İçeriğe geç
Futbol Kuralları

Oyuncu Sakatlandığında Maç Durur mu? Kanun 5 ve Sahadaki Karşılığı

Oyuncu sakatlandığında maç durur mu? Hafif ve ciddi sakatlık farkı, bir dakika kuralı, kaleci ve sarsıntı istisnaları IFAB Kanun 5 ile anlatılıyor.

Yazan
İçerik Editörü
Bölüm
22
Okuma
15 dk
Oyuncu Sakatlandığında Maç Durur mu? Kanun 5 ve Sahadaki Karşılığı
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Kısa cevap 10 saniyede okunur

Oyuncu sakatlandığında maç durur mu?

Her zaman değil, çünkü IFAB Kanun 5, hakemin oyunu yalnızca oyuncu ciddi biçimde sakatlandığında durdurmasını ister. Oyuncu hafif sakatsa hakem top oyun dışına çıkana kadar bekler. Durdurma kararında sakatlığın ciddiyeti belirleyicidir, oyuncunun yerde yatması tek başına yeterli değildir.

Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.21 bölüm · 15 dk okuma
FutbolOkulu.Net İçerik Editörü Cevabı paylaş

Oyuncu sakatlandığında maç durur mu sorusunun cevabı duruma bağlıdır. Hafif bir sakatlıkta oyun top çizgiyi geçene kadar sürer. Ciddi sakatlıkta hakem oyunu hemen durdurur. Karar tamamen hakemin takdirindedir.

Bu yazı kural kitapçığındaki güncel metni esas alır. Hakem topunun mantığını, değişiklik haklarını ve sarsıntı protokolünü ayrı yazılarda ele aldığımız için burada onlara yalnızca kısaca değiniyoruz. Odağımız şu soru: sakatlık anında hakem neye bakar, oyuncu ne zaman sahadan çıkar ve çocuk maçında antrenör ne yapar?

Reklamlar
Reklamlar

Kuralın dayanağı IFAB Oyun Kuralları, Kanun 5 metnidir. Kanun, hakemin görevlerini sayarken sakatlıkları ayrı bir başlık altında toplar. Yazının sonraki bölümlerinde bu başlıktaki her ifadeyi kendi cümlelerimizle açıyor ve senaryolarla gösteriyoruz.

Oyuncu sakatlandığında maç durur mu sorusunda hafif ve ciddi sakatlığı kim ayırır?

Çizgiyi hakem çizer. Kural metni "hafif" ve "ciddi" sakatlığı sayısal bir ölçüyle tanımlamaz. Bu nedenle iki hakem aynı pozisyona farklı bakabilir. Kitapçık bu belirsizliği bilinçli bırakır ve kararı hakemin yargısına teslim eder.

Kitapçığın sorumluluk bölümü de bu noktayı destekler. Hakem, oyunu durdurup durdurmama ya da sakat oyuncuyu tedavi için sahadan çıkarma kararından dolayı sorumlu tutulamaz. Yani hakemden mükemmel bir tıbbi teşhis beklenmez, makul bir değerlendirme beklenir.

Sahada bu değerlendirme birkaç küçük işaretle yapılır. Aşağıdaki liste kural metninden değil, saha gözleminden gelir:

  • Oyuncu hareket ediyor mu, konuşuyor mu, kendi başına kalkmaya çalışıyor mu?
  • Vücudun bir bölgesini tutarak acıyla kıvranıyor mu, yoksa bacağını silkeleyerek ayağa kalkıyor mu?
  • Bilinç, solunum ya da kanama gibi hayati bir işaret var mı?
  • Takım arkadaşları ve rakipler hakeme el işaretiyle yardım istiyor mu?

Bu işaretlerden biri ciddiyse hakem düdüğü çalar. Ama hiçbiri yoksa oyun sürer ve hakem bir sonraki durmayı bekler.

Hakem sakatlığı nasıl fark eder ve oyuncuya ne sorar?

Hakem önce oyunu ve oyuncuyu aynı anda izler, böylece iki durumu birlikte değerlendirir. Örneğin top yakınındaysa oyunu sürdürür, yerde kalan oyuncuya göz ucuyla bakar. Düdük çaldığında oyuncuya sağlık ekibine ihtiyacı olup olmadığını sorabilir.

