Takım Maçın Ortasında Sahadan Çekilirse Ne Olur? Hükmen ve Puan Silme

Bir takımın maçın ortasında soyunma odasına yürümesi, futbolun en ağır kriz anlarından biridir. Bu kriz çoğu zaman bir hakem kararına, bir güvenlik endişesine ya da biriken gerginliğe verilen tepkiden doğar. Ancak tepki ne kadar güçlü olursa olsun, kurallar bu adımın bedelini önceden yazmıştır.

Bu yazı, IFAB Oyun Kuralları'nın sahadaki sonucu nasıl tarif ettiğini ve TFF talimatlarının puan, skor ve disiplin tarafını nasıl düzenlediğini madde numaralarıyla anlatıyor. Belirli bir kulüp ya da olay adı vermiyoruz. Para cezalarının güncel tutarlarını da yazmıyoruz; çünkü talimat bu tutarları sık günceller.

Konuya iki katmanda bakmak işi kolaylaştırır. İlk katman sahadır: Oyun Kuralları, oyuncu sayısı ve maçın devam edip edemeyeceği üzerinden konuşur. İkinci katman masadır: TFF talimatları hükmen sonucu, puan silmeyi ve kişilere verilecek cezaları belirler. Aşağıdaki bölümler bu iki katmanı sırayla izliyor; sonunda da kulüp yöneticisi ve antrenör için pratik bir kontrol listesi var.

Sahadan çekilme, maça çıkmama ve maça gelmeme arasındaki fark nedir?

Talimatlar üç farklı davranışı birlikte sayar ve hepsine ağır sonuç bağlar. Futbol Müsabaka Talimatı'nın 24. maddesi şu takımları muhatap alır:

• Müsabaka kıyafetiyle, belirlenen ve ilan olunan saatte sahaya gelmeyen takım
• Müsabaka sahasına geldiği halde müsabakaya çıkmayan takım
• Başlamış bir müsabakayı terk eden takım

Futbol Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesi de aynı üç hali düzenler, ama bir şart ekler: Davranışın haklı bir gerekçeye dayanmaması ve fair play ile sportif rekabet kurallarına aykırı olması. Başlamış maçı terk etme halinde ise talimat, terkin maçın tatil edilmesine sebep olmasını arar.

Bu yazının konusu üçüncü haldir: başlamış bir maçta takımın sahayı terk etmesi. İlk iki hal, yani gecikme ve sahaya hiç çıkmama, farklı pratik sorular doğurur. Bekleme süresi ve gecikmenin sonuçları için takım maça geç kalırsa ne olacağını anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Üç halin ortak noktası, maçın sportif olarak oynanmasını takımın kendi iradesiyle engellemesidir. Talimatlar bu yüzden sonucu yalnızca o maçla sınırlı tutmaz; puan tablosuna ve sonraki sezona kadar uzatır.

Takım sahayı terk ederken hakem ne yapar?

Kural 3'e göre takımlardan birinde yediden az oyuncu varsa maç başlayamaz ya da devam edemez. Kural, oyuncuların kasıtlı olarak sahayı terk etmesini de ayrıca ele alır: Bu yüzden oyuncu sayısı yedinin altına düşerse hakem oyunu hemen durdurmak zorunda değildir ve avantaj oynatabilir. Ancak top oyun dışına çıktığında takımın en az yedi oyuncusu yoksa oyun yeniden başlamaz.

IFAB'ın güncel metni bu noktaya önemli bir ilke ekler. Bir takım, yediden az oyuncuya düşmesiyle maçın devam etmemesinden ya da tatilinden sorumluysa, ilgili yarışma kurallarına bağlı olmak kaydıyla ilke olarak maçı hükmen kaybeder. IFAB bu değişikliğin gerekçesini de açıklar: Oyuncuların bir hakem kararını protesto etmek için sahayı terk etmesine ya da oynamayı reddetmesine karşı güçlü bir caydırıcılık sağlamak.

Kural 7 de tatil edilen maçın, yarışma kuralları ya da organizatör aksini belirlemedikçe yeniden oynanacağını yazar. Ancak aynı madde, oyuncu sayısının yedinin altına düşmesiyle tatilden sorumlu olan takımın ilke olarak maçı hükmen kaybedeceğini de ekler.

