Skor Tabelası veya Stadyum Saati Bozulursa Süreyi Kim Tutar?
Süreyi kim tutar? Skor tabelası ya da stadyum saati bozulursa hakemin rolü, uzatma tabelası, Kural 5 ve 7 ile amatör maç için pratik öneriler.
- Yazan
- İçerik Editörü
- Bölüm
- 24
- Okuma
- 15 dk
Bu Yazıda Neleri Anlattık?
Skor tabelası bozulursa süreyi kim tutar?
Resmî süreyi her zaman orta hakem tutar. IFAB Oyun Kuralları'nın 5. kuralı hakeme zaman tutucu görevini verir; skor tabelası ve stadyum saati ise yalnızca seyirciyi bilgilendirir. Bu yüzden tabela kararır ya da saat donarsa maç durmaz, hakem kendi saatine göre devam eder ve uzatmayı yine o belirler.
Bu bir özet. Ayrıntılar, örnekler ve sık sorulan sorular yazının devamında.23 bölüm · 15 dk okumaPeki bu bilgi sahada neyi değiştirir? Aslında çok şeyi. Çünkü tribündeki saat ile hakemin saati arasında birkaç saniyelik ya da dakikalık fark çıktığında oyuncular, antrenörler ve veliler çoğu zaman tabelaya bakar. Ancak kural kitabının gözünde geçerli olan tek saat, hakemin bileğindeki saattir. Süreyi kim tutar sorusunun cevabı da tam olarak budur.
Oyun Kuralları zaman tutma görevini kime verir?
Kural 5'in yetki ve görevler bölümü açıktır: hakem kuralları uygular, maçı diğer maç görevlileriyle iş birliği içinde yönetir, zaman tutucu olarak görev yapar ve maçın kaydını tutar. Ayrıca maç sonunda ilgili kurullara bir rapor sunar. Yani zamanı ölçmek, hakemin isteğe bağlı bir işi değil, doğrudan görev tanımının parçasıdır.
Bununla birlikte hakem bu işi tek başına yürütmek zorunda kalmaz. Kural 6'ya göre sahadaki diğer görevliler, yani yardımcı hakemler, dördüncü hakem ve atanmışsa ek yardımcı hakemler, zaman, gol ve disiplin kayıtlarının tutulmasında hakeme destek olur. Böylece tek bir saatin arızası maçı belirsizliğe sürüklemez.
- Zamanı ölçen ve son sözü söyleyen: orta hakem.
- Kayıtlarda yedek olarak destek veren: yardımcı hakemler ve dördüncü hakem.
- Uzatmanın en az süresini tabelayla gösteren: dördüncü hakem.
- Seyirciye bilgi veren ama karar gücü olmayan: stadyum saati ve skor tabelası.
Hakemin taşıması zorunlu ekipman nedir?
Kural 5'in ekipman maddesi, hakemin yanında bulundurması gereken araçları sayar: düdük ya da düdükler, saat ya da saatler, kırmızı ve sarı kart ile maçı kaydetmek için not defteri veya başka bir kayıt aracı. Dikkat çeken nokta, saat ve düdük için çoğul kullanılmasıdır. Kural metni birden fazla saati açıkça mümkün kılar.
Uygulamada hakemlerin önemli bir kısmı iki saat taşır. Örneğin biri kronometre gibi oyunun süresini, diğeri ise duraklamaları ya da gerçek saati gösterebilir. Bu alışkanlığın ayrıntılarını hakemlerin neden iki saat taktığını anlatan yazımızda bulabilirsiniz. Burada önemli olan şu: tabela bozulduğunda hakemin elinde zaten bağımsız bir ölçüm vardır.
Not defterinin de zamanla ilgili bir işlevi vardır. Hakem golleri, kartları ve önemli duraklamaları dakikasıyla not eder. Böylece saat bozulsa bile maçın akışını gösteren yazılı bir kayıt elinde kalır. Bu kayıt, maç sonunda hazırlanan raporun da temelini oluşturur. Yani saat, düdük, kart ve not defteri birlikte çalışan bir sistemdir; tabela bu sistemin dışında kalır.
