Penaltı Atışlarında Oyuncu Sayısı Neden Eşitlenir? Eksik Takım Kuralı

Maçı on kişi bitiren takımın taraftarı çoğu zaman şunu sorar: Rakip neden on bir kişiyle seriye girmiyor? Penaltı atışlarında oyuncu sayısı kuralı, tam bu soruya cevap verir. Kural, sahadaki eksikliğin seride bir avantaja ya da dezavantaja dönüşmesini engeller.

Bu rehber yalnız eşitleme kuralını ele alıyor: ne zaman uygulandığı, kimin seçim yaptığı, çıkarılan oyuncunun ne yapabileceği ve seri sırasında sayı değişirse neler olduğu. Seride kırmızı kartın ayrıntılı sonuçlarını merak edenler penaltı atışlarında kırmızı kart yazısına bakabilir.

Kural metni ne söylüyor?

IFAB'ın Kural 10 metni seri başlamadan önceki hükümler arasında eşitleme kuralını şöyle yazar: Maçın sonunda ve atışlardan önce ya da atışlar sırasında bir takımın rakibinden daha fazla oyuncusu varsa, sayısını rakibinin sayısına indirmek zorundadır.

Aynı cümle iki zorunluluk daha getirir:

• Takım, çıkardığı her oyuncunun adını ve numarasını hakeme bildirir.
• Çıkarılan oyuncu, kuralda belirtilen istisna dışında atışlara katılamaz.

Bu istisna kaleciyle ilgilidir. Seri öncesinde ya da sırasında devam edemeyecek durumdaki kalecinin yerine, eşitleme için çıkarılmış bir oyuncu geçebilir. Bu istisnayı aşağıdaki bölümlerde ayrıca açıyoruz.

Kuralın dili dikkat çekicidir: "indirmek zorundadır". Yani eşitleme bir seçenek değil, zorunluluktur. Fazla oyunculu takım, bu işlemi yapmadan seriye başlayamaz. Hakem de iki takımın sayısı eşit olmadan ilk atışa izin vermez.

Eşitlemenin mantığı nedir?

Kural metni eşitlemenin gerekçesini ayrıca yazmaz; ancak mantığı seri düzeninden çıkar. Kural 10'a göre her atışı farklı bir oyuncu kullanır ve bütün uygun oyuncular birer kez vurmadan kimse ikinci kez vuramaz.

Şimdi eşitleme olmadığını düşünelim. A takımı on bir, B takımı dokuz oyuncuyla seriye girsin. B takımı dokuzuncu atıştan sonra ilk turunu tamamlar ve en iyi atıcısını onuncu atışta yeniden kullanabilir. A takımı ise onuncu ve on birinci atışlarda henüz vurmamış, belki daha zayıf atıcılarını kullanmak zorunda kalır.

Bu durumda eksik takım, seride beklenmedik bir avantaj elde eder. Eşitleme kuralı bu dengesizliği ortadan kaldırır. İki takım da aynı sayıda atıcıyla turunu tamamlar ve ikinci tura aynı anda geçer.

Yani eşitleme, eksik takımı korumak için değil, serinin adil işlemesi için vardır. Fazla oyunculu takım bir şey kaybetmez; yalnız atıcılarından birini ya da birkaçını seri dışında bırakır. Çoğu zaman da en az güvendiği atıcıyı seçme fırsatı bulur.

Penaltı atışlarında oyuncu sayısı hangi anlarda değişir?

Kural, eşitlemenin iki ayrı anda gerekebileceğini söyler. Birincisi, maç bittiğinde ve atışlar başlamadan öncedir. İkincisi, atışlar sürerken bir takımın sayısının düşmesidir.

Maç sonundaki eşitleme en sık görülen durumdur. Maç içinde kırmızı kart görülmüşse ya da bir oyuncu sakatlanıp yerine değişiklik yapılamamışsa takım seriye eksik başlar. Bu durumda rakip, ilk atıştan önce sayısını eşitler.

