Maç Sırasında Saha İçine Yabancı Cisim Atılırsa Ne Olur?
Sahaya yabancı cisim atılırsa hakem oyunu ne zaman durdurur, nasıl başlatır? IFAB kuralları, disiplin süreci ve çocuk maçı rehberi.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 24
- Okuma
- 14 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Sahaya yabancı cisim atılırsa ne olur?
Duruma bağlı. Cisim oyunu etkilemiyorsa hakem oyunu sürdürür ve cismi ilk fırsatta sahadan kaldırtır. Oyunu etkilerse oyunu durdurur ve genellikle hakem topuyla yeniden başlatır. Ciddi bir güvenlik riski varsa maçı askıya alır ya da yarıda bırakır. Bu kararın tamamı hakemindir.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.23 bölüm · 14 dk okumaYani hakem her cismi maç bitirecek bir olay saymaz, ama hiçbirini de görmezden gelmez. Hakem üç soruya bakar: cisim oyunu bozdu mu, birine isabet etti mi, devam etmek güvenli mi? Bu yazıda bu üç sorunun kural kitabındaki karşılığını, çocuk maçında nasıl işlediğini ve disiplin sürecinin nereden başladığını adım adım anlatıyoruz.
Bu kural ailesi hangi durumları kapsıyor?
Soru tek görünse de altında birbirinden farklı durumlar yatar. Kural kitabı bunları ayrı ayrı ele alır. Hangisinin yaşandığı, sonucu değiştirir.
- Atılan cisim oyuna hiç dokunmadı, kenarda kaldı.
- Cisim oyuncunun önüne düştü ve pozisyonu etkiledi.
- Cisim bir oyuncuya, hakeme ya da teknik ekipten birine isabet etti.
- Cismi tribündeki biri değil, yedek kulübesindeki biri attı.
- Atılan şey tehlikeli: kırık cam, yanıcı madde ya da keskin bir parça.
- Olay tekrar etti, görevliler onu durduramıyor.
Bu yazı yalnızca sahaya atılan cisme odaklanır. Meşale, sahaya giren seyirci, lazer ışığı ve yıldırım için ayrı yazılarımız var; yıldırımı yıldırım yazısında bulabilirsiniz. Diğerlerine meşale yazımızda, sahaya giren taraftar yazımızda ve lazer yazımızda bulabilirsiniz.
Ayrım önemlidir, çünkü her durumun cevabı farklıdır. Örneğin kenarda kalan bir kağıt ile oyuncunun yüzüne doğru uçan bir şişe aynı kararı doğurmaz. Bu nedenle önce hangi durumda olduğunuzu belirleyin, sonra ilgili bölüme geçin.
Hakemin durdurma yetkisi nereden geliyor?
Yetkinin kaynağı IFAB oyun kurallarının 5. Kanunudur. Kitapçığa göre hakem, ihlaller nedeniyle ya da dış müdahale yüzünden maçı durdurabilir, askıya alabilir veya yarıda bırakabilir. Kitapçık dış müdahaleye örnek olarak yetersiz stat ışıklarını ve seyircinin attığı cismi sayar.
Kitapçıktaki cümle bir ölçüt de koyar. Seyircinin attığı cisim bir hakeme, oyuncuya ya da takım yetkilisine isabet ederse hakem maçı sürdürebilir, durdurabilir, askıya alabilir ya da yarıda bırakabilir. Hakem seçimini olayın ağırlığına göre yapar.
Kuralların kendisi "şu kadar cisim atılırsa maç biter" gibi bir sayı vermez. Bu bilinçli bir tercihtir. Aynı kağıt top ile bir cam şişe aynı sonucu doğurmaz. Karar, olayın ciddiyetine ve güvenlik riskine bağlıdır.
Ayrıca kural kitabı hakemi, seyirci müdahalesi nedeniyle maçı durdurma ya da durdurmama kararının sonuçlarından sorumlu tutmaz. Böylece hakem, güvenlik riskini yüksek görürse korkmadan karar verebilir. Bu koruma, kararın doğru olduğu anlamına gelmez; yalnızca kişisel sorumluluğu sınırlar.
