Penaltı Atışlarında Kırmızı Kart Görülürse Ne Olur?
Penaltı atışlarında kırmızı kart gören oyuncu seriden çıkar, rakip de bir oyuncu eksiltir. Kaleci ihracı, sarı kartlar ve TFF disiplin süreci bu rehberde.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 21
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Penaltı atışlarında kırmızı kart görülürse ne olur?
İhraç edilen oyuncu seriden çıkar ve atış kullanamaz. IFAB Kural 10'a göre rakip takım da bir oyuncusunu çıkararak sayıyı eşitler. İhraç edilen kişi kaleciyse yerine sahadaki uygun bir oyuncu geçer. Maçta görülen kartlar seriye geçmez; hakem seri içindeki ihracı disiplin kuruluna rapor eder.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.20 bölüm · 15 dk okumaUzatmalar bitip seri başladığında gerginlik çoğu zaman en yüksek noktasına çıkar. Kaçan bir atışın ardından yapılan bir hareket, rakibe yönelik bir el işareti ya da hakeme itiraz, kartı seri içinde de getirebilir. Penaltı atışlarında kırmızı kart nadir görülse de sonuçları maç içindekinden farklı işler.
Bu rehber, seri sırasında ihraç kararının bütün sonuçlarını sırayla açıyor: oyuncu sayısı, kalecinin durumu, atışın sonucu, sarı kartların sayılması ve sonraki maçlara etkisi. Serinin genel akışını ayrıca merak edenler penaltı atışlarının nasıl yapıldığını anlatan rehberden yararlanabilir.
Seri maçın bir parçası mıdır?
Bu sorunun cevabı, kart kurallarının neden farklı işlediğini açıklar. IFAB'ın Kural 10 metni penaltı atışlarının maç bittikten sonra kullanıldığını yazar. IFAB'ın örnek kararları da serinin maçın parçası olmadığını ve son düdükten sonra başladığını açıkça belirtir.
Bu ayrımın üç önemli sonucu vardır:
- Maç içinde gösterilen uyarılar ve sarı kartlar seriye geçmez.
- Maç sırasında ihraç edilen oyuncu seriye katılamaz.
- Hakem, seri içindeki kartları maç içindekilerle toplamaz; her birini ayrı ayrı rapor eder.
Yine de kural, aksi belirtilmedikçe Oyun Kurallarının seri sırasında da geçerli olduğunu ekler. Yani hakaret, kaba hareket ya da sportmenlik dışı davranış seride de cezasız kalmaz. Hakem, maç içinde sarı ya da kırmızı kartı gerektiren her ihlal için seride de aynı kartı gösterebilir.
Kural metni bu konuda da açıktır: Seri sırasında bir oyuncu, yedek oyuncu, oyundan çıkmış oyuncu ya da takım görevlisi sarı kart görebilir veya ihraç edilebilir.
Penaltı atışlarında kırmızı kart gören oyuncu ne yapar?
İhraç edilen oyuncu seriden tamamen çıkar. Henüz atışını kullanmadıysa artık kullanamaz. Atışını kullanmışsa sonuç değişmez; ancak sonraki turlarda yer alamaz.
IFAB'ın örnek kararlarından biri bu durumu somut biçimde anlatır. Bir oyuncu atışını kullandıktan sonra rakip kaleciye saldırgan bir el hareketi yapar. Hakem atışın sonucunu kaydeder; çünkü ihlal atış tamamlandıktan sonra gerçekleşmiştir. Ardından oyuncuyu ihraç eder ve rakip takımın bir oyuncusunu çıkarmasını ister.
Burada önemli bir ayrıntı vardır. Atış gol olduysa gol geçerli kalır. Kural, sonradan yapılan bir hareket yüzünden atılmış golü iptal etmez. Bu da seride disiplin ile skorun birbirinden ayrı tutulduğunu gösterir.
