Futbolda Yedek Oyuncu Saha İçine İzinsiz Girerse Ne Olur?
Yedek oyuncu izinsiz girerse hakem ne yapar? Kart, serbest vuruş, penaltı ve gol iptali kuralları IFAB Kanun 3 ve 12 ile anlatıldı.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 19
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Yedek oyuncu izinsiz girerse ne olur?
Yedek oyuncu izinsiz girerse hakem yalnızca oyuna müdahale varsa oyunu durdurur. Hakem yedeği sahadan çıkarır ve genellikle sarı kart gösterir. Oyun rakip lehine direkt serbest vuruşla ya da kendi cezasında penaltıyla başlar. Gol ya da bariz gol şansı engellenirse kırmızı kart çıkar.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.18 bölüm · 15 dk okumaBu kısa cevap. Ancak sonuç, yedeğin oyuna etkisine göre belirgin biçimde değişir. Aynı çizgiyi geçen iki yedekten biri sarı kart görürken diğeri hiç ceza almayabilir.
Bu yazı yalnızca izinsiz giren yedeğin yaptırımını ve oyunun nasıl yeniden başlayacağını anlatıyor. Kırmızı kart gören yedeğin yerine kimin gireceği sorusunu yedek oyuncu kırmızı kart görürse ne olur yazımıza bırakıyoruz. Oyuncunun sahadan izinsiz ayrılması için oyuncu sahadan izinsiz çıkarsa ne olur yazımıza, taraftarın sahaya girmesi için taraftar sahaya girince oyuncu nasıl davranmalı yazımıza göz atın.
Kanun 3.7 kimleri "fazladan kişi" sayıyor?
Kural, Kanun 3'ün "sahadaki fazladan kişiler" bölümünde duruyor. Güncel metni IFAB Kanun 3 metni sayfasından okuyabilirsiniz. Kitapçık önce kimin kim olduğunu ayırır. Çünkü yaptırım, girenin sıfatına göre değişir.
- Takım görevlisi: takım listesinde adı yazılı antrenör ve diğer yetkililer. Oyuncu ya da yedek olanlar bu gruba girmez.
- Dış etken: listede oyuncu, yedek ya da görevli olarak yazılmayan herkes. Taraftar, top toplayıcı ve güvenlik görevlisi örnek olarak düşünülebilir.
- Yedek, yerini yedeğe bırakan oyuncu ve kırmızı kartla çıkan oyuncu: kitapçık bunları da aynı bölümde sayar.
Bu ayrım özellikle önemlidir. Dış etken müdahale ederse oyun düşen top ile devam eder. Yedek, çıkan oyuncu, kırmızı kartlı oyuncu ya da görevli müdahale ederse hakem serbest vuruş ya da penaltı verir. Yani listede adınızın olması, sorumluluğunuzu artırır.
Düşen top uygulamasını drop ball ne zaman uygulanır yazımız açıklıyor. Bu yazıda ise dış etken senaryosuna girmiyoruz.
Hakem yedek oyuncu sahaya girince oyunu hemen durdurur mu?
Hayır, her zaman durdurmaz. Kitapçık hakemden üç şey ister. Birincisi, yalnızca oyuna müdahale varsa oyunu durdurmak. İkincisi, oyun durduğunda kişiyi sahadan çıkarmak. Üçüncüsü, uygun disiplin işlemini yapmak.
Dolayısıyla "müdahale" kelimesi kararın tam merkezindedir. Kitapçık bu kelimeyi tek tek tanımlamaz. Hakem; topa dokunma, rakibin yolunu kesme, oyuncunun dikkatini dağıtma gibi durumlara bakar. Bunlar hakemin takdirindedir.
Yani müdahale yoksa oyun akar. Örneğin top sahanın öbür ucundayken yedek iki adım içeri taşmışsa, hakemin oyunu bölmesi gerekmez. Ardından hakem ilk durmada kişiyi çıkarır. Ayrıca kitapçığın örnek sorusu şunu söyler: oyuna etkisi olmayan taşmayı cezalandırmak hakemin görevi değildir.