Cisim oyunu etkilemezse hakem ne yapar?
IFAB metninde ek top, başka bir cisim ya da hayvan sahaya girerse hakemin yalnızca oyunu etkilediğinde durdurması gerekir. Oyunu etkilemiyorsa oyun sürer, görevliler de cismi en kısa sürede sahadan alır.
Örneğin kenara düşen bir kağıdın ya da plastik parçanın maçı kesmemesi demektir. Hakem durumu izler ve oyun doğal bir yerde durduğunda görevlilere cismi aldırır. Çünkü her küçük cisimde düdük çalmak hem oyunu parçalar hem de atanlara istedikleri sonucu verir.
Ancak hakem "etkilemedi" kararını o an, tek bakışta alır. Cisim bir sonraki hamlede oyuncunun yoluna girebilir. Bu yüzden hakem sahadaki cisimi gözden kaçırmaz. Etkileme ihtimali doğarsa düdüğünü çalar.
Sahaya yabancı cisim atılırsa oyun ne zaman durur?
Cisim oyuna müdahale ettiğinde durur. Müdahale; topa değmesi, bir oyuncunun cisimden kaçmak için pozisyonunu bozması ya da oyuncunun güvenliğinin tehlikeye girmesidir. Hakem bu durumda oyunu durdurur ve cismi kaldırtır.
IFAB kitapçığındaki soru-cevap bölümü bunu somut bir örnekle anlatır. Top oyundayken seyirci bir oyuncuya doğru şişe atar ve oyuncu şişeden kaçmak için koşusunu keser. Hakem müdahaleyi kabul eder, oyunu durdurur ve şişeyi sahadan çıkarttırır. Maç güvenlik nedeniyle askıya alınmazsa oyun hakem topuyla yeniden başlar.
Bu örnek önemli bir ayrım yapar. Şişenin isabet etmesi gerekmez. Oyuncunun karar vermesini ya da hareketini değiştirmesi de müdahaledir.
Peki cisim topa hiç değmeden oyuncunun yanına düşerse? Burada hakem oyuncunun tepkisine bakar. Oyuncu durmadıysa ve pozisyon bozulmadıysa oyun sürebilir. Ancak oyuncu geri çekilirse ya da cisim çocuk oyuncunun korkmasına yol açarsa hakem düdüğü çalar. Bu değerlendirme hakemin takdiridir ve kural kitabı bir saniye ya da santimetre sınırı vermez.
Oyun durduktan sonra nasıl yeniden başlar?
Genel yol hakem topudur. Bu yeniden başlatmada serbest vuruş, korner ya da taç yoktur, çünkü bir takımın kuralı ihlal etmesi söz konusu değildir. Dış etken oyunu bozmuştur ve kimse bundan avantaj ya da dezavantaj sağlamamalıdır. Hakem topunun ayrıntılarını hakem topu yazımızda bulabilirsiniz.
Güncel kitapçıktaki usul şöyle işler:
- Oyun durduğunda top ceza alanındaysa hakem topu savunan takımın kalecisine bırakır.
- Top ceza alanı dışındaysa hakem topu, topa sahip olan ya da sahip olacak takımın bir oyuncusuna bırakır. Bunu belirleyemezse topa en son dokunan takımın oyuncusuna verir.
- Diğer oyuncular top yere değene kadar toptan en az 4 metre uzakta durur.
Bir ayrıntı daha var: top bir hakeme ya da dış etkene çarpmışsa hakem topu temas noktasına bırakır. Cisim topa çarptığında bu ayrıntı önem kazanır.
Pratikte kritik an, hakemin topu bıraktığı andır. Çünkü oyuncular genellikle dikkatsiz kalır ve 4 metre kuralını unutur. Antrenörler, çocuklara bu mesafeyi küçük bir oyunla öğretebilir: hakem topu bırakır, herkes yerinde kalır, sonra oyun başlar. Böylece çocuk bu duruma maç sırasında şaşırmaz.