IFAB soru-cevap bölümü bu durumu açıkça örnekler. Hakem yerde yatan oyuncunun ciddi şekilde sakatlandığını düşünüp oyunu durdurur ve oyuncuya sahada tıbbi müdahale isteyip istemediğini sorar. Oyuncu isterse değerlendirme ve duruma göre tedavi sahada yapılır. Sonrasında oyuncu sahadan çıkar.

Oyuncu "gerek yok" derse bile durum değişmez, eğer oyun zaten sakatlık yüzünden durdurulmuşsa. Bu ayrıntı bir sonraki bölümlerde, bir dakika kuralıyla birlikte önem kazanır.

Oyuncu sakatlandığında maç durur mu: hangi durumlarda oyun hemen durur?

Kural "ciddi sakatlık" der, bir liste vermez. Kitapçıktaki bir başka bölüm ise ciddi sakatlığa örnek olarak baş yaralanmasını, kalp sorununu ve hayatı tehdit eden olayları (nöbet, boğulma gibi) anar. Bu örnekler oyunun neden beklemeden durması gerektiğini de gösterir.

Aşağıdaki tablo hakemin olası kararını özetler. Dayanak sütunu, bilginin nereden geldiğini gösterir:

DurumHakem genellikle ne yapar?Dayanak
Oyuncu yerde, bilinci kapalı, hareket etmiyorOyunu hemen durdurur, sağlık ekibini çağırırIFAB protokol notu (ciddi sakatlık, baş yaralanması)
Kafa kafaya çarpışma sonrası yerde kalan oyuncuCiddi sakatlık şüphesiyle durdurmayı değerlendirirYorum, kitapçıkta "baş yaralanması" ciddi örnek
Kramp ya da hafif darbe, oyuncu elini kaldırmıyorTop oyun dışına çıkana kadar beklerIFAB Kanun 5 (hafif sakatlık)
Kanayan oyuncuSahadan çıkarır, kanama durmadan ve ekipman temizlenmeden izin vermezIFAB Kanun 5
Çarpışan iki takım arkadaşıDurdurur, sahada kısa değerlendirme yapılabilirIFAB Kanun 5 (istisna listesi)
Boyun ya da sırt şüphesiHemen durdurur, oyuncuyu hareket ettirmeden 112 sürecini başlatırSaha uygulaması / yorum

Tabloda dikkat çeken nokta, "hemen durur" ifadesinin kural metninde değil protokol notlarında ve sağlık ilkelerinde yer almasıdır. Yani kural esnektir, sağlık ilkesi ise katıdır.

Reklamlar
Reklamlar

Oyun durmazsa sağlık ekibi ne zaman sahaya girer?

Hafif sakatlıkta oyun sürerken sağlık ekibi sahaya girmez. Çünkü top oyun dışına çıkınca hakem düdük çalar ya da bir sonraki doğal durmayı bekler, ardından sağlık ekibine izin verir. Sahaya giriş izni hakemin yetkisindedir ve sağlık ekibi bu izin olmadan sahaya girmez.

Burada önemli bir ayrım var. Oyun durmuşsa sağlık ekibi sahada ilk değerlendirmeyi yapabilir. Ancak protokol, ciddi bir sakatlık dışında sahada tedavi yapılmamasını ister. Yani sağlık ekibi önce kısa bir değerlendirme yapar, ardından oyuncu sahadan çıkarak tedavisini kenarda sürdürür.

Oyun akıyorken kenardan sahaya giren sağlık personeli hakemin iznine bağlıdır. Özellikle antrenör ya da veli düdük çalmadan sahaya girerse hem kuralı çiğner hem de oyunu karıştırır. Çocuk maçlarında bu, en sık karşılaşılan hatalardan biridir.

Sakatlanan oyuncu neden sahadan çıkmak zorunda kalır?

Kural, sakatlık yüzünden oyun durmuşsa ya da yeniden başlama gecikmişse sakat oyuncunun sahadan çıkmasını ister. Amaç iki yönlüdür. Böylece sağlık ekibi oyuncuyu sahada kısıtlı süre yerine kenarda yeterince inceleyebilir ve maçın temposu bölünmez.

Protokolün açıkladığı gerekçe de budur: sağlık ekibine oyuncunun devam edip edemeyeceğini değerlendirmesi için gereken süreyi vermek ve maç temposundaki kesintiyi azaltmak. Ayrıca kural, tıbbi gerekçenin yanında bir dürüstlük mantığı da taşır. Sakatlığı taktik amaçla kullanmak cazibesini kaybeder.

