Kaleci Penaltı Atışlarında Atış Kullanmak Zorunda mı?

Maç berabere bitince tribünde hep aynı soru dolaşır: kaleci de mi atacak? Cevap çoğu zaman "duruma göre" olsa da kuralın arkasında net bir ilke var. Takım, atış sırasını kendisi belirler; ancak hiçbir oyuncuyu sonsuza kadar listenin dışında tutamaz. Kaleci penaltı atışı konusu da tam bu ilkeye bağlıdır.

Bu rehber yalnız bir soruya odaklanıyor: kalecinin atış kullanma yükümlülüğü, ne zaman doğduğu ve hangi durumlarda değiştiği. Serinin genel işleyişini merak eden okur için penaltı atışlarının nasıl yapıldığını anlatan kapsamlı rehber iyi bir başlangıç olur. Burada ise kalecinin sırası, yeri, sakatlığı ve yer değiştirmesi gibi ayrıntıları kural metnine dayanarak açıyoruz.

Kural metni tam olarak ne söylüyor?

IFAB'ın Kural 10 metni penaltı atışları bölümünde üç cümleyi art arda verir. Bu cümleler, kalecinin durumunu doğrudan belirler:

• Atışları takımlar sırayla, karşılıklı olarak kullanır.
• Her atışı farklı bir oyuncu kullanır ve herhangi bir oyuncu ikinci atışını kullanmadan önce bütün uygun oyuncular birer atış yapmış olmalıdır.
• Uygun oyuncular, maçın sonunda sahada olan ya da geçici olarak saha dışında bulunan (sakatlık, ekipman düzeltme gibi nedenlerle) oyunculardır.

Metinde kaleci için ayrı bir muafiyet yoktur. Kaleci, maç bittiğinde sahadadır; dolayısıyla uygun oyuncu tanımına girer. Bu da "bütün uygun oyuncular" ifadesinin kaleciyi de kapsadığı anlamına gelir.

Ayrıca kural, sıranın kimden başlayacağını takıma bırakır. Takımlar, atış sırasını hakeme bildirmek zorunda değildir. Bu konuyu ayrıntılı ele alan atış sırasının hakeme bildirilip bildirilmediği yazısı sıranın taktik bir sorumluluk olduğunu anlatıyor. Kaleci için önemli olan ise şudur: sırayı takım seçer, ama listenin tamamlanmasını kural ister.

Kaleci penaltı atışı hangi anda zorunlu hâle gelir?

Zorunluluk, serinin uzunluğuna bağlıdır. İlk aşamada her iki takım beş atış kullanır. Bu beş atışı kimin yapacağına takım karar verir; kaleci bu beş kişinin dışında kalabilir.

Beş atış sonunda eşitlik sürerse seri tek tek devam eder. Bir takım, aynı sayıda atıştan bir gol fazla atınca kazanır. Bu aşamada da takım sırayı kendisi seçer. Ancak uygun oyuncu sayısına ulaşıldığında, yani herkes birer kez vurmak üzereyken, kalecinin atışı artık ertelenemez.

Örneğin on bir kişiyle maçı bitiren bir takımı düşünelim. İlk on atışı kaleci dışındaki on oyuncu kullanabilir. Eşitlik on birinci atışa kadar sürerse sıradaki oyuncu kaleci olmak zorundadır. Çünkü kaleci vurmadan hiçbir oyuncu ikinci kez topun başına geçemez.

Takım daha az oyuncuyla maçı bitirdiyse bu an daha erken gelir. Dokuz kişiyle bitiren takımda kaleci, en geç dokuzuncu atışta vurur. Kısacası kaleci penaltı atışı zorunluluğu, sahadaki uygun oyuncu sayısına göre öne ya da geriye kayar.

İlk beş atışta kaleci vurabilir mi?

Evet, vurabilir. Kural, kalecinin hangi sırada atış kullanacağına dair bir sınır koymaz. Takım isterse kaleciyi birinci, üçüncü ya da beşinci atışa yazabilir.

