Futbolcu Rakibine Tükürürse Ne Olur? Kırmızı Kart ve Disiplin Cezası
Futbolcu rakibine tükürürse ne olur? Kırmızı kart, serbest vuruş, VAR incelemesi ve TFF talimatındaki 4-6 maçlık men cezası örneklerle.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 20
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Futbolcu rakibine tükürürse ne olur?
Rakibine tüküren futbolcu doğrudan kırmızı kart görür. Olay top oyundayken sahada yaşandıysa rakip takım ihlalin olduğu yerden direkt serbest vuruş kullanır; yer tüküren oyuncunun kendi ceza sahasıysa penaltı çıkar. TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 41. maddesi bu fiile ayrıca 4 ila 6 maç men cezası öngörür.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.19 bölüm · 15 dk okumaFutbolda kart gerektiren davranışların çoğu bir mücadelenin içinde doğar: geç kalan bir müdahale, tutulan bir forma, kontrolsüz bir kayma. Tükürmek ise bu listenin dışında kalır. Topla ilgisi yoktur, mücadelenin parçası olmaz ve doğrudan kişinin onuruna yönelir. Kural kitabı bu yüzden tükürmeyi ısırmayla aynı satıra koyar.
Bir futbolcu rakibine tükürürse sonuç iki ayrı sahnede ortaya çıkar. İlki sahadır: kart, serbest vuruş ve oyunun nasıl yeniden başlayacağı. İkincisi disiplin kuruludur: kaç maç ceza, hangi indirimler ve itirazın nasıl yapılacağı. Her iki sahnede de belirleyici soru aynıdır: tükürük kime yöneldi? Rakip, takım arkadaşı, hakem ve seyirci için kuralın verdiği cevaplar birbirinden farklıdır.
Oyun Kuralları tükürmeyi nasıl tanımlar?
IFAB'ın Oyun Kuralları tükürmeyi Kural 12'de iki yerde anar. Direkt serbest vuruş gerektiren ihlaller listesinde "takım listelerindeki birine ya da bir maç görevlisine ısırmak veya tükürmek" yer alır. Oyundan çıkarma gerektiren ihlaller listesinde ise kısaca "birini ısırmak ya da birine tükürmek" yazar.
Bu iki cümle arasındaki fark ince ama önemlidir. Kırmızı kart cümlesi hedefi sınırlamaz: rakip, takım arkadaşı, hakem, seyirci ya da top toplayıcı fark etmez. Serbest vuruş cümlesi ise yalnız takım listelerindeki kişileri ve maç görevlilerini sayar. Bu yüzden kart her durumda aynıdır, ama oyunun nasıl yeniden başlayacağı hedefe göre değişir.
- Kart: hedef kim olursa olsun kırmızı kart.
- Serbest vuruş: hedef takım listelerinde yer alıyorsa ya da maç görevlisiyse direkt serbest vuruş ya da penaltı.
- Hedef dış etkense, yani seyirci veya top toplayıcıysa: oyun serbest vuruşla değil, çoğu durumda hakem atışıyla başlar.
Kural 12'nin şiddet hareketi tanımı da tükürmeye yakındır, ama aynı şey değildir. Şiddet hareketi, topa mücadele dışında aşırı güç ya da vahşet kullanmayı anlatır. Tükürmek ise kural kitabında kendi adıyla geçen ayrı bir ihlaldir. Rakibe kafa atma gibi şiddet hareketlerini rakibine kafa atan futbolcu yazısı ele alır.
Tükürük rakibe değmezse de kırmızı kart çıkar mı?
Oyuncu rakibine tükürürse ve tükürük hedefe ulaşmazsa da sonuç değişmez. Kural metni "birine tükürmek" ifadesini kullanır ve tükürüğün hedefe ulaşması için ayrı bir koşul yazmaz. Belirleyici olan, hareketin bir kişiyi hedef almasıdır. Hakem, oyuncunun bir başkasına tükürdüğüne kanaat getirirse kırmızı kart gösterir; tükürüğün yere düşmesi ya da hedefi ıskalaması kararı tek başına değiştirmez.
