Sahada Kaç Top Bulunur? Oyundaki Top ve Ek Toplar

Peki neden bu kadar kısa bir cevap yetmiyor? Çünkü soru iki ayrı şeyi karıştırıyor: oyundaki top ve kenarda bekleyen toplar. Bu yazı ikisini ayırıyor. Topun malzemesi ve üretimi için futbol topunun içinde ne var yazısına, ölçü ve numara seçimi için yaşa göre top seçimi yazısına bakabilirsiniz. Burada yalnızca sayı, kontrol ve ikinci top meselesini ele alıyoruz.

Kural kitabı ek toplar hakkında ne söylüyor?

Kanun 2, topun niteliklerini anlatır. Aynı kanunun ek toplar başlığı iki şey söyler. Birincisi, Kanun 2'ye uyan ek toplar oyun alanının çevresine konabilir. Ayrıca, i̇kincisi, bu topların kullanımı hakemin kontrolü altındadır.

Metinde sabit bir sayı yoktur. Asgari ek top sayısı da, azami ek top sayısı da yazmaz. Dolayısıyla "sahada 8 top olur" ya da "en az 10 top şart" gibi cümlelerin kural kitabında bir karşılığı yoktur.

• Ek top serbesttir, ama Kanun 2 ölçülerine uymalıdır.
• Hakem kullanımı kontrol eder.
• Sayıyı organizatör belirler. Çünkü kural kitabı sayıyı boş bırakır.
• Oyun alanında aynı anda tek top bulunur.

Oyundaki top ile kenardaki toplar arasındaki fark nedir?

Bir top ancak oyun alanında ve oyundayken "oyundaki top" olur. Yani, kenardaki top, saha çevresinde bekleyen yedektir. Hakem onu kullanma kararı vermedikçe oyunla ilgisi yoktur.

Bu ayrım pratikte önemlidir. Top yan çizgiyi aşınca oyun durur. Ardından görevli, kenardaki bir topu oyuncuya uzatabilir. Böylece taç atışı hız kazanır. Yine de oyun hâlâ tek top üzerinden devam eder.

Multi-ball sistemi nedir ve kuralla ilişkisi var mı?

Ayrıca, multi-ball, saha çevresine birden fazla top yerleştiren ve çıkan topun yerine hemen yenisini veren düzendir. Amaç, oyunun akışını korumaktır. Sistemin adı ve ayrıntıları organizatörün talimatında yer alır.

Kural kitabı bu adı kullanmaz. Yalnızca ek topların varlığına izin verir. Yani multi-ball, Kanun 2'deki serbestliğin bir uygulamasıdır. Hangi lig ya da turnuvada kaç top kullanıldığını ise ilgili organizatörün talimatından öğrenebilirsiniz.

Yani, önemli olan şudur: multi-ball sistemi oyun kuralını değiştirmez. Aynı anda iki top oyunda olamaz.

Multi-ball düzeninde toplayıcılar genellikle belirli noktalarda bekler. Bu yerleşim organizatörün tercihidir. Kural kitabı noktaları göstermez. Bu yüzden "toplar şu köşelere konur" diyen bir iddiayı kural olarak sunamayız. Bunu saha gözlemi olarak etiketleriz.

Ek top sayısını kim belirler?

Kural kitabı sayıyı boş bıraktığı için karar organizatöre kalır. Ayrıca, profesyonel lig, kupa, okul turnuvası ya da halı saha ligi kendi talimatını yazar. Organizatör bu talimatları maçtan önce hakeme ve takımlara bildirir.

Türkiye'de profesyonel yarışmaları TFF düzenler. Ek top sayısının TFF talimatlarında nasıl geçtiği resmî metinle doğrulanmış değil. Yani, merak ediyorsanız TFF'nin güncel duyurularına ve talimatlarına bakın. UEFA için de yetkili kaynak UEFA'nın resmî sayfalarıdır.

