Teknik Direktör Kulübede Tablet veya Telefon Kullanabilir mi?

Kısacası kulübede tablet görmek artık şaşırtıcı değildir. Ancak izin sınırsız da değildir. Bu yazı, kulübede tablet ve telefon kullanımını kural metni, yaptırım, maç içi veri akışı ve çocuk futbolundaki uygulama açısından ele alıyor. Kulaklığın karşı ucunda kimin durduğu sorusunu ise teknik direktörün kulaklığını anlatan yazımızda ayrıca inceledik. Burada odak, ekranlı cihazlar ve ekrandan doğan sorular.

Kural 4 bu izni hangi koşullara bağlıyor?

Elektronik iletişim hükmü, IFAB Oyun Kuralları'nın oyuncuların teçhizatını düzenleyen 4. kuralında yer alır. Metin iki ayrı koşul koyar. Birincisi amaçla ilgilidir: Kullanım ya doğrudan oyuncu refahı ve güvenliğiyle ilgili olmalı ya da taktik ve koçluk amacı taşımalıdır. İkincisi cihazın türüyle ilgilidir: Yalnız küçük, mobil ve elde taşınabilir ekipman serbesttir.

Kural bu iki koşulun ikisini birden arar. Dolayısıyla taktik amaçlı ama büyük, sabit bir kurulum kurala uymaz. Aynı şekilde küçük bir telefon da maçla ilgisi olmayan bir iş için kullanılıyorsa izin kapsamının dışına çıkar. Kural, kullanım amacını tek tek saymaz; çerçeveyi çizer ve uygulamayı hakemin değerlendirmesine bırakır.

• İzin verilen amaç: oyuncu refahı ve güvenliği, taktik ve koçluk.
• İzin verilen cihaz: küçük, mobil, elde taşınabilir ekipman.
• Kimin için: takım görevlileri, yani takım listesinde adı bulunan antrenör ve diğer görevliler.
• Kimin için değil: oyuncular, yedekler, oyundan çıkan ve oyundan atılan oyuncular.
• Yaptırım: yetkisiz ekipman ya da cihaz yüzünden uygunsuz davranış, görevlinin oyundan çıkarılmasıyla sonuçlanır.

Bu maddeler, aşağıdaki bölümlerin temelini oluşturur. Çünkü kulübede tablet sorusunun neredeyse bütün ayrıntısı bu iki koşuldan ve tek yaptırımdan doğar.

Hangi cihazlar küçük, mobil ve elde taşınabilir sayılır?

Kural metni parantez içinde örnek bir liste verir. Bu listede mikrofon, kulaklık, kulak içi cihaz, cep telefonu ya da akıllı telefon, akıllı saat, tablet ve dizüstü bilgisayar geçer. Listenin başında "örneğin" ifadesi yer alır. Yani liste kapalı değildir; hakem benzer nitelikteki başka bir cihaza da aynı ölçütle bakar.

Tablodaki son satır kuralın kendi ölçütüne dayanır. Kural "küçük, mobil, elde taşınabilir" dediği için kulübenin önüne kurulan büyük bir ekran bu tanımın dışında kalır. Böyle bir düzen kurmak isteyen kulüp önce organizatörün talimatına bakmalıdır.

Kulübede tablet kullanımına izin ne zaman ve neden geldi?

Bugünkü hüküm görece yenidir. IFAB'ın 3 Mart 2018'deki 132. Genel Kurulu bu değişikliği onayladı. Kurulun kararlarını duyuran 21 Nisan 2018 tarihli 13 numaralı genelgeye göre değişiklikler 1 Haziran 2018'den itibaren yürürlüğe girdi. O tarihe kadar kural, takım görevlilerinin elektronik iletişimini yalnız oyuncu refahı ve güvenliği için kabul ediyordu.

Genelgedeki gerekçe oldukça açık sözlüdür. IFAB, teknik alana gelen ve oradan çıkan elektronik iletişimi engellemenin neredeyse imkânsız olduğunu kabul etti. Bu yüzden odak cihazın kendisinden, cihazın yol açtığı davranışa kaydı. Başka bir deyişle soru "elinde telefon var mı?" olmaktan çıktı; yerini "telefonla ne yapıyor ve nasıl davranıyor?" sorusu aldı.