Hakemin sahadaki son görevi raporudur. Kural 5, hakemin maçtan önce, maç sırasında ve sonrasında yaşanan olayları içeren raporu ilgili makamlara vermesini ister. Sahadan çekilmenin bütün sonuçları bu rapor üzerinden işler.

Takım 7 kişinin altına düşerse bu da sahadan çekilme midir?

Her zaman değil. Oyuncu sayısı kırmızı kartlar ya da sakatlıklar yüzünden de azalabilir. Futbol Müsabaka Talimatı'nın 22. maddesi bu durumu ayrı bir hükmen sebebi olarak yazar: Maç sırasında herhangi bir sebeple sahadaki futbolcu sayısı altıya inerse takım hükmen yenik durumuna düşer ve maç devam etmez.

Aynı madde, maçın başında da bir eşik koyar. Belirlenen saatte dokuz kişiden az bir kadroyla sahaya çıkmak da TFF maçlarında hükmen yenilgi sebebidir. Bu eşik, IFAB'ın yedi oyunculuk alt sınırından farklı bir organizasyon kuralıdır.

Sahadan çekilme ile sayının düşmesi arasındaki fark yaptırımlarda ortaya çıkar. Sayının sakatlık ya da kırmızı kartla düşmesi hükmen sonucu doğurur. Takımın bilerek sahayı terk etmesi ise buna ek olarak Müsabaka Talimatı'nın 24. maddesindeki puan silme ve Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesindeki ağır cezaları gündeme getirir.

IFAB'ın güncel metni de geçici oyun dışı bırakmaları ve bir dakikalık saha dışı sürelerini yedi kişilik hesaba katmaz. Yani bu protokollerle kısa süreliğine eksik kalan takımın maçı devam eder. Konunun büyük turnuva boyutunu bir takımın 7 kişinin altına düşmesini anlatan yazı ayrıca işliyor.

Hükmen skorda goller ne olur?

Futbol Disiplin Talimatı hükmen mağlubiyeti, bir takımın müsabakayı 3-0 kaybetmiş sayılması olarak tanımlar. Futbol Müsabaka Talimatı'nın 23. maddesi de aynı kuralı tekrarlar ve ayrıntıyı ekler:

• Hükmen galip takımın hanesine 3 gol geçer.
• Hükmen yenik takım gol atmış olsa bile golleri geçerli olmaz.
• Hükmen galip takım üçten fazla gol atmışsa bu goller geçerli kalır.

Bir örnekle düşünelim. Ev sahibi takım 2-1 öndeyken misafir takım sahayı terk eder ve hakem maçı tatil eder. Sonuç misafir takım için 3-0 hükmen yenilgi olur; misafir takımın attığı gol geçerliliğini yitirir. Tersi bir senaryoda, 4-0 önde olan takımın rakibi sahayı terk ederse skor 4-0 olarak kalır.

Skorun bu biçimde yazılması averajı da etkiler. Hükmen yenilgi alan takımın averajına en az üç gollük bir fark eksi olarak yansır. Ligin statüsünde aksi yazmadıkça puan ve averaj hesabı bu sonuca göre işler.

Hükmen mağlubiyetin genel çerçevesini ve diğer sebeplerini hükmen mağlubiyetin ne olduğunu anlatan yazı ayrıntılı ele alıyor. Burada yalnızca sahadan çekilmeye özgü sonuçlara odaklanıyoruz.

Takım sahadan çekilirse puan silme nasıl işler?

Futbol Müsabaka Talimatı'nın 24. maddesi, sahadan çekilen takım için hükmen yenilgiye ek bir yaptırım koyar: İlk ihlalde kurul, takımın mevcut puanlarından galibiyette verilen puan kadar puanı siler. Üç puanlık sistemde bu, üç puan demektir. Kulüp ayrıca hakem masrafları, organizasyon masrafları ve diğer masraflar için TFF'nin takdir edeceği tazminatı öder.

Futbol Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesi bir katman daha ekler. Disiplin kurulu, olayın oluş şekline ve ihlalin ağırlığına göre, takip eden sezonda takımın yer alacağı ligde geçerli olmak üzere eksi dokuz puana kadar puan indirme cezası verebilir.

Yani tek bir terk eylemi, iki ayrı sezonun puan tablosunu etkileyebilir. İçinde bulunulan sezonda maçın puanı rakibe gider ve mevcut puandan ayrıca puan düşer. Sonraki sezon ise takım, kurulun takdirine göre eksi puanla başlayabilir.