İhraç edilen oyuncu sahayı terk eder. Seride sahada yalnız uygun oyuncular ve hakemler kalabilir. Bu nedenle ihraç edilen oyuncunun orta yuvarlakta ya da kale arkasında beklemesi mümkün değildir. Kırmızı kart gören oyuncunun yedek kulübesinde oturup oturamayacağına dair genel kural için kırmızı kart gören oyuncunun yedek kulübesi yazısına bakabilirsiniz.
Rakip takım neden bir oyuncusunu çıkarır?
Seri, eşit sayıda oyuncunun karşılaştığı bir düzen üzerine kuruludur. Kural 10, maçın sonunda ya da seri sırasında bir takımın rakibinden fazla oyuncusu varsa sayısını rakibininkine indirmesi gerektiğini yazar.
İhraç, bir takımın sayısını bir azaltır. Bu nedenle diğer takım da bir oyuncusunu çıkarmak zorundadır. IFAB'ın örnek kararı, seri sırasında doğrudan kırmızı kart görülürse rakip takımın da bir oyuncuyu çekmesi ve hakemi bu oyuncu konusunda bilgilendirmesi gerektiğini söyler.
Peki bu neden önemlidir? Uygun oyuncu sayısı, her oyuncunun ne zaman ikinci kez vuracağını belirler. Bir takım on, diğeri on bir kişiyle devam etseydi on kişilik takım ikinci tura daha erken geçerdi. Bu da en iyi atıcısını daha önce yeniden kullanmasına imkân verirdi. Eşitleme, böyle bir dengesizliği ortadan kaldırır.
Çıkarılacak oyuncuyu takım kendisi seçer ve adını, numarasını hakeme bildirir. Eşitleme kuralının ayrıntıları için penaltı atışlarında oyuncu sayısı eşitleme yazısı bu konuyu adım adım anlatıyor.
Eşitleme kuralının örnek akışı nasıl işler?
Kuralı bir örnekle izlemek kolaylaştırır. A ve B takımları seriye on birer oyuncuyla başlıyor. Dördüncü atıştan sonra A takımının bir oyuncusu hakeme hakaret ediyor ve kırmızı kart görüyor.
| Aşama | A takımı | B takımı | Hakemin işlemi |
|---|---|---|---|
| --- | --- | --- | --- |
| Seri başı | 11 uygun oyuncu | 11 uygun oyuncu | Atışların kaydını tutar |
| İhraç | 10 uygun oyuncu | 11 uygun oyuncu | Kırmızı kart gösterir |
| Eşitleme | 10 uygun oyuncu | 10 uygun oyuncu | B'den çıkan oyuncunun adını ve numarasını alır |
| Devam | Sıra kaldığı yerden sürer | Sıra kaldığı yerden sürer | Herkes vurmadan ikinci atışa izin vermez |
Tabloda dikkat edilmesi gereken nokta, atış sayısının değişmemesidir. Skor ve atış sırası aynen kalır. Yalnız bir sonraki turun ne zaman başlayacağı değişir; çünkü her iki takımın da uygun oyuncu sayısı ona düşmüştür.
B takımı, çıkaracağı oyuncuyu seçerken genellikle atışını kullanmış bir oyuncuyu tercih edebilir. Kural bu seçimi sınırlamaz. Ancak çıkarılan oyuncu artık seride yer almaz; ileride sakatlanan kalecinin yerine geçmek dışında bir rolü kalmaz.
Kaleci kırmızı kart görürse ne olur?
Kalecinin ihracı, serinin en zor senaryolarından biridir. Kural 10 burada net bir hüküm verir: İhraç edilen kalecinin yerine uygun bir oyuncu geçmelidir.
Bu cümlenin anlamı önemlidir. İhraç edilen kalecinin yerine yedek kulübesinden yeni bir kaleci gelemez. Kaleye, sahada kalan uygun oyunculardan biri geçer. Bu oyuncu kaleci forması giyer ve hakemin onayıyla görevine başlar.