Aynı genelge iki ayrıntı daha içerir. Birincisi, maç sırasında elektronik performans ve takip sistemlerinden gelen verinin teknik alana ulaşmasına izin verildi. İkincisi, IFAB disiplin kurullarına bir çağrıda bulundu. Bu çağrıyı aşağıda, ceza alan teknik direktörün iletişimi bölümünde ayrıca ele alıyoruz.

Kuralların tarih içindeki başka değişimlerini merak ediyorsanız futbolda değişen kuralları anlatan yazımız iyi bir başlangıç olur.

Kulübede tablet ile neler yapılabilir?

Kural, kulübede tablet ile yapılabilecek işleri tek tek sıralamaz. Yalnız amacı tarif eder. Bu yüzden aşağıdaki örnekler, kuralın amaç çerçevesine uyan tipik kullanımlardır. Her kulübün ve her organizasyonun kendi düzeni farklı olabilir.

• Rakibin diziliş değişikliğini gösteren bir görüntüyü yardımcı antrenörle birlikte incelemek.
• Duran top düzeninde savunma eşleşmesinin bozulduğu anı ekranda tekrar izlemek.
• Oyuncu değişikliğinden önce oyuna girecek oyuncuya kısa bir görsel örnek göstermek.
• Organizatör sağlıyorsa koşu mesafesi, sprint sayısı gibi performans verisine bakmak.
• Sağlık ekibinin bir oyuncunun durumu hakkında hızlı bilgi alıp vermesi.

Bu listedeki ortak nokta, bütün işlerin takımın kendi oyununa ve oyuncusunun sağlığına dönük olmasıdır. Öte yandan aynı ekran, hakeme yönelik bir tepkiye dönüştüğünde iş değişir. Bu ayrımı birkaç bölüm sonra ayrıca açıyoruz.

Ekranda izlenen görüntünün nasıl hazırlandığı başka bir konudur. Maç sonrası çalışmanın yöntemlerini futbolda video analizini anlatan rehberde bulabilirsiniz. Burada yalnız maç içindeki kullanımın kuraldaki yerini konuşuyoruz.

Kulübede tablet hangi durumda kırmızı karta dönüşür?

Kural 4'teki yaptırım tektir: Yetkisiz ekipman kullanan ya da elektronik veya iletişim ekipmanı yüzünden uygunsuz davranan takım görevlisi oyundan çıkarılır. Kural 12 de aynı davranışı takım görevlileri için kırmızı kart sebepleri arasında sayar. Yani bu ihlalin karşılığı uyarı ya da sarı kart değil, doğrudan kırmızı karttır.

Burada iki ayrı durum vardır ve ikisini karıştırmamak gerekir. Birinci durum cihazın kendisiyle ilgilidir. Küçük ve taşınabilir olmayan bir ekipman, kural dışı bir ekipmandır. İkinci durum ise davranışla ilgilidir. Cihaz tamamen kurala uygun olsa bile, onun yüzünden ortaya çıkan uygunsuz bir davranış kırmızı kartı getirir.

1. Kurala uygun cihaz, kurala uygun amaç: ihlal yoktur.
2. Kurala uygun cihaz, uygunsuz davranış: oyundan çıkarılma.
3. Yetkisiz ekipman: oyundan çıkarılma.
4. Cihazla ilgisi olmayan bir itiraz: hakem Kural 12'nin genel hükümlerine bakar.

Kırmızı kart gören görevlinin teknik alanı nasıl terk ettiğini ve sonraki süreci teknik direktörün kart görmesini anlatan yazıda ayrıntılı biçimde okuyabilirsiniz. Burada yalnız cihazla bağlantılı yolu gösteriyoruz.

Kural "uygunsuz davranış" ifadesini nasıl tanımlıyor?

Kural bu ifadeyi ayrıca tanımlamaz. Hangi davranışın cihaz yüzünden uygunsuz sayılacağına, olayı gören hakem karar verir. Bu durum, futbol kurallarının genel yapısıyla uyumludur. Çünkü pek çok disiplin hükmü bir çerçeve çizer ve ayrıntıyı hakemin takdirine bırakır.