Bu çıkış zorunluluğu hakkında iki not önemlidir. Birincisi, kural saha oyuncuları için tanımlanmıştır. İkincisi, çıkış cezai değil düzenleyici bir uygulamadır. Yani oyuncu kuralı uygular ve herhangi bir ceza almaz.

Bir dakika kuralı nasıl işler?

Sahadan çıkan oyuncu, oyun yeniden başladıktan sonra bir dakika (akan saatle) geçmeden ve hakemin işareti olmadan sahaya dönemez. Bu dakika, oyunun yeniden başladığı andan itibaren işler. Süreyi hakem ölçer, diğer hakemler ona yardım edebilir.

  1. Hakem oyunu durdurur, sağlık ekibi kısa bir ilk değerlendirme yapar.
  2. Oyuncu sahadan çıkar. Oyun yeniden başlar ve bir dakikalık süre işlemeye başlar.
  3. Bir dakika geçtikten sonra hakem işaret verir.
  4. Top oyundaysa oyuncu yan çizgiden girer. Top oyun dışındaysa herhangi bir sınır çizgisinden girebilir.

Ayrıca ilk yarı bu süre dolmadan biterse oyuncu ikinci yarının başında dönebilir. Aynı ilke normal süre ile uzatma arasındaki ara, uzatma devre arası ve uzatma ile penaltı atışları arasındaki ara için de geçerlidir.

Sakat oyuncunun yerine yedek giriyorsa değişiklik bu süre yüzünden bekletilmez. Çünkü sahadan çıkan oyuncu zaten maça dönmeyecektir.

Sahadan çıkan oyuncuyla ilgili ayrıntılı senaryolar için sedyeyle çıkan oyuncunun dönüşü yazısına bakabilirsiniz.

Hangi durumlarda sakat oyuncu sahada kalabilir?

Kural, çıkış zorunluluğuna sınırlı sayıda istisna tanır. Kitapçık bunları "tek istisnalar" olarak sıralar. Bu istisnaların ortak noktası, çıkışın haksızlık ya da güvenlik sorunu doğuracak olmasıdır.

  • Kaleci sakatlanırsa.
  • Kaleci ile bir saha oyuncusu çarpışıp ikisi de müdahale gerektirirse.
  • Aynı takımdan oyuncular çarpışıp müdahale gerektirirse.
  • Ciddi bir sakatlık varsa. Protokol bu konuda özellikle baş yaralanmasını (sarsıntı), kalp sorununu ve hayati tehlike taşıyan olayları anar.
  • Oyuncu, rakibin sarı ya da kırmızı kartla cezalandırıldığı bir fiziksel faul sonucu sakatlandıysa ve müdahale kısa sürede tamamlanıyorsa.
  • Penaltı verilmişse ve sakatlanan oyuncu atışı kullanacaksa.

Bununla birlikte oyuncu kendi isteğiyle, yeniden başlamayı geciktirmeden sahadan çıkıyorsa bir dakika beklemesi gerekmez. Ayrıca oyuncu tıbbi müdahaleye ihtiyacı olmadığını belirtirse, oyun o sakatlık yüzünden durdurulmadıysa, bekleme zorunluluğu doğmaz.

Reklamlar
Reklamlar

Faul sonucu sakatlanan oyuncuya ne olur?

Sakatlığa neden olan rakip sarı ya da kırmızı kart görürse sakatlanan oyuncu, kısa değerlendirme sonrası sahada kalabilir. Bu, faulden zarar gören tarafın bir de sahadan çıkarak cezalandırılmaması için konmuş bir güvencedir. Ancak kart görmeyen bir faulde genel kural işler.

Kitapçıktaki örnekler farkı net gösterir. Tablo, IFAB soru-cevap bölümünden uyarlanmış üç senaryoyu özetler:

SenaryoKarar
Dikkatsiz müdahale, sakatlanan oyuncu yerde, kart yokSerbest vuruş verilir. Oyuncu genel kurala göre sahadan çıkar ve bir dakika sonra döner
Pervasız müdahale, rakip sarı kart görürSakatlanan oyuncu kısa değerlendirmeden sonra sahada kalabilir
Acımasız müdahale, rakip kırmızı kart görürRakip sahadan çıkar. Sakatlanan oyuncu sahada kalabilir

Bir ayrıntı daha var. Örneğin hakem sakat durumdaki oyuncuya kart gösterecekse, kartı oyuncu sahadan çıkmadan önce göstermelidir. Kitapçık, oyuncu ciddi şekilde sakatsa hakemin bu sırada anlayış göstermesini önerir.

