Kenardan Oyuncuya Su Şişesi Atmak Serbest mi?
Kenardan oyuncuya su şişesi atmak serbest mi? IFAB Kural 12'ye göre nesne atmanın cezası, güvenli su verme yolu ve çocuk maçları için pratik öneriler.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 23
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kenardan oyuncuya su şişesi atmak serbest mi?
Hayır, kenardan sahanın içine su şişesi atmak serbest bir davranış değildir. IFAB Oyun Kuralları, takım yetkilisinin sahaya bilerek nesne atmasını ihraç gerektiren davranışlar arasında sayar. Şişe oyuna ya da bir kişiye karışırsa rakibe serbest vuruş da çıkar. Güvenli yol, oyun durduğunda şişeyi çizgide elden vermektir.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.22 bölüm · 15 dk okumaBu soruyu kenarda çok sık duyarsınız. Çünkü sıcak bir günde oyuncu susar, teknik ekip de en hızlı çözümü ister. Hızlı çözüm çoğu zaman şişeyi havaya fırlatmaktır. Ancak kural kitabı bu hareketi masum bir yardım olarak görmez. Kenarda bekleyen kişinin elinden çıkan her nesne, hakemin gözünde sahaya giren bir yabancı cisimdir.
Bu rehberde konuyu adım adım açıyoruz. Önce kural metninin ne dediğine bakacağız. Ardından oyuncunun, yedeğin ve teknik sorumlunun durumunu ayıracağız. Son olarak çocuk ve amatör maçlarında suyu nasıl güvenle verebileceğinizi anlatacağız.
Kural metni su şişesi atmak hakkında ne söyler?
IFAB Oyun Kuralları'nda "su şişesi" ifadesi iki yerde geçer. İlki takım yetkililerinin davranışlarıyla ilgilidir. Kural 12, ihtar gerektiren davranışlar arasında söz ya da hareketle itirazı sayar. Bu itirazın örnekleri içinde "su şişesi ya da başka nesneleri fırlatmak veya tekmelemek" açıkça yer alır.
İkinci önemli cümle bir adım daha ileri gider. Aynı listenin ihraç bölümünde "sahaya bilerek nesne atmak ya da tekmelemek" yazar. Yani kural, öfkeyle yere fırlatılan şişe ile sahanın içine gönderilen şişeyi ayırır. Birincisi ihtar, ikincisi ihraç düzeyinde bir davranış olarak listelenir.
Peki bu metin "oyuncuya yardım için atılan şişe" için bir istisna tanır mı? Hayır, kural metninde böyle bir istisna yoktur. Metin niyeti "bilerek" kelimesiyle tanımlar. Şişeyi sahaya atan kişi bunu elbette bilerek yapar. Bu nedenle iyi niyetli bir atış bile kural açısından risk taşır.
Bununla birlikte hakemler kararı bağlamla verir. Kural 5, hakemin kararlarını oyunun ruhuna göre verdiğini söyler. Dolayısıyla bir hakem sakin bir anda çizgiye çok yakın verilen şişeyi uyarıyla geçebilir. Yine de bu bir hak değil, hakemin takdiridir. Kenardaki ekip bu takdire güvenerek davranmamalıdır.
Kural metninin güncel hâline IFAB'ın Kural 12 sayfasından ulaşabilirsiniz. Türkçe metin ise TFF'nin yayımladığı Futbol Oyun Kuralları kitapçığındadır.
Şişe oyuna karışırsa oyun nasıl başlar?
Şişenin nereye düştüğü kararın ikinci yarısını belirler. Kural 12, yedek oyuncu, oyundan çıkmış oyuncu ya da takım yetkilisi sahaya bir nesne atarsa ve bu nesne oyuna karışırsa ne olacağını tanımlar. Bu durumda oyun, rakip lehine doğrudan serbest vuruşla yeniden başlar.
Vuruşun yeri de bellidir. Nesne oyuna nerede karıştıysa ya da kişiye nerede çarptıysa vuruş oradan kullanılır. Eğer bu yer atan takımın ceza alanının içindeyse penaltı çıkar. Örneğin kendi kalesinin yanındaki kenardan atılan şişe ceza alanında topa değerse rakip penaltı kazanabilir.