Sahaya yabancı cisim atılırsa ikinci top da cisim sayılır mı?
Evet, IFAB metni ek topu açıkça aynı gruba koyar. Ek top, başka bir cisim ve hayvan aynı cümlede geçer; hakem hepsine aynı ölçütle bakar. Yani kenardan sahaya yuvarlanan yedek top da bir yabancı cisimdir.
Ayrıca bu durum amatör maçlarda sık görülür. Çünkü kenarda birden fazla top bulunur ve biri yanlışlıkla sahaya girebilir. Hakem topun oyunu bozup bozmadığına bakar. Bozmuyorsa oyun sürer, topu en kısa sürede geri alırlar. Bozuyorsa hakem düdüğü çalar ve oyunu hakem topuyla başlatır.
Antrenör olarak şunu yapabilirsiniz: yedek topları sahanın uzak bir köşesinde, torbada tutun. Böylece hem ek top riskini azaltır hem de çocukların topa takılıp düşme ihtimalini düşürürsünüz. Bu bir kural değildir.
Cisim oyuncuya ya da hakeme isabet ederse ne olur?
İsabet, değerlendirmeyi değiştirir. İlk iş sağlık: yaralanma olasılığı varsa hakem oyunu durdurur ve sağlık ekibini çağırır. Ardından maçın sürüp sürmeyeceğine karar verir.
IFAB kitapçığı burada da sabit bir sonuç vermez. Hakem maçı sürdürebilir, durdurabilir, askıya alabilir ya da yarıda bırakabilir. Karar; cismin türüne, yaralanmaya ve olayın tekrar edip etmeyeceğine bağlıdır.
| Durum | Hakemin olası kararı | Not |
|---|---|---|
| Hafif cisim, kimseye isabet etmedi | Oyun sürer, cisim kaldırılır | Oyunu etkilemiyorsa |
| Cisim oyuncunun hareketini bozdu | Oyun durur, hakem topu | Güvenlik sorunu yoksa |
| Cisim oyuncuya isabet etti, yaralanma şüphesi | Oyun durur, sağlık ekibi girer | Önce oyuncunun sağlığı |
| Cisim hakeme isabet etti | Devam, durdurma, askı ya da yarıda bırakma | Olayın ağırlığına göre |
| Tekrar eden, kontrol edilemeyen atma | Askıya alma ya da yarıda bırakma | Güvenlik önceliklidir |
Tabloyu ezberlemek yerine mantığını kavramak yeterlidir. Çünkü hakem önce kişileri, sonra oyunun düzenini korur. Yani sahaya yabancı cisim atılırsa ilk soru her zaman güvenliktir.
Ayrıca isabet eden cismin türü de önemlidir. Hafif bir kağıt top ile sert bir nesne arasındaki fark, hakemin kararını değiştirir. Üstelik çocuk oyuncu söz konusuysa sağlık ekibi, sonuçtan bağımsız olarak oyuncuyu değerlendirmelidir. Bu bölümdeki ağrıda dur ilkesi, çocuk maçlarının temel kuralıdır.
Hakem tribün güvenliğini kimle konuşur?
Kural kitabı bu soruya ayrıntılı bir protokol vermez. Kitapçık yalnızca hakemin raporuyla ilgili makamları bilgilendirdiğini ve yetkisiz kişilerin sahaya girmesine izin vermediğini söyler. Sahada kimin hangi telefonu açtığı, organizasyonun güvenlik planına bağlıdır.
Büyük organizasyonlarda hakem, güvenlik görevlileriyle ve maç yöneticisiyle çalışır. Küçük amatör maçlarda bu rolü çoğu zaman bir kulüp yöneticisi üstlenir. Her iki durumda da hakem, tribüne dönük bir karar almadan önce görevlilerin ne yapabildiğini değerlendirir. Bu açıklama organizasyona göre değişir.
