Futbolda Tribünden Lazer Tutulunca Maç Neden Durmayabilir?

Ancak bu cevap ilk bakışta tuhaf gelir. Tribünden gelen yeşil bir ışık gözü rahatsız eder, bunu herkes görür. Ama futbol kuralları davranışın çirkinliğine değil, oyuna ve güvenliğe etkisine bakar. Bu yazının konusu yalnızca lazer ışığıdır. Sahaya cisim atılması için ayrı bir yazımız var: sahaya yabancı cisim atılırsa ne olur. Meşale için de meşale yazımıza bakabilirsiniz.

Bu yazı hangi durumları ayırıyor?

Lazerle ilgili sorular tek bir soru gibi duruyor, ama altında farklı durumlar var. Her birinin cevabı biraz değişir. Bu yüzden önce hangi durumu merak ettiğinizi netleştirmek işe yarar.

• Işık kısa süre parladı ve kimse tepki vermedi.
• Bir oyuncunun yüzünde ışık sabit durdu ve oyuncu tepki verdi.
• Kaleci, penaltı vuruşu ya da duran top kullanan oyuncu hedef oldu.
• Hakem ya da yardımcı hakem ışıkla karşılaştı.
• Işık tekrar etti ve güvenlik görevlileri kaynağı bulamadı.
• Olay çocuk ya da amatör bir maçta, küçük bir tribünün önünde patladı.

Bu yazıda her durumu ayrı ayrı ele alıyoruz. Çünkü cevap, olayın türüne göre değişir.

Kural kitabı dış müdahale için hakeme ne yetki veriyor?

Yetkinin kaynağı güncel IFAB kural kitapçığındaki beşinci kanundur (IFAB Oyun Kuralları, Kanun 5). Kitapçığa göre hakem, ihlaller nedeniyle ya da dış müdahale yüzünden maçı durdurur, askıya alır veya yarıda bırakır. Dış müdahaleye örnek olarak yetersiz stat ışıkları ve seyircinin attığı cisim sayılır.

Seyirci cismi bir hakeme, oyuncuya ya da takım yetkilisine isabet ederse, kitapçık seçimi hakeme bırakır. Hakem maçı sürdürebilir, durdurabilir, askıya alabilir ya da yarıda bırakabilir. Hakem seçimini olayın ağırlığına göre yapıyor.

Burada önemli bir ayrıntı var. Üstelik kural, "şu kadar olayda maç biter" gibi bir eşik vermez. Aynı kağıt top ile bir cam şişe aynı sonucu doğurmaz. Karar, olayın ciddiyetine bağlıdır. Ayrıca kitapçık, hakemin seyirci müdahalesi nedeniyle maçı durdurma ya da durdurmama kararından kişisel olarak sorumlu tutulmayacağını da yazar.

Kural kitabı lazer ışığından söz ediyor mu?

Kanun 5 metninde "lazer" sözcüğü geçmez. Kitapçık dış müdahale örneklerini sayar: yetersiz ışık, hakemi ya da oyuncuyu vuran cisim, düdük çalan seyirci, sahaya giren ek top ya da hayvan. Lazer bu örnekler arasında adıyla yer almaz.

Peki bu, lazerin kural dışı olmadığı anlamına mı gelir? Hayır. Lazer yine de seyircinin oyuna dışarıdan karışmasıdır. Dolayısıyla hakem onu dış müdahale mantığıyla değerlendirir. Bu bir yorumdur, çünkü kitapçık lazer için ayrı bir madde yazmaz.

"Hakem dış müdahalede takdir sahibidir" cümlesi kitapçıkta yazar. "Lazer de dış müdahaledir" cümlesi ise bir yorumdur. İkisini karıştırmamak gerekir.

Peki bu yorum neden önemlidir? Çünkü okurların çoğu "lazer yasak olduğuna göre maç durmalı" diye düşünüyor. Oysa yasak olmak ile maçı durdurmak ayrı iki konudur. Yasağı stadyum ve disiplin düzenlemeleri koyar. Maçı durdurma kararını ise kural kitabı hakeme bırakır. Bu ayrımı akılda tutunca sahadaki kararlar daha net görünüyor.