Şişe oyuna karışmazsa durum biraz değişir. Kural 5, sahaya giren nesne oyunu etkilemiyorsa hakemin oyunu durdurmak zorunda olmadığını söyler. Hakem oyunu sürdürür ve nesnenin ilk fırsatta kaldırılmasını sağlar. Ancak bu, atan kişiye disiplin cezası verilmeyeceği anlamına gelmez.
| Durum | Kural metnine göre karar | Oyunun yeniden başlaması |
|---|---|---|
| Takım yetkilisi şişeyi öfkeyle yere fırlatır | Söz ya da hareketle itiraz, ihtar | Oyun zaten duruyorsa önceki karara göre |
| Takım yetkilisi şişeyi bilerek sahaya atar | İhraç listesinde yer alır | Oyuna karışmadıysa önceki karara göre |
| Atılan şişe topa ya da rakibe karışır | Disiplin cezası ve serbest vuruş | Karışma yerinden doğrudan serbest vuruş ya da penaltı |
| Şişe oyuna karışmadan sahada kalır | Hakem takdiriyle disiplin cezası | Oyun sürer, şişe ilk fırsatta kaldırılır |
| Oyuncu şişeyi rakibe fırlatır | Pervasızsa ihtar, aşırı güçle ise ihraç | Çarptığı yerden doğrudan serbest vuruş |
Bu tablo genel çerçevedir. Her pozisyonda kararı hakem verir. Ayrıca organizasyon talimatları ek kurallar koyabilir.
Oyuncu kendi şişesini atarsa ne olur?
Kural, oyuncunun durumunu takım yetkilisinden ayrı düzenler. Kural 12, sahadaki ya da saha dışındaki bir oyuncunun rakibe, rakip yedeğe, takım yetkilisine, hakeme ya da maç topuna nesne atmasını ayrıca tanımlar. Bu durumda oyun, nesnenin çarptığı ya da çarpacağı yerden doğrudan serbest vuruşla başlar.
Cezanın rengi ise atışın biçimine bağlıdır. Atış pervasızsa oyuncu sportmenlik dışı davranış nedeniyle ihtar alır. Atış aşırı güç içeriyorsa oyuncu şiddetli hareket nedeniyle ihraç edilir. Bu ayrım faul değerlendirmesindeki ölçüye benzer.
Peki oyuncu şişeyi takım arkadaşına atarsa ne olur? Kural metni bu durum için ayrı bir madde içermez. Uygulamada hakem, şişenin oyuna karışıp karışmadığına ve davranışın amacına bakar. Örneğin oyun dururken iki metre öteye uzatılan şişe çoğu zaman sorun yaratmaz. Öte yandan oyun akarken rakibin önüne düşen şişe, oyunu durdurma sebebi olabilir.
Oyuncunun öfkeyle şişeyi tekmelemesi de sık görülür. Bu hareket kişiye ya da topa yönelmediyse bile hakem bunu itiraz ya da saygısızlık olarak görebilir. Bu yüzden kendi şişesine bile sert davranmamak en sağlıklı alışkanlıktır.
Yedek oyuncu kenardan şişe atarsa kural nasıl işler?
Yedek oyuncu, kurallarda takım yetkilisiyle aynı kefede değerlendirilmez ama benzer bir sorumluluk taşır. Kural 3 ve Kural 12, yedeklerin de sahaya izinsiz girmemesini ve oyuna karışmamasını ister. Yedeğin attığı şişe oyuna karışırsa oyun rakip lehine doğrudan serbest vuruşla başlar.
Ayrıca yedek oyuncu için ihtar listesi de vardır. Sportmenlik dışı davranış, söz ya da hareketle itiraz ve oyunun yeniden başlamasını geciktirme bu listede yer alır. Yedeğin şişeyi rakip oyuncuya atması ise doğrudan bir saldırı niteliği taşır. Bu durumda ihraç gündeme gelebilir.
