Penaltı Noktası Silinirse veya Görünmezse Hakem Ne Yapar?
Penaltı noktası silinirse hakem ne yapar? 11 metre ölçüsü, topun konacağı yer, çamurlu zemin, sprey uygulaması ve oyunculara kural notları.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 24
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Penaltı noktası silinirse veya görünmezse hakem ne yapar?
Hakem, penaltı noktasının yerini kale çizgisinden 11 metre ölçerek yeniden belirler ve topu bu noktaya koydurur. Penaltı noktası, direklerin tam ortasından 11 metre uzaklıktadır. Oyun Kuralları ölçüm aracı ya da yöntemi belirtmez; hakem adım, şerit metre ya da organizasyonun sağladığı işaret araçlarıyla yeri bulur.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.23 bölüm · 15 dk okumaBu nokta sahanın en çok yıpranan yeridir. Kaleciler önünde bekler, penaltıcılar topu yerleştirirken ayaklarıyla bastırır, yağmur yağdığında da çamur ilk burada birikir. Bu yüzden özellikle amatör sahalarda maçın sonlarına doğru noktanın kaybolması şaşırtıcı değildir. Bu yazı, penaltı noktası silindiğinde hakemin neye dayanarak karar verdiğini, kuralın ne dediğini ve oyuncuların nelerden kaçınması gerektiğini anlatır.
Oyun Kuralları penaltı noktasını nasıl tanımlar?
IFAB Kural 1, ceza sahası içinde bir penaltı noktası bulunmasını ister. Nokta, iki direğin arasındaki orta noktadan 11 metre (12 yarda) uzaklıktadır. Ölçüm, noktanın merkezinden kale çizgisinin arka kenarına kadar uzanır. Noktanın merkezinden 9,15 metre yarıçaplı bir yay da ceza sahasının dışında yer alır; buna ceza yayı denir.
Kural 14 ise penaltı vuruşunun nasıl kullanılacağını anlatır. Buna göre top, bir kısmı penaltı noktasının merkezine değecek ya da merkezin üzerine taşacak biçimde hareketsiz durur. Bu ifade önemlidir: Kural topun noktaya "yakın" olmasını değil, noktanın merkeziyle temas etmesini ya da merkezin üzerine taşmasını ister. Metnin tamamına IFAB Kural 14 sayfasından ulaşabilirsiniz.
Penaltı noktası silinince hakem nasıl ölçüm yapar?
Hakemin ilk işi, noktanın gerçekten kaybolup kaybolmadığını anlamaktır. Bazen nokta silik durur ama yakından bakınca izi hâlâ seçilir. Böyle bir durumda hakem topu bu izin üzerine koydurur. Nokta tamamen kaybolduysa, hakem yerini yeniden bulmak için birkaç yönteme başvurabilir:
- Kale çizgisinin ortasını, yani iki direğin tam ortasını bulur.
- Bu orta noktadan sahaya doğru dik bir çizgi hayal eder.
- Kale çizgisinin arka kenarından başlayarak 11 metreyi ölçer ya da adımlar.
- Ceza yayının en uzak noktasıyla ölçümü karşılaştırır; yay hâlâ görünüyorsa iyi bir kontrol noktasıdır.
- Varsa ev sahibinden şerit metre ve çizim malzemesi ister.
Ölçüm sırasında hakem acele etmez, ancak oyunu da gereksiz yere bekletmez. Adım uzunluğu kişiden kişiye değiştiği için birçok hakem kendi adımını önceden şerit metreyle dener. Böylece kaç adımın 11 metre ettiğini bilir ve sahada hızlı karar verir.
Ceza yayı burada işe yarayan bir ipucudur. Yay, penaltı noktasının merkezinden 9,15 metre yarıçapla çizildiği için, yayın kale çizgisine en uzak noktası ile penaltı noktası arasındaki mesafe de 9,15 metredir. Dolayısıyla yay hâlâ seçiliyorsa, hakem noktayı yayın tepe noktasından geriye ölçerek de bulabilir.