Ama oyuncu tedavi gerekçesiyle sahadan çıkmayı reddederse durum değişir. Sağlık görevlileri ya da sedyeciler hakemin izniyle sahaya girdikten sonra oyuncu sedye ya da yürüyerek çıkmak zorundadır. Bunu yapmayan oyuncu sportmenlik dışı davranıştan sarı kart görür.

Oyun sakatlık yüzünden durunca nasıl yeniden başlar?

Oyun başka bir nedenle durmadıysa ya da sakatlık bir faulün sonucu değilse hakem topuyla yeniden başlar. Yani faul varsa serbest vuruş ya da penaltı, bir kural ihlali yoksa hakem topu uygulanır. Topun kime ve nereye bırakılacağı ayrı bir konudur.

Kitapçıktaki örnek şunu söyler: sakatlık nedeniyle oyun durduysa ve top kimin lehine sürecekse o belirlenebiliyorsa top o takımdan bir oyuncuya bırakılır. Belirlenemiyorsa topa en son dokunan takımdan birine bırakılır. Top, oyunun durduğu yerde bırakılır. Ceza sahasındaysa top savunan takımın kalecisine verilir.

Kuralın ayrıntılarını ve eski usulle farkı hakem topu yazısında bulabilirsiniz. Burada özellikle bilmeniz gereken, sakatlığın tek başına serbest vuruş doğurmadığıdır.

Avantaj kuralı da devrededir. Sakatlanan oyuncunun takımı avantajlıysa hakem oyunu durdurmayabilir. Avantajın mantığı için avantaj kuralı yazısını okuyabilirsiniz.

Sakatlanan oyuncunun yerine oyuncu alınabilir mi?

Evet, ancak takımın değişiklik hakkı ve fırsatı kalmışsa. Kanun 3'e göre değişiklik, oyun durmuşken yapılabilir. Takım değişiklik hakkını ve fırsatını tüketmemişse sakatlanan oyuncunun yerine yedek girer. Kitapçıktaki bir örnek bunu penaltı öncesi bir sakatlık için doğrular.

Hakkını bitirmiş takım için tablo değişir. Değişiklik yapamayan takım, sakat oyuncusu devam edemezse eksik oyuncuyla sürdürür. Bu senaryo ve sonuçları değişiklik hakkı biten takımın sakatlık senaryosu yazısında ayrıca işlenir.

Öte yandan gençlik, veteran, engelli ve alt seviye futbolda "geri dönüşlü değişiklik" uygulanabilir. Kitapçık bunun ancak ulusal federasyon, konfederasyon ya da FIFA onayıyla mümkün olduğunu söyler. Türkiye'de bir organizasyonun bu uygulamayı kullanıp kullanmadığını turnuva talimatından kontrol edin.

Genel değişiklik sınırlarını oyuncu değişikliği kuralları yazısında okuyabilirsiniz. Kaleci sakatlandığında kaleciliği devralacak oyuncu için kaleci değişikliği ve değişiklik hakkı yazısı faydalıdır.

Kafa darbesinde oyuncu sakatlandığında maç durur mu, kural farklı mı?

Kanun 5 baş yaralanmasını özel bir cümleyle değil, "ciddi sakatlık" başlığı altında ele alır. Protokol, ciddi sakatlık örneği olarak baş yaralanmasını (sarsıntı gibi) açıkça anar. Hakem bu durumda oyunu durdurabilir ve oyuncu sahada kalabilir.

Kanun 3 ise farklı bir kapı açar: kalıcı sarsıntı değişikliği. Organizatör isterse sarsıntı şüphesi olan oyuncunun yerine, normal değişiklik hakkından sayılmayan bir değişiklik yapılmasına izin verebilir. Ancak bu, tüm maçlarda geçerli değildir, isteğe bağlıdır.

  • Takım başına en çok bir sarsıntı değişikliği yapılabilir.
  • Sarsıntı değişikliği yapıldığında rakip takım da bir ek değişiklik yapma seçeneği kazanır.
  • Hakem ve diğer görevliler, değişikliğin sarsıntı sayılıp sayılmayacağına karar vermez. Karar takım kaptanına, antrenöre ve sağlık ekibine aittir.
  • Sarsıntı şüphesi olan oyuncu maça devam edemez.