Hakem lazer görünce hangi sorulara bakar?

Kural kitabı bir kontrol listesi vermez. Yine de hakemin kararını etkileyen şeyleri kitapçığın genel mantığından çıkarabiliriz. Aşağıdaki liste sahadaki uygulamaya ve yoruma dayanır, resmî bir ölçüt tablosu değildir.

1. Işık kime tutuldu: oyuncuya, hakeme, yardımcı hakeme ya da teknik ekibe?
2. Hedef kişi tepki verdi mi, gözünü kapattı mı, oyunu bıraktı mı?
3. O an oyun aktif ve kritik bir anda mıydı, yoksa top başka bölgede miydi?
4. Işık kısa mıydı, yoksa tekrar ediyor ve sürüyor muydu?
5. Kaynak bulunabiliyor mu, güvenlik görevlisi müdahale edebiliyor mu?
6. Oyuncular endişeli mi, tribünde ya da sahada gerginlik büyüyor mu?

Bu soruların cevabı hakemin kararını belirler. Örneğin tek seferlik, kısa bir ışık hakemin gözünden kaçabilir. Buna karşılık yüze sabitlenmiş ve tekrar eden bir ışık oyunu durdurmayı kolaylaştırır.

Ayrıca hakemin elinde yalnızca düdük yoktur. Dördüncü hakem ve yardımcı hakemler olayı görebilir, kameraları izleyen görevliler güvenlik birimine haber verebilir. Böylece hakem oyunu kesmeden önce bilgi toplayabilir. Bu da kararın neden bazen birkaç dakika gecikebildiğini açıklar.

Lazer tutulunca hakem hangi kararları verebilir?

Aşağıdaki tablo olası kararları ve dayanak düzeyini gösterir. "Kitapçık" etiketi kural kitabında yazanı, "çıkarım" etiketi ise kitapçığın mantığından türetilen yorumu ifade eder.

Ancak tabloda hiçbir satır "mutlaka şu olur" demez. Bunun nedeni kuralın kendisidir: Hakeme seçenek verir, sonuç vermez.

Penaltı anında lazer tutulunca maç durur mu?

Penaltı, lazerin en çok merak edilen sahnesidir. Kaleci tek başına bekliyor, vuran oyuncu da hazırlanıyor. Işık o anda tutulursa sonucu etkileyebilir. Yine de kitapçıkta penaltı anına özel bir lazer hükmü yoktur.

Dolayısıyla hakem bu durumda genel dış müdahale ilkesine döner. Işık kalecinin yüzünde duruyorsa ve kaleci tepki veriyorsa, hakemin vuruşu beklettirmesi ya da oyunu durdurması mantıklıdır. Bu bir yorumdur. Kitapçık penaltının yeniden atılmasını lazere bağlamaz.

Peki penaltıda lazer tutulunca maç durur mu sorusunun kesin cevabı var mı? Hayır, ayrı bir hüküm yok. Burada başka bir yönü de hatırlatalım. Bir golün sayılıp sayılmayacağı gibi sonuca dokunan kararlar tek bir ışık olayına göre verilmez. Kararın tamamı hakemin, o anki gözlemine dayanır. Penaltı atışının psikolojik yönü için tribünün kaleciye etkisini anlatan yazımıza göz atabilirsiniz.

Kaleciye lazer tutulunca maç durur mu?

Kaleci, lazerin hedefi olmaya en yatkın oyuncudur. Çünkü tribüne dönük durur, yerinde bekler ve topu gözleriyle takip etmek zorundadır. Başka bir sebep de tribünün kale arkasında yoğun olmasıdır.

Kaleciye tutulan ışık, kalecinin topu görmesini engelliyorsa oyuna doğrudan etki eder. Bu nedenle kaleci el işaretiyle ya da sesiyle sorun bildirirse, hakemin kaleciyi dinlemesi ve oyunu durdurması mantıklıdır. Yani sorunu hakeme bildirmek, kalecinin ilk görevidir.

Çocuk kalecilerde konu daha hassastır. Yaş küçüldükçe göz korunması, bildirim ve durma kararı bir yetişkine bağlıdır. Çocuk kalecilerin eğitimi için kaleci okullarına göz atabilirsiniz.

