İçeriğe geç
Futbol Kuralları

Serbest Vuruşu Kullanan Oyuncu Topa Tekrar Dokunursa Ne Olur?

Serbest vuruşu kullanan oyuncu topa tekrar dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır. Direkten dönen top, elle dokunuş, kart ve kaleci istisnası.

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
18
Okuma
15 dk
Serbest Vuruşu Kullanan Oyuncu Topa Tekrar Dokunursa Ne Olur?
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 15 saniyede okunur

Serbest vuruşu kullanan oyuncu topa tekrar dokunursa ne olur?

Serbest vuruşu kullanan oyuncu, top oyuna girdikten sonra başka bir oyuncu dokunmadan topa tekrar dokunursa hakem rakip takıma endirekt serbest vuruş verir. IFAB Kanun 13'e göre bu ikinci dokunuş elle olursa karar doğrudan serbest vuruş, kendi ceza sahasındaysa penaltıdır. Vuruşu kullanan kaleciyse ve elle dokunuş kendi ceza sahasında olduysa karar yine endirekt serbest vuruştur.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.17 bölüm · 15 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Halk arasında bu duruma "çift vuruş" ya da "iki kez dokunma" denir. Kural basit görünse de sahada çok farklı biçimlerde karşımıza çıkar. Top direkten döner, kayan oyuncu topa ikinci kez vurur ya da kısa paslı serbest vuruşta top geri gelir. Her birinde soru aynıdır: Top, ikinci dokunuştan önce başka bir oyuncuya değdi mi?

Bu yazıda kuralın tam metnini, en sık yaşanan senaryoları, kart durumlarını ve kalecinin özel durumunu ele alıyoruz. Ayrıca aynı kuralın korner, taç, kale vuruşu, santra ve penaltıda nasıl işlediğini karşılaştırıyoruz.

Reklamlar
Reklamlar

Konunun özü tek cümleye sığar: Vuruşu kullanan oyuncu, top başka birine değmeden ikinci kez oynayamaz. Ancak ayrıntılar, kararı değiştiren ince noktalar içerir. Bu yüzden her senaryoya ayrı ayrı bakmak gerekir.

Ayrıca bu kuralın amacı da açıktır. Serbest vuruş, ihlale uğrayan takıma verilen bir haktır; ancak bu hak, vuruşu kullanan oyuncuya topu iki kez oynama ayrıcalığı tanımaz. Bu yüzden kural, vuruşun ardından oyunun başka bir oyuncuyla devam etmesini ister.

Kanun 13 bu konuda tam olarak ne der?

IFAB Kanun 13, serbest vuruşun uygulanışında iki temel şart koyar. Top durgun olmalı ve vuruşu kullanan oyuncu, top başka bir oyuncuya değene kadar topa yeniden dokunmamalıdır. Ayrıca top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyundadır.

İhlal ve yaptırım bölümü ise sonucu yazar. Top oyuna girdikten sonra vuruşu kullanan oyuncu, top başka bir oyuncuya değmeden topa tekrar dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır. Vuruşu kullanan oyuncu el ile oynama ihlali yaparsa bu kez yaptırım farklıdır:

  • Hakem doğrudan serbest vuruş verir.
  • İhlal vuruşu kullananın kendi ceza sahasında olduysa hakem penaltı verir.
  • Vuruşu kullanan kaleciyse ve ihlal kendi ceza sahasında olduysa karar endirekt serbest vuruştur.

Bu metinde dikkat edilmesi gereken kelime "oyuncu"dur. Kural, topun başka bir oyuncuya değmesini şart koşar. Direk, üst direk ya da köşe bayrağı oyuncu değildir. Bu ayrıntı, direkten dönen top senaryosunda kararı belirler.

Türkçe kural metnini görmek isteyenler, TFF'nin yayımladığı Oyun Kuralları kitapçığına bakabilir. Resmî maçlarda hakemler IFAB kurallarını bu çeviri üzerinden uygular.

