MHK Nedir? Merkez Hakem Kurulu Ne İş Yapar?
MHK nedir? TFF Merkez Hakem Kurulu'nun görevlerini, yapısını, hakem atamasını, kadro sistemini ve VAR ile ilişkisini resmi mevzuata göre öğrenin.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 24
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
MHK nedir?
MHK, yani Merkez Hakem Kurulu, Türkiye Futbol Federasyonu'nun hakemlik işlerini yöneten yan kuruludur. Müsabakalara hakem ve gözlemci atar, hakemleri sınıflandırır, eğitir ve değerlendirir. TFF Statüsü'ne göre kurul bir başkan ile sekiz üyeden oluşur ve görevinde bağımsız çalışır.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.23 bölüm · 15 dk okumaMHK nedir sorusu, özellikle hafta sonu hakem kararları tartışıldığında yeniden gündeme gelir. Oysa kurulun asıl işi, kararların öncesindeki sessiz hazırlıktır: hakem seçmek, yetiştirmek, test etmek ve doğru maça atamak. Aşağıdaki bölümlerde kurulun yapısını, yetkisini ve işleyişini TFF Statüsü ile MHK Talimatı'na dayanarak anlatıyoruz.
Kısacası MHK nedir sorusunun cevabı üç kelimeyle özetlenebilir: atama, eğitim ve değerlendirme. Kurul bu üç işi bir araya getirerek Türkiye'deki hakemliği tek merkezden yönetir. Dolayısıyla bir haftasonu maçında düdüğü çalan kişinin arkasında, yıllara yayılan bir seçim ve yetiştirme süreci vardır.
MHK nedir ve TFF içinde nerede durur?
TFF Statüsü, federasyondaki yan kurulları sayar ve Merkez Hakem Kurulu bu listenin ilk sırasında yer alır. Diğer yan kurullar Temsilciler Kurulu, Sağlık Kurulu, Dış İlişkiler Kurulu ile Fair Play ve Sosyal Sorumluluk Kurulu'dur. Yan kurullar, Yönetim Kurulu'nun hazırladığı talimatlar doğrultusunda çalışır.
Statü, bu kurulların görüş, öneri ve raporlarının istişari nitelikte olduğunu ve Federasyon Başkanı ya da Yönetim Kurulu onaylamadıkça uygulanamayacağını da yazar. Yani MHK, TFF'nin yönetim yapısının içindedir. Ancak MHK için ayrıca özel bir hüküm vardır: Statü, kurulun görevinde bağımsız olduğunu söyler.
Bu iki hükmü birlikte okumak gerekir. Kurul kendi alanında bağımsız karar verir, ama bazı işlemleri Yönetim Kurulu onayıyla tamamlar. Hakem kadrolarının ilanı bunun tipik örneğidir.
Yönetim Kurulu'nun görevleri arasında da MHK ile ilgili bir madde vardır: kurulun hukuki sonuç doğurabilecek ve Tahkim Kurulu'na taşınabilecek kararlarını onaylamak. Dolayısıyla MHK nedir sorusunun cevabı, tek başına bir kurumdan çok bir denge sisteminin parçası olduğunu da gösterir.
MHK nedir sorusunun cevabında üyeler kimlerdir?
Statüye göre MHK bir başkan ile sekiz üyeden oluşur. MHK Talimatı, başkanın TFF Başkanı'nın teklifi ve Yönetim Kurulu'nun onayıyla atandığını yazar. Kurul, kendi üyeleri arasından bir başkan vekili seçer.
Üyelerin kimlerden seçileceğine dair de açık bir ölçüt vardır. Üye adayı, faal hakemliği atama tarihinden bir yıl önce ya da daha önce bırakmış biri olmalıdır. Bununla birlikte başkan dahil en fazla üç üye, spor alanında deneyimli olup hakemlik yapmamış kişilerden olabilir.
- Başkan ve sekiz üye görev yapar.
- Atamayı Yönetim Kurulu onaylar.
- Üyeler göreve başlarken tarafsızlık ve bağımsızlık yemini eder.
- Üyeler göreve başladıktan sonra noter kanalıyla mal beyanı sunar.