Hakem penaltı noktasını yeniden çizdirebilir mi?
Evet. Hakemin maçla ilgili kuralları uygulama yetkisi, sahanın kurala uygun hale getirilmesini istemeyi de kapsar. Ev sahibi görevliler sahada çizim malzemesi bulunduruyorsa, hakem uygun bir anda noktayı yeniden işaretletebilir. Penaltı kararı verildiğinde bu iş genelde kısa sürer.
Ancak hakem, penaltıdan önce uzun bir bekleme yaratmamaya dikkat eder. Noktayı belirlemenin en hızlı yolu doğru ölçümdür; çizim ise ikinci adımdır. Bazı profesyonel organizasyonlarda hakemler serbest vuruş mesafesini ve topun yerini işaretlemek için kaybolan bir sprey taşır. Oyun Kuralları bu spreyi zorunlu ekipman olarak saymaz; kullanımı organizasyonun tercihine bağlıdır.
Bu noktada önemli olan, noktanın görünmesi değil, doğru yerde olmasıdır. Yeni boyanmış ama yanlış yerde duran bir nokta, silinmiş bir noktadan daha büyük sorun yaratır. Dolayısıyla hakem çizim yaptırsa bile önce ölçümü yapar, sonra boyayı bu ölçüye göre sürdürür. Amatör maçlarda böyle bir araç çoğu zaman yoktur. Bu durumda hakem ölçümü yapar, topun yerini gösterir ve vuruşu kullandırır. Ölçüm sonucunu iki takımın kaptanına göstermek de tartışmayı önler.
Penaltı noktası silinmişse oyuncu topu istediği yere koyabilir mi?
Hayır. Topun yerini belirleyen kişi hakemdir, penaltıyı kullanan oyuncu değil. Kural 14, topun noktanın merkeziyle temas etmesini ister. Nokta seçilmese de kuralın ölçüsü değişmez. Oyuncu topu birkaç adım öne ya da yana koyarsa, hakem topu düzelttirir.
Bazen oyuncu bunu bilerek değil, alışkanlıkla yapar. Örneğin topu çamursuz bir yere koymak için birkaç santim kaydırabilir. Hakem bu durumda da topu doğru yere aldırır; çünkü kuralın amacı her vuruşun aynı mesafeden gelmesidir. Bu konu özellikle çocuk maçlarında önemlidir. Bazı küçük oyuncular, topu kaleye yaklaştırmanın avantaj sağlayacağına inanır. Antrenörün burada görevi, kuralı açıklamak ve hakemin gösterdiği noktaya topu koymanın sportmenliğin bir parçası olduğunu anlatmaktır.
Ayrıca kaleci de topun yerine itiraz edebilir. Örneğin kaleci, topun noktanın önüne konduğunu fark ederse, bunu hakeme sakin biçimde söyler. Hakem topun yerini kontrol eder ve gerekirse düzeltir. Hakem topun yerini gösterdikten sonra vuruş için işaret verir. Kural 14’e göre bu işaret, oyuncuların kurala uygun yerleşmesinden sonra gelir. Vurucu dışındaki oyuncular ceza sahasının dışında, noktanın gerisinde ve noktadan en az 9,15 metre uzakta durur.
Penaltı noktası çamur ya da çukur yüzünden kullanılamazsa ne olur?
Bu, silinmeden farklı bir sorundur. Nokta yerinde durabilir ama zemin bozulmuş, top dengede durmuyor olabilir. Kural 14 topun hareketsiz olmasını ister. Bu yüzden hakem, topun noktada sabit durmasını sağlamak zorundadır.
Örneğin yağmur sonrası noktanın üzerinde su birikmişse, top yerinde durur ama vurucu ayağını sağlam basamaz. Bu da hem vuruşu hem de güvenliği etkiler. Hakem böyle bir durumda görevlilerden suyu süpürmelerini ya da çevreye kum serpmelerini isteyebilir. Uygulamada hakem birkaç seçenek değerlendirir. Görevlilerden çukuru doldurmalarını ya da zemini düzeltmelerini isteyebilir. Zemin çok kötüyse, sahanın oyuna elverişli olup olmadığını yeniden düşünebilir. Ancak kural, topu başka bir noktaya, örneğin yarım metre yana koymaya izin veren bir hüküm içermez.