Stadyum saati neden resmî saat değildir?
Oyun Kuralları stadyum saatine ya da skor tabelasına zaman tutma görevi tanımlamaz. Kural metni yalnızca hakemi zaman tutucu olarak sayar. Dolayısıyla tribündeki dijital saat, maçı izleyenlerin yönünü bulmasına yardım eden bir bilgi aracıdır.
Üstelik büyük stadyumlarda saati çoğu zaman stadyum ya da yayın ekibi yönetir. Bu ekip maç görevlisi değildir ve hakemin duraklamalar için ayırdığı süreyi anlık olarak bilemez. Örneğin bir sakatlık için oyun iki dakika durduğunda tribün saati genelde akmaya devam eder. Hakemin ölçümü ise bu kaybı uzatmaya ekler.
Bu nedenle bazı organizasyonlar normal süre dolunca tabela saatini durdurur ya da 45 ve 90 dakikada sabitler. Bu bir organizasyon tercihidir, Oyun Kuralları'nın bir maddesi değildir. Hangi yöntemin uygulandığı, organizasyonun talimatına bağlıdır.
Maç sırasında tabela kararırsa ne olur?
Tabela tamamen kararsa bile oyun kural gereği durmaz. Hakem kendi saatine göre zamanı ölçmeye devam eder, top oyundayken bir aksaklık yoksa düdük çalmasına gerek kalmaz. Skor da kaybolmaz; çünkü hakem ve yardımcıları golleri ayrıca not eder.
Ancak tabelanın arızası, seyirci güvenliğini ya da oyunu etkileyecek bir duruma dönüşürse tablo değişir. Diyelim ki tabelanın yapısı sallanıyor, kıvılcım çıkarıyor ya da sahaya parça düşme riski taşıyorsa hakem, Kural 5'in dış müdahaleyle ilgili yetkisiyle oyunu durdurabilir, askıya alabilir. Burada gerekçe saat değil, güvenliktir.
| Durum | Maç durur mu? | Süreyi kim tutar? |
|---|---|---|
| Tabela kapandı, başka sorun yok | Hayır | Orta hakem |
| Stadyum saati dondu ya da geri gitti | Hayır | Orta hakem |
| Tabela yanlış skor gösteriyor | Hayır, anons ve düzeltme organizasyonun işi | Skor kaydı hakemde |
| Tabela yapısı güvenlik riski taşıyor | Hakem durdurabilir ya da askıya alabilir | Duraklama süresi hakemde |
| Hakemin saati arızalandı | Hayır, yedek saat ve diğer görevliler devreye girer | Hakem, ekibin kayıtlarıyla |
Hakemin kendi saati bozulursa ne yapılır?
Bu durum, tabelanın bozulmasından daha nadir ama daha önemlidir. Kural 6, sahadaki görevlilerin zaman kaydında hakeme yardım ettiğini söyler. Yani hakemin saati durursa yardımcı hakemlerin ya da dördüncü hakemin tuttuğu süre başvuru kaynağı olur.
Uygulamada pek çok hakem bu yüzden maç öncesinde ekibiyle saatleri eşitler. Ardından en az bir yardımcı hakem süreyi paralel tutar. Amatör maçlarda ise tek hakem görev yapıyorsa hakemin yedek saati ya da telefon dışı basit bir kronometre çözüm olur. Telefon konusunda dikkatli olmak gerekir; çünkü Kural 5, sahadaki görevlilerin izin verilenler dışında elektronik ekipman kullanmasını yasaklar.
Her durumda hakem, elindeki en güvenilir kayda göre karar verir. Tahmini bir süreyle oyunu bitirmek yerine ekibiyle kısa bir kontrol yapması daha doğrudur.
Uzatma süresini tabela mı belirler, hakem mi?
Uzatmayı hakem belirler. Kural 7'ye göre hakem, her devrede oyuncu değişikliği, sakatlık, zaman geçirme, disiplin işlemleri, su ve serinleme molaları, VAR incelemeleri, gol sevinçleri ve diğer nedenlerle kaybedilen süreyi o devreye ekler. Dördüncü hakem ise devrenin son dakikasının sonunda hakemin belirlediği en az ek süreyi tabelayla gösterir.