Talimata göre mal beyanını sunmayan başkan ya da üyenin üyeliği kendiliğinden sona erer. Kişi adları ve görev dağılımı zaman içinde değişir. Bu yüzden güncel isimler için TFF'nin resmi sayfasına bakmak gerekir.
MHK nedir ve bağımsız mı çalışır?
Statünün 43. maddesine göre kurul görevinde bağımsızdır. Aynı madde, üyeler istifa etmedikçe yerlerine yeni üye getirilemeyeceğini belirtir. Bu hüküm, kurulun üyelerinin keyfi biçimde değiştirilmesini engellemeyi amaçlar.
Talimat da kurulun çalışma ilkelerinde aynı çizgiyi izler. MHK salt çoğunlukla toplantı yapar ve kararlarını salt çoğunlukla verir. Oyların eşit çıkması halinde başkanın oyu iki oy yerine geçer. Kurulun sekretarya işlerini ise Hakem İşleri Koordinatörlüğü yürütür.
Bağımsızlık, hesap vermemek anlamına gelmez. Kurulun hakem kadrolarını ve terfi, tenzil kararlarını gerekçesiyle Yönetim Kurulu onayına sunması gerekir. Ayrıca kadro kararlarına karşı TFF Tahkim Kurulu'na itiraz yolu açıktır. Yani bağımsız ama denetime kapalı olmayan bir yapı söz konusudur.
MHK'nın görevleri nelerdir?
Statü, kurulun görevlerini ana hatlarıyla sayar. MHK Talimatı bu listeyi daha ayrıntılı hale getirir. Başlıca görevler şöyle özetlenebilir:
- FIFA, UEFA ya da TFF tarafından düzenlenen veya izin verilen futbol, futsal, plaj futbolu ve herkes için futbol müsabakalarına hakem, yardımcı hakem, VAR ve gözlemci atamak.
- Hakem, gözlemci ve eğitimcilerin kadrolarını belirleyip Yönetim Kurulu onayına sunmak.
- Eğitim ihtiyacını belirlemek, müfredatı hazırlamak ve eğitimleri yapmak.
- Tüm FIFA hakem adaylarını belirleyip Yönetim Kurulu'na önermek.
- UEFA Hakem Konvansiyonu üyeliğinin sürmesi için gereken tedbirleri almak.
- Oyun Kuralları'ndaki değişiklikler hakkında futbolun paydaşlarını ve kamuoyunu bilgilendirmek.
- Bölgesel Hakem Kurulu üyelerini ve İl Hakem Kurullarını atamak ve görevden almak.
Listenin kapsamı gösterir ki MHK yalnız maç günü çalışan bir kurum değildir. Kurul, hakemlik mesleğinin tüm yaşam döngüsünü yönetir.
MHK hakem ve gözlemci atamasını nasıl yapar?
Talimatın atama ilkeleri açıktır: TFF tarafından düzenlenen veya onaylanan tüm resmi ve özel müsabakalarda hakem, gözlemci, mentör ve hakem izleme görevlilerinin MHK tarafından atanması esastır. Kurul gerekli gördüğü hallerde bu yetkisini bazı müsabakalar için Bölgesel Hakem Kurulu'na veya İl Hakem Kurulu'na devredebilir.
Atamanın bazı sonuçları da talimata yazılıdır. Hakemler ve gözlemciler atama kararlarını sorgulayamaz. Belirli bir kadroda bulunmak ise bir müsabakaya ya da hakeme atanma hakkı doğurmaz. Yani kadro, atamanın garantisi değildir.
Ayrıca en üst iki profesyonel ligde görev alan hakem ve gözlemcilerin İl Hakem Kurulu tarafından atanması MHK'nın iznine bağlıdır. Bir de akrabalık sınırı vardır: Hakemlerle birinci derece akraba olan kişiler, o hakemlerin kategorisinde gözlemci ya da mentör olarak atanamaz. Böylece çıkar çatışmasının önü baştan kapanır.
Profesyonel Müsabaka İcra Kurulu nedir?
Profesyonel Müsabaka İcra Kurulu, kısaca PMİK, MHK'nın içinde oluşan özel bir yapıdır. Talimata göre bu yapı profesyonel lig, Türkiye Kupası ve Süper Kupa müsabakalarına hakem, gözlemci ve mentör atamalarını yapar. MHK Başkanı ile MHK üyeleri arasından seçilen iki üyeden oluşur.
