Maçta Toplu Kavga Çıkarsa Ne Olur? Hakem Kime Kart Gösterir?

Toplu kavga, futbolda nadir ama etkisi büyük bir olaydır. Birkaç saniyelik bir itişme, iki takımın neredeyse bütün oyuncularını, kulübedeki yedekleri ve hatta yöneticileri içine çekebilir. Böyle bir anda sahadaki hakem ile masa başındaki disiplin kurulu farklı işler yapar. Bu yazı ikisini ayrı ayrı açıklar ve sonunda antrenör, veli ve oyuncu için pratik adımlar önerir. Böylece hem kuralı hem de kriz anındaki doğru davranışı birlikte görebilirsiniz.

Kırmızı kartın genel mantığını kırmızı kart rehberimizde anlattık. Burada odak, çok kişinin karıştığı olaylardır.

Oyun kuralları toplu kavgayı nasıl tanımlar?

IFAB Oyun Kuralları'nda "toplu kavga" diye ayrı bir ihlal maddesi yoktur. Kurallar, olayın içindeki her davranışı tek tek ele alır. Hakem kavgayı bir bütün olarak cezalandırmaz; kimin ne yaptığını ayırmaya çalışır. IFAB'ın soru cevap bölümü ise "mass confrontation", yani iki takım arasında toplu çatışma ifadesini örnek olaylarda kullanır.

Kuralın temel kavramı "şiddetli hareket"tir. Kural 12'ye göre şiddetli hareket, oyuncunun top için mücadele etmediği bir anda rakibe, takım arkadaşına, takım görevlisine, hakeme, seyirciye ya da başka bir kişiye aşırı güç veya vahşet uygulaması ya da uygulamaya çalışmasıdır. Temas olup olmaması sonucu değiştirmez.

Kural bir ayrıntı daha ekler. Top için mücadele etmeyen bir oyuncu, rakibin ya da başka bir kişinin başına veya yüzüne kasıtlı olarak eliyle ya da koluyla vurursa, kullandığı güç önemsiz değilse bu da şiddetli harekettir. Güncel metni IFAB Kural 12 sayfasından okuyabilirsiniz.

Hakem toplu kavgada hangi sırayla hareket eder?

Uygulamada hakemin ilk hedefi olayı büyümeden durdurmaktır. Bu yüzden düdük çalar, oyunu keser ve yardımcılarıyla birlikte tarafları ayırmaya çalışır. Hakem kavgaya fiziksel olarak girmek zorunda değildir; güvenliği sağlamak saha güvenlik görevlilerinin ve kulüp yetkililerinin de işidir.

1. Oyunu durdurur ve olayın merkezini belirler.
2. Yardımcı hakemler ve dördüncü hakemle göz teması kurar; her biri farklı oyunculara bakar.
3. Olay sakinleştikten sonra kaptanları yanına çağırır.
4. Şiddet uygulayanlara kırmızı, tahrik ve itişmeye katılanlara gerektiğinde sarı kart gösterir.
5. Kulübeden sahaya girenleri ayrıca değerlendirir.
6. Oyunu kurala uygun yeniden başlatır ve bütün ayrıntıları rapora yazar.

Kural 5, hakemin bir ihlal ya da dış müdahale nedeniyle maçı durdurabileceğini, askıya alabileceğini veya tatil edebileceğini söyler. Toplu kavga kontrolden çıkarsa hakem bu yetkiyi kullanır.

Hakem toplu kavgada kime kart gösterir?

Hakem kartı kişiye göre gösterir, olaya göre değil. Bu nedenle aynı kavgada bir oyuncu kırmızı, diğeri sarı kart görebilir, üçüncü bir oyuncu hiç kart görmeyebilir. Hakemin baktığı şey, her kişinin davranışının şiddeti ve amacıdır.

Tablodaki son satır önemlidir. Kavgayı ayırmaya çalışmak bir ihlal değildir. Ancak "ayırıyorum" görüntüsüyle rakibi iten ya da tutan oyuncuyu hakem farklı değerlendirebilir.

Toplu kavgada faili belli olmayan hareket ne olur?

Kalabalık bir kavgada hakem her yumruğu göremeyebilir. IFAB bu durum için açık bir örnek verir: ciddi bir faul sonrası iki takım arasında toplu çatışma çıkar, bir oyuncu rakibinden yumruk yer ama hakem faili belirleyemez. Soru şudur: bu durumda teknik direktör cezayı alabilir mi?