Yine de Kural 12, takım görevlileri için sınırın nerede olduğuna dair güçlü ipuçları verir. Örneğin kural, sözle ya da hareketle yapılan itirazı, kışkırtıcı davranışı ve kart istemek için ısrarla işaret yapmayı ayrı ayrı sayar. Ekran bu davranışlardan birinin aracı hâline geldiğinde, tabletin kurala uygun olması görevliyi korumaz.

Pratikte en sık karşılaşılan soru şudur: Tablet elde dururken teknik direktörün tepkisi nereye yönelir? Tepki kendi oyuncusuna ve oyuna yöneliyorsa amaç çerçevesi yerinde kalır. Ama tepki hakeme, dördüncü hakeme ya da rakip kulübeye yöneliyorsa cihaz kolayca bir itiraz aracına dönüşür. Bu yüzden deneyimli kenar ekipleri, ekranla hakem arasına bilinçli bir mesafe koyar.

Dördüncü hakemin teknik alanı nasıl izlediğini dördüncü hakemin görevlerini anlatan yazımızda bulabilirsiniz. Kenardaki ilk temas çoğu zaman onunladır.

Tabletten tekrar izleyip hakeme göstermek serbest mi?

Kural, tabletteki bir görüntüyü hakeme göstermeyi adıyla anmaz. Bu yüzden "açıkça yasak" ya da "açıkça serbest" demek doğru olmaz. Bununla birlikte kuralın mantığı oldukça nettir. Cihazın izinli amacı taktik, koçluk ve oyuncu refahıdır; hakem kararına itiraz bu amaçların hiçbirine girmez.

Kural 12'deki komşu hükümler de aynı yönü gösterir. Takım görevlileri için video incelemesi isteyen "televizyon işaretini" aşırı biçimde yapmak sarı kart sebebidir. Hakem inceleme alanına girmek sarı kart, video operasyon odasına girmek ise kırmızı kart sebebidir. Kısacası kural, karar sürecine kenardan görüntüyle karışmayı açıkça sınırlar.

• Görüntüyü kendi ekibiyle izlemek, amaç çerçevesine uyar.
• Görüntüyü oyuncuya ders vermek için kullanmak, koçluk kapsamındadır.
• Ekranı hakeme ya da dördüncü hakeme doğru tutup kararı protesto etmek, cihaz yüzünden uygunsuz davranış olarak değerlendirilebilir.
• Ekranı tribüne ya da rakip kulübeye göstererek kışkırtmak, kuralın ayrıca saydığı bir davranıştır.

Video yardımcı hakem sisteminin hangi kararlara bakabildiğini VAR sistemini anlatan rehberde okuyabilirsiniz. Orada da görüleceği gibi inceleme kararı hakemindir, kulübenin ekranı bu süreçte yer almaz.

Yedek oyuncular kulübede telefon kullanabilir mi?

Hayır. Kural 4, oyuncuların her türlü elektronik ya da iletişim ekipmanını takmasını ve kullanmasını yasaklar. Kural bu yasağa yedekleri, oyundan çıkan oyuncuları ve oyundan atılan oyuncuları da açıkça dahil eder. Dolayısıyla kulübede oturan bir yedek oyuncu, maç sırasında telefonla mesajlaşamaz ya da tablette görüntü izleyemez.

Yasağın tek istisnası elektronik performans ve takip sistemleridir. Organizasyonun izin verdiği bir takip cihazını oyuncu formasının altında taşıyabilir. Ancak bu cihaz bir iletişim aracı değildir; veriyi toplar, oyuncuya mesaj iletmez. Bu tür cihazların nasıl çalıştığını GPS yeleklerini anlatan yazımızda açıkladık.

Kural 4, oyuncunun elektronik cihaz kullanması için takım görevlisindeki gibi ayrı bir yaptırım cümlesi içermez. Teçhizatla ilgili genel bölüm ise kural dışı ekipmanı çıkarmayı reddeden ya da yeniden takan oyuncunun sarı kart göreceğini söyler. Somut bir olayda hakem durumu bu genel hükümlerle değerlendirir.