Bu durumu sakatlık senaryosuyla karıştırmamak gerekir. Sakatlanan ve devam edemeyen kaleci, takım değişiklik sınırını doldurmadıysa yedek oyuncuyla ya da eşitleme için çıkarılmış bir oyuncuyla değiştirilebilir. İhraçta ise bu seçenek yer almaz; takım yalnız sahadaki uygun oyuncular arasında yer değiştirebilir.
Kaleci ihraç edildiği için takımın sayısı bir azalır. Dolayısıyla rakip takım da bir oyuncusunu çıkarır. Kalecinin seride atış kullanma yükümlülüğü konusunu merak edenler kalecinin penaltı atışlarında atış kullanıp kullanmadığını anlatan yazıya bakabilir. Maç içinde kaleci ihracının sonuçları ise kaleci kırmızı kart görürse ne olacağını anlatan yazıda ayrıca yer alıyor.
Maçta sarı kart gören oyuncu seride ikinci sarıyı görürse ihraç edilir mi?
Hayır. Bu, penaltı atışlarındaki kart kurallarının en çok yanlış bilinen noktasıdır. Maç içinde, uzatmalar dahil, gösterilen sarı kartlar seriye geçmez.
IFAB'ın örnek kararı bunu şöyle anlatır: Uzatmada sarı kart gören bir oyuncu, seride de sarı kart görürse ihraç edilmez. Hakem iki sarı kartı ilgili kurullara ayrı ayrı rapor eder. Aynı ilke takım görevlileri ve kaleciler için de geçerlidir.
Bir başka örnek karar, son düdükten hemen sonra yaşanan bir itirazı ele alır. Maç içinde sarı kart görmüş oyuncu, uzatmanın bitiş düdüğünden sonra hakeme sert biçimde itiraz eder. Seri maçtan sonra başladığı için bu sarı kart, oyuncunun seri içindeki ilk sarısı sayılır. Oyuncu kırmızı kart görmez ve seride atış kullanabilir.
Bu açıklama, seri içinde ikinci bir sarının durumunu da gösterir. IFAB, son düdükten sonraki ilk kartı "seri içindeki ilk sarı kart" diye tanımladığına göre, seri içinde görülen ikinci sarı kart oyuncuyu ihraç ettirir. Oyuncu seride iki kez ihtar alırsa kırmızı kartla çıkar ve eşitleme kuralı işler.
Hangi davranışlar seride kırmızı karta yol açar?
Seri sırasında kırmızı kart gerektiren davranışlar, maç içindeki ihraç sebepleriyle aynıdır. Kural 12'nin ihraç maddeleri burada da geçerlidir. Seride en sık karşılaşılabilecek sebepler şunlardır:
- Saldırgan, aşağılayıcı ya da küfürlü söz ve hareketler
- Rakibe, hakeme ya da başka bir kişiye şiddet uygulamak
- Tükürmek ya da ısırmak
- Aynı seri içinde ikinci sarı kartı görmek
Öte yandan "bariz gol şansını engellemek" gibi oyun içi ihraç sebepleri seride pratikte ortaya çıkmaz. Çünkü atış sırasında top yalnız vuran oyuncu ile kaleci arasındadır. Diğer oyuncular orta yuvarlakta bekler ve topa müdahale edecek konumda değildir.
Seride kart gerektiren bir başka davranış da vuranın kendi atışıyla ilgilidir. Kural 10, hakem atış işaretini verdikten sonra ihlal yapan vurucunun atışının kaçmış sayıldığını ve vurucunun sarı kart gördüğünü yazar. Koşu bittikten sonra aldatıcı duraksama yapan oyuncu bu kapsama girer. Bu ihlal tek başına kırmızı kart değil, sarı kart nedenidir.
Penaltı atışlarında kırmızı kart gören takım görevlisine ne olur?
Teknik direktör ya da takım görevlisi de seri sırasında sarı veya kırmızı kart görebilir. Kural 10, bu kişileri de kart gösterilebilecekler arasında sayar.
Ancak takım görevlisinin ihracı, sahadaki oyuncu sayısını değiştirmez. Görevli atış kullanmadığı için eşitleme kuralı işlemez. Görevli, teknik alanı ve çevresini terk eder; seri kaldığı yerden sürer.