Oyun durursa maç nasıl yeniden başlar?

Kitapçıktaki örneğe göre, sahaya atılan bir şişe oyuncunun yolunu keserse müdahale oyunu bozmuş sayılır. Hakem maçı durdurur ve şişeyi sahadan çıkarttırır. Maç güvenlik nedeniyle askıya alınmazsa oyun hakem topuyla yeniden başlar.

Lazer için de aynı mantık geçerli olabilir, çünkü kimse kuralı ihlal etmemiştir. Serbest vuruş, korner ya da taç vuruşu vermek için bir faul ya da çıkış yoktur. Yine de bu doğrudan bir hüküm değildir, çünkü kitapçıktaki örnek lazer değil şişe örneğidir.

Ayrıca hakem topunun ayrıntıları, topun nerede olduğuna göre değişir. Bu ayrıntıları hakem topu yazımızda bulabilirsiniz.

Maç askıya alınıp devam edemezse sonucu organizasyonun talimatı belirliyor. Bu konuda maç yarıda kalınca skorun durumunu anlatan yazımız yol gösterir.

Örneğin oyun hızlı bir hücum anındaysa, hakem düdüğü çalmadan önce hücumun bitmesini bekleyebilir. Çünkü ortada bir tehlike görmüyorsa, oyunu bölmek iki takımı da mağdur eder. Yine de ışık oyuncunun gözüne geliyorsa bekleme süresi kısalır.

Hakem neden oyunu hemen kesmeyebilir?

Bu bölüm kitapçıktan değil, saha mantığından gelir. Yine de hakemlerin lazer olaylarında sakin davranmasının makul nedenleri vardır.

• Hakem ışığı göremeyebilir. Kamera bazı şeyleri hakemden daha net gösterir.
• Oyuncunun etkilenip etkilenmediğini bedeninden anlamak her zaman kolay değildir.
• Oyunu hemen durdurmak, ışığı tutan kişiye istediği etkiyi vermiş olabilir.
• Hakem, olayı not edip ilk durakta güvenlik anonsu istemeyi tercih edebilir.
• Durdurma kararı bazen kalabalığı sakinleştirmek yerine gerginliği büyütür.

Bu listedeki maddeler hakemin maçı yönetirken göz önüne aldığı pratik şeylerdir. Hiçbiri "lazer önemsizdir" anlamına gelmez. Maçın sürmesi ile olayın görmezden gelinmesi aynı şey değildir. Ayrıca bu davranış hakemi sorumluluktan kurtarmaz, yalnızca kararın anlık bir değerlendirme olduğunu gösterir.

Dördüncü hakemin bu tür olaylardaki rolü için dördüncü hakemin görevleri yazısına bakabilirsiniz.

Lazer ışığı gözlere ne yapabilir?

Bu bölüm klinik kaynağa dayanır. Alman bir ekibin yaptığı sistematik derleme, lazer işaretçi nedeniyle kalıcı ya da akut retina hasarı yaşayan hastalarla ilgili 48 yayını ve 111 hastayı incelemiştir (Birtel ve ark., Deutsches Ärzteblatt International, 2017).

Derlemeye göre hasar, küçük ışık algılayıcı kusurlarından makula deliğine ve retina kanamasına kadar uzanabiliyor. Başvuru anında etkilenen gözlerin yüzde 55'inde düzeltilmiş görme keskinliği 20/40'ın altındaydı. Zamanla görme çoğu hastada düzelmişti. Ancak yazarlar, kalıcı retina kusurlarının sürdüğünü ve tam iyileşme bildirilmediğini yazar.

Aynı makale bir ayrım da yapar. Lazer parlaması çoğunlukla geçici görme kaybına yol açar ve göz yapısında hasar bırakmaz. Kalıcı hasar ise yanlış kullanımla ortaya çıkar. Tribünden tutulan bir ışığın hangi gruba girdiğini oyuncu ya da hakem sahadan bilemez.

Lazer cihazının gücü neden belirsizdir?