IFAB'ın cevabı hayırdır. Teknik alandaki en kıdemli antrenör, yalnız teknik alandan gelen ve kimliği belirlenemeyen biri (yedek, oyundan çıkmış oyuncu, ihraç edilmiş oyuncu ya da başka bir takım görevlisi) ihlal yaptığında cezayı alır. Faili belirlenemeyen kişi sahadaki bir oyuncuysa, hakem olayı maçtan sonra yetkili kurumlara rapor eder.

• Fail sahadaki oyuncu ve kim olduğu belli değil: kart yok, rapor var.
• Fail kulübeden ve kim olduğu belli değil: en kıdemli antrenör cezayı alır.
• Kimliği belli fail: hakem doğrudan o kişiye kart gösterir.

Disiplin kurulu daha sonra maç görüntülerini ve raporları inceleyerek faili belirleyebilir. Bu yüzden "hakem görmedi, ceza da yok" düşüncesi çoğu zaman yanlış çıkar.

Kulübeden sahaya koşan yedek ve teknik ekip ne ceza alır?

Toplu kavgaların büyümesinin en sık nedeni, kulübedekilerin sahaya koşmasıdır. Kural 12 takım görevlileri için ayrı bir liste içerir. Hakemle yüzleşmek, oyuna, rakip oyuncuya ya da hakeme müdahale etmek için sahaya girmek kırmızı kart gerektirir. Rakip oyuncuya, yedeğe, görevliye, hakeme, seyirciye ya da başka bir kişiye karşı fiziksel veya saldırgan davranış da kırmızı karttır.

Öte yandan saygılı ve çatışmasız biçimde sahaya girmeyi kural, sözlü uyarıyla geçilebilecek davranışlar arasında sayar. Yani tarafları ayırmak için sakin biçimde sahaya giren bir yardımcı antrenör ile rakibe doğru koşan bir yedek aynı değerlendirmeyi görmez.

Yedek oyuncu için Kural 3 de işler. İzinsiz sahaya giren yedek, oyuna müdahale ettiyse oyun direkt serbest vuruş ya da penaltıyla başlar. Teknik direktörün sahaya girmesinin ayrıntılarını teknik direktör sahaya girerse ne olur yazısında anlattık.

Kavga sonrası oyun nasıl yeniden başlar?

Yeniden başlama, kavganın ne zaman ve nasıl başladığına bağlıdır. Kural 12.5'e göre top oyun dışındaysa oyun önceki karara göre başlar. Örneğin hakem bir faul için düdük çalmış ve kavga ondan sonra çıkmışsa, oyun o faulün serbest vuruşuyla devam eder.

Toplu kavgada birden fazla ihlal üst üste gelirse hakem genelde ilk ihlali esas alır. Kart sayısı ise yeniden başlamayı değiştirmez; hakem her kişi için ayrı disiplin işlemi yapar.

Maç öncesi ya da sonrası toplu kavgada hakemin yetkisi var mı?

Evet, ama sınırları vardır. Kural 5'e göre hakem, maç öncesi saha kontrolü için sahaya girdiği andan maç bitip sahadan ayrıldığı ana kadar disiplin yetkisine sahiptir; penaltı atışları da buna dahildir. Ancak oyuncu, hakem maçın başında sahaya girmeden önce ihraç gerektiren bir hareket yaparsa hakem kart gösteremez, olayı rapor eder.

IFAB'ın örneklerinden biri bunu açıklar: takım listeleri verilmeden önce ısınmada rakibine tüküren oyuncu listeye yazılamaz ve maçta oynayamaz, ancak kart görmez; olay yetkili kuruma bildirilir. Devre arasında çıkan bir kavgada ise hakem kart gösterebilir. Kart saha dışında gösterilirse hakem iki takımı bilgilendirir ve gerekirse ikinci yarı başlamadan seyirciye anons yapılmasını sağlar.

Maç bittikten sonra çıkan kavgada da hakem sahadan ayrılana kadar kart gösterebilir. Hakem ayrıldıktan sonraki olaylar ise raporlara ve görüntülere göre disiplin kuruluna gider.

TFF disiplin talimatı toplu kavga için hangi cezaları öngörür?

Türkiye'deki resmî maçlarda sahadaki kartlar ilk adımdır; asıl cezayı Futbol Disiplin Talimatı belirler. Talimatta "toplu kavga" diye ayrı bir madde yoktur, ama kavga, şiddetli hareket ve saldırı için ayrı maddeler vardır. Kurul her kişinin davranışını ilgili maddeye göre değerlendirir.