Maç içinde sarı kart görmüş bir görevli, seride bir sarı daha görürse kırmızı kart görmez. IFAB'ın örnek kararı, uzatmada sarı kart gören ve seride ikinci sarıyı alan görevlinin ihraç edilmediğini ve iki kartın ayrı ayrı rapor edildiğini belirtir.
Uygulamada seride görevlilerin kart görmesi, genellikle hakeme yaklaşma ya da itiraz sonucunda olur. Seri sırasında teknik ekip, oyunculara orta yuvarlağa kadar eşlik edemez. Sahada yalnız uygun oyuncular ve hakemler bulunabilir. Bu kuralı bilmeyen görevlilerin sahaya girmesi, gereksiz bir karta yol açabilir.
Oyuncu sayısı yedinin altına düşerse seri durur mu?
Hayır. Maç içinde bir takım yedi oyuncudan azına düşerse maç başlayamaz ve devam edemez. Seride ise kural bu ilkeyi uygulamaz.
Kural 10 açıkça yazar: Bir takımın oyuncu sayısı seri sırasında yedinin altına düşse bile hakem maçı tatil etmemelidir. Seri, kalan oyuncularla sürer. Elbette eşitleme kuralı burada da işler; iki takım her zaman aynı sayıda uygun oyuncuyla devam eder.
Bu senaryo gerçekte çok nadirdir. Birden fazla kırmızı kart ya da sakatlık bir arada yaşanmadıkça takımlar yedinin altına düşmez. Yine de kural, en uç durumda bile serinin tamamlanmasını güvenceye alır.
Maç içinde yedi oyuncu sınırının nasıl işlediğini merak edenler bir takımın yedi kişinin altına düşmesini anlatan yazıyı okuyabilir. O yazı maç içi hükümleri, hükmen sonucu ve oyunun yeniden başlamasını anlatıyor.
Kırmızı kart sonrası atış sırası nasıl yeniden hesaplanır?
İhraç, skoru değiştirmez ama turun uzunluğunu değiştirir. Bu ayrıntı, uzun serilerde belirleyici olabilir. Hakem ihraçtan sonra iki takımın yeni uygun oyuncu sayısını not alır ve turun bu sayıya göre tamamlanmasını bekler.
Örneğin on bir kişilik iki takım düşünelim. Yedinci atıştan sonra bir oyuncu ihraç edilir ve rakip de bir oyuncusunu çıkarır. Artık iki takımın da on uygun oyuncusu vardır. Bu durumda tur, on birinci değil onuncu atışta tamamlanır. Ardından ikinci tur başlar ve ilk turda vuran oyuncular yeniden topun başına geçebilir.
Bu hesap, ihraç edilen oyuncunun daha önce vurup vurmadığına göre değişmez. Önemli olan, turu tamamlamak için hâlâ vurmamış uygun oyuncuların kalmasıdır. İhraç edilen oyuncu henüz vurmadıysa takımın listesi bir kişi kısalır ve sıradaki oyuncu topun başına geçer.
Takım sorumlularının bu hesabı yapması, ikinci tur için atıcı seçimini kolaylaştırır. Özellikle rakibin hangi oyuncuyu çıkardığını not etmek, sonraki turda kimin vuracağını tahmin etmeye yardımcı olur. Aynı oyuncunun ikinci kez vurma koşullarını merak edenler aynı oyuncunun iki kez atış kullanmasını anlatan yazıya bakabilir.
Seri sırasında yedek oyuncu kırmızı kart görürse ne olur?
Kural 10, seri sırasında yedek oyuncuların da kart görebileceğini yazar. Yedek oyuncu seride atış kullanmaz; bu nedenle ihracı sahadaki sayıyı değiştirmez. Rakip takım da bu durumda oyuncu çıkarmaz.