Veli olarak sizin işiniz basittir: görevliye bilgi verin, kendiniz müdahale etmeyin. Çünkü yetişkinlerin tribünde birbirine karışması, atılan cisimden daha büyük bir güvenlik sorunu doğurabilir.
Atan kişi yedek ya da teknik ekipten biriyse kural değişir mi?
Evet, değişir. Yedek oyuncu, değiştirilen oyuncu, kırmızı kart görmüş oyuncu ya da takım yetkilisi sahaya cisim atarsa mesele artık yalnız bir dış müdahale olmaz. Kural kitabında bu kişiler için ayrı bir yaptırım vardır.
Cisim oyunu, bir rakibi ya da bir maç görevlisini etkilerse oyun, cismin müdahale ettiği noktada doğrudan serbest vuruşla (ya da ceza alanındaysa penaltıyla) başlar. Hakem ayrıca ihlalin ağırlığına göre sarı ya da kırmızı kart gösterir.
Kitapçıktaki başka bir örnek daha açıktır: teknik ekipten biri sahaya kasıtlı olarak şişe atar ve atan kişi belirlenemezse hakem kırmızı kartı teknik alandaki kıdemli antrenöre gösterir. Gerekçe, teknik alandaki diğer yetkililerden sorumlu kişi olmasıdır.
Bu bölüm antrenörler için önemli bir ders içerir. Sinirle atılan bir su şişesi hem takımı hem de teknik adamı cezalandırabilir.
Bu ayrım neden var? Çünkü kural kitabı, yedeklerden ve teknik ekipten kendi davranışlarından sorumlu olmalarını bekler. Seyirci anonimdir, ancak teknik alandaki kişi bellidir. Bu nedenle cezanın adresi daha kolay bulunur.
Top cisme çarparak kaleye girerse gol olur mu?
Bu, en az bilinen ayrıntıdır. Ancak sahaya yabancı cisim atılırsa gol sonucunu da etkileyebilir. IFAB metnine göre top kaleye doğru giderken bir cisim ona çarpsa bile, savunan oyuncunun topa oynamasını engellemediyse ve müdahale hücum eden takımdan gelmediyse gol geçerlidir.
Yani kuralın mantığı basittir. Dışarıdan gelen bir cisim, golü engelleyen bir savunma gibi çalışmamalı. Savunmacı zaten topa oynayabilecek durumdaysa, cismin teması sonucu değiştirmez.
Hücum eden takımın kendi tarafından gelen bir müdahale varsa durum değişir. Bu durumda hakem golü vermez ve oyunu hakem topuyla başlatır. Böylece kimse sahaya cisim atarak avantaj sağlayamaz.
Atılan cisim hakem kararına nasıl yansır?
Hakem kararını vermeden önce şunları kısaca tartar. Bu liste kural kitabının doğrudan maddesi değil, kuralın mantığından çıkarılmıştır.
- Biri yaralandı mı, yaralanma riski var mı?
- Cisim oyunu etkiledi mi?
- Cisim tehlikeli bir madde mi?
- Olay bir kez mi oldu, yoksa tekrar ediyor mu?
- Görevliler tribünü kontrol altına alabiliyor mu?
Hakem bu soruların cevabına göre devam, kısa durdurma, askıya alma ya da yarıda bırakma arasında seçim yapar. Kural kitabı hakemin bu kararlarından doğan zararlardan kişisel olarak sorumlu tutulmadığını da belirtir. Seyirci müdahalesi nedeniyle maçı durdurup durdurmama kararı bu korumanın kapsamındadır.
Maç askıya alınırsa ya da yarıda kalırsa kim karar verir?
Sahadaki karar hakemindir. Maçın sonucuna ve yeniden oynanıp oynanmayacağına ise hakem karar vermez. Hakem olayı maç raporuna yazar ve rapor yetkili disiplin organına gider.
IFAB kitapçığı hakemin ilgili makamlara, disiplin işlemlerini ve maç öncesinde, sırasında ve sonrasında yaşanan diğer olayları içeren bir rapor sunmasını ister. Rapor, sonraki sürecin temel belgesidir.