Yedeklerin bu konuda bilinçli olması önemlidir. Çünkü ısınma alanında bekleyen oyuncular sahaya en yakın kişilerdir. Takım arkadaşı susadığında ilk refleks şişeyi uzatmak olur. Doğru davranış, oyun durduğunda çizginin dışından elden vermektir.
Teknik alandaki kişiler hangi sınırlara uymak zorundadır?
Kural 1, teknik alanı ve içindeki kişilerin davranışını tarif eder. Teknik alandaki kişiler sorumlu davranmak ve alanın sınırları içinde kalmak zorundadır. Bir sağlık görevlisinin hakem izniyle sahaya girmesi gibi özel durumlar bunun dışındadır.
Bu kuralın su konusuyla bağlantısı açıktır. Su vermek için çizgiye yürüyen bir antrenör, teknik alanın sınırlarını aşabilir. Kural 12, ara sıra teknik alanın dışına çıkmayı genellikle uyarı ile ilgili bir davranış olarak sayar. Açıkça ve sürekli bu sınırlara uymamak ise ihtar gerektirir.
Teknik alanın diğer kurallarını antrenörün maç sırasında neler yapabileceğini anlatan teknik alan yazımızda ayrıntılı bulabilirsiniz. Bu nedenle burada yalnız su ile ilgili kısmı ele alıyoruz.
- Teknik alandaki kişileri maçtan önce takım listesi belirler.
- Alanda kaç kişinin bulunabileceğini organizasyon talimatı belirler.
- Aynı anda yalnız bir kişi taktik talimat verebilir.
- Sağlık ekibi sahaya ancak hakem izniyle girer.
Oyuncu su içmek için sahadan çıkabilir mi?
Oyuncu su içmek için hakemin izni olmadan sahayı bilerek terk edemez. Kural 12, oyuncunun hakem izni olmadan sahayı bilerek terk etmesini ihtar gerektiren davranışlar arasında sayar. Bu yüzden oyuncular suyu genellikle çizginin hemen içinde durarak alır.
Uygulamada sahne şöyle gelişir. Oyun durur, örneğin bir taç ya da sakatlık arası olur. Oyuncu taç çizgisine yaklaşır. Kenardaki görevli şişeyi çizginin üzerinden uzatır. Oyuncu birkaç yudum alır ve şişeyi geri verir. Böylece ne sahaya nesne girer ne de oyuncu sahayı terk eder.
Kale arkasına ya da direk yanına bırakılan şişeler de yaygın bir uygulamadır. Bunlar daha çok kalecinin kullanımı içindir. Kural metni bu uygulamayı ayrıca düzenlemez. Hangi bölgeye şişe konabileceğini organizasyon talimatı ve hakemin saha kontrolü belirler. Kalecilerin bu şişeleri bazen başka amaçla da kullandığını kalecilerin su şişesindeki penaltı notları yazımızda anlattık.
Su molası ve soğutma arası kuralda nasıl geçer?
Kural 7, maç süresinden düşülen kayıp zamanları sayar. Bu listede organizasyon kurallarının izin verdiği sağlık amaçlı aralar da vardır. Metin örnek olarak bir dakikayı aşmaması gereken su aralarını ve doksan saniye ile üç dakika arasındaki soğutma aralarını gösterir.
Bu aralar kendiliğinden gelmez. Onları organizasyon talimatı düzenler. Yani her maçta su molası olacak diye bir kural yoktur. Ancak sıcak havada organizasyon bu aralara izin verirse, takımlar suyu güvenle ve düzenli biçimde alır.
Kural 7 ayrıca devre arasının en çok 15 dakika olduğunu belirtir. Uzatmanın devre arasında ise bir dakikayı aşmaması gereken kısa bir su arasına izin verir. Hakem aralarda harcanan süreyi uzatmaya ekler. Böylece su içmek takımlara bedava zaman kazandırmaz.
Aşırı sıcakta molaların nasıl işlediğini aşırı sıcakta su molası yazımızda ele aldık. Sıcağın vücuda etkisini merak edenler sıcak havada performans ve soğutma teknikleri rehberine de bakabilir.
Su şişesi atmak neden bu kadar sıkı değerlendirilir?