Aynı derleme cihazların ölçülmüş çıktısına da bakar. Ölçülen 33 cihazın 11'i 5 mW altında, 3'ü ise 1000 mW üzerinde güç yayıyordu. Yazarlar kendi serilerinde yeşil işaretçilerin 32 ile 95 mW arasında çıktığını, cihazlarda güç bilgisinin ya da etiketin bulunmadığını veya yanlış olduğunu bildirir.

Bu yüzden tribündeki bir lazerin güvenli olup olmadığını dışarıdan anlamak mümkün değildir. Etiket "düşük güç" dese bile ölçüm farklı çıkabilir. Yazarlar ölçülen güç ile etiket arasında yüz kata varan fark görmüştür.

Bu bilgi bir şeyi netleştirir: Çünkü risk gerçektir. Lazerin yasak olması yalnızca sportmenlik meselesi değildir. Kontrol edilemeyen cihaz, göz sağlığı riskidir. Bu nedenle hakem ve güvenlik görevlileri ışığı ciddiye almak zorundadır, oyun akışını bozmasa bile.

Işık gözüne gelen oyuncu ne yapmalı?

Aşağıdaki öneriler tıbbi tavsiye değildir. Göz sağlığıyla ilgili kararı bir göz hekimi verir. Yine de sahada bilinmesi gereken basit adımlar vardır.

1. Işığa doğrudan bakmamak, başı çevirmek ve gözü kapatmak.
2. Hakeme hemen el işareti ya da sözle bildirmek, mümkünse takım arkadaşından yardım istemek.
3. Oyun durmazsa bile ışık kaybolana kadar topa değil, güvenli alana odaklanmak.
4. Işık gözden geçtikten sonra bulanık görme, ışık lekesi, ağrı ya da görme alanında karartı varsa oyuna devam etmemek.
5. Belirti sürerse bir göz hekimine başvurmak, belirtiler geçse bile hakeme ve antrenöre bildirmek.

Çocuk ve ergen oyuncularda kural basittir: Şüphe varsa oyuncu oyundan alınır. Işık gözüne denk geldiğinde çocuğa "devam et" denmez. Bir yetişkin çocuğu sakinleştirir, ışığın nereden geldiğini hakeme bildirir ve belirti varsa göz hekimine yönlendirir. Ağrı ya da görme değişikliği sürerse acil servis ya da 112 devreye girer.

Lazer tutulursa kulüp sorumlu tutulur mu?

Evet, avrupa kupalarında bu açıkça yazar. UEFA Disiplin Yönetmeliği'nin güncel baskısında 16. maddenin ikinci fıkrası, kulüplerin ve federasyonların taraftarlarının bazı davranışlarından, organizasyonda ihmallerinin olmadığını kanıtlasalar bile sorumlu tutulabileceğini söyler. Bu listede "lazer işaretçi ya da benzeri elektronik cihaz kullanımı" de bulunur (UEFA).

Aynı yönetmelikte tekerrür maddesi vardır. Lazer işaretçi kullanımı gibi bir ihlal, bir yıl içinde benzer bir ihlalle tekrarlanırsa tekerrür sayılır. Bu bilgi UEFA'nın 2026 baskısı olarak yayımlanan metne dayanır. Para cezası tutarlarını yazmıyoruz, çünkü tutarlar baskıdan baskıya değişir.

Dikkat edin: Buradaki sorumluluk, ihmal aranmadan doğan bir sorumluluktur. Kulüp, "biz önlem aldık" diyerek kurtulamaz. Bu da kulüplerin tribün kontrolüne neden önem verdiğini açıklar.

Yani yasak, hakemin kararından bağımsız çalışır. Hakem oyunu sürdürse bile, stadyum güvenliği lazer taşıyan kişiyi çıkarabilir. Bu iki katman birbirini tamamlar: Hakem oyunu yönetir, güvenlik ve disiplin sistemi ise davranışı cezalandırır.

Süper Lig statüsü lazeri nasıl düzenliyor?

TFF'nin yayımladığı 2025-2026 sezonu Süper Lig Müsabakaları Statüsü'nün güvenlik maddesinde, stadyumlarda silah, kesici ve delici aletler, patlayıcı ve yanıcı maddeler gibi eşyaların yanında "lazer pointer" için de yasak vardır. Metne göre bu eşyalar bulundurulamaz, satılamaz ve atılamaz (TFF).