MHK Başkanı bu kurulun doğal başkanıdır ve PMİK üyelerini kendisi atar. Üyeler hizmet sözleşmesi imzalar ve tam zamanlı çalışır. Kurul, sezon boyunca gereken sıklıkta toplantı yapar ve kararlarını salt çoğunlukla verir.
Bu yapı, profesyonel maçların yoğun temposuna uyum sağlar. Tam zamanlı çalışan bir ekip, haftalık atama sürecini daha hızlı ve düzenli yürütür. Amatör ve alt kademe maçların ataması ise çoğunlukla bölgesel ve il kurullarının elindedir.
Bölgesel ve İl Hakem Kurulları ne yapar?
MHK merkezde çalışır, ancak Türkiye'nin her ilinde maç vardır. Bu yüzden talimat iki alt kademe tanımlar: Bölgesel Hakem Kurulu ve İl Hakem Kurulu. İki kurul da MHK'ya bağlı çalışır. Üyeleri MHK atar ve gerekirse görevden alır.
Bölgesel Hakem Kurulu, bölgesel düzeydeki hakemlerin yönetiminden sorumludur. İl Hakem Kurulu ise ildeki hakemlerle ve amatör müsabakalarla uğraşır. Kurulun içinde raportör, hakem atama sorumlusu, gözlemci atama sorumlusu, mentör sorumlusu, antrenman sorumlusu ve eğitim sorumlusu gibi görevler yer alır.
Bir mahalle ligindeki ya da çocuk turnuvasındaki hakemin ataması bu yüzden çoğunlukla il düzeyinde gerçekleşir. MHK'nın merkezi çerçevesi ise bu atamaların arkasında durur. Çocuk ve gençlik maçları için hakemlik yolunu futbol hakemliği rehberi yazısında anlattık.
MHK Talimatı nedir ve hangi bölümlerden oluşur?
Talimat, MHK ve ona bağlı kurulların yapısını, işleyişini ve hakemlikle ilgili esasları düzenleyen belgedir. Metin 5894 sayılı Kanun ile TFF Statüsü'nün verdiği yetkiye dayanır. Metin üç ana kısımdan oluşur.
- Birinci kısım: Başlangıç hükümleri, yani amaç, kapsam, dayanak, kısaltmalar ve tanımlar.
- İkinci kısım: Merkez Hakem Kurulu, Profesyonel Müsabaka İcra Kurulu, Bölgesel Hakem Kurulu, İl Hakem Kurulu ve Hakem İşleri Koordinatörlüğü.
- Üçüncü kısım: Gerekli belgeler, seminer ve kurslar, sınavlar, mazeretler, atamalar, itirazlar, disiplin hükümleri, kadro kriterleri ve her kadronun giriş koşulları.
Bu yapı, MHK nedir sorusuna mevzuat düzeyinde cevap verir. Kurulun görev alanını anlamak isteyen biri için asıl kaynak, Kanun ve Statü'nün yanında bu talimattır. Ancak talimatlar güncellenebilir, bu yüzden her zaman TFF sitesindeki son metne bakın.
Gözlemci, mentör ve hakem izleme görevlisi kimdir?
MHK yalnız hakemleri değil, onları izleyen ve geliştiren görevlileri de yönetir. Gözlemci, bir müsabakada hakemin performansını izleyip not veren görevlidir. Mentör, hakemin gelişimine bire bir destek verir. Eğitimci ise seminer ve kursları yürütür.
Talimat gözlemcileri de hakemler gibi kadrolara ayırır: il, bölgesel, klasman ve üst klasman gözlemcisi, ayrıca futsal ve plaj futbolu gözlemcileri. Mentörler il ve ulusal düzeyde, eğitimciler ise il, ulusal ve profesyonel (sözleşmeli) düzeyde görev yapar.
Hakem izleme görevlisi ayrı bir roldür. Talimata göre MHK Başkanlığı ya da üyeliği yapmış olanlar, FIFA hakemliği yapmış olanlar ya da en az üç sezon en üst ligde hakemlik ve beş sezon en üst ligde gözlemcilik yapmış olanlar bu görevi üstlenebilir. Yani sistem, deneyimi bir sonraki kuşağa aktaran bir yapı kurar.