Askıya alınan ve yarıda kalan maçların kaderi organizasyonun talimatına bağlıdır. Genel çerçeveyi maçların tatil edilmesi ve tatil edilen maçın ne zaman oynanacağı yazılarımızda anlattık. Burada tekrar etmiyoruz.
Ayrıca hakem, olay sırasında not alır. Örneğin hangi dakikada, hangi tribünden ve hangi türde bir cisim atıldığı rapora girer. Bu notlar sonradan kulüp savunmasında ve disiplin değerlendirmesinde belirleyici olur. Bu genel uygulamadır; raporun biçimi federasyonun talimatına bağlıdır.
Federasyon disiplin süreci sahaya atılan cisimde nasıl işler?
TFF Futbol Disiplin Talimatı, tff.org adresinde yayımlanan metne göre "Saha Olayları" başlıklı bir maddeye (Madde 52) sahiptir. Bu madde stadyumda düzeni, müsabakanın olağan akışını veya güvenliği bozan kişilere bir aydan iki yıla kadar müsabakalardan men ya da süreli hak mahrumiyeti öngörür.
Aynı madde, olaylardan seyircisi, mensupları ya da futbolcuları nedeniyle sorumlu olan kulübe olayın ağırlığına göre para cezası, saha kapatma ve seyircisiz oynama cezasını birlikte ya da ayrı ayrı verme yetkisi tanır. Meydana gelen maddi zararın sorumlulara tazmin ettirileceği de yazılıdır.
Talimat güncellenebilir. Yazımız, talimatın metnine dayanır; güncel hâlini ve ceza miktarlarını mutlaka TFF duyurularından kontrol edin. Talimatın genel yapısı için disiplin talimatı yazımıza ve tribün cezalarının anlamı için tribün cezası yazımıza bakabilirsiniz.
Süreç genellikle şöyle ilerler. Önce hakem raporu hazırlanır, ardından yetkili disiplin organı dosyayı inceler, sorumlu tarafların savunmasını alır ve karar verir. Bu sıra, disiplin hukukunun genel mantığına dayanan saha anlatımıdır. Her aşamanın süresini ve yöntemini talimatın güncel metninden kontrol edin.
Organizatör ve kulüp önceden hangi önlemleri alır?
6222 sayılı Kanunun 12. maddesi, müsabaka ve seyir alanlarına kesici, ezici, bereleyici ya da delici aletlerle patlayıcı, parlayıcı, yanıcı ve yakıcı maddelerin sokulmasını yasaklar. Aynı madde, mülki amirin yazılı emriyle güvenlik görevlilerinin girişte seyircilerin üstünü ve eşyasını arayabileceğini de yazar.
Yani önlemin ilk halkası sahada değil, kapıdadır. Hakem oyunu durdurduğunda iş zaten bir adım ileri gitmiş demektir. Bu nedenle iyi organize edilen bir maçta, tehlikeli cisim sahaya hiç ulaşmaz.
TFF Futbol Disiplin Talimatı ise kulübü, seyircisi ve mensupları nedeniyle sorumlu tutabilir. Ayrıca kulüplerin saha düzenine yatırım yapması mantıklıdır: kapı kontrolü, tribün düzeni ve anons gibi basit önlemler maçı korur. Tam sorumluluk dağılımı için güncel talimata bakın.
Hükmen mağlubiyet gelir mi?
Bu kesin değildir. Saha Olayları maddesi sorumlu kulüp için para cezası, saha kapatma ve seyircisiz oynamayı sayar; hükmen mağlubiyet bu maddede geçmez. Hükmen mağlubiyetin sahaya cisim atılması nedeniyle verildiği bir uygulama birincil kaynakla doğrulanmış değil.
Hakem maçı yarıda bırakırsa sonuç ayrıca bir kurul değerlendirmesine bağlı olabilir. Ama bu değerlendirmenin neye göre yapılacağını yazılı bir kuralla gösteremiyoruz. Bu yüzden "mutlaka hükmen yenilgi olur" gibi cümleler kuranları dikkatle okumak gerekir.