Örneğin oyuncu topu kısa bir dokunuşla öne iter ve hemen ardından ikinci kez vurursa, araya kimse girmediği için ihlal vardır. Ancak oyuncu topu takım arkadaşına bırakırsa ve takım arkadaşı topa dokunursa, artık ilk oyuncu topu serbestçe yeniden oynayabilir.

Top ne zaman oyuna girer?

İkinci dokunuş kuralının işlemesi için önce topun oyuna girmesi gerekir. Kanun 13'e göre top vurulup açıkça hareket ettiği anda oyundadır. Bu şart, iki farklı sonucu birbirinden ayırır.

Oyuncu topa hafifçe değer ama top yerinden oynamazsa top henüz oyuna girmemiştir. Bu durumda oyuncunun topa tekrar dokunması ikinci dokunuş ihlali sayılmaz; çünkü ilk dokunuş vuruş yerine geçmez. Oyuncu vuruşu baştan kullanabilir.

Top ise vurulup açıkça hareket ettiyse oyundadır. Bundan sonra vuruşu kullanan oyuncunun her dokunuşu, top başka birine değmediyse ihlaldir. Topun ne kadar uzağa gittiği önemli değildir. Birkaç santimetre hareket eden top da oyundadır.

Kanun 13 bir başka ayrıntıya da izin verir: Serbest vuruş, topu tek ayakla ya da iki ayakla aynı anda kaldırarak kullanılabilir. Bu hareket tek bir vuruş sayılır. Konuyu serbest vuruşta topu havaya kaldırmak serbest mi yazımızda ayrıca anlattık.

Dolayısıyla "top hareket etti mi?" sorusu, ikinci dokunuş tartışmasının ilk adımıdır. Çünkü hareket yoksa ihlal de yoktur. Hareket varsa ise sıradaki soru, topun başka bir oyuncuya değip değmediğidir.

Reklamlar
Reklamlar

Direkten dönen topa vuruşu kullanan oyuncu dokunursa ne olur?

Bu, kuralın en çok karıştırılan senaryosudur. Oyuncu serbest vuruştan kaleye şut çeker, top üst direğe çarpar ve doğrudan oyuncunun önüne düşer. Oyuncu topu tekrar vurur ya da takım arkadaşına pas verir.

Kanun 13'ün soru ve cevap bölümünde tam olarak bu örnek yer alır. Oyuncu ceza sahasına yakın bir serbest vuruş kullanır, top üst direğe çarpar ve başka bir oyuncuya değmeden vuruşu kullanana geri döner. Oyuncu topu takım arkadaşına verir ve takım arkadaşı golü atar. IFAB'ın kararı nettir: Gol geçersizdir ve savunma takımı endirekt serbest vuruş kazanır.

Bunun nedeni, direğin bir oyuncu olmamasıdır. Top direğe çarpsa da başka bir oyuncuya değmemiştir. Dolayısıyla vuruşu kullanan oyuncunun ikinci dokunuşu ihlaldir.

Top direkten döndükten sonra kaleciye ya da başka bir oyuncuya değerse durum tamamen değişir. Bu durumda vuruşu kullanan oyuncu topu yeniden oynayabilir. Penaltıda benzer bir soruyu penaltıda direkten dönen topa vurulur mu yazısında ele aldık.

Bu yüzden serbest vuruşu kullanan oyuncunun direkten dönen topa koşması, takımına zarar verebilir. Örneğin top doğrudan önüne düştüğünde içgüdüsel bir vuruş yapması, gol fırsatını rakibe endirekt serbest vuruş olarak devreder. Ancak takım arkadaşının koşusu bu sorunu ortadan kaldırır.

Oyuncu kayıp topa iki kez vurursa karar ne olur?

Islak ya da bozuk zeminde oyuncular serbest vuruş kullanırken kayabilir. Top sadece birkaç metre gider ve oyuncu dengesini toparlayıp topa ikinci kez vurur. Bu durum genelde iyi niyetli bir hatadır ama kural yine işler.

