Futbolcu Hakeme Küfrederse Ne Olur? Kırmızı Kart ve PFDK Cezası

Futbolcu hakeme küfrederse olay sahada bitmez. Kırmızı kart ilk adımdır; asıl ceza, hakemin raporu üzerine disiplin kurulunun vereceği karardır. Bu süreçte hangi sözün itiraz, hangisinin hakaret sayıldığı, hakemin duymadığı bir sözün cezalandırılıp cezalandırılamayacağı ve futbolcunun karar çıkana kadar oynayıp oynayamayacağı gibi sorular öne çıkar.

Aşağıda IFAB'ın güncel Oyun Kuralları'nı, TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın ilgili maddelerini ve amatör ile çocuk futbolu için pratik önerileri bir arada bulacaksınız. Madde numaralarını ve ceza aralıklarını doğrudan talimat metninden aktarıyoruz.

Küfür ile itiraz arasındaki fark nedir?

Hakeme itiraz etmek ile hakeme küfretmek kural açısından iki ayrı ihlaldir. Söz veya hareketle itiraz, yani karara açıkça karşı çıkmak, sarı kart getirir. Saldırgan, hakaret edici ya da küfürlü konuşmak ise kırmızı kart gerektirir.

IFAB'ın örnek kararlarından biri bu ayrımı net biçimde çizer: maç bittikten sonra hakemle tartışan ve sözlü olarak itiraz eden oyuncu sarı kart görür; ancak kullandığı sözler saldırgan, hakaret edici ya da küfürlü ise kart kırmızıdır. Ayrıca hakem, kart göstersin ya da göstermesin, olayı rapora yazmak zorundadır.

İlk tepkinin dozu da önemlidir. Kural kitabının örnekleri, abartısız ilk itirazın çoğu zaman doğal bir tepki olarak karşılandığını, açık ve sürekli itirazın ise sarı kart getirdiğini anlatır. Alaycı alkışın ayrıntıları için oyuncu hakemi alkışlarsa kart görür mü yazısına bakabilirsiniz.

Oyun Kuralları hakaret içeren sözü nasıl tanımlar?

Kural 12'nin ihraç gerektiren ihlaller listesinde şu madde yer alır: saldırgan, hakaret edici veya küfürlü bir şekilde konuşmak ve/veya hareketlerde bulunmak. TFF'nin Türkçe kural kitapçığındaki terimler sözlüğü bu ifadeyi "kaba, kırıcı, saygısız sözlü ya da fiziksel davranış" diye açıklar ve cezasının ihraç olduğunu yazar.

Türk Dil Kurumu sözlüğü de iki kavramı ayrı tanımlar. Küfür, "sövmek için söylenen söz, sövgü" anlamına gelir. Hakaret ise "onur kırma, onura dokunma" ve "küçültücü söz veya davranış" demektir. Yani kuralın kapsamı yalnız argo sözlerle sınırlı değildir; küçük düşürmeye yönelik her söz ve hareket bu başlığa girebilir.

Kural metni, hangi kelimenin küfür sayılacağına dair bir liste vermez. Kararı hakem, sözün içeriğine, tonuna ve bağlamına bakarak verir. Bu yüzden aynı kelime bir maçta itiraz, başka bir maçta hakaret olarak değerlendirilebilir. Ölçüt, sözün karara karşı çıkmayı mı yoksa kişiyi aşağılamayı mı hedeflediğidir.

Hakem küfür eden oyuncuyu yalnız uyarmakla yetinebilir mi?

Kural metni bu konuda hakeme seçenek bırakmaz. Kural 12, saldırgan, hakaret edici veya küfürlü konuşan oyuncunun ihraç edileceğini söyler. Yani hakem sözün bu nitelikte olduğuna kanaat getirdiyse, sözlü uyarı ya da sarı kart kuralın öngördüğü karşılık değildir.

Hakemin takdiri ise bir önceki adımda devreye girer. Sözün gerçekten hakaret mi, yoksa sert bir itiraz mı olduğuna hakem karar verir. Bu yüzden aynı öfkeli tepki, kelimelerin seçimine göre sarı ya da kırmızı kartla sonuçlanabilir.