Puan silmenin genel mantığını ve başka hangi durumlarda gündeme geldiğini transfer yasağı ve puan silme cezasını anlatan yazı işliyor. Kendi ligindeki etkiyi görmek isteyenler puan durumu ve averaj hesaplama aracıyla senaryoları deneyebilir.

Oyuncular, yöneticiler ve kulüp hangi disiplin cezalarını alır?

Futbol Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesi, haklı gerekçe olmadan başlamış maçı terk ederek tatile sebep olan kulüp ve mensupları için ayrıntılı bir ceza listesi içerir:

• Futbolculara 5 ila 10 maç men cezası
• İhlale iştirak eden kulüp yöneticilerine 1 yıl hak mahrumiyeti cezası
• İhlale iştirak eden görevlilere 1 yıl hak mahrumiyeti ya da soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı
• Kulübe lig seviyesine göre değişen yüksek bir para cezası
• Kulübe, sonraki sezonda geçerli olmak üzere eksi dokuz puana kadar puan indirme

Para cezası aralıkları Süper Lig, 1. Lig, 2. Lig ve 3. Lig için ayrı ayrı yazılıdır. Talimat, yerel amatör ligler ile yerel amatör alt yaş grubu ligleri dışında kalan amatör ligler için de bir aralık öngörür; ilgili statüde özel düzenleme varsa o düzenleme geçerli olur. Güncel tutarları talimat metninden kontrol etmek gerekir.

Maddenin ikinci fıkrası ayrıca dikkat çekicidir. Talimat, aksi ispat edilmedikçe ihlali gerçekleştiren kulübün başkanını bu ihlale iştirak etmiş sayar. Yani karar kimin ağzından çıkmış olursa olsun, kulübün en üst yöneticisi sorumluluğun dışında kalmaz.

İkinci kez sahadan çekilen takıma ne olur?

Yaptırım katlanarak ağırlaşır. Futbol Müsabaka Talimatı'nın 24. maddesine göre bir sezon içinde ikinci ihlalde takım yine hükmen yenilgi alır; bu kez ayrıca ligden çıkar ve bir alt lige düşer. Kulüp ikinci ihlalde de masraflar için TFF'nin takdir edeceği tazminatı öder.

Karar, ligden çıkan takımın kalan maçlarını da etkiler. Hükme göre bu müsabaka tarihinden itibaren bu takımla maçı olan diğer takımlar, maçları oynamadan hükmen galibiyet alır. Böylece ligin geri kalanı, çıkarılan takımın fikstürüne göre yeni bir görünüm kazanır.

Talimat düşme sayısını da ayrıca hesaplar. Ligden çıkarılan takım sayısı, o ligden sıralama nedeniyle düşecek takım sayısına eşit ya da fazlaysa sezon sonunda ayrıca sıralamaya göre düşme olmaz. Daha azsa eksik kalan sayı kadar takım, puan sıralamasına göre alt lige düşer.

Bu kademeli yapı, kuralın amacını açıkça gösterir. Talimat ilk ihlalde ağır bir uyarı verir, ikincisinde ise takımı o ligin dışına çıkarır. Sahadan çekilme bu yüzden kısa süreli bir protesto değil, kulübün geleceğini etkileyen bir karardır.

Haklı bir gerekçe varsa cezalar değişir mi?

Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesi, cezaları haklı bir gerekçe olmadan yapılan terke bağlar. Ancak talimat 'haklı gerekçe' için bir liste vermez. Bir gerekçenin haklı olup olmadığına, raporlar ve deliller ışığında yetkili kurul karar verir.

Burada temel bir ayrım işe yarar. Maçı durdurma ve tatil etme yetkisi takımda değil, hakemdedir. Kural 5, hakeme dış müdahale ya da başka nedenlerle oyunu durdurma, askıya alma ve tatil etme yetkisi verir. Örneğin yetersiz ışıklandırma ya da seyirci kaynaklı ciddi bir tehlike bu yetkinin kapsamındadır.

Güvenlik sorunlarında Futbol Müsabaka Talimatı'nın 19. maddesi devreye girer. Hakem, seyircilerin ya da kulüp mensuplarının eylemleri nedeniyle maçın devam etme imkânı kalmadığında maçı tatil ettiğini ilan eder. Sonrasında TFF Yönetim Kurulu raporları değerlendirir; ihlali yapan takımın hükmen yenik sayılmasına karar verebilir ya da maçın tamamlanmasına, tekrarına veya o anki skorla tescile gidebilir.