Kanun 13'ün soru ve cevap bölümünde bu senaryoya da bir örnek vardır. Savunma oyuncusu serbest vuruş kullanırken kayar ve topa sadece birkaç metre gönderir. Rakip topa doğru koşarken aynı oyuncu topa ikinci kez vurur ve top kendi kalesine girer. IFAB'ın kararı, ikinci dokunuşun yapıldığı yerden rakibe endirekt serbest vuruştur.

Bu örnek bir başka ilkeyi de hatırlatır. IFAB'a göre bir oyuncu, bir yeniden başlama vuruşundan kendi takımına gol atamaz. Gol için topun önce başka bir oyuncuya değmesi gerekir. Burada top başka birine değmediği için gol yoktur, ihlal vardır.

Kaymanın kasıtlı olmaması sonucu değiştirmez. Kural, niyete değil olguya bakar: Top başka birine değmeden ikinci dokunuş oldu mu? Olduysa karar endirekt serbest vuruştur.

Öte yandan kayma riski özellikle ıslak çimde ve bozuk zeminde artar. Bu yüzden oyuncuların serbest vuruştan önce basma ayağının altını kontrol etmesi yararlıdır. Ayrıca kısa pas yerine daha güçlü bir pas tercih etmek, topun yeterince uzağa gitmesini sağlar.

Topa tekrar dokunursa hangi durumda hangi karar çıkar?

Aşağıdaki tablo, serbest vuruşta ikinci dokunuşun farklı biçimlerini ve kurala göre doğru kararları bir arada gösterir.

Durumİkinci dokunuş nasıl?Karar
Top direkten döndü, vuruşu kullanan yeniden vurduAyaklaRakibe endirekt serbest vuruş
Oyuncu kaydı, topa ikinci kez vurduAyaklaRakibe endirekt serbest vuruş
Top kaleciye değdikten sonra vuruşu kullanan yeniden vurduAyaklaOyun devam
Vuruşu kullanan topu eliyle durdurdu, kendi ceza sahası dışındaElleRakibe doğrudan serbest vuruş
Vuruşu kullanan saha oyuncusu topu kendi ceza sahasında elle oynadıElleRakibe penaltı
Vuruşu kullanan kaleci topu kendi ceza sahasında elle aldıElleRakibe endirekt serbest vuruş
Oyuncu topa hafifçe değdi ama top hareket etmediAyaklaVuruş henüz kullanılmadı

Tablodaki üçüncü satır kuralın sınırını gösterir. Top başka bir oyuncuya, bu ister rakip ister takım arkadaşı olsun, değdikten sonra vuruşu kullanan oyuncu topu serbestçe oynayabilir.

Ayrıca tablonun son satırı da önemlidir. Çünkü top hareket etmediyse vuruş henüz kullanılmamıştır. Bu durumda oyuncu vuruşu yeniden kullanır ve ikinci dokunuş tartışması hiç başlamaz.

Reklamlar
Reklamlar

Topu rakibe çarptırıp yeniden oynamak serbest mi?

Evet, belirli şartlarla serbesttir. Kanun 13'e göre serbest vuruşu doğru biçimde kullanan bir oyuncu, topu yeniden oynamak için bilerek rakibe vurabilir. Bu vuruş dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güç kullanılarak yapılmadıysa hakem oyunu devam ettirir.

Bu durumda top rakibe değdiği için ikinci dokunuş kuralı işlemez. Vuruşu kullanan oyuncu seken topu yeniden oynayabilir. Örneğin oyuncu topu baraja vurur, top geri seker ve oyuncu hemen ikinci şutu çeker. Bu tamamen kurallara uygundur.

Ancak vuruş rakibin sağlığını tehlikeye atacak biçimdeyse durum değişir. Topu kafaya ya da yüze yakın mesafeden sertçe vurmak, Kanun 12 kapsamında değerlendirilebilir. Hakem bu durumda dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güç ölçüsüne göre karar verir.

Topu rakibe fırlatma ya da bilerek vurma konusundaki ayrıntıları topu rakibe fırlatmak ne cezası alır yazımızda anlattık.

