İçeriğe geç
Futbol Kuralları

Uzatmalardan Önce Oyuncular Sahayı Terk Edebilir mi? Uzatma Arası Kuralı

Uzatma arası kuralı: Kural 7 süre koyar mı, oyuncular soyunma odasına gidebilir mi, değişiklik, kaleci ve kart yetkisi nasıl işler?

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
23
Okuma
15 dk
Uzatmalardan Önce Oyuncular Sahayı Terk Edebilir mi? Uzatma Arası Kuralı
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 15 saniyede okunur

Uzatma arasında oyuncular sahayı terk edebilir mi?

Kural metni bunu yasaklamaz. IFAB Kural 7, normal süre ile uzatmalar arasındaki ara için ayrı bir süre ya da sahada kalma şartı koymaz; uzatmaların devre arasında ise yalnız bir dakikayı geçmemesi gereken kısa bir içecek molası tanır. Uygulamada takımlar bu kısa arayı çoğunlukla saha içinde ya da kenarında geçirir; ayrıntıyı müsabaka talimatı ve hakem belirler.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.22 bölüm · 15 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Bu sorunun cevabı, iki farklı arayı ayırınca netleşir. Birincisi normal süre bitip uzatmalar başlamadan önceki aradır. İkincisi uzatmaların iki devresi arasındaki kısa aradır. Kural bu iki anı farklı ele alır. Uzatmaların genel işleyişini futbolda uzatma kuralları yazımızda anlattık. Burada yalnız aradaki dakikalara, oyuncuların nerede durabileceğine ve bu sırada neler yapılabileceğine odaklanıyoruz.

Uzatma arası derken hangi aradan söz ediyoruz?

Türkçede "uzatma" kelimesinin iki anlamı vardır. Biri, her devrenin sonuna eklenen kayıp zamandır. Diğeri, eleme maçlarında berabere biten normal sürenin ardından oynanan ek devrelerdir. Kural kitabının Türkçe çevirisi ikincisine "uzatma devreleri" der. Bu yazıdaki uzatma arası, bu ek devrelerle ilgilidir.

Reklamlar

Kural 10'a göre müsabaka talimatı berabere biten bir maçta kazanan bir takım gerektiriyorsa, izin verilen yöntemlerden biri her biri 15 dakikayı geçmeyen iki eşit uzatma devresidir. Diğer yöntemler deplasmanda atılan goller kuralı ve penaltı vuruşlarıdır; bu yöntemler birlikte de kullanılabilir.

Türkiye'de TFF Futbol Müsabaka Talimatı'nın 10. maddesi, ilgili statüde başka bir düzenleme yoksa, eleme usulüyle oynanan maçların normal süresi berabere biterse maçın 15'er dakikalık iki devre hâlinde uzatılacağını söyler. Uzatmalar sonunda da eşitlik sürerse kazananı penaltı vuruşları belirler.

AraKuraldaki karşılığıSüre
İlk yarı ile ikinci yarı arasıDevre arası (Kural 7)15 dakikayı aşmaz; talimat belirtir
Normal süre ile uzatma arasıKural 3 ve protokollerde anılırKural 7 ayrı süre koymaz
Uzatmaların iki devresi arasıUzatmaların devre arası (Kural 7)Kısa içecek molası, en çok 1 dakika
Uzatma bitimi ile penaltılar arasıKural 3 ve 10'da anılırKural ayrı süre koymaz

Kural 7 aralar hakkında tam olarak ne diyor?

Kural 7'nin "Devre arası süre" başlıklı bölümü kısadır. Türkçe metne göre oyuncuların devre arasında 15 dakikayı aşmamak kaydıyla dinlenme hakları vardır. Uzatma devrelerinin devre arasında ise bir dakikayı geçmemesi gereken kısa bir içecek molasına izin verilir.

Aynı bölüm iki ek kural koyar. Müsabaka talimatları devre arası süreyi belirtmelidir. Ayrıca belirtilen süre ancak hakemin izniyle değişebilir.