Kadın hakemler, futsal ve plaj futbolu MHK'da nasıl yer alır?
MHK'nın atama yetkisi yalnız 11 kişilik erkek futbolla sınırlı değildir. Talimat, FIFA, UEFA ya da TFF tarafından düzenlenen veya izin verilen futbol, futsal, plaj futbolu ve herkes için futbol müsabakalarını kapsar. Bu alanların her biri için ayrı kadrolar vardır.
- Kadın bölgesel hakem ve yardımcı hakem kadroları
- FIFA kadın hakem ve yardımcı hakem kadroları
- İl futsal hakemi, klasman futsal hakemi ve FIFA futsal hakemi
- İl plaj futbolu hakemi, klasman plaj futbolu hakemi ve FIFA plaj futbolu hakemi
Erkekler için belirlenen fiziksel yeterlilik testlerinde başarılı olan kadın hakemler, MHK uygun görürse tüm kategorilerdeki profesyonel müsabakalarda görevlendirilebilir. Futsal ve plaj futbolu hakemlerinin de FIFA'nın belirlediği yeterlilik testlerinde başarılı olması şarttır. Futsal kurallarının farkını futsal kuralları yazısında okuyabilirsiniz.
MHK hangi hakem kadrolarını yönetir?
Talimat hakemleri kadrolara ayırır. Aşağıdaki tablo, kadroların kabaca hangi müsabakalarda görev aldığını özetler. Ayrıntılı koşullar her sezon talimattan kontrol edilmelidir.
| Kadro | Genel görev alanı |
|---|---|
| Aday Hakem | Okul müsabakaları, U-16 ve altı kategoriler, şartlı olarak genç ve amatör ligler |
| İl Hakemi | İl düzeyindeki resmi ve özel müsabakalar |
| Bölgesel Hakem | Bölgesel Amatör Lig, ildeki amatör müsabakalar, Türkiye Kupası kademeleri |
| Klasman Hakem | En üst iki profesyonel lig dışındaki müsabakalar ve Türkiye Kupası |
| Üst Klasman Hakem | Tüm profesyonel müsabakalar ve Türkiye Kupası |
| FIFA Hakemi | FIFA, UEFA müsabakaları ve diğer tüm müsabakalar |
Kadınlar, futsal ve plaj futbolu için ayrı kadrolar da vardır. Bu yapı bir merdiven gibi işler. Hakem ilk basamaktan başlar ve başarı, test sonuçları ve performansa göre yükselir. Klasman hakemliği hakkında daha fazla bilgi için klasman hakemi ne demek yazısına bakabilirsiniz.
MHK hakemleri nasıl değerlendirir?
Talimat, değerlendirmenin hangi ölçütlere dayandığını açıkça yazar. Kurul hakemleri değerlendirirken ve kadrolara ayırırken gözlemci notunu, müsabakanın zorluk puanını, müsabaka sayısını, müsabaka ağırlık puanını ve test sonuçlarını dikkate alır. Test sonuçları kural, atletik ve psikoteknik testleri kapsar.
Ayrıca MHK, ceza puanını ya da hata puanını ve disiplin cezasını da dikkate alabilir. Kurul, hakemlerin alt kadroya tenzil edilmesine ya da üst kadroya terfi etmesine karar vermeye yetkilidir.
Bu sistemin önemli bir yönü, değerlendirmenin tek bir maça dayanmamasıdır. Bir hafta sonu yapılan tartışmalı bir karar tek başına bir hakemin kaderini belirlemez. Gözlemci notları, testler ve sezon boyunca görev alınan maçların zorluğu birlikte sıralamayı oluşturur.
Terfi mantığı da sıralamaya dayanır. Talimata göre her klasmandaki hakemler ayrı ayrı sıraya girer ve terfi kurslarına katılır. Sıralamanın üstündeki hakemlerin belirli bir oranı bir üst klasmana yükselir, altındakilerin belirli bir oranı ise alt klasmana iner. Oranlar talimatta yazılıdır ve değişebilir. Yaş ya da başka ölçütleri tutmayan hakemler il hakemliğine inebilir.
Hakemler hangi testlerden geçer?