Dolayısıyla güvenlik endişesi yaşayan bir takımın doğru yolu, sahayı kendi kararıyla terk etmek değil, durumu kaptan aracılığıyla hakeme ve maç görevlilerine bildirmektir. Tatil sebeplerinin ayrıntıları için futbol maçının hangi durumlarda tatil edildiğini anlatan yazıya bakabilirsiniz.

Takım protesto için sahadan çıkıp geri dönerse ne olur?

Maç tatil edilmeden geri dönülürse tablo değişir, ama sorun ortadan kalkmaz. Kural 12, hakemin izni olmadan oyun alanını kasıtlı olarak terk etmeyi sarı kart gerektiren bir ihlal olarak sayar. Hakem bu durumda sahayı izinsiz terk eden oyunculara sarı kart gösterebilir.

IFAB'ın güncel metni, yarışmaların tercihine bırakılan daha sert bir seçenek de içerir. Bu seçeneği uygulayan yarışmalarda hakemin bir kararını protesto etmek için oyun alanını terk eden oyuncu kırmızı kart görür. Takım arkadaşlarını sahayı terk etmeye yönlendiren oyuncu ve takım görevlisi de kırmızı kart görür. IFAB'a göre bu seçenek, oyunun devam etmesi ya da video incelemesi sonrasında yeniden başlaması kararlarını da kapsar.

Disiplin tarafında 36/A maddesi, terkin maçın tatil edilmesine sebep olmasını arar. Maç sürdüyse kurul olayı başka hükümlerle değerlendirebilir. Örneğin sportmenliğe aykırı hareket ya da hakemin etrafını toplu olarak sarma gibi maddeler gündeme gelebilir. Hangi maddenin uygulanacağına kurul karar verir.

Tek bir oyuncunun izinsiz sahadan çıkması ise daha hafif bir sonuç doğurur: Kural 12'ye göre hakem bu oyuncuya sarı kart gösterir ve oyun kesildiyse dolaylı serbest vuruşla yeniden başlar.

Tatil edilen maç cezalı oyuncunun ceza hesabına girer mi?

Bu soru, sahadan çekilmenin dolaylı ama önemli bir sonucudur. Futbol Disiplin Talimatı'nın 92. maddesine göre müsabakadan men cezasının infazında, tamamlanamayan ya da hükümle karara bağlanan maçlar da dikkate alınır. Yani o hafta cezalı olan bir oyuncu, maç yarıda kalsa ya da hükmen sonuçlansa bile cezasından bir maçı düşmüş olur.

Hükmün bir istisnası vardır. Ligden çekilen ya da ligden çıkarılan kulüplerin maçları bu hesaba girmez. Dolayısıyla ikinci terk nedeniyle ligden çıkarılan bir takımla oynanması gereken ve hükmen sonuçlanan maçlar, rakip takımdaki cezalı oyuncunun ceza hesabını azaltmaz.

Kulüp yöneticileri için pratik sonuç şudur: Cezalı oyuncu listesini hazırlarken, sezon içinde hükmen sonuçlanan maçların hangisinin infaz hesabına girdiğini ayrıca kontrol etmek gerekir. Şüphede TFF'nin resmî bildirimleri ve ilgili disiplin kurulu kararları esas alınmalıdır.

Kupa ve eleme maçlarında sahadan çekilme ne getirir?

Eleme usulünde hükmen mağlubiyet, turu kaybetmek anlamına gelir. Lig maçından farklı olarak burada puan tablosu yoktur; sonuç doğrudan elenmedir. Hükmen galip takım bir sonraki tura geçer.

Futbol Müsabaka Talimatı, güvenlik nedeniyle tatil edilen eleme maçları için ayrıca daha ağır bir hüküm içerir. 19. maddeye göre müsabaka eleme usulüne göre düzenlenmişse TFF Yönetim Kurulu, hükmen mağlubiyet kararıyla beraber takımın o sezon bu müsabakalardan ihracına karar verir. Disiplin kurulu da eylemin ağırlığına göre takımın ertesi sezon aynı müsabakalardan ihracına karar verebilir; play-off sisteminde bu ertesi sezon ihracı uygulanamaz.

Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesindeki cezalar ise müsabakanın türüne göre ayrım yapmaz. Haklı gerekçe olmadan başlamış maçı terk eden kulübün oyuncuları, yöneticileri ve görevlileri, kupa maçında da aynı ceza listesiyle karşılaşır.

Kupa maçlarında bir ayrıntı daha önemlidir. Profesyonel futbolcunun men cezasının infazında lig, Türkiye Kupası ve Süper Kupa aynı kategoridedir. Yani kupa maçında sahayı terk eden oyuncunun cezası, lig maçlarını da etkiler.

Amatör ligde takım sahadan çekilirse ne olur?

Talimatlar amatör futbolu da kapsar. Futbol Müsabaka Talimatı, TFF'nin düzenlediği amatör takımlar arasındaki maçları da ulusal resmî müsabaka sayar. Hükmen yenilgi ve puan silme hükümleri bu yüzden amatör ligde de geçerlidir.

Disiplin tarafında ise para cezası farklı işler. Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesi, yerel amatör ligler ile yerel amatör alt yaş grubu ligleri dışındaki amatör ligler için ayrı bir para cezası aralığı öngörür. Talimatın 19. maddesi de amatör maçlarda para cezası özel olarak öngörülmemişse para cezası yerine ikame cezaların uygulanacağını yazar.

Amatör liglerin her sezon için ayrıca yayımlanan uygulama esasları ve lig statüleri de özel hükümler içerebilir. Bu yüzden amatör kulüp yöneticisinin, sezon başında kendi liginin esaslarını okuyup sahadan çekilme ve hükmen sonuçlarına dair maddeleri not etmesi yararlıdır.

Amatör sahalarda güvenlik görevlisi ve kamera sayısı genelde daha azdır. Bu nedenle hakem ve temsilci raporları belirleyici olur. Talimat, raporlardaki hususları aksi ispat edilmedikçe doğru sayar.

Çocuk ve genç takımlarda takım sahadan çekilirse ne olur?

Talimat alt yaş ligleri için bir istisna yazar. Futbol Müsabaka Talimatı'nın 24. maddesine göre gelişim liglerinde, yerel amatör liglerin ve kadın liglerinin alt yaş kategorilerinde, ligden çıkarıp bir alt lige düşürme hükmü işlemez. Bu liglerde TFF, belirlediği ve ilgili lig statüsünde yazan esaslara göre işlem yapar.

Bu istisna, çocuk ve genç takımlarda sahadan çekilmenin serbest olduğu anlamına gelmez. Hükmen yenilgi ve disiplin süreçleri yine işler. İstisna yalnızca küme düşürme yaptırımının yerine statüdeki esasları koyar.

Asıl mesele pedagojiktir. Çocukları bir hakem kararını protesto etmek için sahadan çıkarmak, onlara sporun en temel değerlerinden biri olan karara saygıyı ters öğretir. Yetişkinlerin öfkesi, çocukların maç deneyimini gölgelememelidir.

• Güvenlik endişesi varsa çocukları sahadan çıkarmadan önce hakeme ve maç görevlilerine bildirin.
• Hakemin oyunu durdurma kararını bekleyin; gerçek bir tehlikede hakemin yetkisi bunu kapsar.
• Kararlara itirazı maçtan sonra, resmî yoldan ve çocukların yanında olmadan yapın.

Puan durumu pratikte nasıl değişir?

Bir örnek tablo, yaptırımın büyüklüğünü somutlaştırır. Bu örnek tamamen varsayımsaldır ve üç puanlık sistemi esas alır. İki takım maçtan önce eşit puandadır: A takımı 20, B takımı 20 puan.

Görüldüğü gibi tek bir maçın sonunda iki takım arasındaki fark altı puana çıkar. Müsabaka Talimatı'nın 9. maddesine göre puan eşitliğinde sayılan ölçütler tükenirse hükmen yenilgisi olmayan takım üstün gelir. Bu da sezon sonu sıralamasında ek bir dezavantaj demektir.

Kendi liginiz için hesaplama yapmak isterseniz puan durumu aracını kullanabilirsiniz. Gerçek bir olayın sonucu ise her zaman kurul kararıyla ve TFF'nin tescil ettiği puan tablosuyla kesinleşir. Tablodaki rakamlar yalnızca mantığı göstermek içindir; hiçbir gerçek takımı ya da sezonu temsil etmez.

Bu kararlara itiraz edilebilir mi?