Uygulamada hakemi en çok zorlayan nokta, hareketin gerçekten tükürme olup olmadığıdır. Koşu sırasında yere tükürmek, nefes alırken ağızdan su püskürtmek ya da tartışma sırasında yüz yüze bağırmak dışarıdan benzer görünebilir. Hakem açıyı, mesafeyi ve hareketin yönünü birlikte değerlendirir. Şüpheli durumda VAR kullanılan maçlarda görüntü belirleyici olabilir.
Yere tükürmek ise kural kitabında ayrı bir ihlal olarak geçmez. Yine de bu hareket bir rakibin, hakemin ya da tribünün önünde aşağılama amacı taşıyorsa hakem bunu saldırgan ya da aşağılayıcı hareket olarak değerlendirebilir. Bu değerlendirme kural metninin değil, hakemin o anki takdirinin konusudur. Çocuk futbolunda ise yere tükürmek bir kural meselesinden çok bir hijyen ve saygı meselesidir.
Rakibine tükürürse oyun nasıl yeniden başlar?
Bir futbolcu rakibine tükürürse kart her zaman aynıdır; yeniden başlama ise olayın yerine ve topun durumuna göre değişir. Kural 12'nin yeniden başlama bölümü ve IFAB'ın soru cevap örnekleri bu durumları tek tek ayırır.
| Durum | Kart | Yeniden başlama |
|---|---|---|
| Top oyunda, sahada, hedef rakip | Kırmızı | Direkt serbest vuruş; tüküren oyuncunun kendi ceza sahasındaysa penaltı |
| Top oyunda, sahada, hedef takım arkadaşı | Kırmızı | Rakip takım lehine direkt serbest vuruş ya da penaltı |
| Top oyunda, hedef hakem ya da yardımcı hakem | Kırmızı | Direkt serbest vuruş ya da penaltı |
| Top oyun dışında, örneğin korner beklenirken | Kırmızı | Bekleyen yeniden başlama, yani korner |
| Oyuncu saha dışında, hedef top toplayıcı | Kırmızı | Hakem atışı |
| Top oyunda, saha dışında, hedef rakip | Kırmızı | Olaya en yakın sınır çizgisinden direkt serbest vuruş ya da penaltı |
Tablodaki dördüncü satır sık karıştırılır. IFAB'ın kendi örneğinde savunma oyuncusu, korner atılmadan önce rakibine tükürür. Hakem oyuncuyu oyundan çıkarır, ama oyun korner ile başlar; çünkü serbest vuruş ve penaltı ancak top oyundayken işlenen ihlaller için verilir. Aynı mantık devre arası ve maç sonu için de geçerlidir.
Altıncı satırda ise kural çizgiyi esas alır. Top oyundayken oyuncu saha dışındaki bir rakibe ya da maç görevlisine karşı ihlal yaparsa rakip takım serbest vuruşu olaya en yakın sınır çizgisi noktasından kullanır. Nokta tüküren oyuncunun ceza sahası içinde kalıyorsa hakem penaltı verir.
Rakibine tükürürse hakem avantaj uygulayabilir mi?
Uygulayabilir. Oyuncu rakibine tükürürse hakem, tükürmeye maruz kalan takım o sırada tehlikeli bir atağın içindeyse oyunu hemen durdurmak zorunda değildir. Kural 5, ihlale uğrayan takım bundan yarar görecekse oyunun sürmesine izin verir. Örneğin forvet kaleciyle karşı karşıyaysa düdük çalmak, ihlale uğrayan takımı ikinci kez cezalandırmak olur.
Avantajın kartı ortadan kaldırmadığını bilmek önemlidir. Kural 12, avantaj uygulanan ve oyun dursaydı kart gerektirecek ihlallerde kartın top ilk oyun dışına çıktığında gösterilmesini ister. Yani atak gol ya da kale vuruşuyla bittiğinde hakem tüküren oyuncuya kırmızı kartı gösterir. Beklenen avantaj birkaç saniye içinde gelmezse hakem geri döner ve direkt serbest vuruşu verir.