Bu sıkılığın üç temel nedeni vardır. Birincisi güvenliktir. Dolu bir şişe havada hızla gider ve bir oyuncunun yüzüne çarpabilir. Özellikle oyuncu topa bakarken gelen nesneyi göremez. Bu yüzden kural, nesne atmayı fiziksel bir risk olarak görür.
İkincisi oyunun bütünlüğüdür. Sahaya düşen şişe topun yolunu değiştirebilir. Ayrıca bir oyuncunun ayağının altına girip kaymasına neden olabilir. Kural yapıcılar bu yüzden "oyuna karışma" ölçüsünü öne çıkarır.
Üçüncüsü ise saygı ve düzendir. Kenardan atılan nesneler çoğu zaman bir kararın ardından gelir. Hakem bu hareketi tepki olarak okuyabilir. Kural 12, şişe fırlatmayı itiraz örneği olarak saymakla bu bağı açıkça kurar. Dolayısıyla su şişesi atmak hem güvenlik hem disiplin sorunu sayılır.
Hakem kenardaki şişe için oyunu ne zaman durdurur?
Hakem oyunu her şişe için durdurmaz. Kural 5, sahaya giren ek top, nesne ya da hayvan oyunu etkilemiyorsa oyunun sürdürülmesini ister. Görevliler nesneyi ilk uygun anda kaldırır. Ancak nesne oyuna karışırsa hakem oyunu durdurur.
Hakem bu noktada iki şeye bakar. İlki şişenin kimden geldiğidir. Takım listesinde yer alan biri attıysa oyun serbest vuruşla başlar. İkincisi seyirciden ya da yabancı birinden gelmesidir. Bu durumda oyun genellikle hakem topuyla başlar.
Öte yandan hakem oyunu durdurmasa bile disiplin kararını sonra verebilir. Top oyun dışına çıktığında atan kişiyi uyarabilir ya da kart gösterebilir. Bu arada dördüncü hakem kenardaki olayları izler ve hakeme bildirir. Dördüncü hakemin görevlerini dördüncü hakem yazımızda bulabilirsiniz.
Seyirciden gelen şişe ile takımdan gelen şişe farklı mı?
Evet, iki durum kurallarda farklı ele alınır. Seyirci takım listesinde yer almaz. Kural 3 bu kişileri "dış etken" olarak adlandırır. Seyircinin attığı nesne bir hakeme, oyuncuya ya da takım yetkilisine çarparsa hakem olayın ağırlığına göre maçı sürdürebilir, durdurabilir ya da tatil edebilir.
Takımdan gelen şişe ise doğrudan takımın sorumluluğuna girer. Oyun serbest vuruşla başlayabilir ve atan kişi kart görebilir. Seyirci olaylarında ise ayrıca disiplin kurullarının yaptırımları ve 6222 sayılı Sporda Şiddetin ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun devreye girebilir. Bu kanunun hangi durumda nasıl uygulanacağını yetkili kurumlar belirler.
Bu fark veliler için de önemlidir. Tribündeki bir velinin sahaya su atması, çocuğa yardım gibi görünse bile maç düzenini bozar. Ayrıca kulübü disiplin sürecine sokabilir. Veli suyu her zaman antrenöre ya da takım görevlisine vermelidir.
Antrenör su verirken sahaya adım atarsa ne olur?
Bu sahneyi kenarda sık görürsünüz. Antrenör şişeyi uzatırken bir ayağını çizginin içine koyar. Kural 3, takım yetkilisinin sahaya girmesini ancak oyuna karışırsa oyunu durdurma sebebi sayar. Hakem oyunu durdurmaz, kişinin çıkmasını sağlar ve gerekirse disiplin işlemi yapar.
Kural 12 bu konuda bir derecelendirme sunar. Sahaya saygılı ve çatışmasız biçimde girmek genellikle uyarı ile sonuçlanan davranışlar arasındadır. Bu davranış tekrarlanırsa ya da açık biçimde yapılırsa ihtar gelebilir. Hakemle yüzleşmek ya da oyuna karışmak için sahaya girmek ise ihraç listesindedir.