Bazı takımlar, ayak tekniği güçlü kalecilerini ilk beşe koymayı tercih eder. Böylece seri uzarsa sıra, atış tecrübesi daha az olan bir oyuncuya kalır. Bazı takımlar ise kaleciyi sona saklar; çünkü kalecinin enerjisini kurtarışlara ayırmak ister. İki tercih de kurala uygundur.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, kalecinin iki görevi aynı anda taşımasıdır. Kendi atışını kullandıktan sonra hemen kaleye dönüp rakibin vuruşunu karşılar. Bu geçiş için hakem ayrıca süre vermez; ancak seri, yerleşme süresiyle doğal biçimde ilerler.

Öte yandan kalecinin erken vurması, sonraki turlar için bir avantaj da sağlar. İlk tur tamamlandığında herkes bir kez vurmuş olur ve ikinci tur başlar. Bu ikinci turda takım sırayı yeniden değiştirebilir; kaleci de yeniden listenin istenen yerine yazılabilir.

Kalecinin atış zorunluluğunu gösteren tablo

Aşağıdaki tablo, maçı farklı sayıda oyuncuyla bitiren takımlarda kalecinin en geç kaçıncı atışta vurması gerektiğini gösterir. Tablo, eşitleme kuralı uygulandıktan sonraki oyuncu sayısını esas alır.

Tablodaki "en geç" sütunu, serinin o atışa kadar eşit sürmesi hâlinde geçerlidir. Seri daha önce biterse kaleci hiç vurmadan da takım kazanabilir ya da kaybedebilir. Oyuncu sayısının neden iki takımda eşitlendiğini merak edenler, penaltı atışlarında oyuncu sayısı eşitleme kuralını ayrıca okuyabilir.

Takım arkadaşının vuruşu sırasında kaleci nerede durur?

Kalecinin yeri de kuralda tek tek yazılıdır. Kendi takımının oyuncusu vururken kaleci sahanın içinde, ceza sahası dışında ve kale çizgisinin ceza sahası çizgisiyle birleştiği noktada durur. Diğer uygun oyuncular ise orta yuvarlağın içinde bekler.

Bu yerleşimin bir amacı vardır. Vuruşu karşılayan rakip kaleciyle aynı hizada duran kaleci, sıra kendisine geldiğinde hızlıca kaleye dönebilir. Ayrıca orta yuvarlaktaki kalabalığın içinde kaybolmaz ve hakemin kontrolü kolaylaşır.

Kalecinin kendi atışını kullanacağı sırada ise durum değişir. Kaleci topun başına geçer; rakip kaleci kale çizgisinde yerini alır. Atış biter bitmez kaleci yeniden kendi kalesine döner ve rakibin sıradaki vuruşunu karşılar.

Ancak kalecinin bu bölgeden ayrılıp oyunculara yaklaşması ya da rakip kaleciyle tartışması hakemin müdahalesini gerektirebilir. Kural, uygun oyuncuların ve hakemlerin dışında kimsenin sahada kalamayacağını da açıkça yazar.

Kaleci başka bir oyuncuyla yer değiştirebilir mi?

Evet. IFAB metni, uygun bir oyuncunun kaleciyle yer değiştirebileceğini söyler. Bu hüküm, seri sırasında takımın kaleyi başka bir oyuncuya teslim etmesine izin verir.

Peki yer değiştiren kalecinin atış yükümlülüğü sona erer mi? Kural metni bu yer değiştirmeyi atış sırasından muaf tutan bir hüküm içermez. Eski kaleci artık sahada bir oyuncu olarak yer alır; yeni kaleci de uygun oyunculardan biridir. Dolayısıyla "bütün uygun oyuncular birer atış kullanır" ilkesi ikisini de kapsamaya devam eder.

Uygulamada takımlar bu hakkı daha çok sakatlık ya da uzmanlık nedeniyle kullanır. Örneğin bir oyuncunun kalecilik geçmişi varsa ve asıl kaleci sakatlanmışsa takım bu değişikliği seçebilir. Ayrıca yer değiştirme, oyuncu değişikliği hakkını tüketmez; çünkü sahaya yeni kimse girmez.