Bu tabelayı çoğu kişi skor tabelasıyla karıştırır. Oysa dördüncü hakemin elindeki ışıklı tabela ayrı bir araçtır ve maç görevlisinin kontrolündedir. Görevlerin tamamı için dördüncü hakemin görevleri yazısına bakabilirsiniz.
- Gösterilen süre en az süredir; hakem bunu artırabilir.
- Gösterilen süre azaltılamaz.
- Uzatmada yeni bir duraklama olursa hakem onu da ekleyebilir.
- Penaltı verilmişse devre, penaltı tamamlanana kadar uzar.
Dördüncü hakemin tabelası da bozulursa ekip uzatmayı nasıl duyurur?
Kural 7, en az ek sürenin dördüncü hakem tarafından gösterileceğini söyler ama gösterme yöntemini tek bir araca bağlamaz. Dolayısıyla elektronik tabela çalışmazsa uygulamada ekip el işaretine, manuel tabelaya ya da yedek bir tabelaya geçer. Önemli olan, takımların ve kenardakilerin ek süreyi açıkça görmesidir.
Örneğin dördüncü hakem parmaklarıyla dakika sayısını gösterebilir ya da teknik alanlara sözlü bilgi verebilir. Hangi yöntemin seçileceği hakem ekibinin maç öncesi brifingine ve organizasyonun imkânlarına bağlıdır. Yine de süreyi ölçen kişi değişmez: karar her zaman orta hakemindir.
Ayrıca teknik alandaki antrenörler bu süreyi dördüncü hakemden doğrudan sorabilir. Dördüncü hakem, yerinde ve kısa bir cevapla bilgi verir. Ancak bu bilgi bir pazarlık konusu değildir. Hakem uzatmayı kendi hesabına göre belirler ve gerekirse gösterilen sürenin üzerine çıkar.
Hakem ilk yarıdaki zaman hatasını ikinci yarıda telafi edebilir mi?
Hayır, edemez. Kural 7 bu konuda nettir: hakem ilk yarıdaki bir zaman tutma hatasını ikinci yarının süresini değiştirerek telafi edemez. Örneğin ilk yarı yanlışlıkla bir dakika eksik oynandıysa hakem ikinci yarıya fazladan bir dakika ekleyemez.
Bu kural ilk bakışta adaletsiz görünebilir. Ancak mantığı şudur: her devre kendi içinde biter ve kendi kaybını kendi içinde karşılar. Böylece bir yarıdaki hata, öteki yarının taktik dengesini bozmaz. Bu tür bir hata yaşanırsa hakem durumu maç raporuna yazar; sonrasındaki değerlendirme organizasyonun disiplin ve hakem kurullarına kalır.
Peki bu hatayı kim fark eder? Uygulamada yardımcı hakemler ya da dördüncü hakem, devre sonunda fark ettikleri bir zaman hatasını hakemle paylaşır. Hakem de bunu kayda geçirir. Böylece hata gizli kalmaz; ama ikinci yarının süresi de kural dışı biçimde değişmez.
Uzun bir duraklama normal sürenin sonuna denk gelirse ne olur?
IFAB, Kural 7 sorularında bu örneği ayrıca anlatır. Hakem üç dakika ek süre vereceğini düşünürken normal sürenin bitmesine birkaç saniye kala sakatlık nedeniyle oyun beş dakika duruyor. Bu durumda oyun yeniden başlarken hakemin oynatacağı süre, duraklamanın uzunluğu değil, kalan oyun süresidir. Yani gösterilen ve oynanan ek süre ilk planlanan üç dakikadır.
Bu örnek tabela tartışmalarında çok işe yarar. Çünkü tribün saati beş dakikalık duraklama boyunca akmış olabilir ve seyirci yanlış bir hesap yapabilir. Hakemin hesabı ise oyun süresine dayanır. Benzer hesapları merak edenler efektif süre kavramına da göz atabilir.