Seri sırasındaki eşitleme daha nadirdir. Bir oyuncu seride ihraç edilirse ya da sakatlanıp devam edemezse takımın sayısı düşer. IFAB'ın örnek kararları, bu iki durumda da rakip takımın bir oyuncusunu çıkarması ve hakemi bilgilendirmesi gerektiğini belirtir.

Eşitleme kuralı maç içinde de geçerli mi?

Hayır. Eşitleme yalnız penaltı atışlarına özgü bir kuraldır. Maç içinde bir takım kırmızı kart görürse eksik oynamaya devam eder; rakip takım oyuncu çıkarmaz. Sayısal üstünlük, maçın doğal bir parçasıdır.

Bu fark, iki bölümün amacından doğar. Maç içinde takımlar, kurallara uymanın ya da uymamanın sonuçlarını sahada yaşar. Kırmızı kart, takımı eksik bırakarak bir yaptırım işlevi görür. Seri ise maç bittikten sonra kazananı belirlemek için kullanılan bir yöntemdir ve eşit atıcı sayısını esas alır.

Yani maç içindeki sayısal üstünlük, seriye taşınmaz. On bir kişiyle maçı bitiren takım, seride rakibin on kişisine karşı on kişiyle vurur. Kart gören takım ise maç içinde cezasını zaten çekmiştir. Bu yaklaşım, seriyi maçın uzantısı değil, ayrı bir karar aşaması olarak görür. Seri boyunca da aynı mantık sürer ve her yeni eksilme, rakibin sayısını da aynı ölçüde düşürür.

Maç içinde oyuncu sayısının nasıl takip edildiğini ve sahada fazla kişi bulunursa ne olduğunu merak edenler, Kural 3'ün güncel metnine de göz atabilir. Orada yedek oyuncu, oyundan çıkmış oyuncu ve fazladan kişi kavramları ayrı ayrı tanımlanır.

Çıkarılacak oyuncuyu kim seçer?

Seçimi fazla oyunculu takım yapar. Kural, takımın "sayısını indirmesini" ister ve hakemin seçim yapacağına dair bir hüküm içermez. Hakem yalnız çıkarılan oyuncunun adını ve numarasını kayda geçirir.

Bu durum, takım için bir taktik tercih anlamına gelir. Teknik ekip genellikle penaltıda en az güvendiği oyuncuyu ya da yorgunluk nedeniyle zorlanan bir oyuncuyu çıkarmayı seçebilir. Seri sırasında yapılan eşitlemede ise atışını kullanmış bir oyuncuyu çıkarmak da mümkündür.

Ancak bu seçimi yaparken kaleci konusunu düşünmek gerekir. Kaleyi koruyacak bir oyuncu her zaman sahada kalmalıdır. Kural, kaleciyle yer değiştirmeye de izin verdiği için takımın kaleci tercihinde de esnekliği vardır.

Uygulamada hakem, seri öncesinde iki kaptanla konuşur ve eşitleme gereken takımdan çıkarılan oyuncunun bilgisini alır. Hakem bu bilgiyi atış kaydının başına yazar. Böylece çıkarılan oyuncu seri sırasında yanlışlıkla topun başına geçemez. Atış sırasını hakeme bildirme konusundaki kuralı merak edenler atış sırasının bildirilip bildirilmediği yazısına bakabilir.

Çıkarılan oyuncu seride ne yapabilir?

Eşitleme için çıkarılan oyuncu, seride atış kullanamaz. Sahada kalamaz; çünkü seri sırasında sahada yalnız uygun oyuncular ve hakemler bulunabilir. Bu nedenle çıkarılan oyuncu orta yuvarlakta bekleyen grubun içinde yer almaz.

Ancak bu oyuncu tamamen seri dışında değildir. Kural 10, devam edemeyecek durumdaki kalecinin yerine eşitleme için çıkarılmış bir oyuncunun geçebileceğini yazar. Bu, kuraldaki tek istisnadır.

Bu istisna, özellikle değişiklik hakkını tüketmiş takımlar için önemlidir. Takım en fazla değişiklik sayısını kullanmışsa sakatlanan kalecinin yerine yedek giremez. Ama eşitleme için çıkarılmış bir oyuncu varsa, o oyuncu kaleye geçebilir.