Uyarı kavramı kural kitabında daha çok takım görevlileri için yer alır. Örneğin teknik alandaki bir görevlinin karara küçük ve düşük düzeyli itirazı genellikle uyarıyla karşılanır; tekrarlanan ya da açık ihlaller ise sarı ya da kırmızı karta dönüşür. Ancak hakaret içeren söz, görevliler için de doğrudan ihraç sebebidir. Futbolcu hakeme küfrederse "önce uyarı" beklentisi bu nedenle kural metniyle örtüşmez.

Hakem kırmızı kartı gösterdikten sonra oyun nasıl başlar?

Kural 12, bütün sözlü ihlallerin endirekt serbest vuruşla cezalandırılacağını söyler. Dolayısıyla top oyundayken hakeme küfreden oyuncu için hakem oyunu durdurur, kırmızı kartı gösterir ve rakip takım ihlalin yapıldığı yerden endirekt serbest vuruş kullanır.

Top zaten oyun dışındaysa durum farklıdır. Örneğin hakem bir faul için düdük çalmış ve oyuncu bu karara küfürle tepki vermişse, oyun önceki karara göre başlar. Yani takım faul için kazandığı serbest vuruşu aynen kullanır; küfür, yeniden başlama biçimini değiştirmez.

• Top oyundaysa: rakibe endirekt serbest vuruş.
• Top oyun dışındaysa: önceki karar geçerli, örneğin taç ya da serbest vuruş.
• Küfür eden oyuncu saha dışındaysa ve top oyundaysa: rakip, serbest vuruşu olayın yaşandığı yere en yakın sınır çizgisinden kullanır.

Kırmızı kart gören oyuncu oyun alanının ve teknik alanın çevresinden ayrılmak zorundadır. Takımı da maçın geri kalanını bir kişi eksik oynar, çünkü başlama vuruşundan sonra ihraç edilen oyuncunun yerine kimse giremez.

Küfür yalnız hakeme karşı mı yasaktır?

Hayır. Kural 12'deki ihraç maddesi kime yönelik olduğunu sınırlamaz. Oyuncu rakibine, takım arkadaşına, yardımcı hakeme, dördüncü hakeme, seyirciye ya da top toplayıcıya küfrederse de hakem aynı maddeye başvurur. IFAB'ın örneklerinden biri, seyircilere hakaret içeren hareketler yapan oyuncunun kırmızı kart göreceğini açıkça söyler.

Disiplin talimatı da benzer bir genişlikle yazılmıştır. Madde 41, TFF ve mensuplarına, müsabaka görevlilerine, futbolculara, yöneticilere ve diğer ilgili kişilere hakaret eden, söven ya da tehdit eden kişileri kapsar. Fark, ceza aralığında ortaya çıkar: fiil müsabaka görevlilerine yöneldiğinde talimat daha yüksek bir aralık öngörür.

Bu nedenle "hakeme değil, rakibe söyledim" savunması kırmızı kartı ortadan kaldırmaz. Sadece disiplin kurulunun uygulayacağı aralığı değiştirebilir. Rakibe yönelik ağır davranışların diğer biçimleri için parti kapsamındaki hakemi iten futbolcuya verilen ceza yazısı da fiziksel temasın neden çok daha ağır sonuç doğurduğunu anlatır.

El kol hareketiyle yapılan hakaret de aynı ceza mıdır?

Evet. Kural metni "konuşmak ve/veya hareketlerde bulunmak" ifadesini birlikte kullanır. Dolayısıyla hakaret içeren bir el işareti, aşağılayıcı bir jest ya da saygısız bir beden hareketi, söz kadar ağır bir ihlaldir ve kırmızı kart getirir.

IFAB'ın örnekleri bu alanı biraz daha genişletir. Serbest vuruş öncesinde, top oyun dışındayken rakibine saldırgan biçimde dokunan oyuncu da "saldırgan, hakaret edici veya küfürlü hareket" nedeniyle kırmızı kart görür. Oyun ise önceki karara göre, yani serbest vuruşla başlar.