Bu ayrımı okurken bir noktaya dikkat edin. Kural, topun nerede durduğunu değil, hakemin neyi kontrol ettiğini düzenler. Ayrıca, kenardaki top bir sehpada da, bir çocuğun elinde de bekleyebilir. Önemli olan, topun Kanun 2'ye uyması ve hakemin kullanımına izin vermesidir.

Bu yüzden iki ayrı soruyu ayrı tutmakta fayda var. İlk soru, oyunda kaç top olabileceğidir ve cevabı nettir: bir. Yani, i̇kinci soru, kenarda kaç top bekleyeceğidir ve cevabı kural kitabında yoktur.

Kenardaki topların maça faydası nedir?

Faydayı kural değil, oyunun akışı belirler. Top uzağa gidince oyuncu topu aramaz. Hemen yeni bir top gelir. Bu, kesintiyi kısaltır.

• Oyun daha az duraksar.
• Zaman geçirme girişimi azalır.
• Hakem, topun yerine geçen topun özelliklerini bilir.
• Toplayıcılar tek bir göreve odaklanır.

Bu faydalar sahadaki gözlemlerden gelir, bilimsel bir ölçüme dayanmaz. Ayrıca ek topun ev sahibine avantaj sağladığını gösteren kanıt sınırlıdır.

Ayrıca, bir yedek topun faydası, ona güvenebilmenizdir. Yedek top ölçüye uymuyorsa, hakem onu kullandırmak zorunda kalmaz. O zaman kenarda bekleyen top, zaman kazandırmak yerine kafa karıştırır. Bu bir yorumdur, ama saha deneyimiyle uyumludur.

Ek toplar da Kanun 2 ölçülerine uymak zorunda mı?

Evet. Ek top olarak koyduğunuz topun da Kanun 2'ye uyması gerekir. Yani, resmî 11 kişilik oyunda bu ölçüler IFAB kural kitapçığında şöyle yazar:

Resmî FIFA ya da konfederasyon müsabakalarında top, FIFA Kalite Programı işaretlerinden birini taşımalıdır. Üzerinde yalnızca yarışma amblemi, organizatör amblemi ve yetkili üreticinin markası bulunabilir. Ayrıca, çocuk kategorilerinde ölçüleri organizasyon değiştirebilir. Bu yüzden turnuva talimatını okuyun.

Bir örnek verelim. Bir takım orta sahadan arkadaşına pas atar ve top patlar. Hakem oyunu durdurur ve topu değiştirir. Ardından topu, oyun durduğu yerde, topa sahip olacak takımın bir oyuncusuna bırakır. Kural kitabı bu örneği açıkça anlatır.

Yani, i̇kinci örnekte bir forvet şut çeker, top kalecinin yanından geçer ve ceza alanındayken patlar. Top kaleye girmemiştir. Hakem yeni topu kaleciye bırakır, çünkü oyun durduğunda top savunan takımın ceza alanındadır. Bu iki örnek, topun nerede bozulduğunun önemini gösterir.

Hakem topu maç sırasında değiştirebilir mi?

Maç sırasında topu hakemin izni olmadan değiştirmek yasaktır. Kanun 2.2 bunu açıkça söyler. Dolayısıyla kenardaki bir top kendi kendine oyuna giremez.

Ayrıca, hakem top bozulduğunda oyunu durdurur. Yeni topu devreye alır ve oyunu yeniden başlatır. Bu yüzden ek top bulunması, topun yerine geçmeyi kolaylaştırır. Ancak karar daima hakemdedir.

Top bozulursa oyun nasıl yeniden başlar?

Kural, bozulmanın ne zaman olduğuna bağlıdır. Oyun akarken bozulursa oyun durur ve hakem atışı ile yeniden başlar. Yani, bir yeniden başlatma sırasında bozulursa oyuncular o atışı baştan yapar.