Dikkat çeken nokta şudur: Metin, normal sürenin bitişi ile uzatmaların başlaması arasındaki süre için bir dakika sayısı vermez. Bu boşluk, uygulamada müsabaka organizasyonunun ve hakemin yönetimine kalır. Kuralın tam metnini IFAB Kural 7 sayfasında okuyabilirsiniz.

Normal maçtaki devre arasının neden 15 dakika olduğunu ve maçın neden 45 dakikalık devrelerden oluştuğunu 45+45 ve devre arası yazımızda ayrıca ele aldık.

Uzatma arasında oyuncular soyunma odasına gidebilir mi?

Kural metni bu soruya doğrudan bir "evet" ya da "hayır" vermez. Kural 7, ilk devre arası için oyunculara 15 dakikaya kadar dinlenme hakkı tanır ve bu sürede takımlar genelde soyunma odasına gider. Uzatma öncesindeki ara için ise ne bir süre ne de bir yer şartı vardır.

Uygulamada bu ara kısadır ve takımlar çoğunlukla sahada ya da saha kenarında kalır. Teknik ekip oyuncuları teknik alanın önünde toplar, kısa bir konuşma yapar, oyuncular su içer ve kaslarını gevşetir. Soyunma odasına gidip gelmek zaman alır ve maçın temposunu bozar; bu nedenle organizasyonlar genelde sahada beklemeyi tercih eder.

Uzatmaların kendi devre arası ise çok daha kısadır. Kural 7 burada yalnız bir dakikayı geçmeyen kısa bir içecek molasına izin verir. Bu kadar kısa bir sürede soyunma odasına gitmek pratikte mümkün değildir; takımlar genelde yalnız yön değiştirir ve kısa bir su molası verir.

Belirli bir turnuvada farklı bir usul olabilir. Müsabaka talimatı ya da hakemin maç öncesi bilgilendirmesi, aradaki düzeni belirler. Bu yüzden takım sorumluları maç öncesi toplantıda bu ayrıntıyı netleştirmelidir. Özellikle deplasmanda oynanan eleme maçlarında soyunma odasının sahaya uzaklığı, su ve buz gibi malzemenin nerede bekleyeceği ve sağlık ekibinin konumu önceden konuşulursa, ara gereksiz bir telaşa dönüşmez. Böylece kısa süre en verimli biçimde kullanılır.

Reklamlar

Oyuncu uzatma arasında sahadan çıkarsa kart görür mü?

Kural 12, hakemin izni olmadan oyun alanına girmeyi, tekrar girmeyi ya da oyun alanını bilerek terk etmeyi sarı kart nedenleri arasında sayar. Ancak bu hüküm esas olarak oyunun akışı sırasında anlam taşır. Aralarda oyuncuların teknik alana yürümesi, su içmesi ya da sağlık ekibinden destek alması olağandır.

Bununla birlikte hakemin yetkisi aralarda da sürer. Kural 5'e göre hakemin disiplin cezası verme yetkisi, maç öncesi inceleme için oyun alanına girdiği andan oyun alanını terk ettiği ana kadar, penaltı vuruşları dahil, devam eder. Kural ayrıca hakemin devre arası, uzatma devreleri ve penaltılar dahil sarı ya da kırmızı kart gösterme yetkisi olduğunu açıkça söyler.

Dolayısıyla aradaki asıl risk, sahayı terk etmek değil, bu sırada yapılan davranışlardır. Hakeme itiraz, rakiple tartışma ya da görevlilere karşı uygunsuz bir hareket, ara sırasında da kart getirir. Ayrıca hakemin tekrar başlama için verdiği talimata uymamak, maçı geciktirme olarak değerlendirilebilir.

Uzatma arasında oyuncu değişikliği yapılabilir mi?

Evet. Kural 3, normal süre ile uzatmaların başlaması arasındaki sürede ve uzatmaların devre arasında da oyuncu değişikliği yapılabileceğini açıkça söyler. Bu aralarda yapılan değişiklikler, kullanılmış bir oyuncu değişikliği fırsatı sayılmaz.