Hakemlik yalnızca kural bilgisi değildir. Talimata göre MHK, fiziksel yeterlilik testlerinin program ve yöntemlerini belirler. Hakemlerin görev alabilmesi için sezon başında ve devre arasında en az iki atletik test şarttır. Kurul bu testleri Hakem Atletik Performans birimiyle iş birliği içinde yürütür.
İl hakemi ve aday hakem dışındaki kadrolarda FIFA, UEFA ya da ilgili birimin belirlediği atletik testleri uygular. Sezon başındaki testte FIFA'nın belirlediği testi kullanır. Geçerli mazereti olmayan her hakem bu testlere katılmak zorundadır. Atletik testi başarıyla tamamlayanlar görev alır.
- Kural sınavı: Oyun Kuralları'nı ölçer.
- Atletik test: Fiziksel dayanıklılığı ölçer.
- Psikoteknik test: Dikkat ve karar özelliklerini ölçer.
- Sağlık raporu ve adli sicil: Her yıl yenilenmesi istenen belgelerdir.
Testlere geçerli mazeretiyle katılamayan hakem, mazeret testine girer. Dolayısıyla sistem hem katı hem de gerçekçi bir yapı kurar.
Vize nedir ve hakemler her yıl yeniler mi?
Talimata göre TFF tarafından düzenlenen veya onaylanan müsabakalarda yalnızca vizesini yaptırmış veya yenilemiş hakem, gözlemci, mentör, hakem izleme görevlisi ve eğitimci görev yapabilir. Hakem vizesini her yıl yeniler ve vize yeni bir futbol sezonu için geçerli olur.
Talimat hakemlerden her yıl geçerli sağlık raporu ve güncel arşivli adli sicil kaydı ister. Ayrıca Yönetim Kurulu'nun belirlediği vize ücretinin yatırılması gerekir. Güncel tutarı ve tarihleri TFF duyurusundan kontrol edin.
Profesyonel liglerde görev yapacak hakem, gözlemci ve eğitimciler ayrıca noter kanalıyla kapalı zarf içinde mal beyanı sunar. Mal beyanını vermeyen kişi, aykırılık giderilene kadar müsabakalarda görev alamaz. Vize yaptırmayan kişi de o sezon görev yapamaz. Mazeretsiz olarak vize yaptırmayanlar bir alt kadroya indirilebilir. İki müsabakada mazeretsiz görev kabul etmeyenlerin vizesi iptal olur. Bu hükümler, görev disiplinini kurumsal bir çerçeveye bağlar.
MHK VAR görevlilerini nasıl seçer?
Talimat, video yardımcı hakemliği kendi kadrosuyla tanımlar. VAR ya da AVAR olarak görev yapabilmek için VAR sertifikasına sahip olmak, en üst iki ligde görev yapmış ya da yapıyor olmak ve psikoteknik test ile mülakattan başarıyla geçmek gerekir. VAR belgesi olan hakemler arasından MHK'nın önerisi ve Yönetim Kurulu'nun onayıyla her sezon öncesi yeni liste çıkar.
Fiziksel testlerde başarısız olan ya da onaylı mazeretiyle testlere katılamayan hakemler, MHK uygun görürse VAR ya da AVAR olarak atanabilir. Bu atamalar kişinin kadrosunu değiştirmez.
VAR'ın hangi pozisyonlara karıştığını öğrenmek için VAR hangi pozisyonlara müdahale eder yazısını okuyabilirsiniz. Sesli iletişim ayrıntıları için de VAR sesli iletişim rehberi yararlıdır.
MHK hakem eğitimini nasıl yürütür?
Eğitim, kurulun görevlerinin merkezindedir. Talimata göre MHK, hakem, gözlemci, mentör, hakem izleme görevlisi ve eğitimcilerin eğitim ihtiyaçlarını belirler. Ardından eğitimleri planlar, müfredatı belirler, içerikleri hazırlar ve eğitimleri gerçekleştirir. Ayrıca bir hakemlik geliştirme programı yürütür.
Hakem İşleri Koordinatörlüğü bu çalışmaları destekler. Birim, "gelişime açık hakem ve mentör" programını ve "hakemliğe giriş ve devam" sürecini yürütür. Eğitim malzemelerini hazırlar ve FIFA, UEFA ile hakem işleri konusunda iletişimi sağlar.