Kaleye geçen bu oyuncunun atış kullanıp kullanamayacağı da kurala bağlıdır. Sakatlanan kaleci daha önce atış kullandıysa yeni kaleci bir sonraki tura kadar vuramaz. Kalecinin seride atış yükümlülüğünü ayrıntılı anlatan kalecinin penaltı atışlarında atış kullanmasını ele alan yazı bu konuyu tamamlıyor.

Seri sırasında oyuncu sakatlanırsa ne olur?

Bu senaryo, eşitleme kuralının en çok merak edilen kısmıdır. Kural 10'a göre kaleci dışındaki bir oyuncu seri sırasında sakatlanıp devam edemezse yerine başka bir oyuncu giremez.

IFAB'ın örnek kararı bu durumu açıkça anlatır: Seride kaleci dışında bir oyuncu sakatlanır ve takım değişiklik hakkını tüketmemiş olsa bile oyuncu değiştirilemez. Oyuncu seriden çıkar ve rakip takım da bir oyuncusunu çıkararak hakemi bilgilendirir.

Buradaki ayrım önemlidir. Kaleci için değişiklik mümkündür; diğer oyuncular için değildir. Bu farkın nedeni, kalecinin seride yerine konamaz bir görev üstlenmesidir. Kalesiz bir takımla seri devam edemez; ama bir atıcının eksilmesi seriyi durdurmaz.

Bir başka ayrıntı da sahadan ayrılıp dönmeyen oyuncuyla ilgilidir. Kural, sahadan ayrılan oyuncu için serinin geciktirilmeyeceğini yazar. Oyuncu sırası geldiğinde dönmezse takım o atışı kaybeder ve atış gol olmamış sayıya geçer. Bu durumda eşitleme değil, atış kaybı söz konusudur.

Maç sonunda sakatlanan oyuncu seriden çıkarılabilir mi?

Evet. IFAB'ın örnek kararlarından biri bu soruyu doğrudan cevaplar. Uzatmanın sonunda bir oyuncu sakatlanır ve devam edemez. Takım değişiklik hakkını tükettiği için oyuncunun yerine kimse giremez.

Bu durumda takım, sakat oyuncuyu seriden çıkarabilir. Rakip takım da bir oyuncusunu çıkarmak ve adını, numarasını hakeme bildirmek zorundadır. Böylece iki takım eşit sayıyla seriye başlar.

Bu karar, sakat oyuncunun atışa zorlanmasını da önler. Kural, uygun oyuncuların hepsinin vurmasını ister; ama sakat bir oyuncunun uygun oyuncu listesinden çıkarılması sayıyı eşitleyerek bu zorunluluğu ortadan kaldırır.

Diğer yandan maç sonunda sahada tedavi gören ya da ekipmanını düzelten oyuncu uygun sayılır. Kural, maçın sonunda geçici olarak saha dışında bulunan oyuncuyu da uygun oyuncular arasına alır. Yani bu oyuncu, isterse seride atış kullanabilir. Takımın onu çıkarması gerekmez.

Seri öncesinde oyuncu değişikliği yapılabilir mi?

Hayır, kaleci istisnası dışında yapılamaz. Kural 10'a göre maç sonunda sahada olan ya da geçici olarak dışarıda bulunan oyuncular uygun sayılır. Maç bittikten sonra yeni bir oyuncunun sahaya girmesi mümkün değildir.

IFAB'ın örnek kararları bunu iki kez vurgular. Birincisinde takım, uzatmanın sonunda değişiklik talep etmiş ama oyun durmadığı için değişiklik gerçekleşmemiştir. Kural, talep son düdükten önce yapılsa bile bu değişikliğe izin vermez. İkincisinde takım, değişiklik hakkını kullanmamış olmasına rağmen seri öncesinde bir oyuncuyu değiştirmek ister. Bu da kurala aykırıdır.

Bu kural, eşitlemeyle birlikte düşünüldüğünde anlam kazanır. Takım yeni bir oyuncu ekleyerek sayısını artıramaz; yalnız oyuncu çıkararak eşitleme yapabilir. Eşitleme her zaman aşağı doğru işler.