Burada önemli bir sınır da vardır. Kışkırtıcı ya da alaycı bir sevinç hareketi her zaman kırmızı kart değildir. Kural kitabı, gol sevincinde kışkırtıcı, alaycı ya da tahrik edici davranan oyuncuya sarı kart gösterilmesini ister. Hareket saldırgan, hakaret edici ya da küfürlü bir niteliğe ulaşırsa kart kırmızıya döner. Ayrımı yine hakemin kanaati belirler.

Maç bittikten ya da devre arasında küfür ederse ne olur?

Hakemin disiplin yetkisi düdükle bitmez. Kural 5'e göre hakem, maç öncesi saha kontrolü için oyun alanına girdiği andan maç bittikten sonra oyun alanından ayrıldığı ana kadar kart gösterebilir. Bu süreye devre arası, uzatmalar ve penaltı atışları da dahildir.

Bu yüzden son düdükten sonra hakemin yanına gidip küfreden oyuncu da kırmızı kart görebilir. Devre arasında tünelde yaşanan bir olayda da hakem kartını kullanabilir. Kart saha dışında gösterildiyse hakem iki takımı bilgilendirir ve uygun olduğunda ikinci yarı başlamadan seyircilere duyuru yapılmasını sağlar.

Ayrıca kart gösterilmese bile olay kayıt dışı kalmaz. IFAB, hakemin bu tür sözleri her durumda ilgili makamlara raporlaması gerektiğini vurgular. Öte yandan oyuncu daha önce kırmızı kart gördüyse ve ardından küfrederse ikinci bir kırmızı kart çıkmaz. Hakem sözleri rapora yazar; ek cezayı disiplin kurulu belirler.

Hakem duymadıysa küfrün cezası yine verilebilir mi?

Verilebilir, ancak delil kuralları belirleyici olur. Futbol Disiplin Talimatı'nın 4. maddesi, hakemin bir durumu görmemesi nedeniyle karar vermemiş olmasının disiplin cezasına engel olmadığını söyler. Yani sahada kart çıkmaması, olayın sonradan incelenmesini tek başına engellemez.

Bununla birlikte sözlü ihlaller için talimat özel bir sınır koyar. Madde 75'e göre saha içinde sözlü olarak işlenen ve müsabaka görevlilerinin raporlarında yer almayan ihlallerde, delil olarak yalnız resmî yayıncı kuruluş görüntülerindeki sesler kabul edilebilir. Bu yüzden sosyal medyada dolaşan amatör bir kayıt, bu kapsamda tek başına yeterli delil olmaz.

Raporun ağırlığı da büyüktür. Madde 76, müsabaka görevlilerinin raporlarındaki hususları aksi ispat edilene kadar doğru kabul eder. Raporlar arasında çelişki olursa oyun alanındaki fiiller için kurul hakem raporunu esas alır. Kısacası futbolcu hakeme küfrederse, hakemin bunu raporuna nasıl geçirdiği sürecin merkezinde yer alır.

VAR küfür nedeniyle kırmızı kartı inceler mi?

VAR, direkt kırmızı kart gerektiren durumlarda açık ve net hata ya da gözden kaçan ciddi bir olay varsa hakeme yardımcı olabilir. VAR protokolü bu başlık altında "saldırgan, hakaret edici veya küfürlü hareketleri" de sayar. Protokolün burada "hareket" kelimesini kullanması dikkat çekicidir; çünkü söz, görüntüden her zaman anlaşılamaz.

Kural 5 bir istisnayı daha öne çıkarır. Oyun durup yeniden başladıktan sonra hakem, normalde geçmiş bir olayı inceleyemez. Ancak şiddetli hareket, tükürme, ısırma ya da son derece saldırgan, aşağılayıcı veya küfürlü hareketler için bu inceleme yine mümkündür. Kimlik hatası da aynı istisnaya girer.

Güncel kural kitabı ayrıca organizasyonlara hakem vücut kamerası kullanma seçeneği tanır. Bu kameralar mikrofon içerebilir; kural metni, görüntü ve sesin disiplin işlerinde yetkili makamlarca kullanılabileceğini belirtir. Bir ligin bu seçeneği kullanıp kullanmadığı ise organizatörün kararıdır.