Yine de yer değiştirmeden önce hakemi bilgilendirmek gerekir. Hakem, kalecinin kim olduğunu ve forma farkını görmelidir. Kaleci forması rengiyle ilgili kural ayrıntıları için kaleci formasının neden farklı renkte olduğunu anlatan yazı bu konudaki temel nedeni açıklıyor.

Kaleci sakatlanırsa atış sırası nasıl değişir?

Kural 10, sakatlanan kaleci için özel bir yol açar. Seri öncesinde ya da sırasında devam edemeyen kaleci, iki yoldan biriyle değiştirilebilir:

1. Takım, maçta izin verilen en fazla değişiklik sayısını doldurmadıysa listede adı bulunan bir yedek oyuncuyla.
2. Oyuncu sayısını eşitlemek için seriden çıkarılan bir oyuncuyla.

Bu değişikliğin iki sonucu vardır. Birincisi, değiştirilen kaleci seride artık hiçbir rol almaz ve atış kullanamaz. İkincisi, sakatlanan kaleci daha önce atışını kullandıysa yerine giren oyuncu bir sonraki tura kadar atış yapamaz.

Bu ikinci kural, tek bir oyuncu üzerinden iki atış hakkı doğmasını önler. Örneğin kaleci üçüncü atışı kullanıp yedinci atış sırasında sakatlanırsa, yeni kaleci o turda vuramaz. Böylece takım, tur içinde fazladan bir atıcı kazanmış olmaz.

Ayrıca IFAB'ın örnek kararları, seri maçın parçası sayılmadığı için değişiklik "fırsatı" sınırının bu değişikliğe uygulanmadığını belirtir. Kaleci değişikliğinde değişiklik hakkının nasıl sayıldığı merak edilirse kaleci değişikliği ve oyuncu değişikliği hakkı yazısı maç içi durumu açıklıyor.

Maç bittikten sonra yedek kaleci oyuna alınabilir mi?

Yalnız tek bir koşulda. Maç bittikten sonra, seri başlamadan önce oyuncu değişikliği yapılamaz. Bu kuralın tek istisnası, devam edemeyecek durumdaki kalecidir.

IFAB'ın örnek kararı bunu açıkça söyler: Kaleci sakat ya da hasta olduğu için devam edemiyorsa ve takım en fazla değişiklik sayısını kullanmadıysa, yedek kaleci seri için oyuna alınabilir. Sırf "penaltı uzmanı" bir kaleciyi oyuna sokmak için maç sonunda değişiklik yapmak ise kurala aykırıdır.

Bu nedenle bazı teknik ekipler, değişikliği uzatmanın son dakikalarına kadar planlar. Topun oyun dışına çıktığı bir anda kaleci değişikliği yapılırsa yeni kaleci, maçın sonunda sahada olduğu için uygun oyuncu sayılır. Ancak hakem uzatmanın bitiş düdüğünü çaldıktan sonra yapılan talep geçerli olmaz. Kural, düdükten önce iletilen ama oyunun durmaması yüzünden gerçekleşmeyen değişikliği de kabul etmez.

Dolayısıyla yeni gelen kalecinin de bir atış yükümlülüğü vardır. Maç sonunda sahada olan herkes gibi o da uygun oyuncudur ve sıra gelince vurmak zorundadır.

Kaleci atışını kaçırırsa ne olur?

Kalecinin kaçırdığı atış, diğer oyuncuların kaçırdığı atışlarla aynı sonucu doğurur. Atış kaçmış sayılır ve seri sırayla devam eder. Kaleci için ayrı bir telafi hakkı ya da ikinci deneme yoktur.

Atış, top durduğunda, oyun dışına çıktığında ya da hakem bir ihlal nedeniyle oyunu durdurduğunda tamamlanmış sayılır. Vuruşu yapan oyuncu topa bilerek ikinci kez dokunamaz. Kalecinin vuruşu direkten dönerse kaleci koşup topa yeniden vuramaz.