Kulübede kimlerin oturabildiğini ve sayının nasıl belirlendiğini yedek kulübesindeki oyuncu sayısını anlatan yazıda bulabilirsiniz.

Cihazı kimin kullandığı belli değilse ceza kime gider?

Kulübe kalabalık olabilir ve bir ekranın kimin elinde olduğu her zaman net değildir. Kural 12 bu ihtimali öngörür. Teknik alandan bir ihlal yapıldığında suçu işleyen kişi belirlenemiyorsa, teknik alandaki en kıdemli antrenör yaptırımı alır. Bu hüküm yedekler, oyundan çıkan ve atılan oyuncular ile takım görevlileri için geçerlidir.

Hükmün pratik bir sonucu vardır. Bir teknik direktör, kulübesindeki cihaz kullanımından kendisini tamamen ayrı tutamaz. Örneğin bir görevlinin ekranla yaptığı uygunsuz bir hareketin sahibi belirlenemezse, kart kulübenin başındaki kişiye çıkabilir. Bu yüzden kulübedeki cihazların kimde olduğunu maçtan önce netleştirmek, yalnız düzen için değil, sorumluluk için de önemlidir.

• Kulübede hangi cihazların bulunacağını maçtan önce belirleyin.
• Her cihazın tek bir sorumlusu olsun.
• Yedek oyuncuların telefonlarını maç boyunca çantada tutun.
• Hakemle iletişimi tek kişiye bırakın.

Kırmızı kart gören bir oyuncunun kulübede kalıp kalamayacağı ise ayrı bir sorudur. Bu konuyu kırmızı kart gören oyuncunun kulübe durumunu anlatan yazıda ele aldık.

Maç içindeki veri kulübeye nasıl ulaşır?

Kulübedeki ekranın en önemli içeriklerinden biri performans verisidir. Kural 4, elektronik performans ve takip sistemlerini ayrı bir başlık altında düzenler. Bu sistemler kısaca oyuncunun hareketini ölçen giyilebilir ya da görüntüye dayalı teknolojilerdir. Kural, resmî müsabakalarda oyuncunun üzerindeki teknolojinin tehlikeli olmamasını ve FIFA'nın kalite programındaki şartları karşılamasını ister.

Kuralın dikkat çeken bir cümlesi daha var. Sistemi maç ya da müsabaka organizatörü sağlıyorsa, resmî müsabakalarda teknik alana iletilen bilgi ve verinin güvenilir ve doğru olmasını sağlamak o organizatörün sorumluluğundadır. Yani kulübeye düşen sayının doğruluğu, sistemi sağlayan tarafın yükümlülüğüdür.

FIFA'nın kalite programı bu doğruluğu sınamayı hedefler. Program 2017'de giyilebilir cihazların oyuncu için tehlike oluşturmamasına odaklanarak başladı. 2019'da programa optik ve giyilebilir sistemler için performans testleri de girdi. Böylece kulübedeki ekranda görülen konum ve hız verisinin doğruluğu bağımsız bir sınamaya kavuştu.

Verinin anlamını okumak ise ayrı bir beceridir. GPS verilerini okuma rehberi bu konuda iyi bir başlangıç sunar.

Tribündeki analistle iletişim aynı kurala mı girer?

Evet, aynı elektronik iletişim hükmü burada da geçerlidir. Kural, iletişimin karşı ucundaki kişiyi tanımlamaz; yalnız kulübedeki görevlinin cihazı ve davranışı üzerinde durur. Bu nedenle tribünden gelen bilgi, kulübedeki tablete ya da telefona ulaştığı anda yukarıdaki iki koşul geçerli olur: izinli amaç ve izinli cihaz.

Bu konunun ayrıntısı, yani bağlantının kime kurulduğu ve bilgi akışının hangi şemalarla işlediği, kardeş yazının konusudur. Burada o ayrıntıyı tekrar etmiyoruz. Tribün ile kulübe arasındaki işi yapan meslekleri merak ediyorsanız veri analistinin işini anlatan kariyer rehberine göz atabilirsiniz.