Sık duyulan "3 dakikalık değerlendirme" gibi sürelerin IFAB Kanunlar kitapçığında bir karşılığı yoktur. Protokolün sahadaki işleyişi organizasyona göre değişebilir.

Belirtiler, saha kenarı testleri ve sahaya dönüş aşamaları için komosyon şüphesinde saha kenarı protokolü ve beyin sarsıntısı protokolü yazılarına bakın. Bu yazı o ayrıntıyı tekrarlamaz.

Reklamlar
Reklamlar

Kaleci sakatlanırsa ne olur?

Kaleci sakatlandığında oyun çoğu zaman durur, çünkü kalenin başında kimse kalmaz. Kural gereği kaleci, sahada değerlendirme ya da tedavi gerektirse bile sahadan çıkmak zorunda değildir. İstisna listesinde kaleci açıkça sayılır.

IFAB bu duruma yeni bir deneme getirdi. IFAB’ın özel toplantısında onaylanan "kaleci sakatlığı" denemesine göre, kaleci sahada değerlendirme ya da tedavi alırsa ya da sakatlığı oyunu durdurursa bir saha oyuncusu sahadan çıkar. Oyuncu, oyun yeniden başladıktan sonra bir dakika dışarıda kalır.

Bu denemenin amacı, kalecinin sakatlığını taktik amaçla kullanmayı caydırmaktır. Deneme, katılan organizasyonlarda uygulanır, yani her maçta geçerli değildir. Denemenin ayrıntılarını IFAB deneme sayfasından okuyabilirsiniz.

Kitapçıktaki deneme, hangi saha oyuncusunun çıkacağı konusunda iki ayrı yöntem sunar. Birinde takım kaptanı çıkar, diğerinde teknik sorumlu bir oyuncu belirler. Türkiye'de hangi müsabakalarda uygulandığını TFF duyurularından kontrol etmek gerekir.

Sakatlık numarası yapmak ve zaman geçirmek ceza gerektirir mi?

Evet, hakemi aldatma amacı varsa. Kanun 12, hakemi aldatmaya çalışan oyuncunun, örneğin sakatlık numarası yapmasının ya da faul yedim numarası yapmasının, sportmenlik dışı davranıştan sarı kartla cezalandırılmasını ister. Oyun simülasyon için durdurulduysa dolaylı serbest vuruşla başlar.

Yeniden başlamayı aşırı geciktirmek de sarı kart sebebidir. Bu nedenle sakatlık kuralındaki bir dakika uygulaması aynı zamanda zaman geçirmeyi önlemeye yarar. Tuzak şudur: gerçek bir sakatlığı numaradan ayırmak zordur.

Dolayısıyla hakem çifte hata riskiyle karşılaşır. Gerçek sakatlığa kart gösterirse oyuncuya haksızlık eder. Numarayı görmezden gelirse rakibe haksızlık eder. Kural, sağlığa öncelik verip şüpheli durumda oyunu durdurmayı ve sonra tek tek değerlendirmeyi mantıklı kabul eder.

Antrenörler için buradan çıkan ders açıktır. Çocuklara zaman kazanmak için yerde yatmayı öğretmek, hem kural dışıdır hem de gerçek bir sakatlıkta hakemin ve rakibin güvenini zedeler. Ayrıca çocuk, gerçekten acısı olduğunda bile "yine numara yapıyor" damgası yiyebilir. Dürüst davranışı övmek en sağlam yoldur.

Sarı kartın hangi durumlarda çıktığı için sarı kart yazısına bakabilirsiniz.

Sakatlıklar yüzünden maç tamamen durdurulabilir mi?

Evet, ama sakatlığın kendisi yüzünden değil, oyuncu sayısı yüzünden. Kanun 3, bir takımın yedi oyuncunun altına düşmesi halinde maçın başlayamayacağını ya da devam edemeyeceğini söyler. Sakatlık, bir takımı bu sınırın altına düşürürse maç yarıda kalabilir.

Kitapçık, yedi oyuncunun altındaki durum için "maçın devamı mümkün değildir" der ve takım bunun sorumlusuysa maçın hükmen yenilgiyle sonuçlanabileceğini belirtir. Sonuç organizasyon talimatlarına göre belirlenir. Ayrıntılı senaryolar için yedi kişinin altına düşen takım yazısına bakabilirsiniz.