Kavgaya karışan görevliler için 45. madde, 3 ila 5 maç soyunma odası ve yedek kulübesine giriş yasağı ya da 45 ila 150 gün hak mahrumiyeti öngörür. Kulüp yöneticileri için ise 60 ila 200 gün hak mahrumiyeti ve lige göre değişen para cezası vardır. Para tutarlarını TFF zaman zaman değiştirir; güncel tabloyu tff.org talimatlar bölümünden kontrol edin.

Takımın çok kart görmesi kulübe ayrı ceza getirir mi?

Evet. Futbol Disiplin Talimatı 40. maddesi "takım halinde sportmenliğe aykırı hareket" başlığını taşır. Maddeye göre maç öncesi, sırası ya da sonrasında takımın en az altı futbolcusunun sarı ya da kırmızı kartla cezalandırılması veya en az üç futbolcusunun ihraç edilmesi bu kapsama girer.

Bu durumda kurul kulübe, görülen her sarı ve kırmızı kart için lige göre belirlenen para cezasını uygular. Toplu kavgalar çoğu zaman bu eşiği kolayca aşar, çünkü hakem aynı olayda birçok oyuncuya kart gösterir. Bu yüzden kulüp, oyuncuların bireysel cezalarına ek olarak takım cezasıyla da karşılaşabilir.

Amatör ligler için para cezası tutarlarını talimatın bu maddesi profesyonel liglere göre sayar; amatör yarışmalarda uygulanacak yaptırımı ilgili kurul ve statü belirler. Bu ayrıntıyı kendi liginizin statüsünden kontrol etmek en sağlıklı yoldur.

Talimatta ayrıca 40/A maddesi vardır. Aynı takımdan üçten fazla futbolcu, görevli ya da yöneticinin birlikte hareket edip protesto amacıyla hakemin veya diğer görevlilerin etrafını sarması ve uyarıya rağmen devam etmesi, kulüp hakkında disiplin soruşturması başlatılmasına yol açabilir. Talimat, bu eylemlerin kural olarak müsabaka görevlilerinin raporuyla belirlendiğini de yazar.

Hakem raporu disiplin kurulunda ne kadar önemlidir?

Toplu kavgada raporun ağırlığı çok büyüktür. Futbol Disiplin Talimatı 76. maddesi, müsabaka görevlilerinin raporlarındaki hususların aksi ispat edilmedikçe doğru kabul edildiğini söyler. Raporlar arasında çelişki varsa ve hangisinin gerçeği yansıttığı belirlenemezse, oyun alanındaki olaylarda hakem raporu, oyun alanı dışındaki olaylarda temsilci raporu esas alınır.

IFAB da Kural 5'te hakemin maç öncesi, sırası ve sonrasında yaşanan disiplin işlemlerini ve diğer olayları içeren bir raporu yetkili kurumlara verdiğini belirtir. Hakemin kart defterine ne yazdığını merak ediyorsanız hakem kart defterine ne yazar yazımıza bakabilirsiniz.

Kulüp açısından bu durumun anlamı şudur: raporla çelişen bir savunma ancak somut delille güç kazanır. Maç görüntüsü, farklı açılardan çekilmiş kayıtlar ve tanık beyanları bu nedenle önem taşır. Disiplin sürecinin genel işleyişini PFDK rehberimizde anlattık.

Kavga yüzünden maç tatil edilirse ne olur?

Hakem olayların devam ettiğini ve güvenliğin sağlanamadığını görürse maçı tatil edebilir. Futbol Müsabaka Talimatı, sahadan çıkarılmak istenen futbolcu, teknik sorumlu ya da diğer akredite kişilerin sahayı terk etmemesi için ayrı bir süreç tanımlar. Hakem kararı takım kaptanına bildirir, sonuç alamazsa son bir ihtarda bulunur ve yine sonuç alamazsa maçı tatil eder.

Talimata göre maç bu nedenle tatil olursa kurul hükmen mağlubiyet kararı verir ve ayrıca takımın, galibiyet halinde verilen puan kadar puanı silinir (FMT 24/1-b). Güvenlik nedeniyle tamamlanamayan maçlar için ise talimatın 19. maddesi ayrı hükümler içerir ve bu kararlar TFF Yönetim Kurulu'nun yetkisindedir.