Mentör sistemi, genç hakemlerin deneyimli isimlerden bire bir destek almasını amaçlar. İl düzeyindeki kurullarda da eğitim ve mentör sorumluları görev yapar. Dolayısıyla eğitim yalnız merkezi seminerlerden ibaret değildir, il düzeyine kadar inen sürekli bir sistemdir.
Koordinatörlüğün bir görevi de süreklilik sağlamaktır. Talimata göre MHK'nın görevi herhangi bir nedenle sona ererse, yeni kurul atanana kadar müsabakalara hakem ve gözlemci atamayı Koordinatörlük yürütür. Böylece atama zinciri kesintiye uğramaz ve lig takvimi sorunsuz sürer.
MHK, FIFA ve UEFA ile nasıl bağlantılıdır?
Uluslararası basamak MHK'nın alanına girer. Talimat, tüm FIFA hakem adaylarının MHK tarafından belirlenip Yönetim Kurulu onayına sunulmasını yazar. FIFA hakemi olabilmek için ayrıca Üst Klasman kadrosunda yeterli süre görev yapmak, FIFA'nın koşullarını ve yaş sınırını sağlamak ve iyi düzeyde İngilizce bilmek gerekir.
MHK'nın bir diğer görevi UEFA Hakem Konvansiyonu üyeliğinin sürmesi için gereken tedbirleri almaktır. Hakem İşleri Koordinatörlüğü de FIFA ve UEFA ile hakem işlerine ilişkin iletişimi yürütür. Böylece Türk hakemlerinin uluslararası görevleri, ulusal sistemle bağlantılı kalır.
Bu iki uluslararası kurumun farkını merak ediyorsanız FIFA ile UEFA arasındaki fark yazısına bakın. Oyun Kuralları'nı yazan kurulu ise IFAB nedir yazısında anlattık.
MHK maç sonucunu veya hakem kararını değiştirebilir mi?
Hayır. MHK, bir maçın sonucunu değiştiren bir yargı organı değildir. Oyun Kuralları, oyunla ilgili olgulara dair hakem kararlarının kesin olduğunu söyler. Bir gol, penaltı ya da kart kararı sahada verildiğinde, kurul bu kararı sonradan iptal edemez.
MHK'nın hakem kararlarıyla ilişkisi başka düzeydedir. Kurul, Oyun Kuralları'na ilişkin uyuşmazlık ve itirazlar hakkında tavsiye niteliğinde kararlarını ve görüşlerini Yönetim Kurulu'na sunar. Statü de kurulun IFAB kurallarına ilişkin uyuşmazlıkları karara bağlama görevini sayar. Bu nedenle bir kural yorumu tartışması söz konusu olduğunda MHK görüş bildirir.
Maç içi kararların örneklerini ayrı yazılarda ele aldık: hakem maçı kaç dakika uzatır, sahayı terk eden oyuncu ve bilinçli sarı kart. Bu örnekler, kararın sahada hakem tarafından, cezanın ise sonradan kurullar tarafından verildiğini gösterir.
Kural hatası gibi istisnai durumlar ayrı bir konudur. Bu başlığı kural hatası nedir yazısında okuyabilirsiniz. Ceza kısmı ise disiplin kurullarının alanındadır. Örneğin hakeme itiraz eden oyuncuların durumu için hakemle konuşma kuralları yazısı Oyun Kuralları'nın bu konudaki çerçevesini gösterir. Böylece sahadaki iletişimin kural düzeyini, MHK'nın eğitim işlevinden ayırarak değerlendirebilirsiniz.
MHK, disiplin kurulları ve Tahkim Kurulu arasında nasıl bir fark vardır?