Kulübede tablet açısından tek bir uyarı yeterlidir. Tribünden gelen görüntü ne kadar çarpıcı olursa olsun, ekrandaki bilgi hakeme taşınacak bir delil değildir. Ekip, bu bilgiyi kendi oyununu düzeltmek için kullanır. Hakeme yönelik bir protestoya dönüştüğü anda bilgi, kuralın koruduğu alanın dışına çıkar.

Tek kişi talimat kuralı kulübede tablet kullanımını nasıl etkiler?

Kural 1, teknik alanı tanımlarken önemli bir sınır koyar: Teknik alandan taktik talimatı aynı anda yalnız bir kişi iletebilir. Teknik alandaki herkesin sorumlu davranması ve özel durumlar dışında alanın sınırları içinde kalması da aynı bölümde yer alır. Kulübede kaç kişinin bulunabileceğini ise müsabaka kuralları belirler.

Kulübede tablet bu düzeni bozmaz, ama yanlış kullanılırsa karışıklık yaratabilir. Örneğin iki görevli ellerindeki ekranlara bakarak aynı anda sahaya farklı talimat bağırırsa, sorun cihazdan değil tek kişi kuralından doğar. Ekran bilgiyi kulübede toplar; sahaya giden ses yine tektir.

Kenardaki talimat yetkisinin bütün ayrıntısını, teknik alanın ölçülerini ve alan dışına çıkmanın sonuçlarını teknik alan kurallarını anlatan yazımızda bulabilirsiniz. Burada yalnız ekranla olan bağlantısını gösterdik.

Ceza alan teknik direktör telefonla takımıyla iletişim kurabilir mi?

Bu soru sık gündeme gelir ve cevabı tek bir kurala bağlı değildir. Oyun Kuralları, maç sırasında teknik alandan çıkarılan görevlinin sahanın ve çevresinin dışına çıkmasını ister. Ancak sonraki maçlarda uygulanacak cezalar ve bu cezaların kapsamı, ilgili müsabakanın disiplin kurallarıyla belirlenir.

IFAB'ın 2018 genelgesi bu noktada dikkat çekici bir çağrı yapar. Genelge, disiplin kurullarını değişikliğin felsefesine uymaya davet eder. Teknik alandan çıkarılan ya da men edilen bir görevlinin teknik alanla iletişim kurmasının yasaklanmamasını ister. Bu ifade bir çağrıdır; disiplin kurullarının kendi düzenlemelerinin yerine geçmez.

• Maç sırasında çıkarılan görevli: sahanın ve çevresinin dışına çıkar.
• Sonraki maçlarda men cezası: kapsamını müsabakanın disiplin talimatı belirler.
• İletişim konusundaki IFAB çağrısı: yol gösterir, bağlayıcı disiplin hükmünün yerini almaz.

Bu nedenle cezalı bir teknik direktörün tribünden ya da başka bir yerden telefonla iletişim kurup kuramayacağını, oynanan müsabakanın güncel disiplin talimatından kontrol etmek gerekir. Disiplin süreçleri hukuki sonuçlar doğurabileceği için kulüplerin bu konuda federasyonun ilgili birimine ve hukuk danışmanına başvurması en sağlıklı yoldur.

Organizatör kulübede tablet kullanımını ayrıca düzenleyebilir mi?

Oyun Kuralları bazı konuları açıkça müsabaka kurallarına bırakır. Teknik alanda bulunabilecek kişi sayısı ve bu kişilerin maçtan önce belirlenmesi bunlara örnektir. Elektronik performans ve takip sistemlerinin sağlanması da organizatörün sorumluluğunda olabilir. Bu yüzden kulübede tablet kullanımının günlük uygulaması, oynanan müsabakaya göre farklılık gösterebilir.

Kulübe düzeni hakkında soru işareti varsa doğru adres, maçı düzenleyen kurumun güncel talimatıdır. Profesyonel liglerde bu federasyonun talimatları, uluslararası kulüp müsabakalarında konfederasyonun yönetmelikleridir. Yerel amatör liglerde ise il düzeyindeki statüler ve fikstür talimatları yol gösterir. Yönetmeliklerin güncel metni için federasyonun resmî sitesine bakmak gerekir.