Hükmen sonucun skorunu ve itiraz yolunu hükmen mağlubiyet rehberimizde bulabilirsiniz.

Kaptanın toplu kavgada özel bir görevi var mı?

Kural 3, her takımın sahada kol bandı takan bir kaptanı olması gerektiğini söyler. Ancak kaptanın özel bir statüsü ya da ayrıcalığı yoktur; yalnız takımının davranışından bir ölçüde sorumludur. Yarışmalar isterse IFAB'ın "yalnız kaptan" yönergesini uygulayabilir. Bu yönerge, hakemle iletişimi kaptan üzerinden düzenler.

Toplu kavgada kaptanın en yararlı rolü, takım arkadaşlarını olaydan uzaklaştırmak ve hakemin kararlarını takıma aktarmaktır. Kaptan da diğer oyuncular gibi itiraz ya da şiddet nedeniyle kart görebilir. IFAB örneklerine göre hakemin kararını açıklarken saygısız davranan kaptan sarı kart görür.

Çocuk takımlarında kaptanlık bir liderlik eğitimidir. Kaptana "kavga çıkarsa arkadaşlarını kollarından tutup geri çek, hakemle sen konuş" gibi net bir görev vermek, kriz anında çocuğa ne yapacağını bildiği bir rol kazandırır.

VAR toplu kavgada neye bakabilir?

VAR kullanılan maçlarda görüntü sistemi, toplu kavganın en kritik yardımcısıdır. IFAB'ın VAR protokolüne göre video yardımcı hakem, gol, penaltı, doğrudan kırmızı kart ve yanlış kişiye kart gösterilmesi gibi maçı değiştiren durumlarda hakeme yardım edebilir. Kavga sırasında hakemin göremediği bir yumruk ya da tekme, doğrudan kırmızı kart kapsamına girdiği için incelemeye alınabilir.

Yanlış kimlik de VAR'ın alanındadır. Kalabalıkta hakem kartı yanlış oyuncuya gösterirse, VAR doğru kişiyi belirlemeye yardım eder. Ancak VAR her itişmeyi tek tek inceleyen bir sistem değildir; sarı kart gerektiren davranışlar genelde onun alanına girmez. Amatör maçlarda ise VAR yoktur ve hakemin gördüğü ile raporuna yazdığı belirleyicidir.

Kırmızı kart gören oyuncu kavgadan sonra nereye gider?

İhraç edilen oyuncu sahayı ve çevresini terk etmek zorundadır. IFAB'ın örneklerine göre kırmızı kart gören oyuncu, oyun alanından ve onun çevresinden ayrılmak zorundadır; teknik alanda da kalamaz. Bu kural, kavganın kulübe çevresinde sürmesini önlemeye yöneliktir.

Kırmızı kart gördükten sonra küfür eden ya da yeniden saldırıya geçen oyuncuya ikinci bir kırmızı kart gösterilmez. Ancak hakem bu ikinci davranışı maç raporuna yazar ve ek ceza disiplin kurulunun kararına kalır. IFAB, ceza süresinin oyun kurallarıyla değil, yarışma ve disiplin kurallarıyla belirlendiğini açıkça belirtir.

Takım için sonuç da açıktır: maç başladıktan sonra ihraç edilen oyuncunun yerine kimse giremez. Toplu kavgada birden fazla kırmızı kart çıkarsa takım sahada eksik kalır. Takımın sahadaki oyuncu sayısı yediden aza düşerse oyun kurallarına göre maç başlayamaz ya da devam edemez; IFAB bu durumda, sorumlu takımın kural olarak maçı hükmen kaybedeceğini ve yarışma kurallarının belirleyici olduğunu ekler; TFF talimatı ise maç sırasında bu sayının altıya inmesini hükmen sebebi sayar.

Kavgayı başlatan oyuncu daha ağır ceza alır mı?

Oyun kuralları "başlatan" ile "katılan" arasında otomatik bir fark koymaz; her davranışı kendi ağırlığına göre değerlendirir. Ancak tahrik edici davranışlar kuralda ayrıca yer alır. Örneğin Kural 12'nin uyarı listesinde, hakem oyunu durdurduktan sonra topa kasıtlı olarak dokunarak çatışma başlatmaya çalışmak sayılır. Yani kavgayı tetikleyen küçük bir hareket bile tek başına sarı kart nedenidir.