Dolayısıyla bir ayağın çizgiyi geçmesi çoğu zaman büyük bir sorun yaratmaz. Ancak bunu alışkanlık hâline getirmek risklidir. Özellikle maçın gergin anlarında hakem aynı hareketi farklı okuyabilir. En iyisi şişeyi çizginin dışından, kolu uzatarak vermektir.
Bu arada oyunun akışı da önemlidir. Top oyundayken çizgiye yaklaşan antrenör, oyuncunun dikkatini dağıtabilir. Ayrıca rakip oyuncunun koşu yoluna girebilir. Bu yüzden su verme anı her zaman oyunun durduğu bir ana bırakılmalıdır.
Sakatlık arasında sağlık ekibi su verebilir mi?
Sakatlık arası, takımların su aldığı en yaygın anlardan biridir. Kural 5, ağır sakatlıkta hakemin oyunu durdurduğunu ve sağlık ekibinin hakem izniyle sahaya girebileceğini söyler. Sahaya giren sağlık ekibinin görevi oyuncuyu değerlendirmektir.
Bu sırada diğer oyuncular genellikle kenara yaklaşıp su alır. Kural metni bunu ayrıca düzenlemez. Uygulamada hakemler bu kısa anı makul karşılar. Ancak oyuncuların takım halinde kenara toplanması bazen taktik konuşmaya dönüşür. Bazı organizasyonlar bu toplanmayı sınırlayabilir.
Sağlık ekibinin sakatlanan oyuncuya su vermesi ise tıbbi değerlendirmenin parçası olabilir. Burada karar sağlık personelinindir. Bilinç kaybı ya da baş darbesi şüphesinde ağızdan sıvı verilmesi uygun olmayabilir. Bu tür durumlarda ekip ilk yardım ilkelerine göre davranır ve gerekirse 112 aranır.
Takım arkadaşlarının yere düşen oyuncuya kendi şişesini götürmesi de sık görülür. Bu iyi niyetli bir harekettir. Yine de sağlık ekibinin işini zorlaştırmamak gerekir. Şişeyi sağlık görevlisine vermek ve geri çekilmek en doğru yaklaşımdır.
Penaltı atışları sırasında su nasıl verilir?
Maç berabere biter ve takımlar penaltı atışlarına geçer. Bu aşamada oyuncular orta alanda bekler. Kural 10, penaltı atışları sırasında yalnız uygun oyuncuların ve maç görevlilerinin sahada kalabileceğini söyler. Teknik ekip ise kenarda bekler.
Bu bekleyiş sırasında oyunculara su götürmek isteyen görevliler olabilir. Kural metni penaltı atışları sırasında su verilmesini ayrıca düzenlemez. Uygulamada ekipler hakemin yönlendirmesine ve organizasyonun düzenine uyar. Bu nedenle görevliler sahaya girmeden önce hakemden ya da dördüncü hakemden işaret beklemelidir.
Burada da şişe atmak doğru değildir. Orta alanda bekleyen oyunculara uzaktan atılan şişe, hem güvenlik riski taşır hem de hakemin dikkatini çeker. Kural 12, penaltı atışları sırasında sorumsuz davranan takım yetkililerine disiplin işlemi uygulanabileceğini de hatırlatır.
Su almak oyunun yeniden başlamasını geciktirir mi?
Geciktirebilir, bu yüzden zamanlama önemlidir. Kural 12, oyunun yeniden başlamasını aşırı geciktiren oyuncuya ihtar verilmesini ister. Örneğin taç atacak oyuncu önce kenara gidip uzun uzun su içerse hakem bunu zaman kazanma çabası olarak okuyabilir.
Kural 12 takım yetkilileri için de benzer bir madde içerir. Kendi takımının oyunu yeniden başlatmasını geciktirmek ihtar listesindedir. Rakibin oyunu başlatmasını geciktirmek ise ihraç listesinde yer alır. Kenarda su verirken topu tutan ya da oyuncunun yolunu kesen bir görevli bu çizgiye yaklaşabilir.