Bununla birlikte avantaj nadir bir seçenektir. Tükürme çoğu zaman topun uzağında, ikili bir tartışmanın içinde yaşanır ve hakem bu ana genellikle oyunu durdurarak müdahale eder. Ayrıca gerginliği büyütmeden oyuncuları ayırmak da hakemin önceliğidir.
Tükürme ve ısırma neden aynı satırda yer alır?
Kural kitabı tükürme ile ısırmayı hem direkt serbest vuruş listesinde hem de oyundan çıkarma listesinde birlikte anar. Bu eşleşme rastlantı değildir. İki davranış da topla hiçbir ilgisi olmayan, bedene ve onura yönelen fiillerdir. Ayrıca ikisi de mücadele sırasında "yanlışlıkla" yapılamaz; kişinin kendi iradesiyle ortaya çıkar.
FIFA Disiplin Kodu da aynı yaklaşımı benimser. Kodun 14. maddesi dirsek atma, yumruk, tekme, ısırma, tükürme ve vurmayı aynı saldırı başlığında toplar. Rakibe yönelik saldırıda alt sınır en az üç maç, maç görevlisine yönelik saldırıda ise en az on beş maçtır. Böylece FIFA tükürmeyi bir sözlü ihlal gibi değil, fiziksel saldırı gibi ele alır.
TFF talimatı ise tükürmeye kendi fıkrasını ayırır ve onu hakaret ile tehdit maddesinin içine yerleştirir. Ancak ceza aralığı hakaretten belirgin biçimde yüksektir. Sonuç olarak üç metin de aynı noktada buluşur: tükürmek sıradan bir sportmenlik dışı davranış değildir, ağır bir ihlaldir.
Hangi senaryoda ne olur? Sahadan örnekler
Kuralları somut durumlara uygulamak, tartışmayı kısaltır. Aşağıdaki örnekler Oyun Kuralları'nın metnine ve IFAB'ın soru cevap örneklerine dayanır.
- Duvar kurulurken, yani top oyun dışındayken savunmacı rakibine tükürür: hakem kırmızı kart gösterir, oyun planlanan serbest vuruşla devam eder.
- Oyun akarken savunmacı kendi ceza sahasında rakibine tükürür: kırmızı kart ve penaltı.
- Orta sahada iki takım arkadaşı tartışır ve biri diğerine tükürür: kırmızı kart ve rakip lehine direkt serbest vuruş.
- Top oyundayken oyuncu saha dışına çıkıp kendi teknik ekibinden birine tükürür: kırmızı kart ve en yakın sınır çizgisinden endirekt serbest vuruş.
- Hakem görmez, maç biter, sonradan görüntü ortaya çıkar: sahada kart yoktur, ama disiplin kurulu görüntüye dayanarak soruşturma açabilir.
Bu senaryoların hepsinde değişmeyen tek şey kırmızı karttır. Değişen ise yeniden başlama ve sonraki disiplin aralığıdır. Oyuncu rakibine tükürürse ne olacağını merak eden bir veli, bu iki ayrı ölçüyü birbirinden ayırdığında hakemin kararını daha kolay okur.
Takım arkadaşına tükürmek de kırmızı kart mı?
Evet. Kırmızı kart cümlesi "birine tükürmek" dediği için hedefin rakip olması gerekmez. Bir oyuncu tartıştığı takım arkadaşına tükürürse hakem onu da oyundan çıkarır. Takım arkadaşı takım listesinde yer aldığından ve olay top oyundayken sahada yaşandığından oyun, rakip takım lehine direkt serbest vuruşla başlar.
Bu durum ilk bakışta tuhaf görünebilir: bir takımın kendi iç tartışması rakibe serbest vuruş kazandırır. Fakat kuralın mantığı açıktır. Oyunu fiziksel bir saldırı yüzünden durdurmak gerekmiştir ve durmanın bedelini ihlali yapan takım öder. Olay ceza sahası içinde yaşanırsa rakip penaltı bile kazanabilir.
Olay saha dışında yaşanırsa tablo değişir. Kural 12'ye göre oyuncu saha dışında kendi takımından bir oyuncuya, yedeğe ya da yetkiliye karşı ihlal yaparsa oyun, olaya en yakın sınır çizgisinden endirekt serbest vuruşla başlar. Takım içi fiziksel olayların genel çerçevesini takım arkadaşına vuran futbolcu yazısı ayrıca anlatır.