Yine de yedek oyuncunun ihracı boş bir işlem değildir. Hakem kartı maç raporuna yazar ve disiplin süreci işler. Ayrıca bu oyuncu, kaleci sakatlanırsa yerine girebilecek yedeklerden biriyse, artık bu imkân da ortadan kalkar. Çünkü ihraç edilen kişi seride hiçbir rol alamaz.
Uygulamada yedek oyuncuların kart görmesi çoğu zaman sevinç ya da itiraz sırasında sahaya girmekle başlar. Seri boyunca yedekler teknik alanda kalır ve sahaya girmez. Atış gole dönünce sahaya koşan bir yedek, hakemin müdahalesine yol açabilir. Bu nedenle antrenörlerin, seri öncesinde yedeklere de net bir yer göstermesi faydalıdır.
Oyundan çıkmış oyuncular için de aynı ilke geçerlidir. Bu oyuncular seriye geri dönemez ama yaptıkları davranış nedeniyle kart görebilir. Kart, sahadaki eşitliği etkilemez; yalnız disiplin sonucunu doğurur.
Son düdük ile seri arasında kırmızı kart görülürse ne olur?
Uzatmanın bitiş düdüğü ile ilk atış arasında birkaç dakika geçer. Takımlar bu sürede sıra belirler, kaleciler hazırlanır ve hakem yazı tura atar. Bu bekleme anında da kart görülebilir.
IFAB'ın örnek kararı, bu aralığın seriye ait olduğunu gösterir. Son düdükten sonra hakeme itiraz eden ve maç içinde zaten sarı kart görmüş oyuncu ihraç olmaz; bu kart, onun seri içindeki ilk sarısı olur. Aynı mantıkla, bu bekleme anında doğrudan kırmızı kart gören oyuncu da seriye katılamaz.
Bu durumda takım seriye bir eksikle başlar. Rakip takım da ilk atıştan önce bir oyuncusunu çıkarır ve adını hakeme bildirir. Böylece seri yine eşit sayılarla başlar.
Antrenörler için buradan çıkan ders basittir: Son düdük, disiplin sorumluluğunu bitirmez. Bu kısa bekleme süresinde oyuncuları bir arada tutmak, kaptanın hakemle iletişimi üstlenmesini sağlamak ve diğer oyuncuları itirazdan uzak tutmak, gereksiz kartların önüne geçer. Ayrıca kaptan kuralına dair güncel düzenlemeler, hakemle konuşma yetkisini sınırlayan organizasyonlarda bu tutumu daha da önemli kılar. Hakeme ya da rakibe yönelik tepkiler, ilk atış yapılmadan bile takımın atıcı listesini değiştirebilir.
Maçta ihraç edilen oyuncu seriye katılabilir mi?
Hayır. Kural 10'un ilk cümlelerinden biri, maç sırasında ihraç edilen oyuncunun seriye katılamayacağını yazar. Bu oyuncu ne atış kullanabilir ne de kaleye geçebilir.
Uygun oyuncu tanımı burada belirleyicidir. Maç bittiğinde sahada olan ya da geçici olarak saha dışında bulunan oyuncular uygun sayılır. Kırmızı kart gören oyuncu ise maçın sonunda sahada değildir; bu nedenle tanımın dışında kalır.
Maç içinde bir kırmızı kart görülmüşse takım seriye bir eksikle başlar. Bu durumda rakip takım da seri başlamadan bir oyuncusunu çıkarır ve hakeme bildirir. Böylece seri baştan eşit sayılarla başlar.
Benzer şekilde oyundan çıkmış bir oyuncu da seriye geri dönemez. Ancak oyundan çıkmış oyuncular da kart görebilir. Bu konuyu ayrıntılı ele alan oyundan çıkmış oyuncunun kırmızı kart görüp göremeyeceğini anlatan yazı kenardaki davranışların sonuçlarını açıklıyor.
TFF disiplin talimatı seri içindeki ihracı nasıl ele alır?
Türkiye'deki resmî maçlarda sahadaki kararın disiplin sonuçları TFF Futbol Disiplin Talimatı'na göre belirlenir. Talimat metninde penaltı atışlarına özel ayrı bir madde yer almaz. Bu nedenle disiplin kurulları seri içindeki ihraçlara da genel hükümleri uygular.