Hakem topu, oyunun durduğu yere bırakır. Top ceza alanındaysa hakem onu savunan kaleciye verir. Ayrıca, ceza alanının dışındaysa hakem topu, topa sahip olan ya da sahip olacak takımın bir oyuncusuna verir. Rakipler topa en az 4 metre uzakta bekler. Ayrıntı için hakem atışı yazısına bakın.

Top bozulduğunda hakem genellikle ek toplardan birini seçer. Yani, burada hakemin takdiri devreye girer. Kural, hangi ek topun seçileceğini söylemez. Bu yüzden pratikte hakem, topun Kanun 2'ye uygunluğunu görerek karar verir.

Sahaya ikinci bir top girerse ne olur?

Cevap, ikinci topun oyuna karışıp karışmadığına bağlıdır. Kural kitabında "ikinci top" adıyla ayrı bir madde yoktur. Kural, sahaya giren dış etkeni anlatır. İkinci topu da bu çerçevede düşünebiliriz. Bu bir yorumdur.

Kanun 5'e göre hakem, yabancı bir nesne oyuna karışıyorsa oyunu durdurur ve hakem atışıyla başlatır. Ayrıca, nesne oyuna karışmıyorsa oyun devam eder. Hakem nesneyi ilk fırsatta sahadan çıkarır. Top kaleye giderken müdahale olursa özel bir istisna vardır. Savunmacının topu oynamasını engellemiyorsa gol geçerlidir. Ancak müdahale hücum takımından geliyorsa gol geçersizdir.

Yani, fazladan oyuncunun sahaya girmesi benzer bir mantık taşır. Bunu fazladan oyuncu yazısında ayrıca anlattık. Yabancı cisim atılması için de yabancı cisim yazısı var.

İkinci topun oyuna karışıp karışmadığını hakem anlık okur. Bu bir sayı meselesi değil, bir etki meselesidir. Ayrıca, top, oyuncunun yoluna çıkıyorsa karışmıştır. Uzakta, oyundan bağımsız duruyorsa karışmamıştır. Hakemin takdiri burada belirleyicidir.

Ayrıca yeniden başlatmanın biçimi önem taşır. Hakem atışında rakipler topa en az 4 metre uzakta bekler. Yani, top yere değince oyun başlar. Böylece iki takım da eşit şartlarla yeniden başlar.

Hakem hangi topla maça başlayacağına nasıl karar verir?

Kanun 5, hakemin oyun kurallarını uygulayan ve topun uygunluğunu değerlendiren kişi olduğunu söyler. Kural kitabı maç öncesi için ayrıntılı bir top muayene prosedürü tanımlamaz. Pratikte hakem, topun Kanun 2'ye uyup uymadığına bakar.

Hakem genellikle topun basıncına ve görünür hasarına bakar. Ardından oyuna başlar. Yedek toplar için de benzer kontrol mantıklıdır, çünkü her top oyuna girebilir.

Ayrıca, bir antrenör olarak şunu da düşünebilirsiniz: maç sırasında ikinci bir top gören çocuk ne yapmalı? Doğru cevap basittir. Çocuk oyun topuna odaklanır, ikinci topla oynamaz ve hakeme yardım etmesi için sesli uyarı verir.

Çocuk maçında ve halı sahada kaç top bulunur?

Çocuk futbolunda ve halı sahada da aynı mantık geçerlidir. Oyunda tek top vardır. Ek top sayısını ise organizasyon belirler.

Yani, halı saha için tek bir resmî kural kitabı yoktur. Kurallar işletmeye ve organizasyona göre değişir. Dolayısıyla maç öncesi kurallara bakın. Çocuk maçlarında IFAB metni 11 kişilik resmî kuraldır. Yaş kategorilerinde saha, top, süre ve oyuncu sayısı değişebilir. Bu yüzden federasyon ya da organizasyon talimatını kontrol edin. Ayrıca, halı saha farklarını halı saha kuralları yazısında topladık.