Bununla birlikte güncel metinde küçük bir istisna yer alır. Oyuncu kayıp topa iki ayağıyla aynı anda istemeden vurursa ya da top hemen ardından destek ayağına değerse iki sonuç vardır: Top kaleye girerse atış yeniden kullanılır; girmezse atış kaçmış sayılır. Bu hüküm kaleci için de aynen geçerlidir. Topun ikinci kez oyuncuya değmesine dair maç içi ayrıntıları penaltıda topun ikinci kez oyuncuya değmesi yazısı ayrıca ele alıyor.

Maç içindeki penaltıyla seri arasında kaleci için ne fark var?

Maç içinde verilen penaltıyı takımın herhangi bir oyuncusu kullanabilir. Kaleci de bu oyunculardan biridir; ancak maç içinde hiçbir oyuncunun penaltı kullanma yükümlülüğü yoktur. Takım, vuruşu kime vereceğini tamamen kendisi seçer.

Seride ise tablo değişir. Burada atış hakkı, sahadaki bütün uygun oyunculara sırayla dağılır. Bu yüzden maç içinde hiç penaltı kullanmayan bir kaleci, seride vurmak zorunda kalabilir. İki durum arasındaki temel fark da budur: maç içi penaltı bir tercih, seri ise bir sıra meselesidir.

Bir fark daha vardır. Maç içindeki penaltıda top kaleciden ya da direkten dönüp sahada kalırsa oyun devam eder ve başka oyuncular topa vurabilir. Seride ise atış, top durduğunda ya da oyun dışına çıktığında tamamlanır. Kalecinin kendi vuruşu kurtarılırsa dönen topa kimse yeniden vuramaz.

Ayrıca maç içinde kalecinin kullandığı penaltıdan sonra kalesine dönmesi zaman alır ve bu arada rakip hızlı bir atak yapabilir. Seride böyle bir risk yoktur; çünkü her atış kendi başına biten bir olaydır.

Kaleci kırmızı kart görürse yerine kim geçer?

Seri sırasında kaleci de sarı ya da kırmızı kart görebilir. Kural 10, ihraç edilen kalecinin uygun bir oyuncuyla değiştirilmesi gerektiğini yazar. Bu noktada sakatlık hükmünden önemli bir fark vardır: Sakatlanan kaleci yedekle değişebilir; ihraç edilen kalecinin yerine ise sahadaki uygun oyunculardan biri geçer.

Bu fark, takımın sayısını da etkiler. İhraç edilen kaleci seriden çıkar ve takım bir eksik kalır. IFAB'ın örnek kararlarına göre seri sırasında bir oyuncu ihraç edilirse rakip takım da bir oyuncusunu çıkarır ve hakemi bilgilendirir. Böylece iki takımın uygun oyuncu sayısı yeniden eşitlenir.

Kaleye geçen oyuncu ise atış listesinde kalmaya devam eder. Henüz vurmadıysa sıra geldiğinde topun başına geçer. Yani kaleye geçmek, bu oyuncuyu atış yükümlülüğünden kurtarmaz.

Uygulamada bu senaryo çok nadir görülür. Yine de amatör maçlarda gerginlik yükselince kaleci itirazları kart getirebilir. Bu nedenle antrenörün, seri öncesinde oyuncularına sakin kalmayı hatırlatması yararlı olur.

Hangi durumlarda kaleci hiç atış kullanmaz?

Kalecinin seride hiç vurmaması son derece olağandır. Seri, ilk beş atış içinde ya da tek atışlı devam bölümünde bir tarafın üstünlüğüyle biterse kalecinin sırası hiç gelmeyebilir.

Kural, bir takımın diğerinin tamamlasa bile yetişemeyeceği kadar gol atması hâlinde serinin erken bittiğini de yazar. Örneğin bir takım ilk üç atışını gole çevirmiş, rakip ise üç atışın üçünü de kaçırmışsa seri dördüncü turda bitebilir. Bu durumda kaleci vurmadan seri sona erer.