Kitapçık bu bölümde avantajdan söz etmez. Kitapçığın bu bölümü "durdur, çıkar, cezalandır" sırasını izler ve fazladan kişi için avantaj hükmü içermez. Avantajın genel mantığını avantaj kuralı nedir yazımızdan okuyabilirsiniz.
Yedek oyuncu izinsiz girerse hangi kartı görür?
Kanun 12, yedek ve yerini bırakan oyuncu için sarı kart nedenlerini sıralar. Listede şunlar var: oyunun yeniden başlamasını geciktirmek, söz ya da hareketle itiraz etmek, hakemin izni olmadan sahaya girmek ya da yeniden girmek, sportmenlik dışı davranış, hakem inceleme alanına girmek ve inceleme işaretini aşırı kullanmak. Metne IFAB Kanun 12 metni sayfasından ulaşabilirsiniz.
Yani izinsiz giriş tek başına sarı kartlık bir fiildir. Ancak hakem iki ayrı ihlali ayrı ayrı değerlendirir. Kitapçık bunu açıkça yazar: iki ayrı uyarılık fiil yakın zamanda gelse bile hakem iki sarı kart gösterir.
Örneğin yedek izinsiz girip ardından rakibe sert müdahale ederse, ilk sarı izinsiz giriş içindir. İkinci sarı sportmenlik dışı davranış için gelir. İki sarı kırmızıya dönüşür. Kitapçıktaki oyuncu örneği bu hesabı gösterir. Yedek için de Kanun 12 aynı sarı kart listesini kullanır, bu nedenle mantık aynıdır.
Sarı kartın ceza sonuçları ayrı bir konudur. Kart birikimi ve ceza maçı için sarı kart kaç maç ceza getirir yazımıza bakın. Kartların genel nedenlerini kırmızı kart hangi durumlarda çıkar yazımız anlatıyor.
Oyun durdurulduktan sonra nasıl yeniden başlar?
Kitapçık yeniden başlatmayı fazladan kişinin sıfatına bağlar. Bu bölümü iki satırda özetleyebiliriz.
- Müdahale eden kişi yedek, yerini bırakan oyuncu, kırmızı kartlı oyuncu ya da takım görevlisiyse, hakem direkt serbest vuruş verir. Olay o takımın kendi ceza alanında olduysa penaltı gelir.
- Müdahale eden kişi dış etkense, hakem düşen topla başlatır.
Serbest vuruşun nereden atılacağı için kitapçığın örnek sorularına bakıyoruz. Bir örnekte yedek, rakibin dikkatini dağıtır ve sahadaki rakip ona vurur. Hakem yedeğin müdahale ettiği yerden rakibe direkt serbest vuruş verir. Başka bir örnekte yedek golden önce rakip savunmacıyı oyalar. Burada da rakip serbest vuruşu yedeğin bulunduğu noktadan kullanır. Yani vuruş noktası, yedeğin oyuna karıştığı yerdir.
Penaltı cümlesini kitapçık açık yazar: serbest vuruş "ya da penaltı". Penaltının koşulunu kitapçık bu bölümde ayrı açıklamaz. Ancak Kanun 12'nin genel ilkesi aynıdır. Savunan takım direkt serbest vuruşluk ihlali kendi cezasında yaparsa hakem penaltı gösterir. Serbest vuruş türlerini doğrudan ve dolaylı serbest vuruş farkı yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Yedek oyuncu kendi cezasında izinsiz girerse penaltı çıkar mı?
Evet, verilebilir. Ancak şart vardır: yedek oyuna müdahale etmelidir ve müdahale kendi takımının cezasında gerçekleşmelidir. Kitapçık yedek, yerini bırakan oyuncu, kırmızı kartlı oyuncu ve görevli için "direkt serbest vuruş ya da penaltı" sonucunu öngörür.
Peki bu neden mantıklıdır? Çünkü yedek, savunan takımın bir üyesi gibi hareket etmiştir. Çünkü oyunda olmayan bir kişi savunma tarafında topu durdurursa, rakip hücumun sonucu bozulur. Penaltı bu bozulmayı telafi eder.