Bu kuralın mantığı basittir: ek süre, devrede kaybedilen oyun süresini telafi eder. Normal sürenin bitmesine birkaç saniye kala yaşanan bir duraklama, devreden yalnızca o birkaç saniyeyi götürür. Dolayısıyla hakem, duraklamanın tamamını değil, devrede gerçekten kalan süreyi oynatır. Tribündeki seyirci ise çoğu zaman bu ayrımı tabeladan göremez.
Tabela yanlış skor gösterirse gol geçersiz mi olur?
Gol, tabelaya yazıldığı için değil, hakem gol kararı verdiği için geçerlidir. Kural 5, oyunla bağlantılı olgulara ilişkin hakem kararlarının, golün olup olmadığı ve maçın sonucu dahil, kesin olduğunu söyler. Bu nedenle tabelada eksik ya da fazla gol görünmesi resmî skoru değiştirmez.
Öte yandan tabela hatası seyirci arasında yanlış anlaşılmalara yol açabilir. Bu yüzden organizasyonun anons ya da düzeltme yapması iyi bir uygulamadır. Resmî skor, hakemin maç raporuna ve maç kaydına geçen skordur. Amatör maçlarda bu kaydı çoğu zaman maç cetveli taşır.
Özellikle turnuvalarda bu ayrım önemlidir. Çünkü puan durumu ve averaj hesabı, tabelanın değil resmî maç kaydının sonucuna dayanır. Turnuva tablosunu doğru tutmak isteyenler puan durumu ve averaj hesaplama aracına resmî skorları girerek hesap yapabilir.
Amatör ve çocuk maçlarında süreyi kim tutar?
Pek çok amatör sahada tabela yoktur ya da basit bir elektronik saatle sınırlıdır. Bu yüzden zaman tutma işi daha da doğrudan hakeme kalır. Çocuk maçlarında devre süreleri yaş grubuna göre kısalır; doğru süreyi organizasyonun talimatından öğrenmek gerekir.
Ayrıca Kural 7, devre süresinin ancak maçtan önce hakem ve iki takımın anlaşmasıyla ve yarışma kurallarına uygun olarak kısaltılabileceğini söyler. Yani maç ortasında saat bozulduğu için devreyi kısaltmak kural metniyle uyuşmaz.
- Hakem saatinin yanında yedek bir kronometre bulundurun.
- Maç öncesi devre süresini ve devre arasını iki takıma söyleyin.
- Golleri ve kartları her olaydan hemen sonra not edin.
- Kenardaki görevli ya da gönüllü bir yetişkin paralel süre tutabilir; ancak karar hakemde kalır.
Veli ve antrenörler tabela tartışmasında ne yapmalı?
Çocuk maçlarında en sık gerilim, kenardaki birinin telefonundaki süreyle hakemin süresi uyuşmadığında çıkar. Bu tartışma çocuğa hiçbir şey kazandırmaz. Üstelik kenardaki saat, sakatlık ve değişiklik gibi duraklamaları hesaba katmaz.
Bu yüzden antrenörün yapacağı en iyi şey, maç öncesinde hakemden devre süresini ve uzatma yöntemini sakin biçimde öğrenmektir. Veliler ise süreyi değil, çocuğun oyununu takip etmelidir. Kural bilgisini eğlenceli biçimde pekiştirmek için çocuklarla birlikte futbol kuralları testi çözebilirsiniz.
Ayrıca çocuğa örnek olmak da önemlidir. Kenardaki bir yetişkin hakeme sürekli saat gösterirse çocuk da hakeme güvenmemeyi öğrenir. Oysa antrenör sakin kalır ve soruyu devre arasında kibarca sorarsa çocuk, kurallara saygının da oyunun parçası olduğunu görür. Bu tutum hem maç havasını hem de takım kültürünü korur.
Antrenmanda ve mahalle maçında süre için hangi aracı seçebilirsiniz?