Futbolcu hakeme küfrederse PFDK kaç maç ceza verir?

Ceza aralığını Futbol Disiplin Talimatı'nın 41. maddesi belirler. Madde, hakaret eden, söven, tehdit eden ya da kişilik haklarına saldıran futbolculara 2 ila 5 maç men cezası öngörür. Fiil müsabaka görevlilerine yönelmişse aralık 3 ila 7 maça çıkar. Talimat, müsabaka görevlisini hakem, gözlemci, temsilci ve saha komiseri gibi TFF'nin görevlendirdiği kişiler olarak tanımlar.

Tablodaki aralıklar talimatın güncel metnindeki temel cezalardır. Talimat, özel şartlar varsa bu cezaların ağırlaştırılabileceğini ya da hafifletilebileceğini de söyler. Maddenin tamamını merak ediyorsanız Futbol Disiplin Talimatı 41. madde yazısı ayrıntılı bir çerçeve sunar. Hakaretin saha dışında, internet üzerinden yapıldığı durumlar ise sosyal medyadan hakaret cezası yazısının konusudur.

Bu ceza para cezasına çevrilebilir mi?

Hayır. Madde 41'in son fıkrası, bu maddedeki müsabakadan men, soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ile hak mahrumiyeti cezalarının para cezasına çevrilemeyeceğini açıkça yazar. Yani hakeme küfreden futbolcu, kulübü ödeme yapsa bile maç cezasını sahada çekmek zorundadır.

Cezanın miktarını ise talimatın genel hükümleri etkiler. Bunları bilmek, kararların neden aynı fiilde farklı çıkabildiğini anlamaya yardımcı olur:

• Tekerrür (madde 11): aynı sezonda kesinleşmiş cezadan sonra aynı ihlal tekrar edilirse ceza ikinci ihlalde yarısına, üçüncüde bir katına, sonrasında iki katına kadar artabilir.
• Haksız tahrik (madde 12): fiil haksız bir tahrik sonucu işlendiyse kurul cezayı üçte birine kadar indirebilir.
• Takdiri indirim (madde 13): lehe nedenler varsa ceza yarısına kadar inebilir ve kurul bu nedenleri kararında gösterir.

Bu esneklik, cezanın otomatik bir tarife olmadığını gösterir. Kurul, olayın objektif ve öznel şartlarını, kusurun derecesini ve ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedenleri birlikte değerlendirir.

Kırmızı kart gören futbolcu karar çıkana kadar oynayabilir mi?

Oynayamaz. Futbol Disiplin Talimatı'nın 92. maddesi, resmî maçlarda oyun alanından ihraç edilen futbolcunun, hakkındaki tedbir kaldırılana ya da cezası infaz edilene kadar hiçbir resmî maçta oynayamayacağını söyler.

Burada sık karıştırılan bir nokta vardır. Aynı madde, ikinci sarı kart ya da bariz gol şansını önleme nedeniyle ihraç edilen futbolcunun takip eden ilk resmî maçta otomatik olarak cezalı olduğunu belirtir. Küfür nedeniyle gelen direkt kırmızı kart ise bu otomatik tek maçlık kalıba girmez. Ceza miktarını disiplin kurulu, madde 41'deki aralık içinde belirler.

İnfazın kapsamı da kategoriye bağlıdır. Profesyonel futbolcu için talimat; profesyonel lig, Türkiye Kupası ve Süper Kupa maçlarını infaz hesabında aynı kategoride tutar. Amatör futbolda ise büyükler ve gençler kategorileri ayrı tutulur. Direkt kırmızı kartın genel ceza sistemi için direkt kırmızı ile çift sarı arasındaki farklar yazısına göz atabilirsiniz.

Teknik direktör ya da yönetici küfrederse ne olur?

Oyun Kuralları takım görevlilerini de kapsar. Kural 12'ye göre teknik direktör, yardımcı antrenör ya da isim listesindeki başka bir görevli saldırgan, hakaret edici veya küfürlü konuşursa kırmızı kart görür. Teknik alandan çıkıp hakeme itiraz etmek ya da hakemle yüzleşmek için sahaya girmek de ihraç sebepleri arasındadır.