Bu ayrıntı taktik açıdan önemlidir. Pek çok müsabakada takımların oyun içinde değişiklik yapabileceği "fırsat" sayısı sınırlıdır. Aradaki değişiklik bu sınırı zorlamaz. Böylece teknik direktör, yorgun oyuncuları uzatmalar başlamadan önce rahatça değiştirebilir.

Kural 3 bir usul şartı da koyar. Değişiklik devre arasında ya da uzatma devrelerinden önce yapılıyorsa, işlemler maç yeniden başlamadan önce tamamlanmalıdır. Hakem bilgilendirilmezse ismi bildirilen yedek oyuncu oynamaya devam eder, disiplin cezası gerekmez ve durum ilgili kuruluşlara rapor edilir.

Uzatmalarda ek değişiklik hakkının nasıl işlediğini uzatmalarda ek oyuncu değişikliği yazımızda ayrıntılı anlattık.

TFF maçlarında uzatmada kaç değişiklik hakkı vardır?

TFF Futbol Müsabaka Talimatı'nın 15. maddesine göre ilgili müsabaka statüsünde ayrıca düzenlenmediği takdirde resmi müsabakalarda üç oyuncu değişikliği yapılabilir. Eleme usulüyle oynanan müsabakalarda uzatma devreleri oynanırsa, takımlar uzatmalarda ilave bir oyuncu değişikliği yapabilir. Bu hak, değişiklik haklarının tamamının kullanılıp kullanılmadığına bakılmaksızın geçerlidir.

Ancak birçok lig ve kupa kendi statüsünde farklı sayılar belirleyebilir. Talimat bu esnekliği açıkça tanır: TFF, Oyun Kuralları'na uygun olarak değişiklik sayısının değiştirilmesine karar verebilir. Bu yüzden belirli bir turnuvadaki hakkı o turnuvanın statüsünden kontrol etmek gerekir.

IFAB tarafında da benzer bir çerçeve vardır. Kural 3'e göre müsabaka talimatı uzatmalarda bir ilave değişikliğe izin veriyorsa, her takım bir ilave değişiklik fırsatına da sahip olur. Kullanılmayan değişiklik ve fırsatlar da uzatmalara aktarılabilir.

Uzatma arasında kaleci değiştirilebilir mi?

Evet, hem yedek kaleciyle hem de sahadaki bir oyuncuyla yer değiştirme yoluyla mümkündür. Kural 3'e göre herhangi bir oyuncu, hakem önceden bilgilendirilirse ve değişiklik oyunun durduğu bir anda yapılırsa kaleciyle yer değiştirebilir.

Kural bu konuda aralara özel bir hoşgörü de tanır. Bir oyuncu hakemin izni olmadan kaleciyle yer değiştirirse, hakem normalde top oyun dışına çıktığında her iki oyuncuya da sarı kart gösterir. Ancak değişiklik devre arasında, uzatmaların devre arası dahil, ya da maç bitimi ile uzatmalar arasındaki sürede yapıldıysa ihtar verilmez.

Yine de bu, hakemi bilgilendirmemenin doğru olduğu anlamına gelmez. Hakem yeni kalecinin kim olduğunu bilmelidir; çünkü kalecinin forması diğer oyunculardan ayırt edilebilir olmalıdır. Kaleci değişikliği ile değişiklik hakkı ilişkisini kaleci değişikliği yazımızda ayrıca ele aldık.

Reklamlar

Sakatlanıp sahadan çıkan oyuncu arada geri dönebilir mi?

Güncel kural kitabı, sağlık değerlendirmesi için sahadan çıkan oyunculara yönelik bir "oyun alanı dışında bir dakikalık süre" protokolü içerir. Bu protokole göre bir dakika, oyun yeniden başladığında başlar ve oyuncu yalnız hakemin izniyle geri dönebilir.

Protokol aralar için de bir ilke koyar. Bir dakika dolmadan ilk yarı biterse, oyuncu ikinci yarının başından itibaren oyuna dönebilir. Kural kitabı bu ilkenin normal sürenin bitimi ile uzatmanın başlangıcı arasındaki sürede, uzatmaların devre arasında ve uzatmaların bitimi ile penaltılar arasındaki sürede de uygulandığını açıkça yazar.