İnsanlar bu üç yapıyı sık karıştırır. Aşağıdaki tablo rollerini ayırır.
| Yapı | Temel rolü |
|---|---|
| Merkez Hakem Kurulu | Hakem atar, yetiştirir, sınıflandırır ve değerlendirir |
| Disiplin kurulları | Oyuncu, kulüp ve diğer görevliler hakkında disiplin cezası verir |
| Tahkim Kurulu | Belirli karar ve talimatlara karşı yapılan itirazları kesin olarak karara bağlar |
| Yönetim Kurulu | Kadroları ve talimatları onaylar |
Disiplin tarafında MHK'nın rolü sınırlıdır. Disiplin soruşturması gerektiren durumlarda kurul, hakem, gözlemci ve eğitimciler hakkında gerekli incelemeyi yapar ve raporu disiplin müfettişlerine iletir. Hakemlerin kendi disiplin yargılaması ise kadroya göre farklı kurullara gider: amatör kademeler Amatör Futbol Disiplin Kurulu'na, diğer klasmanlar Profesyonel Futbol Disiplin Kurulu'na bağlıdır.
Oyuncu ve kulüp cezaları için PFDK nasıl çalışır ve TFF Tahkim Kurulu nedir yazılarına bakabilirsiniz.
Hakem ve gözlemciler MHK kararlarına itiraz edebilir mi?
Evet. Talimat, hakem ve gözlemcilere belirli konularda itiraz hakkı tanır. Hakem ve gözlemciler sınav ve atletik test sonuçlarına, terfi adayı listelerine ve hata puanlarına karşı MHK'ya yazılı itiraz edebilir. İtirazlar kısa sürelere bağlıdır ve MHK bunları karara bağlar.
Süreç orada bitmez. MHK'nın itirazla ilgili kararına karşı TFF Yönetim Kurulu'na, onun kararına karşı da TFF Tahkim Kurulu'na başvurulabilir. Kurul kadro ve klasman kararlarını da gerekçeleriyle ilgililere bildirir ve tahkim yolu açıktır.
Güncel süreleri ve usulü talimattan kontrol edin. Süreler kısa olduğu için başvuruyu geciktirmek hak kaybına yol açabilir. Bu bölüm bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez.
Çocuk ve amatör maçlarda hakemi kim atar?
Veliler için en pratik soru budur. Talimata göre Aday Hakemler okul müsabakalarında, U-16 ve altındaki kategorilerde ve gerekli şartları sağlamaları halinde genç ve amatör ligde görev alır. İl Hakemleri ise il düzeyindeki resmi ve özel müsabakalarda görev yapar. Atamalar çoğunlukla İl Hakem Kurulu üzerinden yürür.
Çocuğunuzun katıldığı turnuva ya da lig TFF onaylı değilse kurulun atama sistemi dışında kalabilir. Bu nedenle çocuğunuzun oynadığı organizasyonun TFF kapsamında olup olmadığını öğrenin. TFF yetkili okul seçiminin önemini TFF yetkili futbol okulu yazısında anlattık.
Bulunduğunuz ildeki seçenekleri karşılaştırmak için İstanbul futbol okulları gibi il sayfalarına bakabilirsiniz. Maçlarda hakem kararına itiraz eden çocuklara saygıyı öğretmek ise antrenör ve velinin ortak sorumluluğudur.
MHK ile ilgili sık yapılan yanlışlar nelerdir?
Bu konuda dolaşan bazı kalıplar eksik ya da yanlıştır. Aşağıda en yaygın olanlar var.
- "MHK maç sonucunu değiştirir" yanlıştır. Kurul hakem atar ve değerlendirir, sonuç ya da ceza kararı vermez.
- "Hakemleri kulüpler seçer" yanlıştır. Atama MHK'nın yetkisindedir.
- "Tek bir hata hakemi bitirir" eksiktir. Değerlendirme gözlemci notu, zorluk ve test sonuçları gibi çok ölçütlüdür.
- "Hakem kadrosunda olmak maç garantisidir" yanlıştır. Talimat, kadroda bulunmanın atama hakkı vermediğini söyler.
- "MHK her şeyden bağımsızdır" eksiktir. Kurul görevinde bağımsızdır ama kadro kararları Yönetim Kurulu onayına ve tahkim denetimine tabidir.
Hakem maaşları gibi konular ise ayrı bir başlıktır. Bu konuda Süper Lig hakem maaşları yazısına bakabilirsiniz.
MHK ile ilgili güncel bilgiye nereden ulaşırsınız?