Kitapçıktaki bir örnek yardımcı olur. Tedavi için sahadan çıkmış bir savunmacı, hakemin izni olmadan geri girer ve kendi cezasında golü engeller. Hakem penaltı verir ve oyuncuyu kırmızı kartla çıkarır. Bu örnek oyuncu içindir. Yedek henüz oyuncu sayılmadığı için aynı kanun maddesi yerine Kanun 3.7 geçerlidir. Sonuç mantığı ise benzerdir.
Savunan takımın yedeği ile ilgili bir ayrıntı daha var. Hakemin kararı verirken ceza alanının içinde ya da dışında olmasını belirleyen nokta, müdahalenin gerçekleştiği yerdir. Yedeğin kulübeden girdiği nokta belirleyici değildir.
Yedek oyuncu golü ya da bariz gol şansını engellerse kırmızı kart görür mü?
Evet. Ancak Kanun 12'ye göre bir oyuncu, yedek ya da yerini bırakan oyuncu hakemin izni olmadan sahaya girer, oyuna ya da rakibe müdahale eder ve rakibin golünü ya da bariz gol şansını engellerse, kırmızı kart görür.
Burada üç şart birlikte gerekir. İlk olarak giriş izinsiz olmalıdır. İkinci olarak kişi oyuna ya da rakibe müdahale etmelidir. Son olarak bu müdahale gol ya da bariz gol şansını engellemelidir. Üçünden biri yoksa kırmızı kart doğmaz, ancak sarı kart sürebilir.
Bariz gol şansı için kitapçık dört ölçüt sayar: ihlalin yeri ile kale arasındaki mesafe, oyunun genel yönü, topu kontrol etme olasılığı, savunmacıların ve hücumcuların sayısı ve konumu. Bu yüzden hakem bu dört ölçüte bakar. Ölçütlerin hepsi yoruma açıktır. Bu yüzden hakemin takdiri belirleyicidir.
Restart ise yine serbest vuruş ya da penaltıdır. Kırmızı kartın yerine kimsenin girmeyeceğini hatırlayın. Takım atılan yedeğin yerine başka yedek yazamaz, ama değişiklik hakkını kaybetmez. Bu ayrıntıları yedek kırmızı kart yazısında ele aldık. Kırmızı kart ile penaltının birlikte çıktığı durumları çifte ceza kuralı yazısı anlatıyor.
Yedek izinsiz girdiğinde gol geçerli olur mu?
Duruma bağlı. Kitapçık iki durumu ayırır: golün atıldığı sırada fazladan kişinin oyuna karışıp karışmadığı ve hakemin bunu ne zaman fark ettiği.
Önce top kaleye giderken yaşanan müdahaleyi düşünelim. Yedeğin müdahalesi savunmacının topa oynamasını engellemiyorsa ve top kaleye girerse, hakem golü kabul eder. Müdahale eden kişi hücum eden takıma aitse bu istisna işlemez. Kitapçık bunu açıkça yazar.
İkinci durum, gol atıldıktan sonra ama oyun yeniden başlamadan önce hakemin durumu fark etmesidir. Burada iki dal vardır.
- Yedek golü atan takıma aitse ve oyuna karışmışsa, hakem golü iptal eder. Oyun yedeğin bulunduğu noktadan direkt serbest vuruşla başlar.
- Yedek golü yiyen takıma aitse, gol geçerli kalır.
- Yedek oyuna hiç karışmadıysa, hangi takımdan olursa olsun gol geçerlidir.
Üçüncü durumda hakem oyun yeniden başladıktan sonra fark eder. O zaman golü artık iptal edemez. Hakem oyunu durdurur, kişiyi çıkarır ve duruma göre düşen topla ya da serbest vuruşla başlatır. Olayı yetkili makama da rapor eder.
Hangi durumda hangi karar çıkar?