Bu düzenleme, aranın oyuncu açısından bir "sıfırlama" etkisi olduğunu gösterir. Ancak sağlık her zaman önce gelir. Oyuncunun dönüp dönemeyeceğine sağlık ekibi karar verir; özellikle kafa travması şüphesinde "şüphe varsa dışarı" ilkesi geçerlidir.

Uzatma arasında su ve sağlık desteğini kim verir?

Aralar, oyuncuların sıvı alması ve kısa bir sağlık kontrolü için en uygun anlardır. Kural 7, uzatmaların devre arasında bir dakikayı geçmemesi gereken içecek molasına izin verir. Normal süre ile uzatmalar arasındaki arada ise süre kuralla sınırlı olmadığı için takımlar biraz daha rahat hareket edebilir.

Kural 7 ayrıca, müsabaka talimatlarının izin verdiği tıbbi duraklamalardan söz eder. İngilizce metne göre içecek molaları bir dakikayı, serinleme molaları ise doksan saniye ile üç dakika arasını kapsar. Hakem bu molaların süresini ilgili devreye ekler.

  • Oyuncular aradan önce su şişelerini teknik alana yakın tutmalıdır.
  • Kramp yaşayan oyuncu sağlık ekibine hemen haber vermelidir.
  • Sıcak havada gölge ve serinleme imkânı önceden planlanmalıdır.
  • Çocuklarda ana içecek sudur; enerji içecekleri uygun değildir.

Uzatmalarda yorgunlukla başa çıkmanın yollarını uzatmada kondisyon yönetimi yazımızda anlattık.

Teknik direktör uzatma arasında sahaya girebilir mi?

Oyun Kuralları takım görevlilerinin teknik alandaki davranışını düzenler. Aralarda teknik direktörün oyuncularıyla konuşması olağan bir uygulamadır. Uygulamada antrenörler oyuncuları teknik alanın önünde toplar ya da saha kenarına yakın bir noktada kısa bir taktik konuşma yapar.

Ancak hakemin yetkisi takım görevlileri için de sürer. Kural 5'e göre hakem, sorumlu davranmayan takım görevlilerini uyarabilir, sarı ya da kırmızı kart gösterebilir. Dolayısıyla aradaki her tartışma ya da hakemin üzerine yürüme, kart riski taşır.

Konuşmanın içeriği tamamen takımın kararıdır. Kısa aralarda en etkili yöntem, iki ya da üç net mesaj vermektir. Uzun taktik tahtası anlatımları bu sürede verimli olmaz. Antrenörün maç sırasındaki yetkilerini teknik alan kuralları yazımızda ele aldık.

Uzatma arasında hakem ne yapar?

Hakem için bu ara boş bir zaman değildir. Uzatmaların ilk devresi yeni bir başlama vuruşuyla başlar. Kural 8'e göre başlama vuruşu maçın iki yarısını ve uzatmaların iki devresini başlatır. IFAB'ın soru cevap bölümüne göre hakem, uzatmalar başlamadan önce yeniden para atışı yapar, çünkü bu yeni bir başlama vuruşudur. Usul, maçın başındakiyle aynıdır.

Para atışını kazanan takım, ya uzatmaların ilk devresinde hücum edeceği kaleyi ya da başlama vuruşunu yapmayı seçer. Rakip takım ise diğer seçeneği alır. Uzatmaların ikinci devresinde takımlar kale değiştirir.

Hakem bu arada başka işleri de yürütür. Oyuncu değişikliklerini kaydeder, kalecinin kim olduğunu teyit eder ve ekibiyle kısa bir değerlendirme yapar. Ayrıca kayıp zamanı da hesaplar; çünkü uzatma devrelerinde de kayıp süre ait olduğu devreye eklenir.

  • Para atışıyla kale ve başlama vuruşunu belirler.
  • Değişiklikleri ve yeni kaleciyi kayda geçirir.
  • Takımların arayı geciktirmeden tamamlamasını sağlar.
  • Ekibiyle iletişim sistemini ve görev dağılımını gözden geçirir.
Reklamlar

Uzatma arasında kırmızı kart gören oyuncunun yerine biri girebilir mi?