TFF Futbol Disiplin Talimatı madde 92'nin birinci fıkrasına göre resmî maçlarda oyun alanından ihraç edilen futbolcu, hakkındaki tedbir kaldırılana ya da cezası infaz edilene kadar hiçbir resmî maçta oynayamaz. Aynı maddenin dördüncü fıkrası ise ikinci sarı kart ya da bariz gol şansını önleme nedeniyle ihraç edilen futbolcuların, takip eden ilk resmî maçta otomatik olarak cezalı olduğunu yazar.
Doğrudan kırmızı kartlarda ise ceza, ihlalin türüne göre disiplin kurulunca verilir. Örneğin talimatın 41. maddesi hakaret ve kişilik haklarına saldırıda futbolculara 2 ila 5, fiil müsabaka görevlilerine yönelikse 3 ila 7 müsabakadan men cezası öngörür. Madde 36 ise sportmenliğe aykırı harekette futbolculara 1 ila 3 müsabakadan men cezası yazar. Kesin kararı, hakem raporuna dayanarak kurul verir.
Sarı kart sayımına seri içindeki kartlar eklenir mi?
Veliler ve kulüp çalışanları bu soruyu özellikle kupa maçlarından sonra sıkça sorar. TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 93. maddesi sarı kart uygulamalarını düzenler.
Maddeye göre bir sezonda aynı kategorideki maçlarda toplam dört sarı kart gören futbolcu, o kategorinin ilk resmî maçında isim listesine yazılamaz. Lig statüsü bu sayıyı farklı belirleyebilir. Ayrıca profesyonel ligler, Türkiye Kupası ve gelişim ligleri gibi her lig ve kupa kategorisi ayrı değerlendirilir. Amatör liglerde ise statüde aksi yazılmadıkça dört sarı kart uygulaması yapılmaz.
Talimat, seri içindeki sarı kartın bu sayıma nasıl gireceğini ayrıca düzenlemez. Kural metni, seride gösterilen kartların ilgili kurullara rapor edileceğini söyler. Bu nedenle kartın sayıma etkisini, organizasyonun statüsü ve disiplin kurulunun uygulaması belirler.
Dördüncü fıkra da önemli bir ayrıntı içerir: Bir maçta sarı kart gördükten sonra kırmızı kart gören oyuncunun sarı kartları hakem raporunda belirtilmez ve dört sarı hesabına katılmaz. Seride ihraç edilen oyuncu için hakem raporunun nasıl düzenleneceği ise disiplin kurulunun değerlendirmesine kalır.
Penaltı atışlarında kırmızı kart golü iptal eder mi?
Bu sorunun cevabı, ihlalin ne zaman yapıldığına bağlıdır. Atış tamamlandıktan sonra yapılan bir hareket golü etkilemez. IFAB'ın saldırgan el hareketi örneğinde de hakem atışın sonucunu kaydeder ve ardından oyuncuyu ihraç eder.
Atıştan önce yapılan ihlal ise farklı sonuç doğurabilir. Kural 10'a göre hakem atış işaretini verdikten sonra vurucunun yaptığı ihlal cezalandırılırsa atış kaçmış sayılır ve vurucu sarı kart görür. Bu durum, örneğin koşu tamamlandıktan sonra yapılan aldatıcı duraksama için geçerlidir.
Vurucu, atıştan önce kırmızı kartlık bir hareket yaparsa ne olur? Kural metni bu senaryoyu ayrı bir örnekle anlatmaz. Ancak ihraç edilen oyuncu seriye katılamayacağı için o atışı kullanamaz. Bu atışın sıradaki uygun oyuncu tarafından kullanılıp kullanılmayacağı ya da kaçmış sayılıp sayılmayacağı konusunda hakem, kuralın ruhuna göre karar verir.
Kısacası sonradan yapılan bir hareket, kaleye giren topu geri almaz. Atış öncesindeki ihlaller ise atışın sonucunu doğrudan etkileyebilir.