• Yaşa uygun top numarasını seçin.
• Yedek topu da aynı ölçüde bulundurun.
• Kenardaki topları oyun alanından uzak tutun.
• Çocukların yedek topa koşmasını yasaklayın.

Bu fark çocuk açısından önemlidir. Antrenmanda her çocuğun bir topu varsa, maçta bunun tersini görürler. O zaman "maçta tek top" mesajını açıkça söylemek gerekir. Yani, bu mesaj, sahaya çıkan çocuğun beklentisini düzeltir.

Antrenmanda birden fazla top kullanmak serbest mi?

Antrenmanda resmî maç kuralı geçerli değildir. Antrenör, her çocuğa bir top verebilir. Bu, çok sayıda dokunuş sağladığı için yaygın bir uygulamadır.

Ayrıca, burada önemli ayrım şudur: maçta tek top, antrenmanda ihtiyaca göre çok top. Çocuğa bu farkı anlatmak, sahadaki karışıklığı önler.

Antrenman için çok toplu oyun nasıl kurulur?

Aşağıdaki drill, çocuklarda çok top kullanımını güvenli ve düzenli biçimde gösterir.

• Kurulum: 20 x 20 metrelik bir alan çizin. Her çocuğa bir top verin. Alanın kenarına 4 yedek top koyun.
• Amaç: Topu ayağının yakınında tutarken başı kaldırıp çevresine bakmak.
• Kural: Çocuklar topu sürerken diğerleriyle çarpışmaz. Antrenör düdük çalınca herkes topunu durdurur.
• İlerleme: Önce yürüyerek, sonra hafif tempoyla çalışın. Alanı küçülterek zorluğu artırın.
• Hata: Çocuklar topa bakıp başını kaldırmazsa alanı büyütün ve tempoyu düşürün.

Yani, güvenlik için çocuğun yaşına uygun ilerleme seçin. Tekrar sayısını sınırlı tutun, örneğin çalışmayı kısa bloklara bölün. Çocuk ağrı bildirirse çalışmayı hemen durdurun.

İkinci bir oyun biçimi de ekleyelim. Ayrıca, bu drill, maçtaki tek top kuralını çocuğa yaşatır.

• Kurulum: 15 x 15 metrelik bir alanda 4 oyuncu ile 4 oyuncu oynasın. Alanın dışına 3 yedek top koyun.
• Amaç: Tek topla oynarken oyun durduğunda hızlı yeniden başlatma.
• Kural: Top çizgiyi aşınca antrenör yeni bir top uzatır. Yeni top gelince eski top oyundan çıkar.
• İlerleme: Önce antrenör topu verir, sonra çocuklar sırayla toplayıcı rolünü üstlenir.
• Hata: Çocuklar iki topu aynı anda oynarsa antrenör düdük çalıp oyunu hakem atışıyla başlatır.

Çocukların yaşına göre alanı ve oyuncu sayısını değiştirin. Küçük yaşlarda oyun süresini kısa tutun ve ağrı bildirenleri hemen oyundan alın.

Top toplayıcılar kuralda yer alır mı?

Kural kitabında "top toplayıcı" adlı ayrı bir kanun yoktur. Bu görevliler organizatörün düzenlemesidir. Kanun 2, yalnızca ek topların varlığına ve hakemin kontrolüne değinir.

Kanun 3'ün sorular bölümünde, oyuna karışan bir toplayıcı çocuğa dair bir örnek vardır. Yani, o örnekte çocuk oyuna karıştığı için hakem oyunu hakem atışıyla başlatır. Ancak toplayıcıların sayısı ya da yaşı hakkında kural metninde bir hüküm yer almıyor.

Toplayıcı çocuğa topu oyuncuya zorla vermemesini söyleriz. Hakem, toplayıcının oyuna karıştığını görürse oyunu durdurabilir.

Sahada kaç top bulunur konusunda en sık yanlış bilinenler nelerdir?