Yağmurlu havalarda sahanın oynanabilirliği ayrı bir konudur. Hangi durumlarda maçın durduğunu ve tatil edildiğini maçın tatil edildiği ve ertelendiği durumlar yazısı anlatır.
Penaltı mesafesi hangi kategoride değişir?
Büyükler futbolunda penaltı noktası her zaman 11 metredir. Ancak IFAB, gençlik, veteran, engelli ve taban futbolunda ulusal federasyonlara saha büyüklüğünü ve kale ölçüsünü değiştirme izni verir. Saha küçüldüğünde ceza sahası ve nokta da kategoriye göre değişebilir.
Bu yüzden minik kategoride noktanın 11 metre olmaması bir hata değildir. Doğru ölçü, o kategorinin talimatındaki ölçüdür. Çocuğunuzun hangi kategoride oynadığını yaş kategorisi hesaplama aracı ile bulabilirsiniz.
Halı sahada ise tesisler farklı ölçüler kullanır ve nokta sahanın boyutuna göre değişir. Futsal ayrı bir oyundur; kendi kural kitabında kendi penaltı mesafesi vardır. Bu yüzden halı saha ya da futsal ölçüsünü futbol penaltısıyla karıştırmamak gerekir.
Penaltı noktası sorunu ve hakem kararı tablosu
Aşağıdaki tablo, noktayla ilgili sahada en sık karşılaşılan durumları ve genel uygulamayı özetler. Kural metnindeki hüküm ile hakemin pratik çözümünü ayrı sütunlarda okumak gerekir:
| Durum | Kural ya da uygulama | Hakemin yaptığı |
|---|---|---|
| Nokta silik ama izi seçiliyor | Kural 14: top noktanın merkeziyle temas eder | Topu ize koydurur |
| Nokta tamamen silinmiş | Kural 1: 11 metre ölçüsü | Kale çizgisinden ölçerek yeri bulur |
| Ceza yayı görünüyor | Kural 1: yay 9,15 metre yarıçaplı | Yaydan geriye ölçerek kontrol eder |
| Nokta çukurlaşmış, top durmuyor | Kural 14: top hareketsiz olur | Zemin düzeltmesini ister |
| Oyuncu topu yanlış yere koyuyor | Topun yerini hakem belirler | Topu düzelttirir |
| Oyuncu noktayı kramponla bozuyor | Kural 1: izinsiz işaret sarı kart | Gerekirse kart gösterir |
| Gençlik maçında farklı mesafe | Federasyon değişikliği | Kategori ölçüsünü uygular |
Oyuncu penaltı noktasını bilerek bozarsa ne olur?
Kural 1’e göre sahaya izinsiz işaret çizen oyuncu sportmenlik dışı davranış nedeniyle sarı kart görür. Noktayı kramponla kazımak ya da topun duracağı yeri bozmak da bu kapsama girebilir. Hakem bu davranışı maç sırasında fark ederse, kartı top oyun dışına çıktığında gösterir.
Bu davranışa özellikle penaltı atışları sırasında rastlarız. Bazı oyuncular rakip penaltıcıyı rahatsız etmek için noktaya basar ya da çevresini eşeler. Hakem ise bunu sportmenlik dışı davranış olarak değerlendirebilir. Konunun ayrıntısını penaltı noktasını bozmanın kural dışı olup olmadığı yazısı anlatır.
Kalecilerin kale önünde kramponla çizgi çekmesi ise farklı bir alışkanlıktır ve her zaman aynı sonucu doğurmaz. Bu konu için kalecilerin kramponla kale önüne çizgi çekmesi yazısına bakabilirsiniz.
Penaltı noktası yanlış yerde çizilmişse ne olur?