Bir başka senaryo, takımın kaleciyi bilerek sona yazmasıdır. Seri on birinci atışa ulaşmadan biterse kalecinin atış yapmaması kurala uygundur. Hakem bu durumda kaleciyi ayrıca uyarmaz ya da sırayı sorgulamaz.

Kısacası kalecinin atış yükümlülüğü koşula bağlıdır. Seri uzadıkça yükümlülük yaklaşır, kısa biterse hiç doğmaz. Bu yüzden takımlar kaleciyi listeye yazarken her senaryoyu hesaba katmalıdır.

Kurtarış yaparken kaleci hangi kurallara uyar?

Kaleci yalnız vuran değil, karşılayan oyuncudur da. Kural 14'ün kaleci hükümleri seride de geçerlidir. Kaleci, top vurulana kadar iki direk arasında, kale çizgisi üzerinde ve vuran oyuncuya dönük durur.

Top vurulduğu anda kalecinin en az bir ayağının bir kısmı çizgiye değmeli, çizgiyle aynı hizada olmalı ya da çizginin gerisinde bulunmalıdır. Ayrıca kaleci direklere, üst direğe ya da ağlara dokunarak vuranı haksız biçimde oyalayamaz.

Seri sırasında kalecinin ihlali nedeniyle atış yeniden kullanılırsa kaleci ilk ihlalde uyarı alır. Sonraki ihlallerde ise sarı kart görür. Bu ayrıntı, aynı kalecinin seri boyunca defalarca erken çıkmasını önler. Çizgiden erken çıkmanın sonuçları için penaltı atışlarında kalecinin çizgiden çıkmasını anlatan yazı daha ayrıntılı örnekler sunuyor.

Kısacası kaleci, seride iki ayrı kural setini aynı anda taşır: vururken atıcının kurallarına, karşılarken kalecinin kurallarına uyar.

İkinci tura geçilince kaleci yeniden vurabilir mi?

Evet. Bütün uygun oyuncular birer kez vurduktan sonra ikinci tur başlar. Bu turda herkes, kaleci dahil, ikinci kez atış kullanabilir.

IFAB'ın örnek kararına göre ikinci turun ilk atışını, birinci turda ilk atışı kullanan takım yapar. Takımlar sırayı bu aşamada değiştirebilir ve hakeme yine bildirmez. Hakemin görevi, her oyuncunun birinci atışını yapmadan kimsenin ikinci atışa geçmemesini sağlamaktır.

İkinci tur da aynı ilkeyle ilerler. Yani kaleci, ikinci turda ilk sıralarda vurabilir ya da sona kalabilir. Ancak ikinci tur da tamamlanmak üzereyken kalecinin ikinci atışı yeniden zorunlu hâle gelir.

Bu durumu sahada nadiren görürüz; çünkü serilerin büyük çoğunluğu ilk turda biter. Yine de kural, en uzun senaryoyu da önceden düzenler. Aynı oyuncunun iki kez vurmasının koşullarını daha geniş açıdan anlatan aynı oyuncunun iki kez atış kullanması yazısı bu konuda tamamlayıcı bilgi veriyor.

Uygulamada takımlar kaleciyi neden sona saklar?

Bu bölüm kural değil, sahada sık görülen bir tercihi anlatır. Takımlar genellikle en güvendikleri atıcıları ilk beşe yazar. Kaleci ise çoğu zaman listenin sonlarında yer alır.

Bu tercihin birkaç nedeni vardır:

• Kalecinin antrenmanda penaltı atma tekrarı sahadaki oyunculara göre genelde daha azdır.
• Kaleci, rakibin vuruşlarına odaklanmak ister ve kendi atışının baskısını erteler.
• Seri uzarsa kalecinin atışı rakip kaleciyi de şaşırtabilir; çünkü rakip, o kalecinin vuruş alışkanlığını tanımaz.

Öte yandan bazı kalecilerin ayak tekniği çok gelişmiştir. Bu kaleciler, maç içinde de duran top kullanır. Böyle bir kalecinin ilk beşte vurması da makul bir seçimdir.