Güncel bilgi için TFF'nin resmi sitesi esastır. Sitede MHK sayfası; hakem ve VAR görevlendirmelerini, UEFA ve FIFA görevlerini, seminer ve eğitim haberlerini, terfi ve hakem değişikliklerini, talimat haberlerini ve dokümanları yayımlar. Talimatlar bölümünde Merkez Hakem Kurulu Talimatı'nın güncel metni yer alır.
Burada kullandığımız Merkez Hakem Kurulu Talimatı metni Ağustos 2024 tarihlidir. Talimatlar zamanla değişebileceğinden, kararlar için TFF'nin yayımladığı güncel sürümü esas alın. Kurulun üyeleri ve görev dağılımı da değişken olduğundan bu yazıda kişi adlarına yer vermedik.
- TFF ve MHK sayfası: tff.org
- Oyun Kuralları: theifab.com
Kurumun işlevini anlamak için hakem haberlerine eleştirel bakmak da gerekir. Atama listeleri, terfi duyuruları ve kural açıklamaları genellikle TFF'nin MHK sayfasında yayımlanır. Sosyal medyadaki özetler ise ayrıntı kaybedebilir. Bu yüzden önemli bir iddiayı duyduğunuzda önce resmi duyuruya ulaşmaya çalışın.
Bir kural ya da atama haberi okuduğunuzda önce bunun hangi kuruma ait olduğuna bakın. Atama MHK'nın, kural IFAB'ın, ceza ise disiplin kurullarının alanındadır.
Sıkça sorulan sorular
MHK'nın açılımı nedir?
MHK, Merkez Hakem Kurulu'nun kısaltmasıdır. Türkiye Futbol Federasyonu'nun yan kurullarından biridir ve hakem, gözlemci, mentör ile eğitimcilerin atanması, sınıflandırılması, eğitimi ve değerlendirilmesinden sorumludur. TFF Statüsü'ne göre kurul bir başkan ile sekiz üyeden oluşur ve görevinde bağımsızdır. Kurulun görevleri Statü ve MHK Talimatı'nda ayrıntılı biçimde yazılıdır.
MHK başkanını kim atar?
MHK Talimatı'na göre başkan, TFF Başkanı'nın teklifi ve TFF Yönetim Kurulu'nun onayıyla atanır. Kurul üyeleri de benzer bir süreçle göreve gelir ve kendi aralarından bir başkan vekili seçer. Güncel isimler sık değişebileceği için resmi bilgiyi TFF'nin internet sitesinden kontrol etmek gerekir.
MHK maç sonucunu değiştirebilir mi?
Hayır. MHK bir yargı organı değildir ve maç sonucunu ya da hakem kararını sonradan değiştiremez. Oyun Kuralları oyunla ilgili hakem kararlarının kesin olduğunu söyler. Kurul hakem atar, yetiştirir ve değerlendirir. Ceza ve itiraz süreçleri ise ilgili disiplin ve tahkim kurullarının alanındadır.
Hakemleri MHK nasıl sınıflandırır?
MHK hakemleri kadrolara ayırır: aday hakem, il hakemi, bölgesel hakem, klasman hakem, üst klasman hakem ve FIFA hakemi gibi basamaklar vardır. Sınıflandırmada gözlemci notu, müsabaka zorluk puanı, görev sayısı ve test sonuçları dikkate alınır. Kadro kararları Yönetim Kurulu onayına sunulur, ardından ilan edilir. Bu kararlara itiraz yolu da açıktır.
Hakemler hangi testlerden geçer?
Hakemler kural sınavı, atletik test ve psikoteknik testler gibi ölçümlerden geçer. Talimata göre görev alabilmek için sezon başında ve devre arasında olmak üzere en az iki atletik test yapılır. Her yıl vize yenilemek, geçerli sağlık raporu ve adli sicil kaydı sunmak da gerekir.
Hakem olmak için MHK'ya mı başvurulur?
Hakemliğe ilk adım Aday Hakem kurs ve mülakatıdır. Talimata göre Aday Hakem kursları MHK tarafından açılır ve katılacak adayları İl Hakem Kurulu belirler. Başvuru koşulları ve takvim değişebildiği için güncel duyuruyu TFF'nin sitesinden veya bulunduğunuz ildeki hakem kurulundan öğrenmelisiniz. Yaş sınırı ve belgeler gibi ayrıntılar da talimatta yazılıdır.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.