Disiplin tarafında talimat, teknik adamları ve diğer görevlileri ayrı bentte düzenler. Madde 41, görevliler için 2 ila 5 maç, fiil müsabaka görevlilerine yönelmişse 3 ila 7 maç soyunma odasına ve yedek kulübesine giriş yasağı ya da 21 ila 50 gün hak mahrumiyeti öngörür. Eylemin ağırlığına göre bunlara para cezası da eklenebilir.

Kulüp yöneticileri için ise talimat daha uzun hak mahrumiyeti süreleri ve lige göre değişen para cezaları öngörür. Güncel tutarlar talimatın son metninde yer alır; tutarları TFF'nin yayımladığı talimattan kontrol etmek gerekir.

Ağzını kapatarak konuşmak neden kırmızı karta dönüşebilir?

IFAB'ın son kural değişikliklerinden biri, ayrımcı ve hakaret içeren sözlerin gizlenmesine karşı yeni bir seçenek getirdi. Organizasyonun tercihine bağlı olarak, rakibiyle kışkırtıcı, alaycı ya da tahrik edici bir şekilde iletişim kurarken ağzını kapatan oyuncu kırmızı kartla cezalandırılabilir.

Bu kuralın hedefi doğrudan hakem değil, rakiple yaşanan gerginliklerdir. IFAB, değişikliğin ırkçılık ve ayrımcılıkla mücadele amacı taşıdığını, oyuncuların el, kol ya da formayla ağızlarını kapatarak uygunsuz sözleri gizlemesini caydırmayı amaçladığını açıklar. Kural her ligde otomatik olarak geçerli değildir; yalnız organizatör bu seçeneği tercih ederse devreye girer.

Bu ayrıntı, hakeme küfür konusunu da dolaylı olarak etkiler. Çünkü sözün duyulmaması ya da görüntüde okunamaması, disiplin sürecinde delil sorununu büyütür. Futbolcu hakeme küfrederse ve sözü elle gizlerse, hakemin bunu fark etmesi zorlaşır; ancak bu durum, hakemin gördüğü ve duyduğu bir hakarete kırmızı kart göstermesine engel değildir. Konunun hakemle iletişim boyutu için ağzını kapatıp konuşan oyuncu yazısı ayrıca bilgi verir.

Küfür ayrımcılık içerirse ceza nasıl değişir?

Ceza belirgin biçimde ağırlaşır. Futbol Disiplin Talimatı'nın 42. maddesi, ırk, dil, din, etnik köken ya da herhangi bir şekilde ayrımcılık yaparak insanlık onurunu zedeleyen futbolculara 4 ila 8 maç men cezası öngörür. Aynı madde görevliler ve yöneticiler için de ayrı cezalar sayar.

Ayrımcılık yalnız oyuncuyu değil, kulübü de etkileyebilir. Talimat, mensupları ya da taraftarları bu fiili gerçekleştiren kulüplere lige göre para cezası verilmesini ve ihlalin ağırlığına ya da tekrarına göre seyircisiz oynama, saha kapatma, hükmen mağlubiyet ve puan silme gibi ek cezaları mümkün kılar.

Tribünden gelen ırkçı tezahüratın maç sırasında nasıl ele alındığını parti kapsamındaki maç sırasında ırkçı tezahürat yazısı anlatır. Sahada ayrımcı bir söze maruz kalan oyuncunun yapması gereken ise kendi başına karşılık vermek değil, durumu hemen hakeme ve kaptanına bildirmektir.

Futbolcu hakeme küfrederse maç sonrası süreç nasıl işler?

Süreç birkaç aşamadan oluşur ve her aşamanın talimatta karşılığı vardır:

1. Hakem maç raporuna kırmızı kartı ve kullanılan sözleri yazar.
2. Soruşturma mercii, amatör maçlarda ise il temsilciliği, dosyayı ilgili disiplin kuruluna sevk eder.
3. Futbolcu ve kulübü savunma hakkını kullanır.
4. Kurul, soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren üç gün içinde karar verir.
5. AFDK ve PFDK kararlarına tebliğden itibaren yedi gün içinde TFF Tahkim Kurulu nezdinde itiraz yolu açıktır.