Ayrıca, birçok okur, kenardaki topları oyunun parçası sanıyor. Aşağıdaki tablo sık yanlışları düzeltiyor.

Ayrıca televizyon yayını bu yanlışı besler. Kamera, kenardaki topları da gösterir; izleyici de bunları oyunun parçası sanabilir. Yani, oysa kural kitabı yalnızca bir topun oyunda olmasına izin verir. Çocuklarınızla maç izlerken bu farkı birlikte konuşabilirsiniz.

Bu yanlışların çoğu televizyondan gelir. Ayrıca, kameralar kenardaki topları da gösterir. Sonuçta izleyici, sahada çok top olduğunu sanar.

Top çizgiyi aştığında kenardaki toplar devreye girer mi?

Kanun 9'a göre top, yerde ya da havada çizgiyi tamamen geçince oyun dışına çıkar. Tamamen aşmadığı sürece oyun devam eder. Bu yüzden toplayıcı, top çizgiyi bütünüyle geçmeden yeni top uzatamaz. Ayrıntılı açıklama için topun sahayı terk etmesi yazısına bakın.

Direğe, üst direğe ya da korner bayrağına çarpan top sahada kalırsa oyunda kalır. Yani, bu durumda kenardaki ek topların oyunla ilgisi yoktur. Hakemin işareti olmadan yeni bir topu oyuna sokmak, düzeni bozar.

• Top çizgiyi tamamen geçerse oyun durur.
• Top direkten dönüp sahada kalırsa oyun sürer.
• Kenardaki top, ancak oyun durduğunda anlam kazanır.
• Yeniden başlatmayı hakem onaylar.

Yedek kulübesindeki biri topa dokunursa ne olur?

Kanun 9'a göre yedek oyuncu, takım görevlisi ya da geçici olarak saha dışındaki oyuncu, saha dışına çıkmakta olan topa dokunursa oyun devam eder. Ancak bu temas rakibe endirekt serbest vuruş kazandırır. Hakem kart göstermez. Bu bilgi güncel IFAB metnine dayanır.

Peki kenardaki yedek topa dokunmak aynı sonucu doğurur mu? Kural kitabı ek topa özel bir hüküm yazmaz. Bu yüzden böyle bir olayda hakemin takdirine ve organizatörün talimatına bakmak gerekir.

Oyunu geciktirmek için topu uzaklaştırmak cezalı mı?

Evet, kural bu davranışı disipline bağlar. Kanun 12'ye göre hakem, yeniden başlatmayı aşırı geciktiren oyuncuyu uyarır. Yani, topu tekmeleyerek ya da taşıyarak uzaklaştırmak bu davranışlara örnektir. Kural kitabı, kartı gerektiren davranışın kendisini tarif eder.

Takım görevlisi rakibin yeniden başlatmasını geciktirirse sonuç daha ağırdır. Topu elinde tutmak ya da tekmeleyerek uzaklaştırmak, oyundan çıkarma gerekçesidir. Bu yüzden kenardaki ek toplar önemlidir. Ayrıca, top uzağa gitse bile yenisi hemen gelebilir ve geciktirmenin faydası azalır.

Çocuk futbolunda bu davranış nadiren kasıtlıdır. Çoğu zaman çocuk topun peşinden koşmaz, çünkü ne yapacağını bilmez. Bu yüzden antrenör, yaşa uygun bir dille topu hızla oyuna sokmanın önemini anlatmalıdır. Zaman geçirme kurallarını ayrıntılı görmek için kalecinin topu elinde tutma süresi yazısına bakabilirsiniz.

Hakem topa çarparsa kenardaki topun rolü değişir mi?

Hakem topa çarpar ve top sahada kalırsa oyun genellikle devam eder. Kanun 9'a göre üç durumda oyun durur: bir takım gelişen bir ataka başlarsa, top doğrudan gole giderse ya da topa sahip olan takım değişirse. Yani, bu üç durumda hakem oyunu hakem atışıyla başlatır.