Hakeme tükürmenin cezası neden daha ağır?
Hakem, oyunun güvencesidir; ona yönelen saldırı yalnız bir kişiyi değil, maçın düzenini de hedef alır. Disiplin kuralları bu yüzden maç görevlilerine yönelen fiillerde cezayı belirgin biçimde artırır. TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 41. maddesi bu farkı rakamla gösterir.
| Hedef | TFF Futbol Disiplin Talimatı madde 41/2 | FIFA Disiplin Kodu madde 14 |
|---|---|---|
| Rakip, takım arkadaşı, seyirci ve diğer kişiler | 4 ila 6 maç men | En az 3 maç ya da uygun bir süre |
| Hakem ve diğer maç görevlileri | 8 ila 12 maç men | En az 15 maç ya da uygun bir süre |
Talimat, futbolcu dışındaki kişiler için de aynı ayrımı yapar. Teknik ekip ya da yönetici gibi kişiler tükürürse men yerine soyunma odası ve yedek kulübesine giriş yasağı ya da hak mahrumiyeti gündeme gelir. Hak mahrumiyeti, maç görevlilerine yönelik fiilde 90 ila 180 gün, diğer kişilere yönelik fiilde 45 ila 90 gündür.
Sahada ise kart ve yeniden başlama değişmez: kırmızı kart ve top oyundaysa direkt serbest vuruş. Hakeme yönelen diğer fiziksel fiillerin cezalarını hakemi iten futbolcunun cezası yazısı karşılaştırmalı olarak ele alır.
Seyirciye ya da top toplayıcıya tükürürse ne olur?
Kırmızı kart burada da kesindir; kural, hedefin kim olduğuna bakmadan tükürmeyi oyundan çıkarma sebebi sayar. Değişen şey yeniden başlamadır. Seyirci ve top toplayıcı takım listelerinde yer almaz, kural kitabının diliyle dış etkendir. Bu yüzden serbest vuruş çıkmaz.
IFAB'ın örneğinde sakatlık tedavisi için saha dışına çıkmış bir oyuncu, top toplayıcıyla tartışır ve ona tükürür. Hakem oyuncuyu oyundan çıkarır ve oyunu hakem atışıyla başlatır. Gerekçe açıktır: ihlal takım listelerindeki birine ya da bir maç görevlisine karşı işlenmemiştir. Oyuncu sahayı izinsiz terk edip tribüne yönelirse, IFAB'ın benzer örneğine göre oyun izinsiz çıkışın yapıldığı sınır çizgisi noktasından endirekt serbest vuruşla başlar.
Disiplin tarafında talimat, maç görevlileri dışında kalan bütün kişileri aynı fıkrada toplar. Yani seyirciye tüküren futbolcu da 4 ila 6 maç men cezasıyla karşılaşır. Tribünle yaşanan sözlü ve fiziksel gerginliklerin diğer sonuçlarını taraftarla tartışan futbolcu yazısı ayrıntılandırır.
Maçtan önce, devre arasında ya da maçtan sonra tükürme olursa?
Hakemin disiplin yetkisi maç öncesi saha kontrolü için sahaya girdiği andan, maç bitip sahadan ayrıldığı ana kadar sürer. Kural 5 ve Kural 12 bu süreyi açıkça tanımlar. Bu aralıkta tükürme olayını gören hakem kart gösterebilir.
- Isınma sırasında, takım listeleri teslim edilmeden önce: IFAB'ın örneğine göre tüküren oyuncu takım listesine giremez ve maçta oynayamaz; hakem kart göstermez, olayı raporuna yazar.
- Takım listeleri teslim edildikten sonra ve maç başlamadan önce: hakem oyuncunun maça katılmasını engelleyebilir.
- Devre arasında: hakem tünelde bile kırmızı kart gösterebilir; oyuncu ikinci yarıda oynayamaz ve yerine kimse giremez.
- Maç bittikten sonra: hakem sahadan ayrılmadıysa kart gösterebilir, ayrıldıysa olayı raporuna yazar.