Bu durum silinmeden daha zordur, çünkü nokta ortadadır ama yanlış yerdedir. Örneğin görevli noktayı 10 metreye çizmiş olabilir. Hakem maç öncesi kontrolde bunu fark ederse, düzeltme ister. Maç sırasında fark ederse, penaltı kararı verdiği anda doğru noktayı ölçerek topu oraya koydurabilir.
Maç bittikten sonra yanlış noktanın fark edilmesi ise itiraz konusudur. Kural 5, hakemin oyunla ilgili olgulara dair kararlarının kesin olduğunu söyler. Organizasyonun bu tür bir itirazı nasıl değerlendireceği talimatına bağlıdır. Saha çizgilerindeki hataların maçın geçerliliğine etkisini saha çizgileri yanlış çizilmişse maçın geçerliliği yazısı ayrıntılı anlatır.
Takımlar için en iyi yol, maç öncesi ısınmada noktayı adımlayarak kontrol etmektir. Bunun için kale çizgisinin ortasından başlamak ve adımları saymak yeterlidir; sonuç belirgin biçimde kısa ya da uzun çıkarsa şerit metreyle doğrulamak gerekir. Şüphe varsa hakeme kibarca bildirmek, maç sonu tartışmasından çok daha etkilidir.
Penaltı atışlarında penaltı noktası silinirse ne olur?
Maçın sonucunu belirleyen penaltı atışlarında, yani seri penaltılarda, bütün vuruşlar aynı noktadan gelir. Onlarca vuruş aynı yere düştüğü için nokta bu sırada hızla aşınır. Hakem burada da aynı ilkeyi uygular: Noktanın yerini ölçer ve topu doğru yere koydurur.
Kural 10’a göre zemin ya da güvenlik gibi başka etkenler yoksa hakem, atışların hangi kaleye kullanılacağını yazı turayla belirler. Bu seçim yalnız güvenlik nedeniyle ya da kale veya oyun zemini kullanılamaz hale gelirse değişebilir. Dolayısıyla bir kalenin önündeki nokta tamamen kullanılamaz hale gelirse, hakem diğer kaleyi seçebilir. Zemin baştan kötüyse hakem, yazı turaya gerek görmeden daha uygun kaleyi de seçebilir.
Seri penaltıların ayrıntılı kuralları için penaltı vuruş sırası kuralı yazısına bakabilirsiniz.
Penaltı tekrarı ile penaltı noktası arasında ilişki var mı?
Penaltı tekrarı, genelde kaleci ya da oyuncuların kural ihlaline bağlıdır. Örneğin kaleci erken çıkarsa ve top kaleye girmezse vuruş tekrarlanabilir. Noktanın silinmesi ise tek başına bir tekrar nedeni değildir.
Yine de topun yanlış yerden vurulması bir ihlal oluşturur. Kural 14, topun noktanın merkeziyle temas etmesini ister. Hakem, top yanlış yerdeyken vuruşa izin verdiyse ve sonradan bunu fark ederse, durumu kuralın genel ilkelerine göre değerlendirir. Bu tür bir hatayı önlemenin yolu, vuruştan önce topun yerini dikkatle kontrol etmektir.
Penaltının hangi durumlarda tekrarlandığını penaltı tekrarının verildiği durumlar yazısı ayrıntılı anlatır.
Kötü ışıkta ya da gece maçında nokta seçilmezse ne olur?
Gece oynanan amatör maçlarda sorun bazen noktanın silinmesi değil, karanlıkta seçilmemesidir. Aydınlatma zayıfsa ceza sahasının bir köşesi gölgede kalabilir. Böyle bir durumda hakem önce yakına giderek noktayı arar. Ardından gerekirse yine kale çizgisinden ölçüm yapar.
Ancak sorun yalnız nokta değilse, örneğin oyuncular topu ve çizgileri net göremiyorsa, mesele sahanın oynanabilirliğine döner. Kural 5, yetersiz aydınlatmayı hakemin maçı durdurabileceği, askıya alabileceği ya da tatil edebileceği durumlar arasında sayar. Dolayısıyla hakem burada yalnız penaltıyı değil, maçın tamamını düşünür.