Resmî maçta tek saat hakemin saatidir. Buna karşılık antrenman maçlarında, okul turnuvalarında ya da hakemsiz oyunlarda süreyi ve skoru herkesin görebileceği bir ekranda tutmak işleri kolaylaştırır. Bunun için sitemizdeki skor tabelası ve maç sayacı aracını tablet ya da telefonda açıp kenara koyabilirsiniz.
Yine de bu tür bir araç resmî maçta hakemin yerine geçmez. Turnuva düzenleyen antrenörler için turnuva fikstürü oluşturucu da maç sürelerini ve sırasını önceden planlamaya yardım eder. Böylece hangi maçın ne zaman biteceği konusunda herkes baştan anlaşır.
Ayrıca antrenmanda süreli oyunlar planlıyorsanız her oyunun süresini ve dinlenme aralarını önceden belirlemek işinizi kolaylaştırır. Örneğin dört dakikalık küçük alan oyunlarını sayaçla yönetmek, hem çocukların dikkatini toplar hem de antrenörü saate bakmaktan kurtarır. Haftalık plan için futbol antrenman programı sayfası hazır bir iskelet sunar.
Yardımcı hakemler süreyi neden ayrıca tutar?
Profesyonel maçlarda hakem ekibi süreyi tek kişiye bırakmaz. Çünkü Kural 6, sahadaki görevlilerin zaman, gol ve disiplin kayıtlarında hakeme yardım ettiğini açıkça yazar. Bu destek, tabela ya da saat arızasında hakemin elindeki en önemli güvencedir.
Uygulamada yardımcı hakemlerden biri ya da dördüncü hakem süreyi paralel tutar. Böylece hakemin saati durursa, yanlışlıkla sıfırlanırsa ya da hakem bir duraklamayı kaydetmeyi unutursa ekip hızlıca kontrol yapar. Ayrıca kulaklık sistemi olan maçlarda bu kontrol birkaç saniye sürer.
Öte yandan paralel kayıt, hakemin yetkisini paylaşmak anlamına gelmez. Ekip bilgi verir, hakem karar verir. Kural 6'nın giriş bölümü de son kararın her zaman hakemde olduğunu vurgular. Yani iki saat farklı süre gösterirse hakem ekibiyle konuşur, ardından en güvenilir kayda göre oyunu yönetir.
Amatör maçlarda yardımcı hakem yoksa bu güvence zayıflar. Bu yüzden tek hakemli maçlarda yedek saat taşımak, iyi bir alışkanlıktan çok bir gerekliliğe dönüşür. Hakemlik yolunu düşünenler için futbol hakemi nasıl olunur yazısı ilk adımları anlatır.
Devre arası süresini kim takip eder?
Kural 7'ye göre oyuncuların devre arasında dinlenme hakkı vardır ve bu ara 15 dakikayı aşmaz. Ayrıca yarışma kuralları devre arasının süresini açıkça belirtmek zorundadır. Bu süreyi ancak hakemin izniyle değiştirmek mümkündür.
Dolayısıyla devre arasında da süreyi takip eden kişi hakemdir. Stadyum saati devre arasında kapanabilir ya da reklam ekranına dönebilir; bu durum hiçbir şeyi değiştirmez. Hakem, takımları ikinci yarı için zamanında sahaya çağırır.
Peki bir takım geç kalırsa ne olur? Bu konu Oyun Kuralları'ndan çok yarışma talimatlarının alanına girer ve sonuçları organizasyona göre değişir. Amatör ve çocuk maçlarında ise devre arası çoğu zaman daha kısadır. Doğru süreyi maçtan önce hakemden ya da organizasyondan öğrenmek en sağlıklı yoldur.
Ayrıca IFAB, kötü hava gibi durumlarda hakem ve iki takım anlaşırsa devre arasının kısalabileceğini sorularında örnekler. Ancak bu karar da yine hakemin onayıyla verilir; tabelanın ya da saatin arızası tek başına bir gerekçe değildir.
Gece maçında ışıklar ve saat birlikte giderse ne olur?
Bazen tabela tek başına değil, stadyumun elektriğiyle birlikte gider. Böyle bir durumda asıl sorun saat değil, görüş koşuludur. Kural 5, ışıklandırma yetersiz kaldığında hakemin oyunu durdurabileceğini, askıya alabileceğini ya da tatil edebileceğini söyler.