Dolayısıyla barajdan seken top, serbest vuruşun en bilinen ikinci şans fırsatlarından biridir. Örneğin top baraja çarpıp geri döndüğünde vuruşu kullanan oyuncu hemen şut çekebilir. Bu yüzden barajın arkasında bekleyen savunma oyuncularının da seken toplara hazırlıklı olması gerekir.

İkinci dokunuş bir atağı durdurursa kart çıkar mı?

Çıkabilir. Kanun 13'ün soru ve cevap bölümünde bu konuya örnek yer alır. Savunma oyuncusu kendi yarı sahasında serbest vuruş kullanır ve kalecisine zayıf bir pas verir. Rakip forvet topa doğru koşar. Savunma oyuncusu topa yeniden koşar ve forvetten önce vurur.

IFAB'ın kararına göre bu ikinci dokunuş ihlaldir ve rakip endirekt serbest vuruş kazanır. Hakem ayrıca uygun disiplin cezasını verir:

  • İkinci dokunuş umut vadeden bir atağı durdurduysa sarı kart.
  • İkinci dokunuş bariz bir gol fırsatını engellediyse kırmızı kart.

Bu örnek, ikinci dokunuşun sadece teknik bir hata olmadığını gösterir. Oyuncu bu dokunuşla rakibin fırsatını engellediyse, kural onu bir faul gibi cezalandırır. Kırmızı kart kurallarının genel çerçevesi için kırmızı kart hangi durumlarda verilir yazımıza bakabilirsiniz.

Ancak hakem avantaj uygulayabilir. Rakip, ikinci dokunuşa rağmen topu alıp gol atarsa hakem golü verir. Bu durumda gol fırsatı engellenmediği için kırmızı kart da söz konusu olmaz.

Ayrıca bu örnek, savunma oyuncularının kısa paslı serbest vuruşlarda dikkatli olması gerektiğini gösterir. Çünkü zayıf bir pas sonrası yapılan refleks müdahale, takımı on kişi bırakabilir. Bu yüzden zayıf pasın ardından topu takım arkadaşına bırakmak daha güvenlidir.

Kaleci serbest vuruşu kullanıp topa tekrar dokunursa ne olur?

Kaleci, kendi ceza sahasında kullanılan serbest vuruşlarda sık sık vuruşu kullanan oyuncudur. Kural kaleci için de aynıdır: Top başka bir oyuncuya değmeden topa ikinci kez dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır.

Ancak kaleci ikinci dokunuşu elle yaparsa önemli bir istisna devreye girer. Saha oyuncusu kendi ceza sahasında topu elle oynarsa karar penaltıdır. Kaleci için ise Kanun 13, kendi ceza sahasındaki elle dokunuşta endirekt serbest vuruş öngörür.

Kanun 12 ayrıca kalecinin kendi ceza sahasındaki ikinci dokunuşlarına dair bir disiplin hükmü içerir. Kalecinin kendi ceza sahasında izinsiz elle oynaması genelde disiplin cezası gerektirmez. Ancak ihlal bir yeniden başlamadan sonra topa ikinci kez dokunmaksa ve umut vadeden bir atağı durdurduysa ya da bariz bir gol fırsatını engellediyse kaleci kart görür.

Örneğin kaleci serbest vuruşu kısa pasla kullanır, pas zayıf kalır ve rakip forvet topa koşar. Kaleci kalesine dönerken topu eliyle yakalar. Karar endirekt serbest vuruştur ve bu dokunuş bariz bir gol fırsatını engellediyse kaleci kırmızı kart görür.

Bu yüzden kalecilerin kısa serbest vuruşlarda topu ayakla oynamaya devam etmesi önemlidir. Ancak baskı altındaki kaleci için en güvenli seçenek, topu uzağa göndermektir. Böylece ikinci dokunuş riski de ortadan kalkar.

Reklamlar
Reklamlar

Kuralı dolanma girişimine hakem nasıl karşılık verir?

Bazı oyuncular ikinci dokunuş ve kaleciye geri pas kurallarını yaratıcı biçimde dolanmaya çalışır. Kanun 13'ün soru ve cevap bölümü bu tür girişimlere de değinir.