Ayrıca ışık sorunu çoğu zaman tek bir projektörün arızasıyla başlar. Ev sahibi görevliler arızayı giderirse, hakem kısa bir bekleme sonrası oyunu sürdürür. Elektrik kesintisi gibi daha büyük sorunlar için sahada elektrik kesilirse ne olduğu yazısına bakabilirsiniz.
Suni çimde nokta neden farklı davranır?
Doğal çimde nokta boyayla çizilir ve zamanla silinir. Suni çimde ise çizgiler ve nokta genelde zemine farklı renkte liflerle işlenir. Bu yüzden suni çimde nokta tamamen kaybolmaz; ancak üzerine yayılan dolgu granülleri ya da çamur onu örtebilir.
Bu durumda çözüm çoğu zaman basittir. Hakem ya da görevli, noktanın üzerindeki granülleri eliyle ya da ayakkabısıyla dağıtır ve nokta yeniden ortaya çıkar. Öte yandan yıllar içinde aşınmış eski suni zeminlerde, noktanın lifleri kopmuş olabilir. Böyle sahalarda hakem yine ölçüme başvurur.
Ayrıca suni çimde farklı sporların çizgileri de bulunabilir. Kural 1, bu çizgilere farklı renkte ve futbol çizgilerinden açıkça ayırt edilebilir olmaları şartıyla izin verir. Dolayısıyla hakem, beyaz futbol noktasını başka bir sporun işaretiyle karıştırmamaya dikkat eder.
Hakemin ölçümüne itiraz etmek mümkün mü?
Hakemin ölçümü, oyunla ilgili bir olgu kararıdır. Kural 5’e göre hakemin oyunla ilgili olgulara dair kararları kesindir. Bu yüzden hakem topun yerini belirledikten sonra oyuncuların bu kararı tartışarak değiştirmesi mümkün değildir.
Yine de kaptan, saygılı bir dille soru sorabilir. Örneğin "Ölçümü kale çizgisinin ortasından mı yaptınız?" diye sormak, hakemin dikkatini bir ayrıntıya çekebilir. Hakem gerekli görürse ölçümü tekrarlar. Ancak ısrarlı ve saygısız itiraz, Kural 12 kapsamında sarı karta kadar gidebilir.
Maç sonrasında ise takım, organizasyonun usulüne göre başvuru yapabilir. Fakat yanlış ölçüm iddiasını kanıtlamak zordur; video kaydı ya da iki tarafın tanıklığı bu noktada önem kazanır. Bu nedenle sorunun maç sırasında, sakin bir dille dile getirilmesi en etkili yoldur.
Yardımcı hakemler ölçümde hakeme yardım eder mi?
Kural 6, yardımcı hakemlerin ve dördüncü hakemin orta hakeme yardım ettiğini söyler. Uygulamada yardımcı hakem, kale çizgisine yakın durduğu için kale çizgisinin ortasını göstermede ve ölçüm sırasında hizayı kontrol etmede işe yarar. Son kararı ise orta hakem verir.
Özellikle yüksek seviyeli maçlarda bu iş birliği hızlı işler. Orta hakem topun yerini gösterirken yardımcı hakem kale çizgisinde kalecinin konumunu izler. Böylece hem topun yeri hem de kalecinin kurala uygun durması aynı anda kontrol altında olur.
Amatör maçlarda ise çoğu zaman tek hakem vardır. Bu durumda hakem ölçümü kendi yapar ve gerekirse iki takımın kaptanını yanına çağırarak şeffaf bir süreç yürütür. Kaptanların bu andaki rolü için hakemin kaptanları neden çağırdığı yazısına göz atabilirsiniz.
Antrenmanda penaltı çalışmasını nasıl planlamalı?
Antrenman sahasında noktayı korumanın en iyi yolu, penaltı çalışmasını farklı yerlerde yapmaktır. Örneğin antrenör, gerçek noktanın bir metre yanına geçici bir işaret koyabilir. Böylece oyuncular aynı mesafeden vuruş çalışır ama gerçek nokta çukura dönmez.