Tek istisna kalecidir. Kaleci sakatlık ya da hastalık nedeniyle devam edemiyorsa ve takım değişiklik hakkını doldurmadıysa, yedek oyuncu seri için kaleye geçebilir. Maç içindeki kaleci değişikliği ile değişiklik hakkı ilişkisi için kaleci değişikliğinin değişiklik hakkını harcayıp harcamadığı yazısı faydalı olabilir.

Geçici ihraçtaki oyuncu seriye katılabilir mi?

Bazı organizasyonlar, özellikle amatör ve çocuk liglerinde, geçici ihraç uygulamasını kullanabilir. Bu uygulamada hakem, oyuncuyu belirli bir süre için oyundan uzaklaştırır. Peki maç sona erdiğinde hâlâ geçici ihraç süresini dolduran oyuncu ne olur?

IFAB'ın geçici ihraç yönergesi bu soruya açık bir cevap verir: Maçın sonunda geçici ihraç süresini hâlâ dolduran oyuncu seriye katılabilir. Çünkü hakemler geçici ihracı penaltı atışları sırasında kullanmaz.

Bu hüküm, eşitleme hesabını doğrudan etkiler. Geçici ihraçtaki oyuncu uygun oyuncu sayıldığı için takımın sayısı düşmez. Rakip takımın da bu oyuncu yüzünden oyuncu çıkarması gerekmez.

Kuralın oyuncu sayısıyla ilgili bir başka ayrıntısı daha vardır. Güncel Kural 3, maç içindeki yedi oyuncu alt sınırını hesaplarken geçici ihraçları ve belirli protokollerdeki bir dakikalık saha dışı süreleri ayrı tutar. Geçici ihraç uygulamasının kendi liginizde geçerli olup olmadığını öğrenmek için yarışma talimatına bakmak gerekir.

Yedi kişinin altına düşen takım seriyi sürdürebilir mi?

Evet. Maç içinde yedi oyuncudan az kalan takımla maç başlayamaz ve sürdürülemez. Seri için ise Kural 10 farklı bir hüküm koyar: Bir takımın sayısı seri sırasında yedinin altına düşse bile hakem maçı tatil etmemelidir.

Bu hüküm, eşitleme kuralıyla birlikte işler. Bir takımın sayısı altıya inerse rakip de altıya iner. Seri, iki takımın da altışar uygun oyuncusuyla sürer. Bu durumda tur altı atışta biter.

Bu senaryo çok nadirdir; ama kural her ihtimali düzenler. Seri, sonucu belirlemek için bir yöntemdir. Bu nedenle oyuncu sayısı ne kadar düşerse düşsün, iki takım da eşit koşullarda sonuca ulaşır.

Maç içinde yedi oyuncu sınırının nasıl işlediğini ve hangi durumlarda hükmen sonuç doğduğunu merak edenler, takımın yedi kişinin altına düşmesini anlatan yazıyı okuyabilir.

Eşitleme ikinci turu nasıl etkiler?

Eşitleme, ikinci turun hangi atışta başlayacağını belirler. Bütün uygun oyuncular birer kez vurduktan sonra ikinci tur başlar. Uygun oyuncu sayısı on ise ikinci tur on birinci atışta, dokuz ise onuncu atışta başlar.

IFAB'ın örnek kararına göre ikinci turun ilk atışını, birinci turda ilk vuran takım kullanır. Takımlar ikinci turda atış sırasını değiştirebilir. Bu değişikliği hakeme bildirmeleri gerekmez.

Seri sırasında eşitleme yapılırsa tur uzunluğu da değişir. Örneğin on bir kişilik iki takımda yedinci atıştan sonra bir oyuncu sakatlanırsa ve rakip de bir oyuncu çıkarırsa, iki takımın uygun oyuncu sayısı ona iner. Bu durumda tur, onuncu atışta biter.