En sık yapılan yanlışlar nelerdir?
Penaltı atışlarında kırmızı kart konusunda birkaç yanlış bilgi sürekli dolaşır. Bunları kural metniyle düzeltelim:
- Sık duyulan "maçtaki sarı kart seride sayılır" bilgisi yanlıştır: Maçtaki uyarı ve sarı kartlar seriye taşınmaz.
- "Kırmızı kart gören takım seriyi kaybeder" düşüncesi yanlıştır: Seri sürer, rakip de bir oyuncu eksiltir.
- "İhraç edilen kalecinin yerine yedek kaleci girer" sanısı hatalıdır: Yerine sahadaki uygun bir oyuncu geçer.
- "Yedi kişinin altına düşen takımın maçı tatil olur" düşüncesi seride geçerli değildir.
- "Atış sonrası kırmızı kart golü iptal eder" sanısı yanlıştır: Atışın sonucu kaydedilir.
- "Seride görülen kırmızının cezası olmaz" düşüncesi de yanlıştır: Hakem, kartı ilgili kurullara rapor eder.
Bu yanlışların çoğu, serinin maçtan ayrı bir bölüm olduğunu gözden kaçırmaktan doğar. Seri, maç sonrası ayrı bir karar yöntemidir; ancak oyun kuralları ve disiplin sorumluluğu orada da sürer.
Çocuk ve amatör maçlarda antrenör ne yapmalı?
Çocuk liglerinde ve amatör turnuvalarda seri, çoğu zaman büyük bir duygusal yük taşır. Antrenör ve velilerin ilk görevi, gerginliğin bir karta dönüşmesini önlemektir.
Pratik öneriler şunlardır:
- Seri öncesinde oyuncularla kısa bir konuşma yapın; rakip kaleciye ya da tribüne yönelik hareketlerin kart getirdiğini hatırlatın.
- Kaçan atıştan sonra çocuğu sakinleştirecek bir arkadaşını orta yuvarlakta yanına yönlendirin.
- Teknik ekibin sahaya girmemesi gerektiğini önceden konuşun.
- Veliler, tribünden rakip oyunculara ya da hakeme yönelik söz söylememelidir; bu davranış çocuklara örnek olur.
- Turnuvanın disiplin hükümlerini önceden okuyun; yerel organizasyonlar yaptırımları farklı düzenleyebilir.
Çocuklar için asıl önemli olan, sonucun ötesinde sportmenlik deneyimidir. Kaybedilen bir serinin ardından rakibi tebrik etmek, kartlardan çok daha kalıcı bir ders bırakır. Kaçan atış sonrası takım psikolojisini toparlamak isteyen antrenörler penaltı kaçınca takım psikolojisinin nasıl kurtarılacağını anlatan yazıya göz atabilir.
Hakem ihraç sonrası seriyi nasıl yönetir?
Hakem ihraç kararını verdikten sonra birkaç adımı sırayla uygular. Bu adımlar seriyi düzenli biçimde sürdürmek için önemlidir.
İlk olarak hakem kartı gösterir ve oyuncunun sahayı terk etmesini sağlar. Ardından rakip takımın kaptanından çıkarılacak oyuncunun adını ve numarasını ister. Eğer ihraç edilen kaleciyse, kaleye geçecek uygun oyuncunun kim olduğunu ve forma rengini kontrol eder.
Sonra atış kaydını günceller. Kimin vurduğunu, kimin henüz vurmadığını ve iki takımın yeni uygun oyuncu sayısını not alır. Bu kayıt, ikinci turun hangi atışta başlayacağını belirler.
Son olarak hakem, seri bittikten sonra bütün kartları maç raporuna yazar. Bu rapor, disiplin kurulunun karar vermesinin temelidir. Hakemin hangi durumda kart gösterdiğini öğrenmek isteyenler hakem işaretleri rehberine bakabilir.
Bilginizi bir senaryoyla nasıl sınayabilirsiniz?