Aşağıdaki tablo kitapçığın metnini ve örnek sorularını özetler. Tablodaki son sütun her satırın dayanağını gösterir. "Kitapçık" yazanlar doğrudan metinde var. "Yorum" yazanlar ise birden fazla maddenin birlikte okunmasından çıkan sonuçlardır.
| Durum | Hakem ne yapar? | Oyun nasıl başlar? | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Yedek birkaç metre taşar, oyuna etkisi yok | Oyunu durdurmaz, disiplin yaptırımı vermez | Oyun kesilmez | Kitapçık örnek sorusu |
| Yedek girer, rakibin dikkatini dağıtır | Oyunu durdurur, sarı kart verir | Rakibe direkt serbest vuruş | Kitapçık örnek sorusu |
| Yedek izinsiz girer, topa vurup atağı keser | Oyunu durdurur, izinsiz giriş ve sportmenlik dışı davranıştan iki sarı, kırmızı | Rakibe direkt serbest vuruş (savunma cezasındaysa penaltı) | Yorum |
| Yedek gol ya da bariz gol şansını engeller | Kırmızı kart | Direkt serbest vuruş ya da penaltı | Kitapçık Kanun 12 |
| Yedek, golü atan takımın yedeğidir; girer ve rakip savunmacının dikkatini dağıtır | Golü iptal eder, sarı kart verir | Yedeğin noktasından direkt serbest vuruş | Kitapçık örnek sorusu |
| Gol yiyen takımın yedeği girer, oyuna karışmaz | Golü verir, ceza yok | Başlama vuruşu | Kitapçık örnek sorusu |
| Yedek girer, top dışarıdayken hakeme itiraz eder | İki sarı, kırmızı | Önceki karara göre | Kitapçık örnek sorusu |
Dolayısıyla tablodaki satırların hiçbiri otomatik değildir. Yoruma açık her satır için hakemin takdiri geçerlidir.
Yedek oyuncu oyuna karışmadan birkaç adım atarsa ceza alır mı?
Kitapçığın örnek sorusu cevaplıyor. Örneğin her iki takımın yedekleri gol anında sahaya birkaç metre girmişler ve oyuna dokunmamışlarsa, hakem oyunu bozmaz. Gol geçerlidir, başlama vuruşunu golü yiyen takım yapar ve hakem yedeklere disiplin işlemi uygulamaz.
Üstelik kitapçığın cevabı gerekçeyi de verir: Kanun, oyuna etkisi olmayan taşmayı cezalandırmayı hakemden beklemez. Yani sarı kart zorunlu değildir.
Peki Kanun 12'deki "izinsiz giriş sarı kartlıktır" cümlesi ile bu örnek çelişir mi? Kitapçık bu ikisini tek cümlede uzlaştırmaz. Bulduğumuz yorum şudur: kural kâğıt üzerinde bir ihlali tanımlar, ama hakem etkisiz taşmayı ihlal olarak işlemek zorunda değildir. Bu, kitapçığın kendi cümlesi değil, bir yorumdur.
Saha pratiğinde ise çizgiyi aşan her adım hakem için ayrı bir okumadır. Teknik alanın sınırları için antrenörün teknik alandaki yetkileri yazımıza bakın.
Yedek oyuncu sahaya girip rakiple tartışırsa ya da kavga ederse ne olur?
Burada iki ayrı olay üst üste biner. Önce yedeğin izinsiz girişi gelir, ardından rakibin tepkisi. Kitapçık bu durumu örnekle anlatır. Yedek izinsiz girer, rakibe yaklaşır ve rakibin dikkatini dağıtır. Rakip yedeğin yüzüne vurur.
Hakem yedeğe sarı kart gösterir, çünkü izinsiz girmiştir. Rakibe ise şiddet içeren davranıştan kırmızı kart gösterir. Böylece oyun, ilk ihlal yedeğe ait olduğu için rakibe direkt serbest vuruşla başlar. Rakip, serbest vuruşu yedeğin müdahale ettiği noktadan kullanır. Yani ilk ihlali yapan, yeniden başlatmanın yönünü belirler.