Pratik bir ölçü kullanabilirsiniz. Su almak, takımın oyuna dönüşünü birkaç saniyeden fazla uzatmamalı. Taç atacak ya da serbest vuruş kullanacak oyuncu su için beklememeli. Su ihtiyacı olan oyuncu, topun uzak olduğu bir anı seçmeli.
Ayrıca hakem kaybedilen zamanı uzatmaya ekler. Kural 7 zaman harcamayı kayıp zaman listesinde sayar. Yani suyu bahane edip saniye kazanmaya çalışmak çoğu zaman işe yaramaz. Üstelik kart riski doğurur.
Rakip oyuncuya su uzatmak doğru bir davranış mı?
Rakip oyuncuya su uzatmak futbolda sık görülen sportmen bir harekettir. Kural metni bunu yasaklamaz. Önemli olan yine yöntemdir. Su elden verilmeli ve oyun durduğunda yapılmalıdır.
Bu hareket özellikle sıcak günlerde veya bir sakatlık arasında anlam kazanır. Rakibin şişesi uzakta kalmış olabilir. Böyle bir anda kendi şişesini uzatan oyuncu, oyunun ruhuna uygun davranır. Ancak hijyen açısından ortak şişe kullanımını azaltmak iyi bir alışkanlıktır.
Öte yandan bu hareketin bir sınırı vardır. Rakibe uzatılan şişe bir alay ya da kışkırtma aracına dönüşmemeli. Hakem, hareketin niyetini ve bağlamını değerlendirir. İyi niyetli bir jest sorun yaratmaz, ama kışkırtıcı bir tavır disiplin işlemine yol açabilir.
Su şişesi konusunda en sık yapılan yanlışlar nelerdir?
Kenarda bazı inanışlar yıllardır dolaşır. Bunların bir kısmı kural metniyle çelişir. Aşağıdaki liste en sık karşılaşılanları toplar.
- Sık duyulan "oyun dururken atmak serbesttir" bilgisi yanlıştır: kural metni bilerek sahaya nesne atmayı oyunun durup durmadığına göre ayırmaz.
- "Takım arkadaşına atılan şişe faul sayılmaz" düşüncesi eksiktir: şişe oyuna karışırsa serbest vuruş çıkar.
- "Yalnız rakibe atılırsa kart çıkar" inanışı da yanlıştır: öfkeyle yere fırlatılan şişe bile itiraz kapsamına girer.
- "Kaleci şişeyi istediği yere koyabilir" görüşü doğru değildir: şişenin konumu organizasyon talimatına ve hakeme bağlıdır.
- "Oyuncu su için sahadan çıkıp dönebilir" düşüncesi de hatalıdır: izinsiz çıkış ve izinsiz giriş ihtar gerektirebilir.
Bu yanlışların ortak noktası hız arzusudur. Su şişesi atmak hızlı görünür ama riskli bir kestirmedir. Ancak birkaç saniyelik kazanç, bir kart ya da serbest vuruş kaybına dönüşebilir.
Çocuk maçlarında su nasıl güvenle verilir?
Çocuk futbolunda su konusu daha da önemlidir. Çocuklar sıcağa yetişkinlerden farklı tepki verebilir. Bu nedenle düzenli su içmeleri gerekir. Amerikan Pediatri Akademisi'nin önerilerinde çocukta ana içecek sudur.
Su vermenin güvenli bir düzeni olmalıdır. Aşağıdaki adımlar hem kurala hem çocuğun güvenliğine uygundur.
- Her çocuğun adı yazılı kendi şişesi olsun.
- Şişeler yedek kulübesinin yanında, sahanın dışında dursun.
- Oyun durduğunda çocuk çizgiye gelsin, şişe elden verilsin.
- Devre arasında ve molalarda herkes oturarak su içsin.
- Şişe asla sahanın içine fırlatılmasın.
Antrenör bu düzeni antrenmanda da uygulamalıdır. Çünkü çocuklar maçta, antrenmanda öğrendiği alışkanlığı tekrar eder. Ayrıca şişe paylaşımını azaltmak hijyen açısından da yararlıdır.
Amatör ve halı saha maçlarında kural değişir mi?