Bu metin Süper Lig'in 2025-2026 sezonu statüsüne aittir. Güncel sezonda numara ya da ifade değişmiş olabilir. Bu nedenle kesin güncel metin için TFF'nin güncel duyurusuna ve statü sayfasına bakmanızı öneririz.

Alt liglerde ve amatör organizasyonlarda aynı düzenleme olacağını varsaymamak gerekir. Çocuk turnuvalarında ve halı saha maçlarında kurallar organizasyona göre değişir. Bu durumda turnuva talimatı ve tesis kuralları geçerlidir.

TFF disiplin süreci lazer olayında nasıl işler?

TFF Futbol Disiplin Talimatı, "saha olayları" başlığı altında stadyumlarda düzeni ve güvenliği ihlal eden kişilere bir aydan iki yıla kadar müsabakalardan men ya da süreli hak mahrumiyeti öngörür. Aynı madde, seyircisi nedeniyle olaylardan sorumlu kulübe olayın ağırlığına göre para cezası, saha kapatma ve seyircisiz oynama cezası verilebileceğini yazar (TFF Futbol Disiplin Talimatı).

Ancak bu talimat metninde lazer sözcüğü geçmiyor. Yani lazer olayı, genel saha olayları hükmü içinde değerlendiriliyor olabilir, ama bu talimat metninden kesin olarak anlaşılmaz. Hangi maddenin uygulanacağına disiplin kurulu karar verir.

Süreç genellikle hakem ve gözlemci raporlarıyla başlar. Kurulun işleyişini PFDK yazımızda, tribün cezasını ise tribün cezası yazımızda ayrıntılı anlattık.

6222 sayılı Kanun lazer için ne söylüyor?

Spor müsabakalarında şiddet ve düzensizlikle ilgili 6222 sayılı Kanun'un 12. maddesi yasak maddeleri sayar. Metne göre bu maddede ateşli silahlar, kesici, ezici, bereleyici veya delici aletler, patlayıcı, parlayıcı, yanıcı veya yakıcı maddeler ile uyuşturucu ve uyarıcı maddeler yer alır. Lazer işaretçi bu listede adıyla geçmez (6222 sayılı Kanun).

Bu önemli bir ayrıntıdır, çünkü bazı yazılar lazerin doğrudan 12. maddede yasak olduğunu iddia ediyor. Madde metni ise lazeri adıyla saymaz. Lazerin hangi bende yorumlanacağı, olayı değerlendiren mahkemenin işidir.

Aynı kanunun 13. maddesinin beşinci fıkrası ise yasak olmayan maddeleri kullanarak müsabaka düzeninin bozulmasına neden olan kişi için, daha ağır bir suç oluşmuyorsa, yüz gün adli para cezası öngörür. Bu hüküm lazer için uygulanabilir mi? Bunu yalnızca bir hukukçu ve olayı gören mahkeme söyleyebilir. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.

Lazer tutan seyirci ne ile karşılaşabilir?

Çünkü seyirci için sonuç tek bir kapıdan gelmez. Aynı olay, birkaç ayrı süreci başlatabilir. Aşağıdaki tablo bunu özetler ve her satırın dayanağını belirtir.

Tablo bir tahmin değil, ilgili düzenleme metinlerinin özetidir. Bir olayda hangi sürecin işleyeceği olayın şartlarına bağlıdır.

Tribündeyseniz lazer görünce ne yapmalısınız?

Tribündeki izleyici de süreçte rol oynar. Çocuğunuzla maça giden bir veli olarak üç şeyi yapabilirsiniz: Işık tutan kişiyi görüntülemeye çalışmayın, güvenlik görevlisine bildirin, çocuğunuzu o bölgeden uzak tutun.

• Lazer işaretçiyi çocuk oyuncağı olarak görmeyin. Birtel ve arkadaşlarının derlemesi çocuk ve ergenler arasında farkındalığın artırılmasını önerir.
• Işığı gören çocuğa "gözüne bakma" talimatını verin ve belirti varsa göz hekimine götürün.
• Stadyuma ne sokulabileceğini stadyuma neler sokulabilir yazımızda okuyabilirsiniz.
• Kendi lazerinizi stadyuma götürmeyin; düşük güçte olduğunu düşünseniz bile güç bilgisi yanıltıcı olabilir.