Bu hesabın pratik bir sonucu vardır: Eşitleme sırasında atışını kullanmış bir oyuncuyu çıkaran takım, ikinci tur başladığında güvendiği atıcılarını yeniden kullanabilir. Aynı oyuncunun ikinci kez vurma koşulları için aynı oyuncunun iki kez atış kullanmasını anlatan yazı ek bilgi sunuyor.

Penaltı atışlarında oyuncu sayısı kaleciyi nasıl etkiler?

Eşitleme, kalecinin atış kullanma zamanını da doğrudan değiştirir. Kural 10'a göre bütün uygun oyuncular birer kez vurmadan kimse ikinci kez vuramaz. Kaleci de uygun oyunculardan biridir.

Bu yüzden takımın uygun oyuncu sayısı azaldıkça kalecinin sırası yaklaşır. On bir kişilik bir takımda kaleci en geç on birinci atışta vurur. Eşitleme sonrası on kişiye inen takımda ise kaleci en geç onuncu atışta topun başına geçer.

Bu ayrıntı, fazla oyunculu takımın eşitleme tercihini de etkileyebilir. Teknik ekip, çıkaracağı oyuncuyu seçerken kalecinin ne zaman vuracağını hesaba katar. Örneğin kalecinin penaltı tekniği zayıfsa, takım daha güçlü atıcıları listede tutmayı tercih edebilir.

Kural metni, eşitlemede hangi oyuncunun çıkacağına dair ayrı bir sınır koymaz. Ancak takımın kalede her zaman bir oyuncu bulundurması gerekir ve kural, uygun bir oyuncunun kaleciyle yer değiştirmesine izin verir. Bu nedenle kaleciyle ilgili her tercihi seri başlamadan önce hakemle netleştirmek en güvenli yoldur.

İki takım da eksik bitirirse ne olur?

Bazen iki takım da maçı eksik bitirir. Örneğin A takımı bir, B takımı iki kırmızı kart görmüş olabilir. Bu durumda A takımı on, B takımı dokuz oyuncuyla maçı tamamlar.

Eşitleme kuralı yalnız aradaki farka bakar. A takımı, sayısını B'nin sayısına, yani dokuza indirir. Bir oyuncusunu seri dışında bırakır ve adını, numarasını hakeme bildirir. B takımı ise herhangi bir işlem yapmaz.

Yani önemli olan, kaç kart görüldüğü değil, maç sonundaki uygun oyuncu sayısıdır. İki takımın sayısı zaten eşitse hiçbir takım oyuncu çıkarmaz. Örneğin iki takım da birer kırmızı kart görmüşse seri on kişiye karşı on kişiyle başlar.

Bu hesap, sakatlıklarla da birleşebilir. Bir takım bir kırmızı kart görmüş, diğer takımın bir oyuncusu ise değişiklik hakkı kalmadığı için sakat olarak maçı bitirmiş olabilir. Sakat oyuncunun takımı onu seriden çıkarmayı seçerse iki takım ona iner ve eşitleme gerekmez. Bu tür karmaşık durumlarda hakemin iki kaptanla konuşması, seriyi hızlandırır.

Eşitleme skoru ya da atış sırasını değiştirir mi?

Hayır. Eşitleme, yalnız uygun oyuncu sayısını değiştirir. Kullanılmış atışların sonuçları aynen kalır. Hakemin tuttuğu kayıtta gol ve kaçan atışlar olduğu gibi yer alır.

Atış sırası da bozulmaz. Takımlar sırayla vurmaya devam eder. Seri sırasında eşitleme yapıldıysa yalnız turun kaç atışta biteceği değişir. Bu da ikinci turun daha erken başlaması anlamına gelir.

Bir örnekle açıklayalım. Beşer atıştan sonra skor eşit ve seri tek tek devam ediyor. Yedinci atış sırasında A takımının bir oyuncusu sakatlanıyor. B takımı bir oyuncusunu çıkarıyor. Skor ve atış sayısı aynen kalıyor; iki takım da sekizinci atışla seriyi sürdürüyor.