Hayır. Oyun Kuralları'nın terimler sözlüğüne göre maç başladıysa, ihraç edilen oyuncunun yerine başka bir oyuncu alınamaz. Maç bu kural açısından uzatmalar dahil tek bir bütündür. Dolayısıyla uzatma arasında kırmızı kart gören bir oyuncu, takımını eksik bırakır.

Bu durum özellikle gerginliğin yükseldiği eleme maçlarında önemlidir. Normal süre biter, oyuncular yorgundur ve bir karar tartışma yaratabilir. Bu sırada hakeme yönelik ağır bir söz ya da rakibe yönelik şiddetli bir hareket, uzatmaları bir eksikle oynamak anlamına gelir.

Kırmızı kart penaltı vuruşlarına da yansır. Kural 10'a göre maç sırasında ihraç edilen oyuncu penaltı vuruşlarında yer alamaz. Ayrıca bir takım rakibinden fazla oyuncuyla penaltılara giderse, oyuncu sayısını rakibininkine eşitlemek zorundadır. Bu eşitlemenin ayrıntılarını penaltı atışlarında oyuncu sayısı eşitleme yazımızda anlattık.

Sarı kartlar için de bir ayrıntı vardır. Kural 10'a göre maç sırasında verilen uyarılar ve ihtarlar penaltı vuruşlarına taşınmaz. Ancak normal sürede alınan sarı kart uzatmalarda geçerliliğini korur; uzatmalar maçın parçasıdır.

Yedek oyuncular uzatma arasında sahaya girebilir mi?

Yedek oyuncular aralarda takım arkadaşlarının yanına gidebilir, su taşıyabilir ve ısınmaya devam edebilir. Bu, uygulamada sık görülen bir durumdur. Ancak Kural 12, yedek ya da değiştirilmiş bir oyuncunun hakemin izni olmadan oyun alanına girmesini sarı kart nedenleri arasında sayar.

Bu nedenle yedeklerin aradaki davranışını hakem ve organizasyon düzeni belirler. Uygulamada hakemler, oyunun durduğu aralarda yedeklerin takımlarıyla bir araya gelmesine genelde göz yumar. Buna karşılık tartışmaya karışan ya da hakemin uyarısını dinlemeyen bir yedek kart görebilir.

Isınma düzeni de önemlidir. Kural kitabı yedeklerin ısınmasının yerini ve kurallarını ayrıca ele alır; ayrıntılar maça ve organizasyona göre değişebilir. Uzatmaya girecek yedek oyuncu, arada ısınmaya devam ederse sahaya hazır girer. Bu da sakatlık riskini azaltabilir.

Uzatmalar bittikten sonra oyuncular sahayı terk edebilir mi?

Bu an, uzatma arasından daha katı kurallara bağlıdır. Kural 10'a göre penaltı vuruşlarına yalnız maç sonunda oyun alanında bulunan ya da sakatlık, ekipman düzeltme gibi nedenlerle geçici olarak dışarıda olan oyuncular katılabilir. Devam edemeyecek bir kalecinin yerine giren yedek bunun tek istisnasıdır.

Penaltılar sırasında da düzen nettir. Yalnız vuruş hakkına sahip oyuncular ve maç görevlileri oyun alanında bulunabilir. Vuruş yapan oyuncu ve iki kaleci dışındaki bütün vuruş hakkına sahip oyuncular orta yuvarlağın içinde kalmalıdır.

Kural bir uyarı da içerir: Penaltı vuruşları, oyun alanını terk eden bir oyuncu için geciktirilmez. Oyuncu vuruşunu kullanmak için zamanında dönmezse vuruş hakkını kaybeder ve vuruş gol sayılmaz. Penaltı vuruşlarının diğer ayrıntılarını penaltı atışları rehberimizde anlattık.

Takım uzatmalara geç dönerse ne olur?

Uzatma arası için sayısal bir süre olmaması, takımların istedikleri kadar bekleyebileceği anlamına gelmez. Hakem tekrar başlama zamanını belirler ve takımları sahaya çağırır. Takımlardan biri bu çağrıya uymaz ya da arayı bilerek uzatırsa, hakem önce sözlü uyarı yapar.