Edilebilir. Futbol Müsabaka Talimatı'nın 24. maddesi kapsamındaki kararları disiplin kurulları verir. Bu kararlara karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde, itiraz harcının yatırıldığını gösteren makbuzla Tahkim Kurulu'na başvurulabilir.

Güvenlik nedeniyle tatil edilen maçlarda yetki farklıdır. Talimatın 23. maddesine göre 19. madde kapsamındaki hükmen mağlubiyet kararlarını vermeye yalnızca TFF Yönetim Kurulu yetkilidir. Bu kararlara karşı da tebliğden itibaren 7 gün içinde Tahkim Kurulu yolu açıktır.

Disiplin Talimatı'nın 36/A maddesine göre verilen men ve hak mahrumiyeti cezalarında ise talimatın genel itiraz hükümleri işler. Amatör maçlarda il disiplin kurullarının bazı kararları kesindir; daha ağır kararlara karşı AFDK'ye, AFDK ve PFDK kararlarına karşı da Tahkim Kurulu'na başvuru yolu açıktır. İtiraz, cezanın infazını kendiliğinden durdurmaz.

Tahkim sürecinin işleyişini TFF Tahkim Kurulu'nun ne olduğunu anlatan yazı özetliyor. İtiraz dilekçesinde rapordaki olgulara karşı somut delil sunmak, sürecin en kritik parçasıdır. Süreler hak düşürücü nitelikte olabileceği için kulübün tebliğ tarihini hemen kayda alması da önemlidir.

Hangi durumda hangi yaptırım gelir?

Aşağıdaki tablo, sahadan çekilme ve benzer durumların talimatlardaki karşılığını özetler:

Tablodaki her satırın kesin sonucunu, o maçın raporları ve yetkili kurulun kararı belirler.

Takım sahadan çekilirse en sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Sık duyulan 'sahadan çekilen takım yalnızca o maçı kaybeder' bilgisi yanlıştır: Talimat ilk ihlalde ayrıca galibiyet puanı kadar puan silinmesini ve ağır disiplin cezalarını öngörür. Diğer yaygın yanlışlar şunlardır:

• Protestonun haklı olmasının cezayı otomatik olarak kaldıracağını düşünmek.
• Yalnızca futbolcuların ceza alacağını sanmak; yöneticiler ve görevliler de ceza alır.
• Kulüp başkanının sahada olmadığı için sorumlu tutulamayacağını düşünmek.
• Hükmen skorun her zaman 3-0 kalacağını sanmak; galip takım daha fazla gol atmışsa o skor geçerlidir.
• Alt yaş liglerinde hiçbir yaptırım olmadığını sanmak.
• Güvenlik endişesinde sahayı terk etmenin hakeme haber vermekle aynı sonucu doğuracağını düşünmek.

Bu yanlışların ortak noktası, sahadan çekilmeyi bir anlık tepki gibi görmektir. Oysa talimatlar onu, kulübün sezonunu ve geleceğini etkileyen bir karar olarak ele alır.

Kulüp yöneticisi ve antrenör kriz anında ne yapmalı?

Kriz anında alınan kararlar çoğu zaman pişmanlık getirir. Bu yüzden kulüplerin, gergin bir maçta izleyecekleri yolu önceden yazılı hale getirmesi faydalıdır:

1. Takımı sahadan çekme kararını hiçbir koşulda kenarda, öfkeyle vermeyin.
2. Güvenlik endişesini kaptan aracılığıyla hakeme, dördüncü hakeme ve maç temsilcisine bildirin.
3. Hakem karar verene kadar oyuncuları sahada ve sakin tutun.
4. Olayı, saatini ve tanıkları not edin; varsa görüntüleri saklayın.
5. İtiraz ve savunma sürelerini maçtan hemen sonra takvime işleyin.

Kırmızı kart gören tek bir oyuncunun sahadan çıkmaması da benzer bir hükmen riski doğurur. Bu durumu kırmızı kart gören oyuncu sahayı terk etmezse ne olacağını anlatan yazı adım adım anlatıyor. Oyuncularınızla kuralları gözden geçirmek için futbol kuralları testi de iyi bir başlangıçtır.

Kuralların resmî metinleri için IFAB Kural 3, TFF Futbol Müsabaka Talimatı ve TFF Futbol Disiplin Talimatı sayfalarına bakabilirsiniz.