Bu kural, eşitlemenin bir ceza olmadığını bir kez daha gösterir. Eşitleme, sonucu değiştirmez; yalnız serinin kalan bölümünde iki takımın eşit koşullarda vurmasını sağlar. Böylece hiçbir takım, rakibinin eksilmesinden ek bir kazanç ya da kayıp elde etmez.

Teknik ekip eşitleme kararını nasıl hazırlar?

Bu bölüm kural değil, sahada sık görülen bir hazırlık yöntemini anlatır. Uzatmaların son dakikalarında teknik ekipler, seri olasılığına göre bir liste hazırlar. Bu liste, atış sırasının yanında eşitleme için çıkarılacak oyuncuyu da içerir.

Uygulamada teknik ekipler şu soruları sorar:

• Rakibin sayısı bizden az mı, eşitleme gerekecek mi?
• Penaltı antrenmanlarında en az başarılı olan oyuncu kim?
• Kaleci sakatlanırsa kaleye geçebilecek bir oyuncu var mı?
• İkinci tura geçilirse kimin yeniden vurması gerekir?

Bu soruların cevabı, seri başlamadan önce net olmalıdır. Son düdükten sonra takımların uzun bir hazırlık süresi yoktur. Hakem, yazı tura atıp seriyi başlatmak ister.

Ayrıca çıkarılacak oyuncu seçimi, takım içi iletişimi de etkiler. Oyuncunun neden seçildiğini kısa ve saygılı biçimde açıklamak, takım havasını korur. Özellikle genç oyuncularda bu açıklama, seçimin bir ceza olmadığını anlatmak için önemlidir.

Hakem eşitlemeyi nasıl kayda geçirir?

Hakem, seri boyunca atışların kaydını tutar. Bu kayıt, eşitleme işleminin de temelidir. Seri başlamadan önce hakem iki takımın uygun oyuncu sayısını kontrol eder.

Sayılar farklıysa fazla oyunculu takımdan çıkarılan oyuncunun adını ve numarasını alır. Ardından bu oyuncunun orta yuvarlağa girmediğinden emin olur. Seri sırasında sayı değişirse aynı işlemi tekrar eder.

Uygulamada hakemler bu bilgiyi yardımcı hakemlerle paylaşır. Yardımcı hakemlerden biri genellikle orta yuvarlaktaki oyuncuları gözetir. Diğeri kale çizgisinde kalecinin konumunu denetler. Dördüncü hakem bulunan maçlarda kayıt işlemi daha da kolaylaşır.

Amatör maçlarda ise hakem çoğu zaman bu işi tek başına yapar. Bu durumda takım sorumlularının kendi listelerini tutması ve çıkarılan oyuncuyu açıkça belirtmesi seriyi hızlandırır. Hakemlerin genel görevleri için futbolda kaç hakem olduğunu anlatan rehber faydalı bilgiler veriyor.

En sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Eşitleme kuralı konusunda birkaç yanlış düşünce tribünde ve sosyal medyada sıkça dolaşır:

• Sık duyulan "eksik takım seride dezavantajlıdır" bilgisi yanlıştır: Rakip de aynı sayıya iner.
• "Çıkarılacak oyuncuyu hakem seçer" düşüncesi yanlıştır: Seçimi fazla oyunculu takım yapar.
• "Çıkarılan oyuncunun seride hiçbir rolü kalmaz" sanısı eksiktir: Devam edemeyen kalecinin yerine geçebilir.
• "Seride sakatlanan oyuncunun yerine yedek girer" düşüncesi yanlıştır: Yalnız kaleci için değişiklik mümkündür.
• "Seri öncesinde değişiklik hakkı kalan takım yeni oyuncu alabilir" düşüncesi de yanlıştır.
• "Yedi kişinin altına düşen takım seriyi kaybeder" sanısı da yanlıştır.

Bu yanlışların ortak noktası, eşitlemenin bir ceza olarak görülmesidir. Oysa kural, cezalandırmak için değil, iki takıma eşit sayıda atıcı sağlamak için vardır.

Çocuk ve amatör maçlarda antrenör ne yapmalı?