Kitapçık hakemin maçı durdurma, askıya alma ya da yarıda bırakma yetkisini ışık yetersizliği ve seyirci müdahalesi gibi örneklerle açıklar. Bu örnekler arasında sakatlık yer almaz. Sakatlık, maçı asıl olarak oyuncu sayısı üzerinden etkiler.

Sakatlanan çocuk oyuna ne zaman döndürülmeli?

Maç içindeki bir dakikalık kural, çocuğun oyuna dönüşü için bir tıbbi ölçüt değildir. Bir dakika yalnızca hakemin ve sağlık ekibinin zaman çizelgesidir. Dolayısıyla oyuncunun hazır olup olmadığına sağlık personeli ya da hekim karar verir, hakem ve antrenör vermez.

Sahaya dönüş kriter bazlı olur, takvim bazlı olmaz. Örneğin çocuk ağrısızca yürüyüp koşabiliyor, ağrı yüzünden hareketini değiştirmiyorsa dönüş düşünülebilir. Bu liste hekim değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Ayrıca bir süre rakamı da vermiyoruz, çünkü sakatlığın türü ve çocuğun yaşı bu süreyi çok değiştirir. Ayak bileği burkulması gibi sık görülen bir sakatlığın ilk müdahalesi için ayak bileği burkulması yazısı bir başlangıç noktasıdır. Çocuk ağrıdan şikayet ediyorsa oyun biter.

Reklamlar
Reklamlar

Sakatlık için harcanan süre maça eklenir mi?

Evet. Kanun 7, hakemin her yarıda kaybedilen oyun süresini telafi etmesini ister. Kaybın sebepleri arasında sakat oyuncuların değerlendirilmesi ya da sahadan çıkarılması açıkça sayılır. Hakem bu süreyi yarının sonuna ekler.

Ayrıca dördüncü hakem, hakemin belirlediği asgari ek süreyi yarının son dakikasının sonunda gösterir. Hakem bu süreyi artırabilir ama azaltamaz. Yani sakatlıklar yüzünden uzayan bir yarıda tabeladaki süre en az o kadar olur.

Bunun pratik anlamı şudur: sakatlıkla geçen dakikalar yok olmaz. Kenardaki oyuncular ve antrenörler, bir sakatlığın yarıya yazılan ek süreyi büyüteceğini bilmelidir. Ek sürenin nasıl hesaplandığını hakem maçı kaç dakika uzatır yazısında okuyabilirsiniz.

Çocuk ve amatör maçında oyuncu yerde kalırsa antrenör ne yapmalı?

Önce oyuncunun güvenliğini, ardından oyunun akışını düşünün. IFAB metni 11'e 11 resmî kuralı anlatır. Yaş kategorilerinde saha, top, süre ve oyuncu sayısı organizasyona göre değişebilir. Çocuk futbolunda sakatlık uygulaması da organizasyona göre değişebilir; bu nedenle organizasyon talimatını sorun.

Aşağıdaki liste kural değil, güvenlik ilkesidir:

  • Hakem izin vermeden sahaya girmeyin, ama izin gelir gelmez hazır olun.
  • Yerde kalan çocuğu boyun ya da sırt ağrısı, uyuşma ya da bilinç değişikliği varsa hareket ettirmeyin.
  • Çocuğun kolunu ya da bacağını kendiniz yerine koymaya çalışmayın.
  • Çocuğa ağrı kesici vermeyin. Antrenör ilaç veremez, doz ve alerji bilgisi doktora aittir.
  • Kafa darbesi şüphesinde "şüphe varsa dışarı" ilkesini uygulayın. Bilinç kaybı, kusma ya da nöbet gibi tehlike işaretlerinde 112'yi arayın.
  • Ağrıda oyuna dönmek için çocuğa baskı yapmayın. Ağrı varsa oyun biter.

TFF Futbol Okulları Talimatı, A ve B sınıfı okullar için ilkyardım sertifikalı personel ve ilkyardım malzemesi şartı getirir. Çocuğunuzun okulunda bu düzen yoksa futbol okulu şikayet sayfası, sorunu iletebileceğiniz yolları gösterir. Kanama gibi sahada sık görülen bir durum için burun kanaması ilk müdahalesi yazısı yol gösterir.

Sakatlık anına hazırlanmak için hangi antrenman biçimi işe yarar?

Acil eylem planı tatbikatı, sakatlık anının kargaşasını azaltır. Aşağıdaki biçim pratik bir öneridir ve bilimsel bir etki iddiası taşımaz. Ölçüler rehberdir.