Kartın gösterilip gösterilmemesi, disiplin sürecini durdurmaz. Hakemin raporu ve diğer deliller dosyanın temelini oluşturur. Maç sonu koridor olaylarının hangi raporlara girdiğini tünelde çıkan kavga yazısı anlatır. Devre arasında kart gösterilirse hakem iki takımı bilgilendirir ve gerekiyorsa seyirciye anons yapılmasını sağlar.
Oyuncu rakibine tükürürse ve hakem görmezse VAR devreye girer mi?
Evet, VAR kullanılan maçlarda bu mümkündür. Kural 5, oyun durup yeniden başladıktan sonra bile hakemin bazı olaylar için inceleme yapabileceğini söyler. Bu olaylar yanlış kişiye kart gösterilmesi ile şiddet hareketi, tükürme, ısırma ve aşırı derecede saldırgan ya da aşağılayıcı eylemlerdir. Tükürme bu kısa listede adıyla geçer.
Bu istisna önemlidir, çünkü VAR genel kural olarak oyun yeniden başladıktan sonra karara müdahale edemez. Tükürme gibi ağır fiillerde ise kural kitabı geç fark edilen olayın da cezalandırılmasını ister. Bu durumda hakem yalnız uygun disiplin cezasını verir; IFAB'ın VAR protokolüne göre oyun yeniden başladıktan sonra yeniden başlama kararları geriye dönük değişmez.
VAR olmayan maçlarda ise sahadaki görevlilerin gözü ve maç sonrası deliller devreye girer. Yardımcı hakem ya da dördüncü hakem olayı görür ve oyun yeniden başlamadan önce hakeme iletmeye çalışırsa hakem kartı yine gösterebilir. Hiç kimse görmediyse disiplin kurulu görüntülere ve raporlara dayanarak soruşturma açabilir.
Futbolcu rakibine tükürürse kaç maç ceza alır?
Futbolcu rakibine tükürürse disiplin tarafında temel ölçüyü TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 41. maddesinin ikinci fıkrası verir: maç görevlileri dışında kalan kişilere tüküren futbolcuya 4 ila 6 maç men cezası. Kırmızı kartın getirdiği otomatik ceza ile disiplin kurulunun verdiği ceza farklı şeylerdir; kesin cezayı kurul, rapor ve savunmayı değerlendirdikten sonra belirler.
Kurul, aralığın içinde ya da dışında hareket etmesini sağlayan genel kuralları da uygular:
- Haksız tahrik (madde 12): fiil haksız tahrik sonucu işlendiyse kurul cezayı üçte birine kadar indirebilir.
- Takdiri indirim (madde 13): hafifletici sebepler varsa ceza yarısına kadar inebilir; kurul gerekçeyi kararda gösterir.
- Tekerrür (madde 11): aynı sezonda aynı ihlal tekrarlanırsa ceza ikinci ihlalde yarısına, üçüncüde bir katına, dördüncü ve sonrasında iki katına kadar artabilir.
- Para cezasına çevirme yasağı (madde 41/4): bu maddedeki men cezaları para cezasına çevrilemez.
Profesyonel liglerde talimatın 35. maddesi tükürme ihlali için futbolculara ayrıca lige göre değişen para cezası öngörür. Tutarlar talimatın güncel metninde yer alır ve değişebilir. Maddenin geri kalanını Futbol Disiplin Talimatı 41. madde yazısı ayrıntılı açıklar.
Tükürme, hakaret ve şiddet hareketi arasında ceza farkı var mı?
Var ve fark küçük değildir. Talimat, saha içi ağır davranışları ayrı maddelere ayırır ve her birine farklı bir aralık bağlar. Aşağıdaki tablo futbolcular için öngörülen men cezalarını yan yana koyar.