Kavramın kendisini merak edenler için hükmen mağlubiyet yazımız kavramı ve sonuçlarını açıklıyor.
6222 sayılı Kanun burada devreye girer mi?
Girebilir, ama bu hukuki bir konudur ve olaya göre değişir. Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair 6222 sayılı Kanunun mevzuat.gov.tr üzerindeki metninde, yasak maddeleri müsabaka alanında kullanarak müsabaka düzeninin bozulmasına sebep olan kişi için bir yıldan beş yıla kadar hapis öngörülüyor (Madde 13). Fiil daha ağır bir suç oluşturuyorsa mahkeme o cezayı esas alır.
Yasak olmayan maddeyi kullanarak müsabaka düzenini bozan kişi için ise aynı maddede yüz gün adli para cezası yazıyor. Hangi cismin hangi fıkraya girdiğini, mahkeme ve savcılık somut olayda belirler.
Kanunun 17. maddesi ise spor alanlarına verilen zararda zarar veren kişiler ve taraftarı oldukları kulübün müteselsil sorumluluğunu düzenler. Bu bilgiler genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir. Bir olayla karşılaşırsanız avukata danışın.
Sahaya yabancı cisim atılırsa çocuk maçında ne olur?
Çocuk ve amatör maçlarında IFAB kuralları temeli oluşturur, ama organizasyonlar saha boyutu, süre ve oyuncu sayısı gibi konularda uyarlama yapabilir. Talimat için organizasyonun güncel duyurusuna bakın. Sahaya atılan cisim konusunda hakem yine aynı ilkeleri uygular: güvenlik, oyunun etkilenmesi, yeniden başlatma.
Çocuk maçlarında atılan cisim genellikle başka bir şeydir: bir top, bir kıyafet, bir su şişesi. Çoğu zaman kötü niyet yoktur. Yine de çocuğun sahadaki güvenliği için hakem oyunu durdurur ve cismi kaldırtır.
Antrenör ve veli için ilke şudur: cismi sahaya sokan kişi yetişkinse bu davranışı kendi başına düzeltmek ilk adımdır. Çocuk maçlarında hakem, zaten yetersiz sayıda görevliyle çalışır. Bu nedenle yönetici ve antrenör olarak tribünde ve kenarda sakin olmak, hakemin işini kolaylaştırır.
Ayrıca yaş grubu küçüldükçe sahaya cisim girme biçimi de değişir. Örneğin minik kategorilerde tribün genellikle ailelerden oluşur, bu yüzden ciddi bir güvenlik tehdidi nadirdir. Yine de hakem aynı ilkeyi uygular. Bu gözlem genel bir saha izlenimidir ve istatistiksel bir bulgu değildir.
Antrenör ve veli ne yapmalı, ne yapmamalı?
Kural kitabı tribündekilere değil, hakeme ve oyunculara hitap eder. Yine de maç günü davranışı için kural kitabından çıkarılabilecek saha uygulaması önerileri vardır.
- Cismi görürseniz kendiniz sahaya girip almaya çalışmayın; hakemin ya da görevlinin işaretini bekleyin.
- Çocukların sahadan geri çekilmesi gerekiyorsa sakin bir sesle çağırın, bağırmayın.
- Teknik alandan sahaya hiçbir şey atmayın; su şişesi dahil.
- Kendi tribününüzde cisim atan birini fark ederseniz organizasyon görevlisine haber verin.
- Çocuk bir cisme çarpıp acı hissediyorsa maçın sürmesini beklemeyin; ağrıda dur.
Ancak küçük çocuğun sağlığı sonuçtan önce gelir. Bu nedenle sahaya yabancı cisim atılırsa ilk bakışınız çocuğa gitsin. Yaralanma şüphesinde oyunu bırakmak ve gerekirse 112'yi aramak doğru karardır.