IFAB Oyun Kuralları, resmî amatör liglerde de temel çerçevedir. TFF'nin amatör müsabaka talimatları bu kurallara dayanır. Dolayısıyla resmî bir amatör maçta su şişesi atmanın değerlendirmesi profesyonel maçtan farklı değildir.
Halı saha maçlarının ise tek bir resmî kural kitabı yoktur. Kurallar organizasyona ve tesise göre değişir. Ancak güvenlik mantığı aynıdır. Sahaya fırlatılan şişe, hızlı oyunun yapıldığı dar alanda daha da tehlikeli olabilir.
Amatör takımlarda en sık sorun, kenarda görevli kişinin belirsiz olmasıdır. Her kenara bir "su sorumlusu" atamak bu karmaşayı azaltır. Böylece oyuncular suyu nereden alacağını bilir. Kenardaki kalabalık da azalır.
Veli ve antrenör için kısa kontrol listesi nedir?
Maça gitmeden önce birkaç basit hazırlık, kenardaki sorunları önler. Aşağıdaki liste veliler ve antrenörler için pratik bir hatırlatma sunar.
- Su şişelerini maçtan önce doldurun ve takım görevlisine teslim edin.
- Tribünden sahaya hiçbir nesne uzatmayın ya da atmayın.
- Çocuğunuz susadığını söylerse bunu antrenöre iletin.
- Antrenör olarak su sorumlusunu maçtan önce belirleyin.
- Su verme anını oyun duraklamalarıyla eşleştirin.
- Sıcak havada organizasyonun mola uygulamasını önceden sorun.
Bu liste kural bilgisini davranışa çevirir ve su şişesi atmak yerine elden vermeyi alışkanlık yapar. Kurallar konusunda kendinizi sınamak isterseniz futbol kuralları testi ile kısa bir deneme yapabilirsiniz.
Su içme alışkanlığı ve sahadaki davranış nasıl bağlanır?
Su içmek yalnız bir ihtiyaç değil, aynı zamanda bir maç rutinidir. Oyuncular bazen suyu içmeden ağızlarını çalkalar. Bu alışkanlığın nedenlerini futbolcuların suyu neden içmeden ağızlarını çalkaladığını anlatan yazımızda inceledik.
Davranış açısından ise mesele sakinliktir. Suyu sakin bir anda, çizgide ve elden almak oyuncuya da kısa bir nefes verir. Öte yandan şişeyi fırlatma alışkanlığı kenarda gergin bir hava yaratır. Bu hava çoğu zaman hakemle sürtüşmeye dönüşür.
Antrenörler bu yüzden kenar davranışını takım kültürünün parçası yapabilir. Örneğin "şişe elden verilir" kuralı takım içinde yazılı bir ilke olabilir. Böylece genç oyuncular bunu doğal bir düzen olarak öğrenir.
Organizasyon talimatı su konusunda ne ekleyebilir?
Oyun Kuralları genel çerçeveyi çizer. Ancak birçok ayrıntıyı organizasyonlara bırakır. Teknik alandaki kişi sayısı, mola uygulaması ve sahanın çevresindeki düzen bunlardandır.
Bu nedenle bir turnuvaya katılmadan önce talimatı okumak gerekir. Bazı organizasyonlar şişelerin yalnız belirli noktalarda durmasını isteyebilir. Bazıları da sahanın çevresine şişe konmasını sınırlayabilir. Güncel düzenlemeleri TFF'nin resmî sitesindeki talimatlardan ya da organizasyonun duyurusundan kontrol edin.
TFF'nin resmî sitesi amatör ve profesyonel müsabaka talimatlarını yayımlar. Organizasyon kuralı Oyun Kuralları ile çelişemez, ancak onu tamamlayabilir.
Bu kuralı çocuğa nasıl anlatabilirsiniz?
Çocuğa kural anlatırken kısa ve somut cümleler işe yarar. "Sahaya hiçbir şey atılmaz" en basit ve akılda kalan ifadedir. Ardından nedenini söyleyin: "Şişe bir arkadaşına çarpabilir."