| Fiil | Madde | Futbolcuya men cezası |
|---|---|---|
| Hakaret, sövme, tehdit | 41/1 | 2 ila 5 maç; maç görevlisine yönelikse 3 ila 7 maç |
| Tükürme | 41/2 | 4 ila 6 maç; maç görevlisine yönelikse 8 ila 12 maç |
| Sert ve ciddi faul | 43 | 2 ila 4 maç |
| Şiddetli hareket | 43 | 3 ila 6 maç |
| Saldırı | 44 | 5 ila 10 maç; maç görevlisine yönelikse 10 ila 15 maç |
Tablo, talimatın tükürmeye bakışını açıkça gösterir. Talimat, rakibe tükürmeye sert fauldan ve sözlü hakaretten daha ağır bir aralık bağlar. Tükürme hakeme yöneldiğinde ise aralık, rakibe saldırının üst sınırını aşar. Bu yüzden tükürme olayında savunmanın da hakaret ya da faul dosyasından farklı bir ciddiyetle hazırlanması gerekir.
Disiplin sürecinde savunma ve itiraz nasıl işler?
Talimatın temel ilkesi kısadır: kurul savunma almadan ceza veremez. Madde 73'e göre savunma süresi, savunma isteminin tebliğinden itibaren 48 saattir ve tatil günleri bu süreyi uzatmaz. Oyuncu savunmasını kural olarak yazılı verir ve kurul dosya üzerinden karar verir.
Amatör maçlarda bir ayrıntı daha vardır. Hakemin oyundan çıkardığı futbolcu, ayrıca tebligat beklemeden maçın bitiminden itibaren 48 saat içinde savunma vermek zorundadır. Talimata göre bu süreyi kaçıran oyuncu savunma hakkından vazgeçmiş olur. Bu yüzden amatör kulüplerde savunmanın hemen hazırlanması önemlidir.
- Hakem raporunu ve varsa görüntüleri kulüp aracılığıyla edinin.
- Olayın akışını kısa ve doğru biçimde yazın; varsa tahrik eden davranışı belirtin.
- Tanıkları ve görüntü kaynaklarını savunmaya ekleyin.
- Karar çıktıktan sonra itiraz yolunu ve süresini talimattan kontrol edin.
Disiplin kurulu kararlarının ardından son merci genellikle TFF Tahkim Kurulu'dur. Hangi kararların tahkime götürülebildiğini ve sürecin nasıl işlediğini TFF Tahkim Kurulu yazısı açıklar.
Kaptan ve teknik ekip tükürme anında ne yapmalı?
Tükürme anı, saniyeler içinde toplu bir arbedeye dönüşebilir. Bu yüzden kaptanın ve teknik ekibin ilk görevi olayı büyütmemektir. Kaptan, tükürmeye maruz kalan takım arkadaşını rakipten uzaklaştırır ve hakemle sakin bir dille konuşur. Böylece ikinci bir kart riski de azalır.
Teknik ekip için ise çizgi nettir. Kural 12'ye göre bir takım yetkilisi bir maç görevlisiyle yüzleşmek ya da oyuna ve rakibe müdahale etmek için sahaya girerse kırmızı kart görür. Dolayısıyla antrenör ne kadar haklı hissederse hissetsin teknik alanda kalmalı, itirazını dördüncü hakeme ölçülü biçimde iletmelidir.
- Kaptan, oyuncuları ayırır ve hakemle tek muhatap olarak konuşur.
- Antrenör teknik alanı terk etmez; gerekirse dördüncü hakeme kısa bir bildirim yapar.
- Sağlık görevlisi, ancak hakemin izniyle sahaya girer.
- Takım yöneticisi maçtan sonra olayın görüntülerini kulüp adına güvenceye alır.
Ayrıca soyunma odasında yapılacak kısa bir konuşma da önemlidir. Örneğin cezalı oyuncunun takımı nasıl zor durumda bıraktığını suçlamadan, ama açıkça konuşmak, takımın sonraki maçlarda aynı hatayı yapmamasına yardım eder.
Çocuk ve amatör maçlarında tükürme olursa ne yapılmalı?
Kural kitabı yaş ayırmaz: çocuk maçında da tükürmek kırmızı karttır. Ancak çocuk futbolunda amaç ceza kadar öğrenmedir. Hakem kartı gösterir; antrenörün görevi ise çocuğu sakinleştirmek, olayı aşağılamadan konuşmak ve tekrarını önleyecek bir plan kurmaktır.