Kart kurallarını öğrenmenin en kolay yolu örnek senaryolardır. Aşağıdaki üç soruyu cevaplamayı deneyin:
- Uzatmada sarı kart gören oyuncu, seride rakip kaleciye kışkırtıcı bir hareket yapıp sarı kart görürse ihraç edilir mi?
- Seride kaleci ihraç edilirse yedek kaleci oyuna girebilir mi?
- Atışını gole çeviren oyuncu ardından saldırgan bir hareket yaparsa gol geçerli olur mu?
Cevaplar sırasıyla şöyledir: hayır, hayır ve evet. İlk soruda maçtaki kart seriye geçmez. İkinci soruda kaleye sahadaki uygun bir oyuncu geçer. Üçüncü soruda atışın sonucu kaydedilir, ardından oyuncu ihraç edilir ve rakip de bir oyuncu çıkarır.
Daha fazla senaryo için futbol kuralları testini kullanabilirsiniz. Test, kart kurallarının yanında duran toplar ve hakem kararları üzerine de sorular içerir.
Sıkça sorulan sorular
Penaltı atışlarında kırmızı kart gören oyuncunun atılmış golü iptal olur mu?
Hayır. Oyuncu atışını kullandıktan sonra kırmızı kartlık bir hareket yaparsa hakem önce atışın sonucunu kaydeder. Atış gol olduysa gol geçerli kalır. Ardından oyuncu ihraç edilir ve rakip takım da sayıyı eşitlemek için bir oyuncusunu çıkarır. İhlal atıştan önce yapıldıysa sonuç farklı olabilir.
Seride ihraç edilen kalecinin yerine yedek kaleci girebilir mi?
Hayır. Kural 10, ihraç edilen kalecinin yerine uygun bir oyuncunun geçmesi gerektiğini yazar. Bu oyuncu, seriye katılma hakkı olan ve sahada bulunan oyunculardan biridir. Yedek kaleciyle değişiklik yalnız sakatlık ya da hastalık nedeniyle devam edemeyen kaleci için ve değişiklik sınırı dolmadıysa mümkündür.
Maçta sarı kart gören oyuncu seride ikinci sarıyı görürse ne olur?
İhraç edilmez. Maç içinde, uzatmalar dahil gösterilen uyarı ve sarı kartlar seriye taşınmaz. Seride görülen sarı kart, oyuncunun seri içindeki ilk sarısı sayılır ve oyuncu atış kullanmaya devam edebilir. Hakem iki kartı da ilgili disiplin kuruluna ayrı ayrı rapor eder.
Penaltı atışlarında teknik direktör kırmızı kart görürse oyuncu sayısı değişir mi?
Değişmez. Teknik direktör ve diğer takım görevlileri atış kullanmadığı için eşitleme kuralı işlemez. Görevli teknik alanı terk eder ve seri kaldığı yerden sürer. Hakem kartı maç raporuna yazar. Görevlinin alacağı cezayı ise disiplin kurulu, talimat hükümlerine göre belirler; amatör organizasyonlar bu konuda kendi düzenlemelerini de uygulayabilir.
Seri sırasında kırmızı kart gören oyuncu sonraki maçta oynayabilir mi?
TFF Futbol Disiplin Talimatı madde 92'ye göre resmî maçta ihraç edilen futbolcu, tedbiri kaldırılana ya da cezası infaz edilene kadar resmî maçlarda oynayamaz. İkinci sarı kart kaynaklı ihraçlarda takip eden ilk resmî maçta otomatik ceza işler. Doğrudan kırmızıda cezanın süresine disiplin kurulu karar verir.
Kırmızı kart yüzünden takım yedi kişinin altına düşerse seri biter mi?
Bitmez. Kural 10, seri sırasında bir takımın oyuncu sayısı yedinin altına düşse bile hakemin maçı tatil etmemesi gerektiğini yazar. Eşitleme kuralı burada da işler ve iki takım aynı sayıda uygun oyuncuyla devam eder. Maç içindeki yedi oyuncu sınırı seride uygulanmaz.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.