İki ayrıntı özellikle önemlidir. Birincisi, itiraz cezanın infazını kendiliğinden durdurmaz; ilgililer itiraz merciinden infazın durdurulmasını ayrıca talep edebilir. İkincisi, disiplin kurulu hakemin sahadaki kart kararını değiştiremez; kartı yalnız şahısta hata, yani yanlış oyuncuya gösterilmesi durumunda kaldırabilir.

Savunma aşaması da önemlidir. Futbolcu ya da kulübü, olayın bağlamını, varsa haksız tahriki ve lehe delilleri bu aşamada sunar. Kurul gerekli görürse rapor düzenleyenlerin ve tanıkların beyanını alabilir.

Tahkim aşamasının işleyişini TFF Tahkim Kurulu nedir yazısı ayrıntılı biçimde açıklar.

Amatör ve çocuk liglerinde aynı kurallar geçerli mi?

Evet, temel çerçeve aynıdır. Futbol Disiplin Talimatı, amaç maddesinde hem amatör hem profesyonel futbol faaliyetlerinde disiplini sağlamayı hedeflediğini söyler. Sahada ise federasyona bağlı her resmî maçta aynı Oyun Kuralları geçerlidir; hakeme küfreden amatör futbolcu da kırmızı kart görür.

Farklılaşan, kararı veren kuruldur. İl disiplin kurulları, kuruldukları illerdeki amatör futbol faaliyetlerinden doğan ihlalleri ilk derecede değerlendirir. Türkiye birinciliğine varan amatör müsabakalarda ise Amatör Futbol Disiplin Kurulu yetkilidir.

İtiraz kuralı da amatörde farklıdır. Talimata göre il disiplin kurullarının iki maç ya da daha az men cezaları ile on beş güne kadar hak mahrumiyeti gibi bazı kararları kesindir. Bu sınırları aşan kararlar için ise tebliğden itibaren yedi gün içinde AFDK nezdinde itiraz yolu vardır. Kulüp yetkililerinin bu süreleri bilmesi, sporcunun hakkını korumak için önemlidir.

Futbolcu hakeme küfrederse sık yapılan yanlışlar nelerdir?

Konu çok konuşulduğu için yanlış bilgiler de hızla dolaşıma girer. En yaygın olanları şöyle düzeltebiliriz:

• Sık duyulan "küfür sarı karttır" bilgisi yanlıştır: itiraz sarı, saldırgan ve küfürlü konuşma kırmızı kart gerektirir.
• "Maç bitince kart çıkmaz" düşüncesi de yanlıştır: hakem oyun alanından ayrılana kadar kart gösterebilir.
• Benzer biçimde "hakem duymadıysa ceza yok" görüşü eksiktir: talimat, hakemin görmemesini cezaya engel saymaz, ama sözlü ihlallerde delil sınırı koyar.
• "Kulüp parayı öder, oyuncu oynar" inancı yanlıştır: madde 41 cezaları para cezasına çevrilemez.
• "İtiraz edince ceza askıda kalır" sanısı yanlıştır: itiraz infazı kendiliğinden durdurmaz.

Bir de "küfür futbolun doğasında var" savunması dolaşır. Kurallar bu bakışı kabul etmez. IFAB'ın kural kitabındaki notlar, herkesin hakemlere ve kararlarına saygı göstermesi gerektiğini, hakemlerin de insan olduğunu ve hata yapabileceğini birlikte vurgular.

Çocuk maçında hakeme ya da çocuğa küfreden yetişkine ne olur?

Çocuk ve genç maçlarında kenardan gelen hakaretler hem hakemleri hem de sahadaki çocukları doğrudan etkiler. Futbol Disiplin Talimatı kapsamını sayarken taraftarları da anar. Talimat ayrıca kulüplerin futbolcularının, görevlilerinin ve taraftarlarının ihlallerinden objektif olarak sorumlu olduğunu belirtir.