Ayrıca çocuklarla yapılan penaltı çalışmasında amaç yalnız gol atmak değildir. Topu doğru yere koymak, hakemin işaretini beklemek ve vuruş sonrası topun peşinden koşmak da çalışmanın parçası olmalıdır. Bu küçük alışkanlıklar maç günü kuralın doğal biçimde uygulanmasını sağlar.
Haftalık plan hazırlamak isteyen antrenörler, penaltı bölümünü futbol antrenman programı aracında ayrı bir istasyon olarak ekleyebilir. Özellikle küçük yaş gruplarında bu istasyonu kısa tutmak ve her çocuğa sıra vermek, motivasyonu yüksek tutar.
Penaltı noktası ile ilgili sık yapılan yanlışlar nelerdir?
- "Nokta silinirse penaltıyı en yakın yerden atarız." Yanlış. Ölçü değişmez; hakem 11 metreyi ölçerek noktayı yeniden bulur.
- "Penaltıcı topu istediği yere koyar." Yanlış. Topun yerini hakem belirler.
- "Ölçümü direğin önünden yaparız." Yanlış. Ölçüm kale çizgisinin arka kenarından ve direklerin tam ortasından başlar.
- "Hakemin sprey kullanması zorunludur." Yanlış. Oyun Kuralları spreyi zorunlu ekipman saymaz.
- "Noktayı bozmak serbesttir." Yanlış. İzinsiz işaret ya da bozma sarı kartla sonuçlanabilir.
Amatör sahada penaltı noktasını korumak için ne yapmalı?
Noktayı korumak, sahanın günlük bakımının bir parçasıdır. Tesis yöneticileri ve kulüp görevlileri için birkaç pratik öneri şöyledir:
- Her maç öncesi noktayı yeniden boyamak.
- Noktanın çevresindeki çukurları doldurmak ve zemini düzlemek.
- Antrenmanda penaltı çalışmalarını gerçek nokta yerine yanındaki bir işarete kaydırmak.
- Saha kenarında küçük bir şerit metre ve çizim malzemesi bulundurmak.
- Noktanın yerini saha kenarında kalıcı bir referansla, örneğin bir çivi ya da işaretle kaydetmek.
Ayrıca sezon başında noktanın yerini ölçüp tesis planına yazmak, görevli değiştiğinde de doğru çizimi kolaylaştırır. Yeni bir görevli bu kayda bakarak noktayı dakikalar içinde doğru yere boyar. Bir de basit bir alışkanlık vardır: Maç bitince noktanın çevresindeki çim parçalarını yerine bastırmak. Bu küçük iş, bir sonraki maçta zeminin daha düz kalmasını sağlar. Bu öneriler resmî talimat değildir; ancak Kural 1’deki ölçünün korunmasına yardım eder. Özellikle antrenman yükünün fazla olduğu sahalarda, gerçek nokta haftalar içinde çukura döner. Antrenörler penaltı çalışmasını farklı yerlerde yaparak bu sorunu azaltabilir.
Çocuk maçlarında nokta tartışmasını nasıl yönetmeli?
Çocuk maçlarında tartışmanın tonu, kararın kendisinden daha önemlidir. Nokta silindiğinde hakem ölçümü yapar ve topu yerine koyar. Antrenör ya da veli bu ölçüme şüpheyle bakıyorsa, bunu sakin bir dille ve maç durduğunda takım sorumlusu aracılığıyla iletmelidir.
Veliler de bu süreçte önemli bir rol oynar. Saha kenarından "top yanlış yerde" diye bağırmak çocuğun dikkatini dağıtır ve hakem üzerinde gereksiz baskı yaratır. Bunun yerine veli, endişesini maç sonrası antrenöre iletebilir. Çocuklar için de bu bir öğrenme fırsatıdır. Antrenör maç sonrası kısa bir sohbetle noktanın nerede olduğunu, neden 11 metre olduğunu ve topun neden tam noktaya konduğunu anlatabilir. Böylece çocuk kuralı ezberlemek yerine anlamış olur.