Bir başka örnekte rakip oyuncu ciddi bir faul yapar ve kırmızı kart görür. O sırada faulden etkilenen takımın yedeği sahaya girer, ancak takım arkadaşları onu tutar. Yedek başka bir ihlal yapmazsa sarı kart görür. Oyun, ilk faul için verilen serbest vuruşla devam eder.
Peki yedek rakibe vurursa ya da tükürürse ne olur? Bu davranışlar Kanun 12'de kırmızı kart nedenidir. Atılan yedek teknik alanı ve saha çevresini terk eder. Ceza sayısı ise yarışma yönergesine bağlıdır. Kitapçık ceza maçı sayısını düzenlemez.
İzinli giriş nasıl olur ve yedek ne zaman sahaya girebilir?
İzinsiz girişi anlamak için izinli girişi bilmek gerekir. Kanun 3'ün değişiklik prosedürü dört koşul sayar. Yedek yalnızca şu durumlarda girer:
- Oyun durmuş olmalıdır.
- Giriş orta çizgiden yapılmalıdır.
- Değiştirilen oyuncu sahadan çıkmış olmalıdır.
- Hakemden işaret alınmalıdır.
Ayrıca hakemin değişiklikten önce haberdar edilmesi gerekir. Çıkacak oyuncu, değişiklik tabelası göründüğü andan itibaren on saniye içinde sahadan ayrılmalıdır. Oyuncu, hakem aksini söylemedikçe sınırın en yakın noktasından çıkar. Sakatlık ya da güvenlik gibi durumlarda bu süre uygulanamayabilir.
Fakat oyuncu çıkmak istemezse oyun devam eder. Yedek henüz giremez. Süre aşılırsa yedek, oyun yeniden başladıktan bir dakika geçtikten sonraki ilk durmada ve hakemin izniyle girebilir. Bu bilgi kitapçığın örnek sorusundan gelir.
Böylece giriş tamamlandığında yedek oyuncu olur ve yerine geçtiği kişi sahadan çıkmış sayılır. Böylece yedek her türlü yeniden başlatmayı yapabilir. Değişiklik hakkının sayısı konusunda oyuncu değişikliği kuralları yazımız ayrıntı verir. Ayrıca yedek sayısını yedek kulübesinde kaç oyuncu bulunur yazısında bulabilirsiniz.
Yerini bırakan oyuncu, kırmızı kartlı oyuncu ya da antrenör girerse aynı kural mı işler?
Büyük ölçüde evet. Kanun 3.7, fazladan kişileri tek cümlede toplar. Takım görevlisi, yedek, yerini bırakan oyuncu ve kırmızı kartlı oyuncu için hakem aynı kuralı uygular: direkt serbest vuruş ya da penaltı.
Kart yetkisi de buna paraleldir. Kitapçığa göre hakem sarı ya da kırmızı kartı yalnızca oyuncuya, yedeğe, yerini bırakan oyuncuya ve takım görevlisine gösterebilir. Dolayısıyla "takım görevlisine kart gösterilemez" gibi bir kural yoktur.
Kitapçıkta yerini bırakan oyuncuyla ilgili bir örnek de var. Oyuncu çıktıktan sonra çizgi boyunca teknik alana yürürken topun kendisine doğru geldiğini görür. Sahaya girer ve rakibin atağını keser. Hakem direkt serbest vuruş verir. Oyuncuyu iki sarıdan kırmızıyla atar: biri izinsiz giriş, diğeri sportmenlik dışı davranış için.
Teknik alandan ihlal yapan kişi tespit edilemezse? Kitapçığa göre teknik alandaki kıdemli antrenör cezayı alır. Bu kural yalnızca teknik alandan gelen ve kimliği belirlenemeyen kişiler için geçerlidir. Sahadaki oyuncunun kimliğini saptayamazsanız olayı maçtan sonra yetkili makama bildirirsiniz.
Yedek oyuncu izinsiz girerse hakem hangi sırayla karar verir?
Kitapçığın metninden hakemin adımlarını şöyle sıralayabiliriz. Bu sıra bir özetlemedir, kitapçığın kendi maddeleri sırasıyla yazılmamıştır.