Organizasyonun kuralı, Oyun Kuralları'ndaki temel ilkeyi ortadan kaldırmaz. Oyuncuların elektronik iletişim yasağı ve uygunsuz davranışın yaptırımı, kuralın kendisinden gelir. Organizatör ise genellikle ayrıntıyı düzenler: kişi sayısı, sağlanan sistem, maç öncesi bildirim ve benzeri işler.

Çocuk ve amatör maçlarda kulübede telefon nasıl kullanılmalı?

Kural metni yaş grubuna göre ayrı bir elektronik iletişim hükmü koymaz. Ancak çocuk futbolunda kenardaki yetişkinin asıl görevi farklıdır. Antrenör, çocukların güvenliğinden ve maç boyunca gözetiminden sorumludur. Bu yüzden kulübede telefon, çocuk maçında bir taktik aracından çok bir dikkat dağıtıcıya dönüşebilir.

Küçük yaşlarda maç içi veri ya da görüntü analizi neredeyse hiç gerekmez. Çocuğun ihtiyacı kısa, olumlu ve anlaşılır bir yönlendirmedir. Kenardaki yetişkin ekrana bakarken sahada çarpışan bir çocuğu ya da su ihtiyacı olan bir oyuncuyu gözden kaçırabilir. Bu nedenle pek çok çocuk antrenörü telefonu yalnız acil durum ve iletişim için yanında tutar.

• Telefonu sessize alın ve yalnız acil durum ile maç organizasyonu için kullanın.
• Acil durumda 112'yi arayacak kişiyi maçtan önce belirleyin.
• Veli iletişimini maç sırasında değil, maçtan önce ve sonra yapın.
• Görüntü kaydı gerekiyorsa bu işi kenardaki antrenöre değil, ayrı bir görevliye verin.

Antrenör ile veli arasındaki iletişim düzenini antrenör ve veli iletişimini anlatan yazımızda ayrıca ele aldık. Bölgenizdeki okulları karşılaştırırken antrenörün maç günü düzenini sormak da iyi bir fikirdir; örneğin İstanbul futbol okulları sayfasından başlayabilirsiniz.

Kulübeden çocukları kaydetmek kişisel veri açısından ne anlama gelir?

Kulübedeki tablet çoğu zaman bir kamera da taşır. Çocuk maçında bu durum, kuralın ötesinde bir soruyu gündeme getirir: kişisel verilerin korunması. Bir çocuğu tanınabilir kılan fotoğraf ve video kişisel veri niteliği taşıyabilir. Türkiye'de bu tür verilerin işlenmesi 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun çerçevesine girer.

Bu bölüm bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Pratikte pek çok okul, görüntü kaydı ve paylaşımı için velilerden önceden yazılı bilgi ya da izin alır. Kayıtların kimde saklanacağı, ne kadar süre tutulacağı ve kimlerle paylaşılacağı da önceden yazıya geçer. Somut durumunuz için bir hukukçuya ya da Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun resmî kaynaklarına başvurun.

• Analiz amaçlı kaydın yalnız takım içinde kalıp kalmayacağını sorun.
• Görüntülerin sosyal medyada paylaşılıp paylaşılmayacağını öğrenin.
• Çocuğunuzun görüntüsünün kaldırılmasını isteyebileceğiniz kanalı bilin.

Velilerin kendi çektiği görüntüler için pratik öneriler maçta fotoğraf çekmeyi anlatan yazımızda yer alıyor. Bir okulla ilgili ciddi bir sorun yaşarsanız futbol okulu şikâyet sayfası izleyebileceğiniz yolları anlatır.

Halı sahada ve okul turnuvasında kural aynı biçimde mi işler?

Halı saha için tek ve resmî bir kural kitabı yoktur. Kurallar, maçı düzenleyen organizasyona göre değişir. Bu yüzden halı saha liglerinde kulübede telefon ya da tablet kullanımı, çoğu zaman o organizasyonun kendi talimatına bağlıdır. Bazı organizasyonlar Oyun Kuralları'nı temel alır, bazıları kendi sade kurallarını uygular.

Okul turnuvalarında da benzer bir durum vardır. Turnuvanın talimatı, kulübede kimlerin oturacağını ve hangi cihazların bulunabileceğini ayrıca belirleyebilir. Teknik alan çizgisi olmayan sahalarda çoğu zaman yalnız bir yedek bölgesi bulunur. O durumda hakemin sahadaki uygulaması ve organizasyonun kuralı belirleyici olur.

