyun.

Bu puanlar gerçek xG değerleri değildir; yalnızca kavramı basitleştiren bir oyun kuralıdır. Santrfor bitiricilik çalışmaları için ceza sahası içi bitiricilik drili ayrı bir kaynak sunar.

Çocuklarla çalışırken yaş ve güvenlikte nelere dikkat ederiz?

Yaşa uygun ilerleme esastır. Yine de küçük çocuklarda önce oyun, topla ilişki ve eğlence gelir; sayı ve puan kavramını sonra ekleyin. Çocuğa tek bir "doğru" şut yeri dayatmayın. Dolayısıyla her çocuğun boyu, ayak gücü ve becerisi farklıdır.

Şut çalışmasında tekrar sayısını sınırlı tutun. Ardından bir çocuğun bir seride yaklaşık 8-10 şutu geçmemesi makul görünür; bu rakam kaynaktan gelmez. Ardından dinlenme verin ve oyuncuları döndürün.

Çocuk ağrı bildirirse çalışmayı hemen durdurun. Öte yandan ağrıyı yok saymak, çocuğa baskı kurmak ya da "geçer" demek yanlıştır. Gerekirse bir sağlık uzmanına başvurun. Çünkü acil durumda 112'yi arayın.

Mevki ve taktik öğretimi konusunda da acele etmeyin. Bu konuyu 12 yaşında mevki belirleme yazımızda ve U13-U15 taktik eğitimi yazımızda ele aldık.

Şutun fiziği xG ile ilişkili mi?

Bir şutun gücü ve doğruluğu, vücut hareketinin sonucudur. xG modelleri bu hareketi doğrudan ölçmez; yalnızca konum, vuruş biçimi ve bağlam gibi dışarıdan görünen özellikleri kullanır. Şutun biyomekaniğini şut biyomekaniği yazımızda anlattık.

Bu fark önemlidir. Ayrıca i̇ki oyuncu aynı yerden aynı biçimde vuruyorsa model onlara aynı değeri verir, vuruş tekniği ne kadar farklı olsa da. Teknik gelişimi ölçmek için xG yerine video ve antrenör gözlemi gerekir.

Veli ve meraklı okur için pratik kontrol listesi nedir?

Bir xG rakamıyla karşılaştığınızda şu soruları sırayla sorun. Bu sorular, yanlış okumaları ayıklamanıza yardım eder.

  1. Rakam tek maça mı, uzun bir döneme mi ait?
  2. Hangi sağlayıcının rakamı bu? Farklı sağlayıcıları karıştırmayın.
  3. Toplam, çok sayıda zayıf şuttan mı yoksa birkaç net şanstan mı oluşuyor?
  4. Rakam penaltı içeriyor mu? Penaltı sabit bir değer getirir.
  5. Skor ile fark büyükse bunun şans payı olabileceğini düşündünüz mü?

Okul seçerken de aynı eleştirel bakış işe yarar. Ancak çocuğunuzun gelişimini anlamak için sayılara değil, oyun içindeki davranışına ve keyfine bakın. Şikâyet ya da sorun yaşarsanız şikâyet yolları sayfamızdan yararlanabilirsiniz. Örneğin yakın bir okul aramak için İstanbul futbol okulları sayfasına göz atın.

Kural bilgisi için IFAB'ın Kanun 1 sayfası resmî kaynaktır. Üstelik veri sağlayıcıların tanımları için bir sağlayıcının xG açıklamasına ve bir veri sözlüğüne bakabilirsiniz. Hakemli çalışma için PLOS ONE makalesi açık erişimlidir.

Gol sayısı ve maç toplamı mantığını ayrıca alt üst yazımızda bulabilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

xG ne demek?

xG, beklenen gol anlamına gelir. Bir şutun gole dönme olasılığını 0 ile 1 arasında bir sayıyla gösterir. Örneğin 0,10 değeri, benzer koşullardaki şutların yaklaşık yüzde onunun gol olmasını bekleriz anlamına gelir. Sağlayıcılar xG'nin maçın sonucunu değil, yalnızca şansın kalitesini ölçtüğünü vurgular. Dolayısıyla tek başına bir maçın hakkını vermez.

xG hangi verilerle hesaplanır?

Sağlayıcı sözlüklerine göre şutun yeri, ayak ya da kafa kullanımı, asist türü, duran top ya da kontra atak gibi bağlam ve tehlike derecesi kullanılır. Bazı modeller kaleci ve savunmacı konumunu da ekler. Ağırlıklar ticari bilgi olduğundan kamuya açık değildir. Bu yüzden iki sağlayıcı aynı şuta biraz farklı değer verebilir.

Penaltının xG değeri neden sabit?

Penaltıda şutçunun yeri ve mesafe her seferinde aynıdır. Bu yüzden sağlayıcılar tarihsel dönüşüm oranına dayanan sabit bir değer verir. Bir sağlayıcı bu değeri 0,79, diğeri 0,76 olarak yazıyor. Bu sabit değer, şutçunun ve kalecinin bireysel farkını hesaba katmaz.

xG değeri 1 olursa gol mü olur?

Hayır. 1 değeri, şutun her seferinde gole döneceği anlamına gelen teorik bir sınırdır. Gol olan bir şutun değeri de 1 olmaz, çünkü xG sonuca değil, şutun gole dönme ihtimaline bakar. Sonuç ayrı bir kayıttır. Ayrıca birden fazla şutun toplamı, ribaundlarda olduğu gibi 1'i geçebilir; çünkü her şut ayrı hesaplanır.

xG güvenilir mi?

Kısmen. Mead ve arkadaşlarının çalışmasında xG, sonraki maç sonuçlarını şut ve gol sayılarından daha iyi öngördü. Yine de model beraberlikleri öngöremedi ve tek bir çalışmanın sonucu her lige genellenemez. Tek maçta şans payı büyüktür. Bu yüzden birkaç maçlık eğilime bakmak daha sağlıklıdır. Böylece şans payı küçülür.

Çocuk futbolunda xG kullanılır mı?

Çocuk ve amatör maçları için xG rakamı kaynaklarda yer almıyor. Modeller profesyonel verilerle eğitilmiştir. Çocuklarla kavramı bölge puanlı bir oyunla öğretmek daha mantıklıdır; ancak bu, kanıtlanmış bir yöntem değil, sahadaki deneyime dayanan bir yaklaşımdır. Küçük yaşlarda şutu sayıya değil, oyuna bağlamak daha doğaldır. Antrenörün sorusu da bu yönde olmalıdır.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Taktiği yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.