- Hakem önce oyuna müdahale olup olmadığına bakar. Müdahale yoksa oyunu durdurmaz.
- Müdahale varsa oyunu durdurur ve kişiyi sahadan çıkarır.
- Disiplin işlemini yapar: izinsiz giriş için sarı, gol ya da bariz gol şansı engellenmişse kırmızı kart.
- Oyunu yeniden başlatır: yedek, görevli ya da oyundan çıkan oyuncu ise direkt serbest vuruş ya da penaltı, dış etken ise düşen top.
- Gol söz konusuysa golün geçerli olup olmadığına karar verir.
- Olayı yetkili makama rapor eder. Kitapçık raporu açıkça gol sonrası fark edilen durum için yazar.
Yani hakemin elindeki araç yelpazesi geniştir. Her adımda takdir devreye girer. Bu yüzden iki benzer olay farklı sonuçlanabilir. Sonucu belirleyen, girenin sıfatı ve oyuna etkisidir.
VAR varsa süreç değişir mi? VAR protokolü bu olaya özgü bir hüküm içermez; bu yüzden VAR'ın bu durumdaki rolü kesin değildir.
Yedek oyuncu izinsiz girerse sarı kartı sonraki oyuna taşır mı?
Evet, çünkü kartlar kişiye bağlıdır, sıfata bağlı değildir. Kitapçığın örneği bunu net gösterir. Yedekken sarı gören bir kişi sonradan oyuna girer ve elle atağı keserse, hakem ikinci sarıyı ve ardından kırmızıyı gösterir. Kişi aynıdır, sıfat farklıdır.
Öte yandan ters yönde de aynı mantık işler. Oyuncuyken sarı gören ve yerini bırakan kişi teknik alandan hakem yardımcısına itiraz ederse, ikinci sarı ve kırmızı alır. Dolayısıyla izinsiz girişten alınan sarı kart, yedeğin ilerleyen dakikalardaki davranışlarını da etkiler.
Bu nedenle antrenör yedeklerine açık bir cümle söylemelidir: bir kez uyarı alan oyuncu, oyuna girse de kartını taşır. Çocuk organizasyonlarında kart uygulaması değişebilir. Bu konuda yönergeye bakın.
Kırmızı kartlı yedeğin yerine kimsenin giremeyeceğini ve değişiklik hakkının azalmadığını yedek oyuncu kırmızı kart görürse ne olur yazımızda anlattık. Burada tekrar etmiyoruz.
Çocuk ve amatör maçlarında bu kural nasıl işler?
IFAB metni 11 kişilik resmî futbolun kuralıdır. Çocuk, amatör ve halı saha organizasyonları yaş grubuna göre saha, süre, oyuncu sayısı ve değişiklik biçimini uyarlar. Kitapçık bu esnekliği tanır. Ulusal federasyonlar gençlik ve veteran futbolunda yaş sınırlarını belirleyebilir.
Üstelik kitapçık, gençlik ve amatör futbolda geri dönüşlü değişikliğe yalnızca ulusal federasyon, konfederasyon ya da FIFA onayıyla izin verir. Dolayısıyla çocuk turnuvalarında yedekler oyuna tekrar girebilir. Bu durumda "izinli giriş" tanımı turnuvadan turnuvaya değişir.
Peki bunun sonucu nedir? Yedek oyuncunun nerede, ne zaman ve kimden izin alarak gireceği organizasyon yönergesinde yazılıdır. Bu yüzden her sezon başında yönergeyi okumak gerekir. Okula, kulübe ya da ilçe organizasyonuna sorun. Güncel talimat için TFF duyurularını takip edin.
Çocuk maçlarının belirgin riski kuraldan çok güvenliktir. Oyun sürerken sahaya koşan bir çocuk, oyuncularla çarpışabilir. Bu yüzden hakemin ve antrenörün ilk işi kuralı anlatmak olmamalı, güvenliği sağlamak olmalıdır. Ayrıca hakemlik yolunu merak edenler futbol hakemi nasıl olunur yazımızı okuyabilir, yetki için TFF sayfasına başvurabilir.