Bir örnekte kaleci serbest vuruşta topu ayağıyla havaya kaldırır ve takım arkadaşı topu kafa ya da göğüsle geri verir. Kaleci topu kendi ceza sahasında eliyle tutar. IFAB'ın kararına göre bu girişimi başlatan oyuncu sportmenliğe aykırı hareketten sarı kart görür. Oyun, topun havaya kaldırıldığı yere göre rakibe endirekt serbest vuruşla yeniden başlar.

Bir başka örnekte savunma oyuncusu topu ayağıyla havaya kaldırıp kafayla kalecisine verir. Kaleci topu eğilip eliyle almak yerine ayağıyla oynasa bile kuralı dolanma girişimi gerçekleşmiştir. IFAB burada da girişimi başlatan oyuncuya sarı kart gösterilmesini öngörür.

Bu örnekler, kuralın ruhunu korumaya yönelik yaklaşımı gösterir. Kural kitabı, yalnızca açık ihlalleri değil, kuralın amacını boşa çıkarmaya yönelik hileleri de cezalandırır.

Dolayısıyla takımların "akıllıca" bir kombinasyon olarak düşündüğü bazı hareketler, hakem gözünde kuralı dolanma girişimi olabilir. Örneğin topu havaya kaldırıp kalecinin eline göndermek bu türdendir. Bu yüzden antrenörlerin bu tür taktikleri denemeden önce kural metnini dikkatle okuması gerekir.

Aynı kural diğer duran toplarda da geçerli mi?

Evet. İkinci dokunuş yasağı, futbolun neredeyse bütün yeniden başlama vuruşlarında aynı mantıkla işler. Aşağıdaki liste bu benzerliği gösterir:

  • Santra (Kanun 8): Santrayı kullanan oyuncu topa tekrar dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır; elle dokunuşta doğrudan serbest vuruş verilir.
  • Kale vuruşu (Kanun 16): Yaptırımlar serbest vuruşla aynıdır, kaleci istisnası dahil.
  • Taç atışı (Kanun 15): Atışı kullanan oyuncu topa yeniden dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır.
  • Korner (Kanun 17): Yaptırımlar serbest vuruşla aynıdır; topu yeniden oynamak için rakibe çarptırmak da aynı şartla serbesttir.
  • Penaltı (Kanun 14): Vuruşu kullanan oyuncu topa bilerek tekrar dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır.

Kale vuruşunda ikinci dokunuşun kendi kalesine giden topla birleştiği senaryoları kale vuruşundan top kendi kalesine girerse yazımızda anlattık.

Penaltıda ise küçük bir fark vardır. Kanun 14 "bilerek" ifadesini kullanır. IFAB'ın örneğinde oyuncu sağ ayağıyla vurur, top kazara sol ayağına değip kaleye girer. Bu durumda gol geçersizdir ama penaltı tekrarlanır. Ayrıntılar için penaltıda top ikinci kez oyuncuya değerse yazımıza bakabilirsiniz.

Böylece oyuncu, serbest vuruşta öğrendiği kuralı diğer başlangıçlara da uygulayabilir. Ayrıca bu tutarlılık, hakemlerin farklı duran toplarda aynı ölçüyle karar vermesini sağlar. Yani kuralı bir kez anlamak, birçok pozisyonda doğru tepki vermeyi kolaylaştırır.

Topa tekrar dokunursa endirekt vuruş nereden kullanılır?

Kanun 13'e göre serbest vuruşlar, kural başka bir yer göstermedikçe ihlalin olduğu yerden kullanılır. İkinci dokunuş ihlalinde bu yer, ikinci dokunuşun yapıldığı noktadır.

Ancak bir istisna vardır. Hücum eden takıma rakibin kale alanı içinde endirekt serbest vuruş verildiyse vuruş, kale alanının kale çizgisine paralel çizgisi üzerindeki en yakın noktadan kullanılır. Örneğin savunma oyuncusu kendi kale alanında topa ikinci kez dokunursa rakip vuruşu kale alanı çizgisinden kullanır.