Kurulum: 20 x 20 metrelik alanda 6 oyuncu, bir antrenör, bir "sağlık görevlisi" rolündeki oyuncu. Telefon ve ilkyardım çantası kenarda hazır durur.

Amaç: Çocukların ve antrenörün sakatlık anında rollerini bilmesi: kim aramalı, kim çantayı getirmeli, kim oyunu durdurmalı.

Kural: Antrenör sahte bir sakatlık işareti verir. Oyuncular durup rollerini yerine getirir. Gerçekmiş gibi oynanır ama hiçbir çocuk gerçekten yere yatırılmaz.

İlerleme: Önce yetişkin yönlendirir, sonra çocuklar roller arasında döner. Daha büyük gruplarda hakemle iletişim ve sağlık ekibinin sahaya giriş izni de çalışılır.

Hata: Herkes aynı anda yardıma koşar ve alan kapanır. Çözüm, rolü önceden belirlemek ve sahaya yalnızca görevlilerin girmesidir.

Oyuncular sakatlık anında nasıl davranmalı?

Oyuncular için temel ilke şudur: düdük çalana kadar oyun sürer. Sakatlanan oyuncu hakeme açık bir işaret verir, rakip ve takım arkadaşları ise kendi kararlarıyla oyunu durdurmaz. Düdük çalınca da sakat oyuncunun etrafına toplanmak sağlık ekibinin işini zorlaştırır.

Ayrıca rakip yerdeyken topu dışarı atma geleneği vardır. Kitapçıkta bu geleneği düzenleyen bir hüküm yoktur. Bu yüzden konu okulun ve organizasyonun sportmenlik anlayışına kalır. Çocuklara bunu öğretmek istiyorsanız, önce takım kuralınızı açıkça belirleyin.

Kurulum: 2 takım, 5'e 5 oyun, küçük kaleler. Amaç: Düdüğü beklemeyi öğrenmek. Kural: Antrenör oyun sırasında yere yatar. Oyuncular oyunu sürdürür, antrenör düdük çalarsa herkes durur. İlerleme: Yerde yatan oyuncu rolünü çocuklar üstlenir. Hata: Oyuncular rakibe tepki göstermek için oyunu bırakır.

Reklamlar
Reklamlar

Sakatlık kuralı hakkında yaygın yanlışlar neler?

Ayrıca bu konuda dolaşan birkaç yanlış, kuralı olduğundan sert ya da yumuşak gösterir. Tabloda sık duyulan iddialar ile kitapçıktaki karşılıkları yan yana duruyor:

Yaygın iddiaKitapçıktaki durum
Oyuncu yerdeyse oyun hemen durmalıHayır. Hafif sakatlıkta oyun top çizgiyi geçene kadar sürer
Sakatlık serbest vuruş getirirHayır. Faul yoksa oyun çoğunlukla hakem topuyla başlar
Sakat oyuncu sahada tedavi edilirGenel kural bu değildir. Oyuncu kısa değerlendirmeden sonra sahadan çıkar
Çıkan oyuncu hemen dönebilirHayır. Oyun yeniden başladıktan sonra bir dakika geçmeli, hakem izin vermeli
Kafa çarpışması her zaman gol pozisyonunu da durdururKitapçıkta böyle kategorik bir ifade yoktur. Karar ciddi sakatlık değerlendirmesine bağlıdır
Hakem sakatlıkta verdiği karardan sorumludurHakem, durdurma ya da çıkarma kararından hukuken sorumlu tutulamaz

Bazı anlatımlarda geçen "FIFA Oyun Kuralları 5. madde" ve "2021 TFF Merkez Hakem Kurulu güncellemesi" gibi ifadeler kaynağı gösterilmedikçe kesin bilgi sayılmamalıdır. Oyun Kurallarının kaynağı FIFA değil, IFAB'dır.

Bu kuralı kendi başınıza nasıl doğrularsınız?

Kuralın ana metni ücretsiz ve herkese açıktır. Yukarıda bağladığımız Kanun 5 sakatlık başlığını ve soru-cevap örneklerini içerir. Sahadan çıkma ve bir dakika uygulaması için sahadan tedavi ve değerlendirme protokolü sayfasını okuyun.

Sarsıntı değişikliğinin ayrıntıları için kalıcı sarsıntı değişikliği protokolü sayfası vardır. Türkiye'deki uygulamalar için TFF talimatlarına ve organizasyonunuzun duyurularına bakın.