Antrenör ve veli çocuğa kenar disiplinini nasıl öğretir?
Aşağıdaki oyun pratik bir öneridir. Kuralın bilimsel bir test sonucu yoktur. Önerinin dayanağı, kuralın kendi mantığıdır.
Oyunun adı "Bekle, işaret, gir".
- Kurulum: Orta çizginin bir yanına yedek bölgesi çizin. Küçük bir alanda 4 kişilik iki takım oynar. Her takımın bir yedeği bölgede bekler.
- Amaç: Yedek, oyun durduğunda ve işaret alınca girmeyi öğrenir.
- Kural: Yedek yalnızca düdük çalındığında ve antrenör el kaldırdığında orta çizgiden girer. Önce çıkan oyuncu çıkmadan yedek girmez.
- İlerleme: Önce yavaş yürüyün, sonra hafif tempoya geçin. Sonra hakem rolünü bir çocuğa verin.
- Hata: Yedek erken adım atarsa oyun durur, yedek bölgesine döner. Ceza vermeyin, yalnızca yeniden başlatın.
Güvenlik notları da önemlidir. Süreyi kısa tutun: 5 dakikalık turlar yeterlidir, ardından dinlenme verin. Çocuğun yaşına uygun alan ve tempo seçin. Ağrı ya da sersemlik olursa çocuğu hemen oyundan alın. Her turda herkes yedeği de oynar, böylece kimse "hep yedek" olmaz.
Velilerin rolü ise kenarda sakin kalmaktır. Çocuğa "gir!" diye bağırmak, izinsiz girişi teşvik eder. Yedekte kalan çocukla nasıl konuşulacağını çocuğunuz yedek kalıyorsa ebeveyn yaklaşımı yazımızda anlattık.
Bu konuda yaygın yanlış inançlar neler?
Saha kenarında bu kuralla ilgili en sık duyulan cümleleri kitapçıkla karşılaştırdık.
- "Girdiyse sarı görür." Girişin oyuna etkisi yoksa hakem cezalandırmayabilir. Kitapçığın örnek sorusu bunu gösterir.
- "Oyunda değildi, penaltı çıkmaz." Çıkabilir. Yedek, kendi takımının cezasında oyuna müdahale ederse bu sonuç doğar.
- "Topa dokunmadıysa bir şey olmaz." Dokunma şart değildir. Rakibin dikkatini dağıtmak da müdahaledir.
- "Takım görevlisine kart çıkmaz." Çıkar. Kanun 12 kartı görevliye de gösterir.
- "Yedek atılırsa takım değişiklik hakkını kaybeder." Kaybetmez. Yedek atılsa bile değişiklik sayısı azalmaz.
- "Gol her zaman iptal olur." Olmaz. Yalnızca golü atan takımın yedeği oyuna karışırsa iptal gelir.
Bu inançların çoğu kısmen doğru olduğu için kalıcıdır. Doğru kısım kuralın sertliğidir, yanlış kısım otomatikliktir. Hakem her durumda oyuna etkiye bakar. Bu nedenle "ne olur" sorusunun cevabı çoğu zaman "duruma bağlı" olur.
Kuralı nasıl okur, şüphede kime danışırız?
Önce metni birincil kaynaktan okuyun. IFAB her yıl kitapçığı günceller. Siz her zaman "güncel IFAB kural kitapçığına" bakın. Kanun 3 ve Kanun 12 bu konunun iki ana kaynağıdır: biri kimin sahada olabileceğini, diğeri kartı ve cezayı düzenler.
Ardından organizasyonun yönergesini açın. Çocuk ve amatör maçlarında değişiklik biçimi, süre ve oyuncu sayısı yönergeye göre değişir. Yönerge yoksa maçtan önce hakemden isteyin.
Üçüncü adım, kararı oyundan ayırmaktır. Maç sırasında hakemle tartışmak yerine, sorunuzu maçtan sonra sakin biçimde sorun. Hakem işaretlerini hakem işaretleri rehberinde görebilirsiniz.