Küfür bir çocuğa yöneldiğinde konu yalnız disiplin meselesi olmaktan çıkar. TFF Futbolda Sporcu Esenliği ve Çocuk Koruma Talimatı, duygusal istismarı tanımlarken çocuklara değersiz olduğunu söylemeyi ya da hissettirmeyi ve onları korkutmayı sayar. Talimat kapsamındaki kişiler böyle bir vakadan haberdar olduğunda TFF Sporcu Esenliği ve Çocuk Koruma Kurulu'na bildirmekle yükümlüdür.

• Olayı sakin bir dille antrenöre ve kulübün çocuk koruma yetkilisine iletin.
• Gerekirse TFF'nin çocuk koruma başvuru formunu kullanın.
• Çocuğun güvenliğinden endişe ediyorsanız ALO 183 hattını arayın.

Talimatın tam metni TFF'nin Sporcu Esenliği ve Çocuk Koruma Talimatı sayfasında yer alır.

Antrenör öfkelenen oyuncuyu nasıl sakinleştirir?

Hakeme küfür çoğu zaman bir anlık öfkenin ürünüdür. Bu yüzden önleme, maçtan çok antrenmanda başlar. Kural metninin dışında kalan bu alanda antrenörlerin kullandığı birkaç basit uygulama işe yarayabilir:

• Takım içinde bir "dur sinyali" belirleyin: kaptanın ya da yakın arkadaşın omza dokunması, oyuncuya geri çekilmesini hatırlatsın.
• Karar sonrasında oyuncunun ilk iş olarak yerine dönmesini alışkanlık haline getirin.
• Haksızlık hissini maçtan sonra konuşun; oyuncunun duygusunu küçümsemeden davranışın sonucunu anlatın.
• Kenarda kendiniz örnek olun; antrenörün hakemle kavgası, oyunculara verilmiş bir izin gibi algılanabilir.

Kırmızı kart gördükten sonraki konuşma da bir öğrenme fırsatıdır. Oyuncuyu soyunma odasında azarlamak yerine, ertesi antrenmanda sakin bir ortamda olayı birlikte değerlendirmek daha kalıcı sonuç verir. Oyuncunun takımına ve hakeme özür dilemesini teşvik etmek, sorumluluk almayı öğretir. Veliler de bu süreçte antrenörle aynı dili kullanırsa çocuk tutarlı bir mesaj alır.

Kaptanın rolü burada özellikle önemlidir. IFAB, kaptanın takımın davranışından bir ölçüde sorumlu olduğunu söyler ve bazı organizasyonlarda hakeme yalnız kaptanın yaklaşmasını öngören rehberi uygular. Bu uygulamanın ayrıntıları için sadece kaptan hakemle konuşabilir mi yazısına bakabilirsiniz.

Çocuklara hakemle saygılı iletişimi nasıl öğretebilirsiniz?

Çocuklar hakemle konuşmayı, yetişkinlerin hakemle nasıl konuştuğunu izleyerek kavrar. Bu nedenle en etkili ders, kenardaki yetişkinlerin örnek davranışıdır. Bunun yanında kısa ve tekrarlanabilir kurallar çocukların işini kolaylaştırır.

1. "Karara itiraz etmek yerine soruyu kaptana bırak" kuralını takım içinde tekrar edin.
2. Hakeme hitap için nazik kalıplar öğretin: "Hocam, neden faul?" gibi kısa ve saygılı bir soru, bağırmaktan daha çok sonuç verir.
3. Maç sonunda hakemle tokalaşmayı takım ritüeli yapın.
4. Antrenman maçlarında çocukları sırayla hakemlik yapmaya teşvik edin; karar vermenin zorluğunu yaşayarak öğrenirler.

Kuralları oyunla pekiştirmek de mümkündür. Takımca futbol kuralları testi çözmek, itiraz ile hakaret arasındaki farkı somut sorularla tartışmanın eğlenceli bir yoludur. Güncel kural metni için IFAB'ın Kural 12 sayfasını, disiplin hükümleri için TFF'nin Futbol Disiplin Talimatı metnini kaynak olarak kullanabilirsiniz.