Kural açısından hiçbir tercih avantajlı ya da dezavantajlı değildir. Belirleyici olan, oyuncunun hazır olması ve takımın sırayı önceden planlamasıdır. Penaltı vuruşunda teknik seçenekleri merak edenler, penaltı atma tekniklerini anlatan rehberden yararlanabilir.

En sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Penaltı atışları sırasında kaleciyle ilgili birkaç yanlış bilgi sürekli tekrar eder. Bunları kural metniyle düzeltelim:

• Sık duyulan "kaleci penaltı atışı kullanamaz" bilgisi yanlıştır: Kaleci uygun oyuncudur ve ilk atıştan itibaren vurabilir.
• "Kaleci hiçbir zaman vurmak zorunda değildir" düşüncesi de yanlıştır: Seri uzarsa herkes vurmadan kimse ikinci kez vuramaz.
• "Seri öncesinde penaltıcı kaleci oyuna girebilir" düşüncesi de eksiktir: Yalnız devam edemeyecek kaleci için değişiklik mümkündür.
• "Kaleci kendi takımının atışında kalesinde bekler" denir: Kaleci, kale çizgisiyle ceza sahası çizgisinin birleştiği noktada bekler.
• "Kalecinin sarı kartı seriye taşınır" düşüncesi yanlıştır: Maçtaki uyarı ve sarı kartlar seriye taşınmaz.

Son maddeyle ilgili önemli bir not ekleyelim. Maç içinde sarı kart görmüş bir kaleci, seride bir kez daha sarı kart görürse ihraç edilmez. Bu iki kart, ilgili kurula ayrı ayrı rapor edilir. Seride kırmızı kartın sonuçlarını merak edenler penaltı atışlarında kırmızı kart görülürse ne olacağını anlatan yazıya bakabilir.

Çocuk ve amatör maçlarda kaleci penaltı atışı nasıl planlanır?

Çocuk liglerinde ve amatör turnuvalarda seri, çoğu zaman büyük bir heyecan yaratır. Burada antrenörün ilk görevi, kurala uygun bir sıra hazırlamak ve çocukları baskıdan korumaktır.

Antrenör ve veliler için pratik öneriler şunlardır:

• Antrenmanlarda kalecilere de penaltı vuruşu çalıştırın; böylece sıra gelince hazırlıksız kalmazlar.
• Atış sırasını maç öncesinde sakin bir anda belirleyin; seri başlamadan önce yalnız küçük değişiklikler yapın.
• Kalecinin hem vurup hem karşılayacağını önceden anlatın; bu çift görev çocukları şaşırtabilir.
• Kaçan atıştan sonra çocuğu suçlayan değil, destekleyen bir dil kullanın.
• Turnuva yönetmeliğini önceden okuyun; bazı yerel organizasyonlar seri kurallarını küçük yaş gruplarında değiştirebilir.

Son madde özellikle önemlidir. Küçük yaşlarda bazı organizasyonlar seri yerine farklı yöntemler uygulayabilir. Bu nedenle kendi ligin talimatını kontrol etmek gerekir. Çocuğu kaleci olarak gelişmek isteyen aileler, İstanbul'daki kaleci okulu seçeneklerine de göz atabilir.

Hakem kalecinin sırasını nasıl denetler?

Hakem atış sırasını önceden bilmez; ancak atışların kaydını tutar. Bu kayıt sayesinde hangi oyuncunun vurduğunu ve kimin henüz vurmadığını takip eder.

Hakemin müdahale ettiği tipik an, bir oyuncunun ikinci kez topun başına gelmesidir. Eğer o oyuncunun takımında henüz vurmamış uygun bir oyuncu varsa, kaleci dahil, hakem atışa izin vermez. Yardımcı hakemlerin tuttuğu notlar da bu kontrolü destekler.