Disiplin kurulu açısından ise olayın başlangıcı önemli bir bilgidir. Kurul, ceza aralığının içinde kalarak ihlalin ağırlığını ve kişinin olaydaki rolünü değerlendirir. Bu yüzden ilk itişi yapan oyuncu ile sonradan kalabalığa katılan oyuncu, aynı madde kapsamında olsalar bile farklı ceza alabilir.

Çocuklara bu kuralı anlatmanın en kolay yolu şudur: "Kavgayı sen başlatmasan bile, ona katılırsan sen de sorumlusun." Bu cümle, karşılık verme refleksini durdurmak için iyi bir hatırlatmadır.

Kavgada sakatlanan oyuncu için ne yapılmalı?

Toplu kavgada en büyük risk yaralanmadır. Hakem bir oyuncunun yerde kaldığını görürse sağlık ekibini sahaya çağırabilir. Bu sırada diğer oyuncuların olay yerinden uzaklaşması, sağlık ekibinin rahat çalışmasını sağlar.

• Baş ya da yüz darbesi varsa ve oyuncuda baş dönmesi, bulantı, bilinç bulanıklığı görülürse oyuna devam etmeyin; şüphe varsa oyuncu oyundan çıkar.
• Bilinç kaybı, nöbet ya da ciddi kanama gibi durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi arayın.
• Çocuğun yarasına ya da kırık şüphesi olan bölgesine kendiniz müdahale etmeyin; ilk yardım eğitimi almış kişiyi bekleyin.
• Olaydan sonra çocuğun duygusal durumunu da izleyin; korku ya da öfke birkaç gün sürebilir.

Bu adımlar tıbbi tavsiye değildir, yalnız güvenli bir başlangıç sunar. Her yaralanmada son kararı sağlık profesyoneli verir.

Toplu kavga konusunda sık yapılan yanlışlar nelerdir?

• Sık duyulan "kavgada herkes kırmızı kart görür" bilgisi yanlıştır; hakem her kişiyi ayrı değerlendirir.
• "Hakem görmediyse ceza yok" düşüncesi yanlıştır; disiplin kurulu rapor ve görüntülerle faili sonradan belirleyebilir.
• "Faili belli değilse teknik direktör ceza alır" düşüncesi eksiktir; bu kural yalnız teknik alandan gelen kimliği belirsiz kişiler için geçerlidir.
• "Ayırmak için sahaya giren antrenör de kırmızı kart görür" düşüncesi her zaman doğru değildir; saygılı ve çatışmasız giriş daha hafif değerlendirilir.
• "Kart oyun içinde verilmediyse ceza yoktur" düşüncesi yanlıştır; devre arasında kart verilebilir, maç sonrası olaylar rapora girer.
• "Kavga bitince oyun hakem topuyla başlar" düşüncesi yanlıştır; yeniden başlama ilk ihlale ve topun durumuna bağlıdır.

Bu yanlışların ortak noktası, sahadaki kart ile disiplin cezasını aynı şey sanmaktır. Kart sadece başlangıçtır. Asıl sonuç, maçtan günler sonra kurul kararıyla ortaya çıkabilir. Bu nedenle kulüplerin, kavga yaşanan bir maçtan sonra raporu beklemeden kendi görüntülerini toplaması ve savunmasını hazırlaması akıllıca bir adımdır.

Tribündeki taraftarlar kavgaya karışırsa ne olur?

Seyircinin sahaya girmesi ya da sahaya cisim atması ayrı bir konudur. Kural 3, takım listesinde adı olmayan herkesi dış etken sayar; dış etken sahaya girip oyuna müdahale ederse oyun hakem topuyla başlar. Kural 5 ise seyircinin attığı bir cisim hakeme, oyuncuya ya da takım görevlisine isabet ederse hakemin olayın ağırlığına göre oyunu devam ettirebileceğini, durdurabileceğini, askıya alabileceğini ya da tatil edebileceğini söyler.

Oyuncu açısından en önemli kural şudur: seyirciye karşı şiddet uygulayan oyuncu da şiddetli hareket nedeniyle kırmızı kart görür. IFAB'ın örneğinde, köşe vuruşundan önce sahaya girip topa vuran seyirciye yumruk atan oyuncu kırmızı kart görür. Bu yüzden taraftar sahaya girdiğinde oyuncunun yapması gereken, uzaklaşıp güvenlik görevlilerine alan bırakmaktır. Ayrıntılı tavsiyeler için taraftar sahaya girince oyuncu nasıl davranmalı yazısına bakabilirsiniz.