Bunun yanında çocuğu tribünde izleyen kardeşlere de bir kural koyun: sahaya hiçbir şey atılmaz. Çünkü küçük kardeşler çoğu zaman merakla oyuncak ya da meyve fırlatır. Kısa bir hatırlatma, maçın kesilmesini önleyebilir.
Antrenmanda ve hazırlık maçında saha nasıl kontrol edilir?
Bu bölüm kural kitabından değil, çocuk sporunun güvenlik mantığından çıkar. Antrenmandan önce sahayı yürüyerek taramak, cisim sorununu atılmadan çözmenin en ucuz yoludur.
- Sahada taş, cam parçası, şişe kapağı, tel ya da kırık plastik var mı bakın.
- Kale direklerinin ve filelerin sağlam olduğundan emin olun.
- Saha kenarındaki eşyaları (çanta, şişe, kıyafet) çizgiden en az birkaç metre uzağa koyun.
- Antrenman konilerini ve yedek topları düzenli biçimde bir torbaya toplayın.
- Çocuklara kenara bir şey fırlatmamayı baştan öğretin.
Üstelik hem gerçek bir maçta hakemin işi kolaylaşır hem de çocuk, saha disiplinini oyunun bir parçası olarak öğrenir. Örneğin her antrenman sonunda sahayı birlikte toplamak iyi bir alışkanlıktır.
Çocuğa maç durduğunda ne anlatmalı?
Çocuk oyunun neden kesildiğini bilmek ister. Kısa ve doğru bir cümle yeterlidir: "Biri sahaya bir şey attı, hakem güvenlik için oyunu durdurdu. Şimdi bekliyoruz." Ayrıntıya girmeye gerek yoktur.
Bekleme sırasında çocukları ısıtmak makul bir uygulamadır. Uzun beklemelerde hafif hareket ve su molası, kasların soğumasını önler. Bu öneri kural kitabından değil, genel antrenman mantığından çıkar.
Olayda bir yetişkin sorumluysa, çocuğun karşısında o kişiyi suçlamak yerine yalnızca ne olacağını söylemek daha iyi sonuç verir. Çocuk, tribündeki bir olaydan kendini sorumlu hissetmemelidir.
Ayrıca bekleme süresinin uzaması hâlinde antrenör çocukları yan yana oturtup su içirebilir. Böylece çocuk hem dinlenir hem de endişelenmez. Eğer bekleme uzun sürerse, oyuncuları hafif tempoda yeniden ısıtmak mantıklıdır.
En sık yanlış bilinenler nelerdir?
| Yaygın inanç | Kural kitabına göre durum |
|---|---|
| Sahaya her cisim atılınca maç biter | Hayır. Hakem oyunun etkilenmesine ve güvenliğe bakar |
| Cisim sahaya düşünce oyun mutlaka durur | Hayır. Oyunu etkilemiyorsa oyun sürer |
| Oyun durunca serbest vuruş verilir | Genelde hayır. Hakem topu kullanılır |
| Cismin isabet etmesi şarttır | Hayır. Oyunu etkilemesi yeterli olabilir |
| Hakem sonuca da karar verir | Hayır. Sonuçlandırmayı disiplin organı yönetir |
İzleyici bu yanlışların çoğunu televizyonda gördüğü tek bir olaydan genelleyerek öğrenir. Oysa hakem her olayı ayrı değerlendirir.
Bir başka yaygın yanılgı da "kural kitabında kaç cisim atılırsa maç biter" sayısının olduğudur. Böyle bir sayı IFAB metninde bulunmuyor.
Güncel kural metnini nereden okuyabilirsiniz?
Okuyucu olarak her bilgiyi kendi organizasyonunuzun talimatıyla karşılaştırın. IFAB kuralları 11 kişilik resmî maçlar için hazırlandı, bazı organizasyonlar ise uyarlama yapar. Güncel kitapçığa IFAB Kanun 5 sayfasından ulaşabilirsiniz.
Şikayet ve itiraz için nereye başvurmalı?