Hakem bu durumda saatini de durdurur. Çünkü ışık arızasıyla geçen süre oyun süresi değildir ve kaybedilen süre olarak hesaba girer. Işıklar geri gelince oyun, durduğu andaki duruma göre yeniden başlar.
Eğer arıza uzun sürer ve maç tamamlanamazsa Kural 7 devreye girer: tatil edilen bir maç, yarışma kuralları ya da organizatörler aksini belirlemedikçe yeniden oynanır. Yani maçın akıbetini tabela değil, yarışma talimatı belirler. Ayrıntılı senaryolar için sahada elektrik kesilirse ne olacağını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.
Bu ayrım önemlidir. Saat tek başına bozulduğunda maç sürer; ışık ya da güvenlik sorunu olduğunda ise hakem oyunu durdurma yetkisini kullanabilir.
Süre dolduktan sonra penaltı kullanılabilir mi?
Evet. Kural 7'ye göre bir penaltı vuruşu kullanılacaksa ya da tekrar edilecekse devre, penaltı tamamlanana kadar uzar. Bu kural, tabelada sürenin dolmuş görünmesinden bağımsızdır.
Örneğin uzatmanın son saniyesinde penaltı verildiğini düşünelim. Tribün saati süreyi çoktan aşmış olabilir. Buna rağmen hakem penaltıyı kullandırır ve vuruşun sonucunu bekler. Top kaleye girerse gol geçerlidir; kaleci kurtarırsa ya da top dışarı giderse hakem devreyi bitirir.
Bu örnek, tabela ile resmî süre arasındaki farkı en açık biçimde gösterir. Çünkü resmî süre yalnızca dakikalardan ibaret değildir; kuralın tanıdığı istisnaları da içerir. Penaltı uygulamasının ayrıntılarını merak edenler düdükten sonra atılan golün geçerliliği yazısına da göz atabilir.
Kısa bir hatırlatma da ekleyelim: bu uzama yalnızca penaltı vuruşunun kendisi içindir. Penaltıdan dönen topla yeni bir atak kurmak mümkün değildir.
Yayın ekranındaki dakika ile hakemin dakikası neden farklıdır?
Televizyondaki köşe saati, yayıncının kendi sistemidir. Bu saat genelde başlama düdüğüyle çalışır ve duraklamalarda akmaya devam eder. Hakemin saati ise kayıp süreyi ayrıca hesaplar. Bu yüzden yayındaki dakika ile hakemin bitiş anı arasında fark çıkması olağandır.
Ayrıca yayın saati normal süre dolunca çoğu zaman sabitlenir ve ek süreyi ayrı bir sayaçla gösterir. Bu tasarım da yayıncının tercihidir. Oyun Kuralları yayın grafiğine bir görev tanımlamaz.
Peki izleyici neye bakmalı? Uzatmanın en az süresini dördüncü hakemin tabelası gösterir. Maçın bittiği anı ise yalnızca hakemin son düdüğü belirler. “Uzatma bitti, hakem neden hâlâ oynatıyor?” diye düşünen bir izleyici, hakemin uzatma içindeki yeni duraklamaları da eklediğini hatırlamalı. Bu konuda eğlenceli bir terim olan Fergie time ifadesinin hikâyesi de ilginizi çekebilir.
Sonuç olarak üç saat vardır ama tek bir resmî saat vardır: hakemin saati.
Hakem devreyi yanlışlıkla erken bitirirse ne olur?
Saat arızası ya da dikkat hatası yüzünden hakem bir devreyi süresinden önce bitirebilir. Bu durumda Kural 5'in karar değişikliğiyle ilgili cümlesi önem kazanır. Kurala göre hakem, birinci ya da ikinci yarının sonunu işaret edip sahadan ayrıldıysa kararını artık değiştiremez.