Bu öneriler, genel güvenlik anlayışının ve derleme yazarlarının uyarılarının özetidir. Resmî bir stadyum talimatı değildir.

Çocuk ve amatör maçlarında lazer olursa ne olur?

Örneğin çocuk maçlarında stadyum yoktur, çoğu zaman tribün de yoktur. Ama okul bahçesi ya da halı saha çevresinde bir velinin, bir gencin ya da bir yoldan geçenin elindeki lazer ışığı yine oyuncuya yönelebilir.

IFAB oyun kuralları 11'e 11 resmî oyun içindir. Yaş kategorilerinde saha, top, süre ve oyuncu sayısı değiştirilebilir. Bu nedenle çocuk maçında hakemin yetkisi ve hangi cezanın uygulanacağı organizasyonun talimatına bağlıdır. Organizatörün talimatına bakın.

Pratikte antrenör ve organizatör şu adımları izleyebilir:

1. Oyunu durdurmak ve çocukları ışıktan uzaklaştırmak.
2. Işığın kaynağını sakin bir şekilde ve çocukların önünde tartışma çıkarmadan tespit etmek.
3. Tesis sorumlusuna ve gerekiyorsa kolluğa bildirmek.
4. Işığa maruz kalan çocuğu gözlemlemek ve belirti varsa velisine bilgi verip göz hekimine yönlendirmek.

Yaşa uygun tedbir ve ağrıda durma ilkesi her zaman önceliklidir.

Antrenör ve okul bu konuda ne yapmalı?

TFF Futbol Okulları Talimatı, A ve B sınıfı okullar için ilkyardım sertifikalı personel ve ilkyardım malzemesi şartı koyar. Bu şart lazer için ayrı bir hüküm değildir, ama göz travması gibi durumlarda ilk müdahalenin kimde olacağını planlamak için bir temeldir.

• Öncelikle maçtan önce acil durum planı yazılır: İlk yardımcı kimdir, kim 112'yi arar, çocuklar hangi alana çekilir?
• Ardından maç sırasında hakemle iletişim yolu, oyunu durdurma işareti ve ışık kaynağını bildirme kuralı belli olur.
• Son olarak maç bittikten sonra ışık gören çocukların listesi tutulur, veliye bilgi verilir ve belirtiler izlenir.

Bir okul ya da organizatör bu tür güvenlik sorunlarını ciddiye almazsa velinin başvuru yolu vardır. Bu konuda futbol okulu şikayet sayfamıza göz atabilirsiniz.

Çocuk maçında da kural aynı kalıyor: Önce çocuğun güvenliği geliyor. Dolayısıyla antrenör ışığı gördüğünde hakemle konuşmaktan çekinmemeli, ayrıca çocuğun gözünü korumak için oyunu durdurmayı istemelidir.

Bu konuda sık yapılan yanlışlar neler?

Konu sosyal medyada hızla dolaştığı için yanlış inançlar da hızla dolaşıyor. Aşağıdaki liste en sık karşılaşılanları ve düzeltmelerini toplar.

Bu yanlışların çoğu, tek bir kaynağa güvenip kuralı gerçekten okumamaktan doğar. Doğrulanabilir bilgiyi tercih edin.

Lazer diğer dış müdahalelerden nasıl ayrılır?

Kural kitabı dış müdahale örneklerini ayrı ayrı yazar. Bu yüzden lazeri diğer örneklerle yan yana koymak, farkı görmeyi kolaylaştırır. Ayrıca her örnek farklı bir cevap verir.

Bu karşılaştırmadan şu sonuç çıkar. Lazer, hiçbir örneğe birebir uymaz. Ancak hakemin genel takdir yetkisi, hepsini kapsayacak kadar geniştir. Bu nedenle yorum çoğunlukla bu genel yetkiye dayanır. Yine de kitapçıkta lazere özel bir cümle yoktur.