Bu durumda savunma oyuncuları toptan en az 9,15 metre uzakta durmalıdır. Ancak vuruş noktası kale çizgisine 9,15 metreden yakınsa savunma oyuncuları direkler arasında kendi kale çizgisi üzerinde durabilir. Kanun 13'ün soru ve cevap bölümü bu ayrıntıyı açıkça yazar.

Endirekt serbest vuruşta hakem kolunu başının üzerine kaldırarak vuruşun endirekt olduğunu gösterir. Doğrudan ve endirekt vuruş farkını faul türleri ve serbest vuruş farkı yazımızda ayrıntılı anlattık.

Ayrıca hakemin kolunu kaldırması, vuruşun kim tarafından kullanılacağını değil, vuruşun türünü gösterir. Bu yüzden oyuncuların hakemin işaretini izlemesi, doğrudan şut çekip çekemeyeceklerini anlamalarını sağlar. Örneğin endirekt vuruştan doğrudan kaleye giren top gol değildir.

Reklamlar
Reklamlar

Kısa paslı serbest vuruşta hakem neye bakar?

Serbest vuruşta iki oyuncunun topa yakın durması, ikinci dokunuş kuralından farklı bir konudur. Kural, vuruşu kullanan oyuncunun kim olduğuna ve topun sonra kime değdiğine bakar. Bu yüzden önce vuruşu kimin kullandığını netleştirmek gerekir.

Örneğin bir oyuncu topa hafifçe dokunup takım arkadaşına bırakırsa ve top açıkça hareket ettiyse vuruş kullanılmıştır. Takım arkadaşı topa vurduğunda top artık başka bir oyuncuya değmiştir. Bu yüzden ilk oyuncu topu yeniden oynayabilir. Yani sıralı dokunuşlar ikinci dokunuş ihlali doğurmaz, çünkü araya başka bir oyuncu girmiştir.

Bu konuyu serbest vuruşta topa iki kişi aynı anda vurabilir mi yazısında ayrıca ele aldık. Orada iki oyunculu vuruş biçimlerini daha ayrıntılı tartıştık.

Kanun 13 ayrıca aldatıcı hareketlere de izin verir. Rakibi şaşırtmak için serbest vuruşu kullanıyormuş gibi yapmak, futbolun bir parçası olarak serbesttir.

Topa tekrar dokunursa en sık yapılan yanlışlar nelerdir?

İkinci dokunuş kuralı konusunda sahada ve tribünde aynı yanlışlar tekrar eder. En yaygın olanları şunlardır:

  • "Direğe çarpan top yeniden oynanabilir": Yanlış. Direk bir oyuncu değildir; vuruşu kullanan oyuncu topu yeniden oynayamaz.
  • "İkinci dokunuşta vuruş tekrarlanır": Yanlış. Top oyuna girdiyse karar rakibe endirekt serbest vuruştur.
  • "Kasıtsız ikinci dokunuş serbesttir": Yanlış. Serbest vuruşta kural niyete bakmaz.
  • "Kaleci kendi ceza sahasında elle dokunursa penaltı olur": Yanlış. Kaleci için karar endirekt serbest vuruştur.
  • "Topu baraja çarptırıp yeniden vurmak yasaktır": Yanlış. Top rakibe değdiği için serbesttir.

Sık duyulan "ikinci dokunuşta kart çıkmaz" bilgisi de eksiktir. İkinci dokunuş umut vadeden bir atağı durdurursa ya da bariz bir gol fırsatını engellerse kart çıkar.

Dolayısıyla bu yanlışların çoğu, kuralı yarım bilmekten doğar. Ancak kural metni kısa ve açıktır. Bu yüzden bir kez dikkatle okumak, tribündeki tartışmaların çoğunu ortadan kaldırır.

Antrenörler bu kuralı nasıl çalıştırmalı?

İkinci dokunuş ihlali çoğu zaman teknik bir hata ya da dikkat eksikliğinden doğar. Bu yüzden antrenmanda bu konuya kısa ama düzenli bir yer ayırmak yararlıdır.