Peki hakem sahadan ayrılmadan hatasını fark ederse? Kural metni bu senaryoyu adım adım anlatmaz; ancak sınırı sahadan ayrılma anı olarak çizer. Dolayısıyla hata, takımlar soyunma odasına gitmeden önce fark edilirse hakemin kalan süreyi oynatma imkânı doğar. Hakem ekibinin paralel süre tutmasının bir nedeni de budur.
Hata sahadan ayrıldıktan sonra anlaşılırsa sonuç, organizasyonun disiplin ve hakem kurullarının değerlendirmesine kalır. Bu yüzden çocuk ve amatör maçlarında hakemin, son düdükten önce kısa bir saat kontrolü yapması basit ama etkili bir önlemdir.
Sık yapılan yanlışlar nelerdir?
Saat ve tabela konusunda sahada dolaşan yanlış bilgiler şaşırtıcı derecede yaygındır. Sık duyulan "tabela 90'ı gösterdiyse maç biter" bilgisi yanlıştır: maç, hakem son düdüğü çaldığında biter.
- Tabela durduysa maçın da durması gerektiğini sanmak.
- Uzatmadaki tabelanın kesin süre olduğunu düşünmek; o en az süredir.
- İlk yarıdaki eksik sürenin ikinci yarıya eklenebileceğini sanmak.
- Tabelada yanlış görünen skorun resmî skor olduğunu düşünmek.
- Kenardaki telefon saatini hakemin saatine karşı delil saymak.
- Saat arızası yüzünden devrenin kısaltılabileceğini sanmak.
Bu yanlışların ortak noktası, bilgi aracını karar aracı sanmaktır. Tabela ve saat, oyunu izleyenler içindir. Kararlar ise kural gereği hakem ekibinindir. Bu ayrımı akılda tutan biri, tabela arızasında da paniğe kapılmaz.
Stadyum saati maç raporunda yer alır mı?
Hakem maç raporunda, maçtan önce, maç sırasında ve maçtan sonra yaşanan olayları ilgili kurullara bildirir. Tabelanın arızası oyunu etkilediyse, örneğin güvenlik nedeniyle duraklama gerektiyse ya da büyük bir karışıklık yarattıysa bunu rapora yazması beklenir.
Ancak tabela arızası tek başına maçın sonucunu değiştirmez. Organizasyon açısından ise durum farklıdır. Stadyum ekipmanının bakımından genelde ev sahibi kulüp ya da organizatör sorumludur. Hangi yaptırımın uygulanacağı, ilgili yarışmanın talimatına bağlıdır.
Ayrıca seyirci ya da kulüp temsilcileri tabela arızasıyla ilgili bir itirazda bulunmak isterse bunu genelde maç sonrasında yarışmanın kendi yolları üzerinden yapar. Sahada hakemle tartışmak, sonucu değiştirmediği gibi disiplin sorununa da dönüşebilir.
Süreyi kim tutar sorusu VAR'lı maçlarda değişir mi?
Değişmez. VAR'lı maçlarda da süreyi orta hakem tutar. Kural 6'ya göre yardımcı video hakemi (AVAR), inceleme ya da kontrol nedeniyle kaybedilen süreyi kayda geçirerek hakeme yardım eder. Kural 7 de VAR kontrol ve incelemelerinden doğan gecikmeyi kayıp süre nedenleri arasında sayar.
Bu nedenle uzun bir incelemeden sonra uzatmanın artması normaldir. Tribündeki saat bu süreyi göstermese de hakemin hesabı gösterir. VAR'ın hangi kararlara girebildiğini ise VAR müdahale alanları yazısında ayrıntılı bulabilirsiniz.
Ayrıca VAR'ın bulunduğu maçlarda bile tabela ile hakem saati arasındaki ilişki aynıdır. Video görevlileri karar sürecine yardımcı olur; ama süreyi ölçen kişiyi değiştirmez. Hakem incelemeyi bitirdiğinde oyunu yeniden başlatır ve saatini yeniden çalıştırır.
Süreyi kim tutar konusunda en önemli bilgi nedir?
Kural kitabı açısından cevap tektir: süreyi kim tutar sorusunun yanıtı orta hakemdir. Skor tabelası, stadyum saati ve yayın grafiği yalnızca bilgi verir; hiçbiri maçın süresini, skoru ya da sonucunu belirlemez.