Top hakemden dönüp çizgiyi aşarsa oyun yine dışarıdadır. O durumda hakem atışı değil, taç atışı, korner ya da kale vuruşu gelir. Ayrıca, burada da kenardaki ek toplar, yalnızca oyun durduktan sonra devreye girer. Hakem ve top temasını hakem topa değerse yazısında, yanlış düdüğü ise yanlışlıkla çalınan düdük yazısında anlattık.

Kendi maçınız için ek top düzenini nasıl kurarsınız?

Bu bölüm kural değildir. Okulunuzun ya da amatör turnuvanın maçında ek top düzenini kurmak istiyorsanız aşağıdaki mantığı kullanabilirsiniz. Önce organizatörün talimatına bakın. Yani, talimat sayı verirse onu izleyin.

• Sayıyı sahaya göre seçin. Küçük sahada az top yeter.
• Topları kenara dağıtın, oyun alanına yakın yığmayın.
• Her topun basıncını maçtan önce kontrol edin.
• Toplayıcılara topu yalnızca oyun durunca vermelerini öğretin.
• Hakemle ek top düzenini maçtan önce konuşun.

Çocuk maçlarında toplayıcılar da çocuktur. Bu yüzden onların güvenliğini düşünün. Onları yan çizgiye çok yakın bekletmeyin ve oyuncuların çarpma riskine karşı onlara mesafe öğretin. Ayrıca, bir çocuk ağrı bildirirse onu görevden alın.

Son olarak, ek topların kontrolü hakemde olduğu için hakemin talimatına uyun. Hakem toplardan birini kullandırmak istemezse itiraz etmeyin. Yani, bu davranış, çocuklara da örnek olur.

Veli ve antrenör için sahada kaç top bulunur kontrol listesi nedir?

Maçtan önce aşağıdaki listeyi kullanın.

1. Organizasyonun ek top ve yedek top talimatını okuyun.
2. Oyun topunun yaşa uygun numara olduğundan emin olun.
3. Yedek topları saha dışında, güvenli bir yerde tutun.
4. Oyun alanında yalnızca tek topun kaldığını kontrol edin.
5. İkinci top girerse oyunu durdurma kararını hakeme bırakın.
6. Çocuklara topu hakemin izni olmadan değiştirmemelerini anlatın.

Maç günü bu listeyi kısa bir toplantıda çocuklarla paylaşın. Ayrıca, çocuklar neyin neden yapıldığını anlarsa kurala daha kolay uyar. Ayrıca hakeme saygı, sahadaki en güçlü alışkanlıklardan biridir.

Okul seçerken de bu detaylara bakabilirsiniz. Bir okulun saha düzeni hakkında genel bir fikir için İstanbul futbol okulları sayfasına göz atın. Yani, şikayet ya da sorun yaşarsanız futbol okulu şikayet sayfası yol gösterir.

Top ne kadar süre oyunda kalır ve bunun top sayısıyla ilgisi nedir?

Oyunda geçen süre ile top sayısı farklı konulardır. Topun oyunda kaldığı dakikalar, oyun durup başladığı kadar akıcılığa bağlıdır. Ayrıca, bu konuyu efektif süre yazısında ele aldık.

Burada tek nokta şudur: ek toplar durma süresini kısaltabilir, ama bu etkiyi ölçen çalışma sınırlıdır.

Maç topu kimin olur ve yedek toplar maçtan sonra kime kalır?

Kural kitabı maçtan sonra topun kime ait olacağını belirtmez. Bu konuyu maç topu kimin olur yazısında ayrıca ele aldık. Orada anlatılanları tekrar etmiyoruz.

Burada yalnızca şunu ekleyelim: yedek toplar da organizatörün malıdır. Bu bir yorumdur, çünkü kural kitabı mülkiyeti düzenlemez.