Çocuk ve amatör maçlarında toplu kavga riskini nasıl azaltabiliriz?

Altyapı ve amatör maçlarda kavgaların büyük bölümü, sahadan değil kenardan başlar. Bir velinin bağırması, bir antrenörün hakemi suçlaması ya da rakip veliler arasındaki gerginlik, çocukların sahadaki davranışını doğrudan etkiler. Çocuklar yetişkinleri izler ve onların tepkisini taklit eder.

1. Maç öncesi iki takımın antrenörü kısa bir el sıkışma ve sportmenlik konuşması yapsın.
2. Kulüp velilere ayrı bir izleme alanı ayırsın; saha kenarı yalnız teknik ekibe kalsın.
3. Antrenör, "kavga çıkarsa olduğun yerde dur, kollarını kavuştur" gibi basit bir kuralı önceden öğretsin.
4. Antrenör kaptanlara olayları sakinleştirme görevi versin.
5. Gerginlik artarsa antrenör oyuncusunu birkaç dakika oyundan alarak sakinleşmesini sağlasın.

Kavgada bir çocuk yaralanırsa, özellikle baş darbesi, bilinç bulanıklığı ya da şiddetli ağrı varsa oyuna devam etmeyin ve 112'yi arayın. Çocuğa yönelik şiddet ya da istismar şüphesinde ALO 183 hattına başvurulabilir. Okulda tekrarlayan güvenlik sorunları için futbol okulu şikâyet rehberimize göz atın.

Antrenör kavgadan sonra takımla nasıl konuşmalı?

Kavga bittiğinde iş bitmez. Çocuklar ve genç oyuncular için olayın anlamlandırılması gerekir; aksi halde kavga bir "kahramanlık hikâyesi" gibi hatırlanabilir. Antrenörün görevi, olayı suçlu aramadan ama net sınırlarla konuşmaktır.

• Önce herkesin iyi olup olmadığını sorun; fiziksel ve duygusal durumu kontrol edin.
• Ardından ne olduğunu sakin bir dille anlatın; abartmayın, küçümsemeyin.
• Kuralı hatırlatın: şiddet her zaman kırmızı karttır ve takımı da cezalandırır.
• Ayırmaya çalışan ve geri çekilen oyuncuları takım önünde takdir edin.
• Gerekiyorsa kart gören oyuncuyla birebir konuşun ve sorumluluk almasını destekleyin.

Bu konuşma birkaç dakika sürer ama takım kültürünü uzun süre etkiler. Sportmenliği öne çıkaran bir kültür, bir sonraki gergin maçta kavganın hiç çıkmamasını sağlayabilir. Ayrıca antrenör, kavgadan sonraki ilk antrenmanda iki takım arasında el sıkışmayı, rakibe saygıyı ve hakem kararını kabul etmeyi küçük bir oyunla tekrar edebilir. Örneğin her maç sonunda oyuncuların rakip takımdan bir oyuncunun iyi bir hareketini söylemesi, rekabeti düşmanlıktan ayırmayı öğretir. Bu tür alışkanlıklar küçük görünür, ama çocuklar zor anlarda en çok tekrar ettikleri davranışa döner.

Veliler toplu kavga anında tribünde ne yapmalı?

Veli tribünde bir izleyicidir, ama aynı zamanda çocuğu için bir örnektir. Toplu kavga sırasında sahaya koşmak, rakip velilerle tartışmak ya da hakeme bağırmak hem durumu büyütür hem de kulübe disiplin sorunu yaratabilir. Federasyon maçlarında seyirci davranışından doğan yaptırımlar da kulübü etkiler.

Kavga başladığında veli için en doğru davranış yerinde kalmak, çocuğunuzla göz teması kurmak ve sakin görünmektir. Çocuğunuz yaralandıysa sağlık görevlisinin ya da antrenörün çağırmasını bekleyin, sahaya izinsiz girmeyin. Maçtan sonra olayı çocuğunuzla konuşurken, kim haklıydı sorusundan çok "sen ne yaptın, bir dahaki sefere ne yapardın" sorusuna odaklanın.

Kural bilgisini pekiştirmek isteyen veli ve antrenörler futbol kuralları testimizi çözebilir. Kart ve yeniden başlama kurallarını bilmek, kriz anında yanlış tepki vermeyi azaltır.