Antrenörler için pratik öneriler şunlardır:

  1. Kısa paslı serbest vuruşlarda pasın gücünü ve yönünü çalıştırın.
  2. Direkten dönen top senaryosunu antrenmanda canlandırın ve vuruşu kullanan oyuncunun topa gitmemesini öğretin.
  3. Islak zeminde basma ayağının konumunu kontrol ettirin.
  4. Kaleciye kısa serbest vuruşta topu eliyle almamayı hatırlatın.
  5. Barajdan seken topu yeniden oynamanın kurala uygun olduğunu oyunculara gösterin.

Serbest vuruş tekniğiyle ilgili ayrıntılar için serbest vuruş nasıl atılır yazımıza göz atabilirsiniz. Teknik ve kural bilgisini birlikte çalışmak, sahadaki hataları azaltır.

Ayrıca antrenmanda hakem rolünü bir oyuncuya vermek de etkili bir yöntemdir. Örneğin bir oyuncu hakem olur ve her serbest vuruşta ikinci dokunuş olup olmadığına karar verir. Böylece oyuncular kuralı hem uygulayıcı hem de izleyici gözüyle öğrenir.

Çocuk maçlarında oyuncu topa tekrar dokunursa ne yapmalı?

Küçük yaştaki oyuncular için ikinci dokunuş kuralı soyut gelebilir. Bu yüzden basit bir cümle kullanmak en iyisidir: "Topa vurduktan sonra, başka biri dokunana kadar topa tekrar dokunma."

Çocuk maçlarında bu ihlal sık görülür. Çünkü çocuklar serbest vuruşu kullandıktan sonra topu takip etme eğilimindedir. Top yeterince uzağa gitmediğinde hemen yeniden vururlar.

Antrenörün görevi bu hatayı cezalandırmak değil, açıklamaktır. Hakem ikinci dokunuş kararı verdiğinde çocuğa neden bu kararın çıktığını sakin bir dille anlatmak, kuralı kalıcı biçimde öğretir.

Veliler de tribünde hakemin kararına itiraz etmek yerine çocukları cesaretlendirmelidir. Özellikle küçük yaş gruplarında bazı organizasyonlar öğretici amaçla daha esnek kurallar uygulayabilir. Bu kurallar organizasyona göre değiştiği için maçtan önce lig yönetiminden bilgi almak gerekir.

Örneğin antrenör, maç sonrası kısa bir sohbetle o günkü pozisyonu yeniden canlandırabilir. Bu yüzden çocuklar hatayı bir sonraki maçta tekrar etmez. Ayrıca bu yöntem, çocuğun hakeme karşı olumlu bir tutum geliştirmesine de yardım eder.

Reklamlar
Reklamlar

Hakem ikinci dokunuşu kaçırırsa ne olur?

Kanun 5'e göre hakemin oyunla ilgili olgulara dair kararları kesindir. Hakem ikinci dokunuşu görmediyse ve oyun devam ettiyse, sonradan bu karar değişmez.

Ancak oyun yeniden başlamadan önce yardımcı hakem ya da dördüncü hakem ihlali bildirirse hakem kararını düzeltebilir. Örneğin ikinci dokunuştan sonra gol atıldıysa ve santra yapılmadan ihlal bildirildiyse hakem golü iptal eder.

VAR kullanılan maçlarda gol öncesi bir ihlal "gol ya da gol değil" kategorisinde incelenebilir. İkinci dokunuşla başlayan bir atakta gol atıldıysa VAR bu ihlale bakabilir.

Amatör maçlarda ise karar tamamen sahadaki hakemlere aittir. Bu yüzden takımların sakin kalması ve kaptanın hakemle saygılı biçimde konuşması önemlidir. Kalabalık itiraz, hakemin kararını değiştirmez ama kart riskini artırır.

Ayrıca oyuncuların da dürüst davranması oyunun ruhuna uygundur. Örneğin bir oyuncu ikinci kez dokunduğunu biliyorsa ve hakem bunu görmediyse, bu durumu kabul etmek sportmenliğin güzel bir örneğidir. Ancak kural, bu tür bir beyanı zorunlu tutmaz; karar her zaman hakemindir.