Bu bilgi özellikle çocuk ve amatör maçlarda gereksiz tartışmaları önler. Hakem saatine güvenin, devre süresini maç öncesinde öğrenin ve tabelayı bir yardımcı olarak görün. Kuralın İngilizce resmî metnini IFAB Kural 5 ve IFAB Kural 7 sayfalarında, Türkçe kural kitabını ve talimatları ise TFF sitesinde inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Hakemin saati ile stadyum saati farklıysa hangisi geçerli?
Hakemin saati geçerlidir. Oyun Kuralları hakemi zaman tutucu olarak tanımlar, stadyum saatine resmî bir görev vermez. Stadyum saati duraklamaları genelde hesaba katmadığı için iki saat arasında fark çıkması normaldir. Maç, hakem son düdüğü çaldığında biter; tabelanın gösterdiği dakika bunu değiştirmez.
Tabelada uzatma süresi gösterilmezse maç uzatılmaz mı?
Uzatılır. Ek süreyi hakem belirler ve dördüncü hakem bunu devrenin son dakikasının sonunda gösterir. Elektronik tabela çalışmazsa uygulamada el işareti ya da manuel tabela kullanılır. Dördüncü hakemin olmadığı amatör maçlarda ise hakem, ek süreyi kendi saatine göre oynatır ve gerekirse takımlara sözlü bilgi verir.
Hakem uzatmada gösterilenden daha erken bitirebilir mi?
Hayır. Kural 7'ye göre dördüncü hakemin gösterdiği süre en az süredir; hakem bunu artırabilir ama azaltamaz. Uzatma sırasında yeni bir duraklama olursa hakem bu kaybı da ekleyebilir. Bu yüzden gösterilen süreden biraz daha uzun oynanması kurala uygundur, kısa kesilmesi ise kurala aykırıdır.
Çocuk maçında devre süresini kim belirler?
Devre sürelerini yaş grubuna göre organizasyonun talimatı belirler. Hakem bu süreye uyar ve zamanı kendi saatiyle tutar. Oyun Kuralları devre süresinin ancak maçtan önce, hakem ve iki takımın anlaşmasıyla ve yarışma kurallarına uygun biçimde kısaltılabileceğini söyler. Güncel süreleri bağlı olduğunuz organizasyondan öğrenin.
Skor tabelası bozuldu diye maç ertelenir mi?
Tek başına tabela arızası maçı ertelemek için yeterli değildir; çünkü süre ve skor zaten hakem ekibinin kaydındadır. Ancak arıza güvenlik riski yaratıyorsa hakem oyunu durdurabilir ya da askıya alabilir. Organizasyonun ekipmanla ilgili ayrıca bir yaptırımı olup olmadığı ilgili yarışma talimatına bağlıdır.
Hakemsiz halı saha maçında süreyi kim tutar?
Halı saha için tek bir resmî kural kitabı yoktur ve düzen organizasyona göre değişir. Hakem yoksa iki takımın maç öncesinde ortak bir saat ve bir sorumlu üzerinde anlaşması en sağlıklı yoldur. Herkesin görebileceği bir ekranda çalışan maç sayacı, süre ve skor tartışmalarını büyük ölçüde azaltır.
Bu yazıyı yapay zekâ ile özetleyin
Kullandığınız asistan bu rehberi okuyup sizin için kısaca özetlesin; yanıtında kaynak olarak bu sayfanın bağlantısı yer alır.
ChatGPT ile özetle (yeni sekmede açılır)
Claude ile özetle (yeni sekmede açılır)
Perplexity ile özetle (yeni sekmede açılır)
Google AI Modu ile özetle (yeni sekmede açılır)
Copilot ile özetle (yeni sekmede açılır)
Grok ile özetle (yeni sekmede açılır)
Asistanlar yanıtlarını kendileri üretir ve hata yapabilir. Ücret, kayıt ve sağlıkla ilgili kararlarda okulla ya da uzmanla doğrudan görüşün.