Çocuk liglerinde ve amatör turnuvalarda eşitleme kuralı bazen sahada karışıklığa yol açar. Antrenörlerin hazırlıklı olması, seriyi daha sakin ve adil hâle getirir.

Pratik öneriler şunlardır:

1. Maç sonunda kaç uygun oyuncunuz olduğunu hızlıca sayın ve rakibin sayısıyla karşılaştırın.
2. Eşitleme gerekiyorsa çıkaracağınız oyuncuyu önceden düşünün; çocuğu bu konuda nazikçe bilgilendirin.
3. Çıkarılan çocuğa, takımın bir parçası olmaya devam ettiğini hissettirin; kenarda takım arkadaşlarını desteklemesini isteyin.
4. Kalecinin sakatlanma ihtimaline karşı çıkarılan oyuncunun kaleye geçip geçemeyeceğini planlayın.
5. Turnuva talimatını önceden okuyun; küçük yaş gruplarında bazı organizasyonlar seri kurallarını farklı uygulayabilir.

Çocuklar için seri, büyük bir duygusal deneyimdir. Seri dışında kalmak bir çocuğu üzebilir. Bu nedenle antrenörün seçimi açıklarken sakin ve destekleyici bir dil kullanması çok önemlidir. Çocuğunuz için uygun bir futbol okulu arıyorsanız İstanbul futbol okulu sayfası iyi bir başlangıç noktası olabilir.

Türkiye'deki maçlarda penaltı atışlarında oyuncu sayısı kuralı nasıl işler?

Türkiye'deki resmî maçlarda Oyun Kuralları, TFF talimatları ve müsabaka statüleriyle birlikte işler. TFF Futbol Müsabaka Talimatı'nın 10. maddesi, eleme usulüyle oynanan maçlarda normal süre berabere biterse, statüde aksi düzenlenmediği takdirde 15'er dakikalık iki uzatma devresi oynanacağını yazar. Uzatmanın sonunda da eşitlik bozulmazsa kazananı penaltı vuruşları belirler.

Talimat, seri içindeki oyuncu sayısı konusunda ayrı bir düzenleme getirmez. Bu nedenle eşitleme kuralı IFAB'ın Kural 10 hükmüne göre işler. Organizasyonun statüsü ise serinin hangi maçta oynanacağını ve uzatma olup olmayacağını belirler.

Amatör ve çocuk liglerinde il temsilciliklerinin yayımladığı statüler küçük farklılıklar içerebilir. Bu yüzden yerel turnuvalara katılan antrenörlerin statüyü önceden okuması gerekir. Özellikle küçük yaş gruplarında uzatma oynanmadan doğrudan seriye geçilebilir.

IFAB, kuralların metnini her sezon gözden geçirir. Yeni sürüm yayımlandığında Kural 10'un penaltı atışları bölümünü yeniden okumak, değişiklikleri yakalamanın en kolay yoludur.

Bilginizi bir senaryoyla nasıl sınayabilirsiniz?

Eşitleme kuralını öğrenmenin en iyi yolu, gerçekçi senaryoları çözmektir. Aşağıdaki soruları cevaplamayı deneyin:

1. Maçı on kişiyle bitiren takımın rakibi seriye kaç oyuncuyla başlar?
2. Seride kaleci dışında bir oyuncu sakatlanırsa ve takımın değişiklik hakkı kalmışsa yedek girebilir mi?
3. Eşitleme için çıkarılan oyuncu, sakatlanan kalecinin yerine geçebilir mi?

Cevaplar sırasıyla şöyledir: on oyuncuyla, hayır ve evet. İlk soruda rakip bir oyuncu çıkarır. İkinci soruda değişiklik yalnız kaleci için mümkündür; rakip de bir oyuncu çıkarır. Üçüncü soruda kural bu istisnayı açıkça tanır.

Daha fazla senaryoyla bilginizi ölçmek için futbol kuralları testini kullanabilirsiniz. Test, penaltı atışlarının yanında maç içi duran top ve kart kurallarını da kapsar. Seri sırasının genel ilkelerini hatırlamak isteyenler için ABCD penaltı vuruş sırası yazısı da tamamlayıcı bir okuma sunar.