Çocuk ve amatör maçlarında sorular da çoğu zaman federasyon yerine organizasyonun kendi talimatında cevap bulur. Bu nedenle emin değilseniz maçtan önce hakemle ve organizatörle konuşun. Hakemin kararı o gün için geçerlidir.

Oyunun ritmine, sağlık ekibine ve hakem kararlarına dair başka kurallar için hakem topa değerse oyun durur mu yazısı da kısa bir tamamlayıcıdır. Burada anlatılanlar hukuki ya da tıbbi tavsiye değildir, ciddi bir sakatlıkta sağlık personeline ve 112'ye başvurun.

Sıkça sorulan sorular

Oyuncu sakatlanınca hakem her zaman düdük çalar mı?

Hayır. Hakem, oyuncu yalnızca hafif sakatsa top oyun dışına çıkana kadar bekler. Oyunu yalnızca oyuncu ciddi biçimde sakatlandığında durdurur. Hafif ve ciddi ayrımını hakem kendi değerlendirmesiyle yapar, çünkü kuralda sayısal bir ölçüt yoktur. Baş yaralanması, bilinç kaybı ve kanama gibi durumlarda ise hakem oyunu çoğunlukla hemen durdurur.

Sakatlanan oyuncu sahada tedavi edilebilir mi?

Genel kural olarak hayır. Oyun durmuşsa sağlık ekibi kısa bir ilk değerlendirme yapar, sonra oyuncu sahadan çıkar ve kenarda tedavi edilir. Ancak kaleci, çarpışan takım arkadaşları, ciddi sakatlık ve rakibin kart gördüğü fauller gibi istisnalarda oyuncu sahada kalabilir. Bu istisnalar kural kitapçığında tek tek sayılmıştır.

Sahadan çıkan oyuncu ne zaman geri dönebilir?

Oyun yeniden başladıktan sonra bir dakika geçmeli ve hakem işaret vermelidir. Süre akan saatle ölçülür ve süreyi hakem belirler. Top oyundaysa oyuncu yan çizgiden girer. Top oyun dışındaysa herhangi bir sınır çizgisinden girebilir. İlk yarı biterse ikinci yarının başında dönebilir.

Sakatlık yüzünden oyun durunca top kimde başlar?

Sakatlığın nedeni bir faul değilse ve oyun başka bir nedenle durmadıysa hakem topuyla başlar. Hakem, topu elinde tutacak ya da kazanacak takımdan bir oyuncuya bırakır. Bunu belirleyemezse topa en son dokunan takımdan birine bırakır. Top, oyunun durduğu yerde bırakılır. Ceza sahasındaysa top savunan takımın kalecisine verilir. Faul varsa serbest vuruş ya da penaltı uygulanır.

Sakatlanan oyuncunun yerine her zaman yedek girer mi?

Hayır. Değişiklik yapılabilmesi için takımın değişiklik hakkı ve fırsatı kalmış olmalıdır. Değişiklik oyun durmuşken yapılır ve takımın kalan hakkına sayılır. Değişiklik hakkı biten takım, sakat oyuncusu devam edemezse eksik oyuncuyla sürdürür. Ayrıca çocuk maçlarında organizasyon farklı bir değişiklik uygulaması kullanabilir, bu yüzden talimata bakın.

Çocuk maçında yerde kalan oyuncuya antrenör hemen koşabilir mi?

Hakemin izni olmadan sahaya girmemek gerekir, ancak ciddi bir durumda hakemi işaretle uyarın ve hazır olun. Boyun ya da sırt ağrısı, bilinç değişikliği ya da kusma varsa çocuğu hareket ettirmeyin ve hemen 112'yi arayın. Ayrıca çocuğa ağrı kesici vermeyin, çünkü doz ve alerji bilgisi doktora aittir.

Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin

Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.

Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.

Reklamlar
Reklamlar
Paylaş WhatsApp X Facebook
İlgili yazılar

Bunları da okuyun

Tüm Futbol Kuralları yazıları
Reklamlar

Örneğin: Kadıköy, ofsayt, yaş grupları

İstanbulAnkaraİzmirBursaAntalyaKocaeli

Çerez tercihleri

Tercihinizi sayfanın altındaki "Çerez tercihleri" bağlantısından her an değiştirebilirsiniz. Ayrıntılar: KVKK aydınlatma metni.