Uygulamada bazı hakemler, seri başlamadan önce kaptanlarla kısa bir bilgilendirme yapar. Hakem bu konuşmada orta yuvarlakta beklemeyi, kalecinin yerini ve sıranın kurallarını hatırlatır. Maçlarda hakemin hangi işaretleri kullandığını öğrenmek isteyenler hakem işaretleri rehberine bakabilir.

Ayrıca hakem, seriyi geciktiren oyuncu için beklemez. Kural metnine göre sahadan ayrılan ve zamanında dönmeyen oyuncunun atışı kullanılmamış sayılır. Bu hüküm, kaleci dahil bütün oyuncular için geçerlidir.

Hakemin kayıt tutmasının bir başka faydası da itirazları çabuk çözmesidir. Bir takım, rakibin kalecisini atlayıp aynı oyuncuyu ikinci kez vurdurmaya çalıştığını iddia ederse hakem notlarına bakarak karar verir. Bu nedenle seri boyunca oyuncu numaraları ve atış sonuçları tek tek yazılır. Amatör maçlarda dördüncü hakem ya da yardımcı hakem yoksa, hakem bu kaydı tek başına tutar. Takım sorumlularının da kendi listelerini tutması, sıranın karışmasını önler. Özellikle kalabalık kadrolu çocuk maçlarında, kimin vurduğunu yazan basit bir kâğıt bile işi kolaylaştırır. Böylece kalecinin sırası geldiğinde kimse şaşırmaz ve seri gereksiz tartışma olmadan ilerler.

Kural bilginizi nasıl test edebilirsiniz?

Penaltı atışları, kural sorularının en karışık alanlarından biridir. Bir senaryoyu okuyup doğru kararı bulmak, bilgiyi kalıcı hâle getirmenin en kolay yoludur.

Kendinize şu soruları sorun:

1. On kişiyle maçı bitiren takımın kalecisi en geç kaçıncı atışta vurur?
2. Kaleci üçüncü atışı kullandıktan sonra sakatlanırsa, yerine giren yedek o turda vurabilir mi?
3. Maçta sarı kart gören kaleci seride bir sarı daha görürse ne olur?

Cevaplar sırasıyla şöyledir: onuncu atışta, hayır ve ihraç edilmez. Bu tür soruları daha geniş bir kural setiyle denemek için futbol kuralları testini kullanabilirsiniz. Test, maç içi ve duran top kurallarını da kapsar.

Böylece hem çocuklarına kural öğreten veliler hem de amatör hakemlik yapmak isteyenler kendi bilgisini ölçebilir. Ayrıca kulüp içi eğitimlerde kısa bir yarışma etkinliği olarak da kullanılabilir.

Kuralın güncel metnini nereden takip etmeli?

Futbol kurallarının tek resmî kaynağı IFAB'ın yayımladığı Oyun Kurallarıdır. IFAB metni her sezon gözden geçirir ve değişiklikleri yeni sürümle duyurur. Bu nedenle bir kural sorusunda en güvenli yol, metnin güncel sürümüne bakmaktır.

Türkiye'de kuralların uygulanması TFF'nin talimatları ve müsabaka statüleriyle birlikte yürür. Örneğin TFF Futbol Müsabaka Talimatı'nın 10. maddesi, eleme usulüyle oynanan maçlarda normal süre berabere biterse, statüde aksi düzenlenmediği takdirde 15'er dakikalık iki uzatma devresi oynanacağını ve eşitlik sürerse kazananın penaltı vuruşlarıyla belirleneceğini yazar.

Dolayısıyla kalecinin atış yükümlülüğü, IFAB'ın Kural 10 hükmünden doğar; serinin hangi maçta oynanacağını ise organizasyonun statüsü belirler. Amatör ve çocuk liglerinde ilgili il temsilciliğinin duyurularını da takip etmek gerekir.

Kural güncellemeleri genelde yaz aylarında yürürlüğe girer. Yeni sürüm yayımlandığında kaleciyle ilgili hükümlerin değişip değişmediğini kontrol etmek, hem antrenör hem de hakem adayları için iyi bir alışkanlıktır.