Oyuncunun sahadan izinsiz ayrılması başka bir kural ailesindendir. Bu iki durum aynı mantıkla karıştırılabilir. İkisini ayrı okumak için sahadan izinsiz çıkma yazımıza bakın. Sakatlanan oyuncunun geri girişi için sakatlanan oyuncu tekrar oyuna girebilir mi yazısı yardımcı olur.
Çocuğunuza uygun bir futbol okulu arıyorsanız, il sayfamızdan İstanbul futbol okulları listesine göz atın. Bir okulla ilgili sorun yaşarsanız futbol okulu şikayet sayfası size yol gösterir.
Sıkça sorulan sorular
Yedek oyuncu izinsiz girerse hemen kart görür mü?
Her zaman değil. Hakem yalnızca oyuna müdahale varsa oyunu durdurur. Girişin oyuna etkisi yoksa kitapçığın örneğine göre disiplin işlemi uygulanmayabilir. Müdahale varsa izinsiz giriş sarı kart sebebidir. Ağır müdahalede ya da golü engellemede kırmızı kart gündeme gelir. Karar hakemin takdirindedir. Yani aynı giriş, farklı oyun anında farklı sonuç doğurur.
Yedek izinsiz girip topa vurursa oyun nasıl başlar?
Yedek müdahale ettiğinde oyun rakip lehine direkt serbest vuruşla başlar. Müdahale yedeğin takımının kendi cezasındaysa penaltı verilir. Serbest vuruş, kitapçığın örneklerinde yedeğin müdahale ettiği yerden kullanılır. Müdahale eden dış etkense, yani taraftarsa, oyun düşen topla devam eder. Bu ayrım kitapçığın Kanun 3 bölümünde yazılıdır.
Yedek izinsiz girip gol engellerse kırmızı kart görür mü?
Evet. Kanun 12, izinsiz girip oyuna ya da rakibe müdahale ederek gol ya da bariz gol şansını engelleyen yedeği kırmızı kartla cezalandırır. Üç koşul birlikte aranır: izinsiz giriş, müdahale ve gol ya da bariz fırsatın engellenmesi. Hakem mesafe, oyunun yönü, topu kontrol etme ihtimali ve savunmacı sayısına bakar. Bu ölçütler yoruma açık olduğu için karar hakemindir.
Yedek izinsiz girdiğinde atılan gol iptal edilir mi?
Yalnızca golü atan takımın yedeği oyuna karışmışsa iptal edilir. Bu durumda oyun yedeğin bulunduğu yerden direkt serbest vuruşla başlar. Golü yiyen takımın yedeği girmişse ya da yedek oyuna hiç karışmamışsa gol geçerli kalır. Oyun yeniden başladıktan sonra hakem durumu fark ederse gol artık iptal edilmez. Bu durumda hakem oyunu durdurur ve yedeği çıkarır.
Çocuk maçlarında yedek izinsiz girerse kural aynı mı?
IFAB metni resmî kuraldır ama çocuk ve amatör organizasyonlarında değişiklik biçimi uyarlanabilir. Yedeğin ne zaman ve kimden izinle gireceği turnuva yönergesinde yazılıdır. Bu nedenle sezon başında yönergeyi okuyun ve güncel talimat için federasyon duyurularına bakın. Güvenlik her zaman kuralın önündedir ve çocuklarda önce herkesin sağlığı gelir.
Takım görevlisi izinsiz girerse yedekle aynı yaptırım mı uygulanır?
Yeniden başlatma aynıdır: direkt serbest vuruş ya da penaltı. Kitapçığa göre kart yalnızca oyuncuya, yedeğe, değiştirilmiş oyuncuya ve takım görevlisine gösterilir. Yani görevli de sarı ya da kırmızı görebilir. Kimliği belirlenemeyen teknik alan ihlalinde ise kıdemli antrenör cezayı alır. Hakem olayı ayrıca yetkili makama bildirebilir.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.