Gecikme sürerse hakem bunu oyunun tekrar başlamasını geciktirme olarak değerlendirebilir. Kural 12 bu davranışı sarı kart nedenleri arasında sayar. Ayrıca Kural 5'e göre hakem, maç sırasında ve sonrasında yaşanan olayları raporuna yazar ve ilgili kurumlara iletir. Raporun sonrasında ne olacağı ise müsabaka ve disiplin talimatlarına bağlıdır.

Normal devre arasında geç dönmenin sonuçlarını ikinci yarıya geç çıkan takım yazımızda ayrıca ele aldık. Aynı mantık, uzatma arasının sonunda da büyük ölçüde geçerlidir: Takımlar hakemin işaretine zamanında uymalıdır.

Reklamlar

Uzatma arasında kaptan hakemle konuşabilir mi?

Evet, saygılı bir dille konuşabilir. Güncel kural kitabı "Sadece kaptan" rehberini tanımlar. Bu rehberin uygulandığı maçlarda hakemle konuşmak için yalnız takım kaptanı yaklaşabilir. Kural kitabına göre rehber şimdilik organizatörün seçimine bağlıdır ve 1 Temmuz 2027 ve sonrasında başlayan bütün müsabakalarda zorunlu olacaktır.

Uzatma arası, kaptanın hakemden kısa bir açıklama istemesi için uygun bir andır. Örneğin kaptan, kalecinin değiştiğini ya da hangi oyuncunun yerine kimin girdiğini teyit edebilir. Kaleci kaptan olduğunda ise rehber, hakemle konuşacak saha oyuncusunun hakeme bildirilmesini ister.

Ancak kaptanın konuşması bir itiraz kanalı değildir. Hakemin kararlarına söz ya da hareketle itiraz, aradaki dakikalarda da sarı kart nedenidir. Kaptanın sakin ve kısa konuşması, takımın geri kalanının da gerilimden uzak kalmasına yardım eder.

Oyuncular uzatma arasını nasıl değerlendirmeli?

Kısa bir ara, doğru kullanılırsa oyuncu için değerli bir toparlanma fırsatıdır. Uygulamada oyuncular önce su içer, ardından ayakta kalarak hafif hareketlerle kaslarını gevşetir. Uzun süre oturmak ya da uzanmak, bazı oyuncularda yeniden harekete geçmeyi zorlaştırabilir.

Kramp yaşayan oyuncu sağlık ekibinden destek almalıdır. Kas krampının nedeni hakkındaki bilgiler tartışmalıdır; bu konuda tek bir yöntemin her oyuncuda işe yaradığını söylemek doğru olmaz. Bu yüzden oyuncu kendi başına ilaç almamalı, sağlık ekibinin önerisine uymalıdır.

Zihinsel hazırlık da önemlidir ve çoğu zaman fizik kadar belirleyici olur. Antrenörün verdiği bir ya da iki net görevi tekrar etmek, oyuncunun uzatmalara odaklanmasını kolaylaştırır. Yorgunluk arttıkça karar vermek zorlaşır; basit planlar bu nedenle daha etkilidir. Örneğin "önde baskı yok, kanatlar kapalı" gibi iki cümlelik bir görev, uzun bir taktik anlatımdan daha akılda kalır.

Uzatma arası konusunda sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Bu kısa ara hakkında pek çok yanlış inanç dolaşır. Aşağıdaki maddeler en yaygın olanları düzeltir.

  • Sık duyulan "Uzatmalardan önce 5 dakikalık zorunlu ara vardır" bilgisi yanlıştır: Kural 7 bu ara için sayısal bir süre koymaz.
  • "Uzatma arasında değişiklik yapılırsa hak gider" düşüncesi hatalıdır: Bu aradaki değişiklik, kullanılmış fırsat sayılmaz.
  • "Aradaki kaleci değişikliği sarı karttır" düşüncesi yanlıştır: Aralarda izinsiz yer değiştirme için ihtar verilmez; yine de hakem bilgilendirilmelidir.
  • "Arada hakem kart gösteremez" anlayışı hatalıdır: Hakemin yetkisi aralarda ve penaltılarda da sürer.
  • "Uzatmaların devre arasında takımlar soyunma odasına gider" düşüncesi yanlıştır: Kural burada yalnız bir dakikalık içecek molası tanır.