Olay sırasında antrenör ve veli için en doğru sıra şöyledir:
- Çocuğu tartışmanın olduğu yerden uzaklaştırın; rakip çocuğa ya da veliye doğru yürümeyin.
- Hakemin kararına itiraz etmeyin; kart kararını sahada tartışmanın kimseye faydası yoktur.
- Tükürüğe maruz kalan çocuğun yüzünü temiz suyla yıkamasına yardım edin.
- Maç bittikten sonra her iki çocukla ayrı ayrı ve sakin bir ortamda konuşun.
Olaydan sonraki konuşmada amaç çocuğu utandırmak değil, davranışın neden kabul edilemez olduğunu anlatmaktır. Örneğin "Kızgın olman normal, ama tükürmek arkadaşını incitir ve takımını on kişi bırakır" gibi kısa ve net bir cümle, uzun bir nasihatten daha kalıcıdır. Ardından çocuğa özür dileme fırsatı tanımak, rakip takımla ilişkiyi de onarır.
Lisanslı amatör maçlarda dosya İl Disiplin Kurulu'na ya da Amatör Futbol Disiplin Kurulu'na gider. Futbol okulu içindeki antrenman ve iç turnuvalarda ise okulun kendi kuralları işler. Velinin, okulun olayla ilgili tutumunu açıkça sorması doğal bir haktır.
Antrenör ve veli tükürme davranışını nasıl önleyebilir?
Tükürme çoğu zaman planlı bir davranış değildir; öfkenin bir anlık patlamasıdır. Bu yüzden önleme, öfke anını yönetme becerisiyle başlar. Çocuğa "sinirlenme" demek işe yaramaz; sinirlendiğinde ne yapacağını öğretmek işe yarar.
- Dur, nefes al, uzaklaş: tartışmanın başladığı anda üç adım geri çekilmeyi bir takım kuralı yapın.
- Kaptanı devreye sokun: tartışmayı hakemle yalnız kaptanın konuşmasını alışkanlık haline getirin.
- Sözlü kışkırtmaya cevap vermemeyi antrenmanda canlandırarak çalışın.
- Su şişesini kişisel kullanın ve yere tükürmeyi takım içinde nazikçe bırakın.
- Kurala uyan ve tartışmadan uzak duran çocuğu açıkça takdir edin.
Antrenörün kendi tavrı en güçlü örnektir. Kenarda hakeme bağıran bir antrenör, oyuncusundan sakin kalmasını bekleyemez. Sahada öfke yönetimi için uygulanabilir rutinleri sahada öfke yönetimi yazısı adım adım anlatır.
Tükürme konusunda hangi bilgiler yanlış dolaşıyor?
- Sık duyulan "Tükürük değmediyse ceza yoktur" bilgisi yanlıştır: kural metni "birine tükürmek" der ve hedefe ulaşma şartı aramaz.
- "Takım arkadaşına tükürmek iç meseledir, kart çıkmaz" düşüncesi yanlıştır: kırmızı kart çıkar ve rakip direkt serbest vuruş kazanır.
- "Top dışarıdayken tükürmek sadece rapora girer" görüşü eksiktir: hakem kırmızı kart gösterir, yalnız oyun bekleyen yeniden başlamayla sürer.
- "VAR oyun başladıktan sonra karışamaz" bilgisi tükürme için geçerli değildir: kural, tükürmeyi bu istisnanın içinde adıyla sayar.
- "Kırmızı kart bir maç ceza demektir" sanısı yanlıştır: talimat rakibe tükürmeye 4 ila 6, hakeme tükürmeye 8 ila 12 maç men öngörür.
- "Men cezası paraya çevrilebilir" bilgisi bu madde için yanlıştır: 41. madde men cezalarının para cezasına çevrilmesini yasaklar.
Bu yanlışların çoğunun kökünde, tükürmeyi sıradan bir faul gibi görmek yatar. Oysa kural kitabı ve disiplin talimatı tükürmeyi topla ilgisi olmayan, kişiye yönelik bir saldırı olarak ele alır. Cezaların ağırlığı da bu bakışın sonucudur.
Tükürme kuralının resmî metnini nerede bulursunuz?