Halı sahanın normal futboldan ayrıldığı noktaları halı saha kurallarını anlatan yazımızda derledik. Kulübede tablet sorusu için genel ilke ise değişmez: Cihaz oyuna ve oyuncuya hizmet ettiği sürece sorun azdır; hakeme ya da rakibe yöneldiğinde sorun büyür.

Kulübede tablet hakkında hangi yanlış inançlar yaygın?

Televizyonda kulübede tablet gören izleyici, çoğu zaman birkaç hazır yargıyla yorum yapar. Bu yargıların bir kısmı eski kurala, bir kısmı da kuralın yanlış okunmasına dayanır. Aşağıdaki maddeler en sık duyulan yanlışları ve kuralın gerçek durumunu yan yana koyar.

• "Kulübede elektronik cihaz tamamen yasaktır." Eskiden kural yalnız refah ve güvenlik amacına izin veriyordu. Bugün taktik ve koçluk amacı da kuralın içinde.
• "Tablet varsa her şey serbesttir." İzin iki koşula bağlıdır: izinli amaç ve küçük, taşınabilir cihaz. Uygunsuz davranış ise kırmızı kart getirir.
• "Yedek oyuncu telefonuna bakabilir, nasılsa oyunda değil." Kural yedekleri, oyundan çıkanları ve atılanları açıkça yasağın içine alır.
• "Tabletteki görüntü hakemi bağlar." Kulübenin ekranı karar sürecinin parçası değildir; inceleme yetkisi hakem ekibindedir.
• "Cezayı yalnız cihazı tutan kişi alır." Kişi belirlenemezse yaptırım teknik alandaki en kıdemli antrenöre gider.

Bu yanlışların ortak kaynağı, kuralı cihaz merkezli okumaktır. Oysa 2018 değişikliğinin özü tam tersidir: Kural cihazdan çok davranışa bakar. Kulübede tablet tutan bir görevli, ekranın kendisiyle değil, ekranla ne yaptığıyla değerlendirilir. Teknik direktörün kenardaki diğer davranışlarının neden kart getirebildiğini teknik direktörün sarı kart nedenlerini anlatan rehberde okuyabilirsiniz.

Maçtan önce kulübedeki cihazlar için neler netleşmeli?

Kulübede tablet ve telefon kullanımı, maç başladıktan sonra değil, maçtan önce planlandığında sorunsuz işler. Aşağıdaki liste profesyonel bir ekip için de, bir çocuk takımı için de uygulanabilir bir başlangıç sunar.

1. Müsabaka talimatı teknik alandaki kişi sayısı ve cihazlar hakkında ne söylüyor?
2. Kulübede hangi görevlinin hangi cihazı taşıyacağı belli mi?
3. Organizatör performans verisi sağlıyor mu, sağlıyorsa hangi yolla?
4. Yedek oyuncuların telefonları maç boyunca nerede duracak?
5. Hakemle ve dördüncü hakemle konuşacak kişi kim?
6. Acil durumda telefonla 112'yi arayacak kişi kim?
7. Görüntü kaydı yapılacaksa veli bilgilendirmesi tamam mı?

Bu soruların çoğunun cevabı birkaç dakika sürer. Bununla birlikte maç sırasında yaşanabilecek bir kart, bir tartışma ya da bir güvenlik sorunu ihtimalini belirgin biçimde azaltır. Çünkü kuralın kendisi de cihazı değil, davranışı merkeze alır.

Kaynaklar

• IFAB, Oyun Kuralları, Kural 4: Oyuncuların Teçhizatı (elektronik iletişim ve takip sistemleri)
• IFAB, Oyun Kuralları, Kural 12: Fauller ve Kötü Davranış (takım görevlilerine yaptırımlar)
• IFAB, Oyun Kuralları, Kural 1: Oyun Alanı (teknik alan)
• IFAB, 13 numaralı genelge, 21 Nisan 2018 (132. Genel Kurul kararları)
• FIFA, Elektronik Performans ve Takip Sistemleri kalite programı