Kural bilgisini eğlenceli hale getirmek için futbol kuralları testi iyi bir araçtır. Takım olarak penaltı sırası ve vuruş planı çalışmak isteyen antrenörler ise futbol taktik tahtası üzerinde oyuncuların yerleşimini gösterebilir.
Hakem penaltı noktasını ölçerken neye dikkat eder?
Hakemin ölçümde dikkat ettiği birkaç ayrıntı vardır. Bunların her biri, kuralın metnine dayanır:
- Ölçümün başlangıç noktası, kale çizgisinin arka kenarıdır; ön kenarı değil.
- Ölçüm, iki direğin tam ortasından sahaya dik bir hat üzerinde ilerler.
- Hedef, noktanın merkezidir; kenarı değil.
- Top, merkezle temas edecek ya da merkezin üzerine taşacak biçimde konur.
- Top hareketsiz olmalı; kale direkleri, üst direk ve ağ da hareket etmemelidir.
Son madde kural metninde yer alan bir ayrıntıdır. Kural 14, vuruş öncesinde direklerin, üst direğin ve ağın hareket etmemesini ister. Bu yüzden kaleci ağı sallarsa ya da kale oynarsa, hakem vuruşu bekletebilir. Kalenin sağlamlığı da bu açıdan önemlidir; konu için kale ölçüsü hatalı çıkarsa maçın oynanıp oynanmadığı yazısına bakabilirsiniz.
Penaltı noktası neden 11 metredir?
Kural, penaltı mesafesini hem metre hem yarda ile yazar: 11 metre ya da 12 yarda. Bu çift ölçü, kuralların Britanya kökenini yansıtır. 12 yarda yaklaşık 10,97 metreye denk gelir; kural metrik sistemde bunu 11 metre olarak verir.
Noktanın ceza sahasıyla ilişkisi de mantıklı bir düzen kurar. Ceza sahası kale çizgisinden 16,5 metre uzanır, nokta ise bu alanın içinde, kaleye daha yakın durur. Ceza yayının yarıçapı ise noktanın merkezinden 9,15 metredir. Böylece penaltı sırasında diğer oyuncular hem ceza sahasının hem de yayın dışında kalarak noktadan en az 9,15 metre uzakta durur.
Saha çizgilerinin tamamını ve her birinin işlevini saha çizgilerinin isimleri ve ölçüleri yazısında bulabilirsiniz. Kural 1’in özgün metni ise IFAB Kural 1 sayfasında yer alır.
Ceza sahası çizgisi de silinmişse hakem nasıl karar verir?
Bazen yalnız nokta değil, ceza sahasının bir bölümü de kaybolur. Bu durum, faulün ceza sahası içinde mi dışında mı olduğuna dair kararı zorlaştırır. Hakem burada önce kalan çizgi parçalarına bakar. Ceza sahasının köşeleri ya da kale çizgisiyle birleştiği noktalar hâlâ seçiliyorsa, hakem aradaki hattı bu noktalardan tahmin eder.
Örneğin ceza sahasının ön çizgisinin ortası silinmiş ama iki ucu duruyorsa, hakem iki uç arasında düz bir hat düşünür. Faul bu hattın üzerinde ya da içindeyse, çizgi ceza sahasına ait olduğu için penaltı verir. Bu ilkenin ayrıntısı için çizgi üzerindeki faulün penaltı olup olmadığı yazısına bakabilirsiniz.
Ardından hakem, uygun bir duruşta ya da devre arasında ev sahibinden çizgiyi yenilemesini ister. Böylece ikinci yarıda aynı tartışma tekrarlanmaz. Kısacası hakem, kaybolan çizgide de kuralın ölçüsünü korumaya çalışır.
Penaltı noktası silindiğinde oyuncular ne yapmalı?