Ayrıca çocuğa ne yapacağını da öğretin. "Susarsan elini kaldır ve çizgiye gel" gibi net bir yönerge, belirsizliği ortadan kaldırır. Böylece çocuk hem kurala uyar hem de kendini güvende hisseder.
Oyunla öğrenmek de etkilidir. Antrenmanda kısa bir "su arası" provası yapılabilir. Çocuklar sırayla çizgiye gelir ve şişeyi elden alır. Bu küçük prova, maç günü kenardaki düzeni kendiliğinden kurar.
Son olarak örnek olmayı unutmayın. Çocuklar kenardaki yetişkinleri dikkatle izler. Antrenör ya da veli şişeyi fırlatırsa çocuk da bunu doğru sanır. Öte yandan sakin biçimde elden verilen her şişe, çocuğa saygının ve güvenliğin küçük bir dersini verir. Bu yüzden kenardaki her yetişkin, kuralı önce kendi davranışıyla anlatır. Bir sonraki antrenmanda bu düzeni birlikte deneyin ve çocukların görüşünü sorun.
Sıkça sorulan sorular
Su şişesini sahaya atan antrenör kırmızı kart görür mü?
Görebilir. IFAB Kural 12, takım yetkililerinin sahaya bilerek nesne atmasını ihraç gerektiren davranışlar arasında sayar. Şişeyi öfkeyle yere fırlatmak ise itiraz örneği olarak ihtar listesinde yer alır. Kararı hakem pozisyonun bağlamına göre verir. Bu yüzden şişeyi sahaya atmak yerine oyun durduğunda çizgide elden vermek en güvenli yoldur.
Oyuncu sahadayken kenardan su alabilir mi?
Alabilir, ancak sahayı izinsiz terk etmeden ve oyuna engel olmadan. Uygulamada oyuncu oyun durduğunda taç çizgisine yaklaşır, kenardaki görevli şişeyi çizginin üzerinden uzatır. Oyuncu birkaç yudum alıp şişeyi geri verir. Kural 12, hakem izni olmadan sahayı bilerek terk etmeyi ihtar gerektiren davranışlar arasında sayar.
Kaleci kale arkasına su şişesi koyabilir mi?
Kale arkasına şişe bırakmak yaygın bir uygulamadır, ancak Oyun Kuralları bunu ayrı bir maddeyle düzenlemez. Şişenin nereye konabileceğini organizasyon talimatı ve hakemin saha kontrolü belirler. Hakem güvenlik ya da düzen açısından sorun görürse şişenin kaldırılmasını isteyebilir. Kaleci şişeyi kullanırken oyunu geciktirmemeye dikkat etmelidir.
Seyircinin attığı şişe yüzünden maç durur mu?
Durabilir. Kural 5, seyircinin attığı bir nesne hakeme, oyuncuya ya da takım yetkilisine çarparsa hakemin olayın ağırlığına göre maçı sürdürebileceğini, durdurabileceğini ya da tatil edebileceğini söyler. Nesne oyuna karıştıysa oyun genellikle hakem topuyla başlar. Seyirci olayları ayrıca disiplin süreçlerine ve ilgili mevzuata konu olabilir.
Su molası her maçta zorunlu mu?
Hayır, zorunlu değildir. Kural 7, organizasyon kurallarının izin verdiği su aralarını ve soğutma aralarını kayıp zaman olarak sayar. Su arasının bir dakikayı, soğutma arasının ise doksan saniye ile üç dakika arasını kapsaması öngörülür. Bu aralara izin verip vermemek organizasyonun kararıdır. Sıcak havada takımlar bunu önceden sormalıdır.
Çocuk maçında veli sahaya su uzatabilir mi?
Veli, suyu tribünden sahaya uzatmamalı ve atmamalıdır. Bu davranış maç düzenini bozar ve kulübü disiplin sürecine sokabilir. Doğru yol, şişeyi maçtan önce antrenöre ya da takım görevlisine teslim etmektir. Görevli, oyun durduğunda şişeyi çizgide çocuğa verir. Böylece hem kurala uyulur hem de çocuğun güvenliği korunur.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.