Sahadaki kart ve yeniden başlama kuralları için birincil kaynak IFAB'ın Kural 12 metnidir. Türkiye'deki ceza aralıkları için TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın güncel metni esas alınmalıdır. FIFA turnuvalarındaki alt sınırlar ise FIFA Disiplin Kodu'nun 14. maddesinde yer alır.
Bir disiplin kararını okurken önce hangi madde ve fıkranın uygulandığına bakın. Örneğin kararda 41. maddenin ikinci fıkrası yazıyorsa ceza tükürme hükmüne dayanır; 43. madde yazıyorsa kurul olayı şiddetli hareket olarak değerlendirmiştir. Bu ayrım, itiraz ederken hangi gerekçeyi öne çıkaracağınızı da belirler.
Talimatlar zaman zaman değişir; TFF para cezası tutarlarını da yeniler. Bu yüzden bir karar okurken ya da savunma hazırlarken metnin en son sürümüne bakmak gerekir. Kural bilginizi sınamak isterseniz futbol kuralları testi kısa ve öğretici bir tekrar sunar.
Sıkça sorulan sorular
Rakibe tükürmek sarı kartla geçiştirilebilir mi?
Hayır. Oyun Kuralları tükürmeyi oyundan çıkarma gerektiren ihlaller arasında sayar ve sarı kart seçeneği tanımaz. Hakem tükürme olduğuna kanaat getirirse kırmızı kart göstermek zorundadır. Hakem hareketin tükürme olmadığını düşünürse başka bir davranış olarak değerlendirebilir. Tartışmalı durumlarda VAR kullanılan maçlarda görüntü, kararın doğru verilmesine yardım eder.
Tükürme cezası kupada ve ligde ayrı mı çekilir?
Profesyonel futbolcular için hayır. TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 92. maddesine göre profesyonel lig, Türkiye Kupası ve Süper Kupa maçları infaz hesabında aynı kategori sayılır. Ayrıca oyundan ihraç edilen futbolcu, cezası infaz edilene ya da tedbiri kalkana kadar hiçbir resmi maçta oynayamaz. Amatör liglerde ise büyükler ve gençler kategorileri ayrı hesaplanır.
Kaleci rakibine tükürürse penaltı olur mu?
Olay top oyundayken kalecinin kendi ceza sahası içinde yaşandıysa evet. Tükürme direkt serbest vuruş gerektiren bir ihlaldir ve bu ihlal ceza sahası içinde işlenince penaltı çıkar. Kaleci ayrıca kırmızı kart görür. Takım on kişi kalır; yedek kaleciyi oyuna almak isterse sahadaki bir oyuncuyu değiştirmesi gerekir.
Tükürmeye maruz kalan oyuncu ne yapmalı?
Önce karşılık vermemelidir; karşılık veren oyuncu da kart görebilir. Ardından hakemi ve kaptanı bilgilendirmeli, yüzünü temiz suyla yıkamalıdır. Maçtan sonra olayı kulübü aracılığıyla yazılı olarak bildirmek ve varsa görüntüleri saklamak, disiplin sürecinde önemli bir kanıt sağlar. Sağlık açısından endişe varsa bir hekime danışmak en doğrusudur.
Teknik direktör rakip oyuncuya tükürürse ne olur?
Takım yetkilisi de kırmızı kart görür. Kural 12, takım yetkilileri için oyundan çıkarma gerektiren davranışlar arasında tükürmeyi de içeren fiziksel ve saldırgan davranışı sayar. TFF talimatı ise futbolcu dışındaki kişiler için men yerine soyunma odası ve yedek kulübesine giriş yasağı ya da 45 ila 90 gün hak mahrumiyeti öngörür.
Tükürme olayında haksız tahrik cezayı azaltır mı?
Azaltabilir. TFF Futbol Disiplin Talimatı'nın 12. maddesine göre fiil haksız tahrik sonucu işlendiyse disiplin kurulu cezayı tahrikin derecesine göre üçte birine kadar indirebilir. Tahrikin varlığını savunmada açıkça anlatmak ve mümkünse görüntü ya da tanıkla desteklemek gerekir. Karar her olayda kurulun değerlendirmesine bağlıdır.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.