Oyuncular için en doğru tutum, hakemin ölçümünü beklemek ve bu sırada noktaya yaklaşmamaktır. Penaltıyı kullanacak oyuncu, hakem topun yerini gösterene kadar topu elinde tutabilir. Diğer oyuncular ise ceza sahası ve ceza yayının dışında yerlerini alır.
Kaleci kale çizgisinde, direklerin arasında ve vurucuya dönük durur. Vuruştan önce direklere, üst direğe ya da ağa dokunarak vurucunun dikkatini dağıtmamalıdır. Bu davranışlar Kural 14’e göre ihlaldir.
Vurucu ise topu yerine koyarken acele etmemelidir. Topun noktanın merkezine değdiğinden emin olmak, sonradan çıkabilecek bir tekrar tartışmasını önler. Bu yüzden birçok oyuncu topu koyduktan sonra bir kez daha eğilip yerini kontrol eder. Kaptan, hakemin ölçümüne itiraz etmek yerine soru sorabilir. "Ölçümü nereden yaptınız?" gibi sakin bir soru, hem hakemi rahatlatır hem de takımın kuralları bildiğini gösterir. Gereksiz ve ısrarlı itirazlar ise Kural 12 kapsamında sarı karta kadar gidebilir.
Sıkça sorulan sorular
Penaltı noktası kaç metredir?
Büyükler futbolunda penaltı noktası, iki direğin orta noktasından 11 metre, yani 12 yarda uzaklıktadır. Ölçüm, noktanın merkezinden kale çizgisinin arka kenarına kadar yapılır. Gençlik ve taban futbolunda ulusal federasyon saha ve kale ölçülerini değiştirebildiği için küçük kategorilerde mesafe farklı olabilir; o kategorinin talimatına bakmak gerekir.
Penaltı noktası silinirse maç durur mu?
Hayır, nokta silindiği için maç kendiliğinden durmaz. Hakem penaltı verdiğinde noktanın yerini ölçerek bulur ve topu oraya koydurur. Görevliler uygun bir duruşta ya da devre arasında noktayı yeniden boyayabilir. Zemin tamamen bozulduysa hakem sahanın oyuna elverişli olup olmadığını ayrıca değerlendirir.
Penaltıda top tam noktanın üzerinde olmak zorunda mı?
Kural 14’e göre topun bir kısmı penaltı noktasının merkezine değmeli ya da merkezin üzerine taşmalıdır ve top hareketsiz durmalıdır. Topu noktanın biraz önüne ya da yanına koymak bu şartı karşılamaz. Hakem topun yerini kontrol eder ve gerekirse oyuncudan topu düzeltmesini ister.
Hakemler penaltı noktası için sprey kullanabilir mi?
Bazı organizasyonlar hakemlere kaybolan işaret spreyi verir ve hakemler bunu topun yerini ya da mesafeyi işaretlemek için kullanır. Ancak Oyun Kuralları spreyi hakemin zorunlu ekipmanları arasında saymaz. Spreyin kullanılıp kullanılmayacağı organizasyonun tercihine bağlıdır; amatör maçlarda genelde ölçüm ve göz kontrolü yeterli olur.
Penaltı atışlarında hangi kale kullanılır?
Kural 10’a göre zemin ya da güvenlik gibi etkenler yoksa hakem, atışların hangi kaleye kullanılacağını yazı turayla belirler. Bu seçim yalnız güvenlik nedeniyle ya da kale veya zemin kullanılamaz hale gelirse değişebilir. Dolayısıyla bir kalenin önündeki penaltı noktası tamamen bozulmuşsa, hakem atışları diğer kaleye kullandırabilir.
Halı sahada penaltı kaç metreden atılır?
Halı sahalar resmî bir ölçüye bağlı değildir ve tesisler farklı boyutta sahalar kurar. Bu yüzden penaltı mesafesi sahadan sahaya değişir. Halı saha turnuvası kendi talimatında bir mesafe belirlediyse o mesafe geçerli olur. Futsalın ise kendi kural kitabı vardır ve futbol penaltısıyla karıştırılmamalıdır.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.