Bu yanlışların çoğu, normal devre arası ile uzatma arasının aynı sanılmasından doğar. İki arayı ayrı düşünmek, soruların çoğunu çözer. Ayrıca kayıp zaman anlamındaki uzatma ile ek devre anlamındaki uzatmayı ayırmak da gerekir; yayınlarda iki kavram sık karışır ve tartışmaların bir kısmı yalnız bu kelime karışıklığından çıkar.

Amatör ve çocuk maçlarında uzatma arasını nasıl yönetmeli?

Amatör turnuvalarda ve çocuk liglerinde her maç uzatmaya gitmez. IFAB, gençler futbolunda devre süreleri ve uzatma devrelerinin süresi gibi konularda ulusal federasyonlara esneklik tanır. Bu yüzden önce turnuvanın talimatını okuyun; bazı turnuvalar doğrudan penaltılara geçebilir.

Uzatma oynanacaksa antrenör bu kısa arayı önceden planlamalıdır. Çocuklar yorgun ve heyecanlıdır; uzun konuşmalar dikkatlerini dağıtır.

  1. Çocukları gölgede ya da rüzgârdan korunaklı bir yerde toplayın.
  2. Önce su içmelerini sağlayın, ardından konuşun.
  3. Yorgunluk, ağrı ya da baş dönmesi belirtisi olan çocuğu oynatmayın.
  4. Bir ya da iki basit mesaj verin; taktik tahtasını kısa tutun.
  5. Sonucu değil, çabayı ve takım ruhunu öne çıkarın.

Veliler de bu sırada sahaya girmemeli ve çocuklara talimat vermemelidir. Aradaki sakin ortam, çocuğun toparlanmasına yardım eder. Velinin tribünden yaptığı en değerli katkı, sakin bir alkış ve cesaret veren bir sözdür. Taktik talimatlar antrenörün görevidir; iki farklı sesin aynı anda gelmesi çocuğun kafasını karıştırır. Maç sonrası ise sonuçtan bağımsız olarak çocuğun çabasını konuşmak, uzun ve yorucu bir maçın ardından onun özgüvenini korur.

Reklamlar

Uzatma arası süresini kim belirler?

Kural 7, ilk devre arası için bir üst sınır koyar ve sürenin müsabaka talimatında belirtilmesini ister. Normal süre ile uzatmalar arasındaki ara için ise sayısal bir süre yoktur. Uygulamada bu sürenin uzunluğunu hakem, müsabaka organizasyonunun düzenine göre yönetir.

Hakem burada makul bir denge kurar. Takımlara su içme, değişiklik yapma ve kısa bir konuşma için zaman tanır, ama arayı uzatarak maçın ritmini bozmaz. Takımların bu sırada oyunu geciktirmeye çalışması ise hakemin müdahalesini gerektirebilir.

Belirli bir turnuvada ara süresi ayrıca yazılı olabilir. Örneğin bazı organizasyonlar yayın ve güvenlik düzeni nedeniyle aralara net süreler koyabilir. Böyle bir hüküm varsa takımlar ona uymalıdır. Bu nedenle kulüp sorumluları ilgili statüyü ve maç öncesi bilgilendirmeyi dikkatle izlemelidir.

Uzatma arası kurallarını tek tabloda nasıl özetleriz?

Aşağıdaki tablo, aralarda neyin serbest, neyin sınırlı olduğunu bir bakışta gösterir.