Maç sırasında yaşanan bir olay hakkında itiraz ya da bildirim yapmak isterseniz ilk adres organizasyonun kendi yöneticisidir. Amatör liglerde il temsilciliği, okul liglerinde turnuva sorumlusu bu işi yürütür.
Bir futbol okulunda çocuğun güvenliği veya yönetici davranışı hakkında sorun yaşadıysanız futbol okulu şikayet sayfamız sürecin nasıl ilerlediğini anlatır.
Bir okulun sorumluluk anlayışını seçerken de bu olaylara bakmak faydalıdır: maç günü sağlık, güvenlik ve iletişim planı yazılıysa velinin işi kolaylaşır. Hakem kararlarını ve sporda davranışı top hakeme değerse oyun durur mu yazımızdaki mantıkla birlikte okumak da faydalıdır.
Sıkça sorulan sorular
Sahaya şişe atılırsa maç hemen biter mi?
Hayır. Hakem şişenin oyunu etkileyip etkilemediğine ve güvenlik riskine bakar. Etkilemezse oyun sürer ve şişe kaldırılır. Etkilerse oyun durur, şişe alınır ve maç askıya alınmadıysa hakem topuyla devam edilir. Tekrar eden ve kontrol edilemeyen durumlarda hakem maçı askıya alabilir ya da yarıda bırakabilir. Maçın sonrasındaki sonuç ise ayrıca disiplin sürecine bağlıdır.
Oyun durunca hangi takıma top verilir?
Top ceza alanındaysa savunan takımın kalecisine bırakılır. Ceza alanı dışındaysa topa sahip olan ya da sahip olacak olan takımın bir oyuncusuna verilir. Bu belirlenemezse topa en son dokunan takımın oyuncusuna bırakılır. Cisim hakeme ya da dış etkene çarptıysa hakem topu temas noktasına bırakır. Böylece hiçbir takım dış müdahaleden avantaj sağlamaz.
Sahaya cisim atan teknik adama ne olur?
Teknik ekipten biri sahaya kasıtlı cisim atarsa kırmızı kart gündeme gelir. Atan kişi belirlenemezse kart teknik alandaki kıdemli antrenöre gösterilir. Cisim oyunu ya da bir rakibi etkilerse oyun, müdahale noktasında doğrudan serbest vuruşla yeniden başlar. Hakem ihlalin ağırlığına göre sarı ya da kırmızı kart da gösterir.
Çocuk maçında da aynı kurallar geçerli mi?
Temel ilkeler aynıdır: güvenlik, oyunun etkilenmesi ve yeniden başlatma. Ancak saha boyutu, süre ve oyuncu sayısı gibi konularda organizasyonlar uyarlama yapabilir. Bu yüzden ayrıntı için organizasyonun güncel talimatına ya da yöneticisine bakın. Hakem yine güvenliği öncelik alır. Ayrıca çocuk maçında yetişkinlerin sakin kalması, kararın sorunsuz işlemesine yardım eder.
Kulüp ceza alır mı?
TFF Futbol Disiplin Talimatındaki Saha Olayları maddesi, olaydan sorumlu kulübe para cezası, saha kapatma ve seyircisiz oynama cezası verilebileceğini yazar. Ceza türü ve miktarı olayın ağırlığına göre değişir. Ayrıca kişiler hakkında müsabakalardan men gibi yaptırımlar da söz konusu olabilir. Güncel miktarlar için TFF duyurularına bakın.
Hükmen mağlubiyet kesin mi?
Hayır, bunu kesin diye yazamayız. Saha Olayları maddesinde hükmen mağlubiyet sayılmıyor. Yarıda kalan maçın sonucunu disiplin organı ve organizasyonun talimatı belirler. Bu nedenle kesin bir hüküm vermeden önce TFF'nin yayımladığı güncel kararlara bakın. Çünkü her olayın koşulu farklıdır ve yazılı kuralın dışında bir sonuç iddia etmek doğru olmaz.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.