Kural bilginizi nasıl test edebilirsiniz?

Bu yazıdaki senaryoları kendinize soru olarak sorabilirsiniz. Serbest vuruş direkten döndü ve vuruşu kullanan oyuncu topu yeniden vurdu, karar ne? Oyuncu topu baraja vurdu ve seken topa yeniden vurdu, karar ne? Kaleci kısa pası eliyle aldı, karar ne?

Bu soruların cevapları sırasıyla rakibe endirekt serbest vuruş, oyun devam ve rakibe endirekt serbest vuruştur. Üçünü de doğru bildiyseniz ikinci dokunuş kuralına hâkimsiniz.

Daha fazla senaryo görmek isterseniz futbol kuralları testimizi deneyin. Test, serbest vuruştan ofsayta kadar farklı konularda kısa sorular içerir ve takım toplantılarında kural tekrarı için de kullanılabilir.

Ayrıca maç izlerken her serbest vuruşta topun kime değdiğini takip etmek, kuralı pekiştirmenin pratik bir yoludur. Böylece bir süre sonra ikinci dokunuşu hakemden önce fark etmeye başlarsınız.

Sıkça sorulan sorular

Serbest vuruşta topa iki kez dokunmak ne cezası alır?

Top oyuna girdikten sonra vuruşu kullanan oyuncu, top başka bir oyuncuya değmeden topa tekrar dokunursa rakip takım endirekt serbest vuruş kazanır. İkinci dokunuş elle olursa karar doğrudan serbest vuruş, kendi ceza sahasındaysa penaltıdır. Dokunuş bir atağı durdurduysa ya da gol fırsatını engellediyse ayrıca kart çıkar.

Direkten dönen topa serbest vuruşu kullanan oyuncu vurabilir mi?

Vuramaz. Direk ve üst direk birer oyuncu değildir. Top direkten dönüp başka bir oyuncuya değmeden vuruşu kullanana gelirse oyuncunun ikinci dokunuşu ihlaldir. IFAB’ın Kanun 13 örneğinde bu durumda atılan gol geçersiz sayılır ve savunma takımı endirekt serbest vuruş kazanır.

Topu baraja çarptırıp yeniden vurmak kurallara uygun mu?

Uygundur. Top baraja yani rakip oyuncuya değdiği için ikinci dokunuş kuralı işlemez. Kanun 13, topu yeniden oynamak için bilerek rakibe vurmaya da izin verir. Ancak vuruş dikkatsiz, pervasız ya da aşırı güç kullanılarak yapılmamalıdır; aksi halde hakem faul kurallarına göre karar verir.

Kaleci serbest vuruştan sonra topu eliyle alırsa penaltı olur mu?

Olmaz. Kanun 13’e göre vuruşu kullanan kaleci, top başka bir oyuncuya değmeden kendi ceza sahasında topu elle oynarsa karar endirekt serbest vuruştur. Saha oyuncusu aynı ihlali kendi ceza sahasında yaparsa ise penaltı verilir. Dokunuş bariz bir gol fırsatını engellediyse kaleci kart görebilir.

Kasıtsız ikinci dokunuş da ihlal mi?

Evet. Serbest vuruşta kural niyete değil olguya bakar. Oyuncu kayıp topa ikinci kez vursa bile, top başka bir oyuncuya değmediyse rakip endirekt serbest vuruş kazanır. Penaltıda ise küçük bir fark vardır: Kanun 14 bilerek yapılan dokunuşu cezalandırır, kazara dokunuşta vuruş tekrarlanabilir.

Taç ve korner için de aynı kural geçerli mi?

Evet. Taç atışı, korner, kale vuruşu ve santrada da vuruşu kullanan oyuncu top başka birine değmeden topa tekrar dokunursa rakip endirekt serbest vuruş kazanır. Elle dokunuşta doğrudan serbest vuruş ya da penaltı verilir. Kale vuruşu ve kornerde kalecinin kendi ceza sahasındaki istisnası da aynıdır.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Kuralları yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.