KonuNormal süre ile uzatma arasıUzatmaların devre arası
SüreKural 7 sayısal süre koymazEn çok 1 dakikalık içecek molası
Oyuncu değişikliğiSerbest; fırsat sayılmazSerbest; fırsat sayılmaz
Kaleciyle yer değiştirmeİzinsiz olsa da ihtar yokİzinsiz olsa da ihtar yok
Hakemin kart yetkisiSürerSürer
Bir dakikalık dışarıda kalma süresiAranın sonunda sıfırlanırAranın sonunda sıfırlanır

Tablodaki her satır, Kural 3, 5 ve 7 ile güncel protokollerin metnine dayanır. Turnuvaya özgü ayrıntılar için ilgili statüye bakmak gerekir.

Uzatma kuralları bilginizi nasıl sınayabilirsiniz?

Süre, değişiklik ve penaltı kuralları kural testlerinde en çok karışan konulardır. Bilginizi denemek için futbol kuralları testimizi çözebilirsiniz.

Antrenörler bu testi bir turnuva öncesinde takım toplantısında kullanabilir. Oyunculara "Uzatma arasında yapılan değişiklik hakkımızdan düşer mi?" diye sorun. Doğru cevabı bilmek, maçın en kritik dakikalarında yanlış bir karar almayı önler. Ardından ikinci bir soru sorun: "Uzatma arasında kaleciyle yer değiştirirsek kart görür müyüz?" Bu iki soru, aradaki dakikaların neden taktik bir fırsat olduğunu oyunculara kısa yoldan gösterir.

Sıkça sorulan sorular

Uzatmalardan önce kaç dakika ara verilir?

IFAB Kural 7, normal süre ile uzatmalar arasındaki ara için sayısal bir süre koymaz. Kural yalnız ilk devre arasının 15 dakikayı aşmamasını ve uzatmaların devre arasında bir dakikayı geçmeyen kısa bir içecek molası verilmesini düzenler. Uygulamada ara kısa tutulur; ayrıntıyı müsabaka talimatı ve hakem belirler.

Uzatma arasında takımlar soyunma odasına gidebilir mi?

Kural metni bu ara için bir yer şartı koymaz. Ancak uygulamada takımlar çoğunlukla sahada ya da saha kenarında kalır, çünkü ara kısadır ve soyunma odasına gidip gelmek zaman alır. Uzatmaların devre arasında ise yalnız bir dakikalık içecek molası olduğu için soyunma odasına gitmek pratikte mümkün değildir.

Uzatma arasında yapılan değişiklik hakkı azaltır mı?

Kural 3'e göre normal süre ile uzatmalar arasındaki sürede ve uzatmaların devre arasında yapılan oyuncu değişiklikleri, kullanılmış bir değişiklik fırsatı sayılmaz. Ancak değişiklik sayısının kendisi yine sınırlıdır. TFF talimatına göre eleme maçlarında uzatmalarda ilave bir değişiklik hakkı vardır; turnuva statüsü farklı düzenleme yapabilir.

Uzatma arasında hakem kart gösterebilir mi?

Evet. Kural 5'e göre hakemin disiplin yetkisi maç öncesi incelemeden oyun alanını terk ettiği ana kadar sürer; devre arası, uzatma devreleri ve penaltı vuruşları da bu süreye dahildir. Bu yüzden arada hakeme itiraz eden ya da rakiple tartışan oyuncu ya da takım görevlisi kart görebilir.

Uzatma arasında kaleciyle yer değiştiren oyuncu kart görür mü?

Hayır. Kural 3'e göre hakemin izni olmadan kaleciyle yer değiştirme normalde iki oyuncuya da sarı kart getirir. Ancak bu değişiklik devre arasında, uzatmaların devre arası dahil, ya da maç bitimi ile uzatmalar arasındaki sürede yapıldıysa ihtar verilmez. Yine de hakemi önceden bilgilendirmek en doğru yoldur.

Penaltılardan önce sahadan çıkan oyuncu vuruş kullanabilir mi?

Kural 10'a göre penaltılara yalnız maç sonunda sahada olan ya da sakatlık gibi nedenlerle geçici olarak dışarıda olan oyuncular katılabilir. Penaltılar, sahayı terk eden bir oyuncu için geciktirilmez. Oyuncu vuruşu için zamanında dönmezse vuruş hakkını kaybeder ve vuruş gol sayılmaz.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Kuralları yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.